UNIVERSITY OF TORONTO
■ ^ „ H | J - ' '• ' -t '■
Digitized by the Internet Archive
in 2017 with funding from
University of Toronto
https://archive.org/details/quinquecompilatiOOfrie
5 QUINQUE COMPILATIONES ANTIQUAE.
QUINQUE
COMPILATIONES ANTIQUAE
NEC NON
COLLECTIO CANONUM LIPSIENSIS
AD LIBRORUM MANU SCRIPTORUM FIDEM RECOGNOVIT
ET ADNOTATIONE CRITICA
INSTRUXIT
AEMILIUS FRIEDBERG
EX OFFICINA BERNHARDI TAUCHNITZ
LIPSIAE MDCCCLXXXII.
PROLEGOMENA.
i.
Constat inter omnes, „ quinque compilationes antiquas “ monumenta esse medii
aevi, quae ad iuris canonici historiam illustrandam plurimum conferant. Exhibent
enim partim quos Gratianus praetermiserat multos canones ex antiquis collectio¬
nibus haustos, partim eorum paparum decretales, qui primi quodammodo iuris
canonici conditores suam atque Romanae ecclesiae auctoritatem iure canonico
stabilire nisi sunt, idque in formam redigere, quae ubique sedis apostolicae princi¬
patum prae se ferret.
Ac profecto compilationes istae per quinquaginta tantum annos in scholis et
in iudiciis adhibitae sunt, cum Gregorius IX. non nisi sua decretalium collectione
omnes uti anno 1234. iusserit. Notissimum vero est, Raymundum novam com¬
pilationem conficere iussum ex quinque compilationibus potissimum hausisse
canones, ita ut ius anterius in novum corpus reciperet. Quid autem iste specta¬
verit, nisi veteribus compilationibus inspectis intelligi non quit. Omisit enim
plurima canonum verba Raymundus, aliaque mutavit secundum Gregorii IX. vo¬
luntatem. Quae ut perspicias antiquae tibi adeundae sunt compilationes, quibus
saepissime lux affertur tenebris Gregorianis. Quapropter ut in hac re viri, qui
iuri canonico operam dant, faciliter proficiant, ego iam cum corpus iuris canonici
ediderim annotavi, quae Raymundus mutaverit, quaeque omiserit diligenter addidi,
ita ut Gregorianae collectionis canones interpretantibus quinque compilationum
libros iam non opus sit evolvere. Raymundus vero multos compilationum cano¬
nes in suam recipere noluit, quos quisque tamen inspicere debet, cum scire vult,
quid in vetere iure statutum fuerit, et quomodo ius anterius ex Gregorii IX. tem¬
poribus mutatum sit.
Ne quis mihi obiciat, cur quinque compilationes denuo edendas curaverim,
cum in editionibus Augustiniana et Cironiana exstent ! Quem fugit ex Antonii
Augustini atque Cironii temporibus plurima nos didicisse, multaque auxilia nobis
suppedita, quibus illi uti nequiverunt. Novae quoque canonum collectiones ab
huius aetatis viris eruditis in bibliothecis inventae sunt, quas illi superesse ignora¬
vere, quorumque fructus percipere illis non licuit. Plurimi denique ipsarum com¬
pilationum optimi codices manuscripti nobis praesto sunt, cum illi paucis iisque non
satis aptis uti coacti essent, ut omittamus Augustini editionem mendis abundare,
quae neque Fabri neque Cuiacii opera emendata sunt. Accedit librorum istorum
raritas, qui in publicis bibliothecis non semper, in privatorum fere nunquam inve¬
niuntur, quamvis canonistae perpetuo illorum adhibendorum facultatem habere
debeant iuris canonici historiam tractaturi. Quid quod Rieggeriana quintae
compilationis editio tam parum divulgata est, ut plurimi eam exstare negaverint,
ultimusque, qui Cironianam typis recudendam curaverat editionem, Horoy, se nus¬
quam illam invenire potuisse testatus sit!
VI Prolegomena. II. De singulis compilationibus.
Cum igitur persuasum habeam, me non sine fructu novam antiquarum com¬
pilationum editionem esse comparaturum, tamen ingentem canonum istarum molem
denuo typis describi nolui, cum omnium quos Raymundus in suam compilationem
receperat canonum varias lectiones annotaverim, omissa verba addiderim in mea
Raymundiani operis editione1 optimorum adiutus codicum manu scriptorum
auxilio. Eos itaque solos canones in hoc libro edere satis habui, qui neque apud
Raymundum, neque in Gratiani decreto exstent. Sed ne quis quae sit figura
compilationum ignoret, omnium canonum inscriptiones, prima et ultima verba,
Potthastii et Jaffei ratione habita, exscripsi, atque diligenter addidi utrum in Gra-
tianea atque Gregoriana collectionibus exstent.
Codices autem manus scriptos, quibus usus sum, de singulis compilationibus
disputaturus, explicabo.
II. DE SINGULIS COMPILATIONIBUS.
A. DE COMPILATIONE PRIMA.
1. Bernardi praepositi Papiensis exstat prooemium, quo ipse se librum qui
compilatio I. appellari solet, confecisse testatur, idemque in „ Summa “ „ego,“ in¬
quit2, „B., qui decretales et extravagantia compilavi tunc praepositus Papiensis , nunc
Faventinus episcopus Ex quibus verbis intelligi potest, eum ante a. 1 1 9 1 . aut
1192., quo episcopus Faventinus constitutus est3, librum scripsisse. Insunt autem
in compilatione duae decretales epistolae Gregorii VIII. a. 1187, et tres Cle¬
mentis III., inter a. 1187. et 1191. scriptae, ita ut liber post annum 1187. et ante
a. 1192. confectus esse debeat. Laspeyres4 sane Clementis III. decretales perfecto
libro postea additas esse contendit, qua in re errasse mihi videtur vir doctissimus,
quia decretales istae in omnibus codicibus manu scriptis exstant.
2. Bernardus in libro, cui „ Summae “ nomen, de compilatione atque consilio
quod in conficienda ea secutus est, haec pronuntiavit5: Libellus extravagantium a
maiori parte nomen accepit, in cuius exordio materiam , intentionem , utilitatem et agendi
ordinem prosequamur . Materia sunt decretales et quaedam utilia capitula , quae in
corpore canonum , registro Gregorii et Brocardo reliquerat Gratianus, poma nova et
vetera nobis servans. Intentio est, praedicta in unum colligere volumen ac secundum
suas sententias sub propriis titulis ordinari. Utilitas patet, quia per huius operis
scientiam promtiores erimus ad consulendum , allegandum et diffiniendum. Ordo
agendi talis est: dividetur opus in quinque libros, in quorum primo tractatur de con¬
stitutionibus ecclesiasticis , de ordinationibus et officiis clericorum, et de praeparatoriis
iudiciorum, in secundo de iudiciis et processu iudiciorum, in tertio de vita clericorum
et rebus eorum, de statu monachorum et rebus eorum, in quarto de matrimoniis, in
quinto de criminibus et poenis. “ Attamen non „ libelli, “ sed „ breviarii extravagan¬
tium “ nomen Bernardi operi inditum esse omnium codicum manu scriptorum con¬
sensus testatur, quod „ compilatio prima “ iam a Tancredo, Henrico de Segusio,
Vicentio Bellovacensi appellatum esse certum est6.
Quinque constat libris compilatio, 152 titulis, 912 capitibus. Cum vero in
Augustiniana editione 9 capita addita sint, quae in solo Codice Barcinonensi in¬
venerat editor, quaeque ad genuinum Bernardi librum non pertinent, 13 porro
canones bis exstent, omnium canonum numerus verus 899 est, qui quomodo dis¬
tributi sint ex tabula quam infra scripsi intelligi potest7:
1) Lipsiae 1881. 7) Numeri non concordant cum illis, quos in meae
2) Ed. Laspeyres Ratisbonae 1860. p. 1. Gregorianae compilationis editione indicaveram. Sed
3) Cf. G-ambs Series episcoporum Ratisb. 1873. p. 688. tunc Augustianae tantum editionis rationem habui, quae
4) L. c. p. XIV. a genuino Bernardi libro multum discrepat. — * signi-
5) L. c. p. 2. ficat canonem bis in compil. exstare.
6) Cf. Laspeyres 1. c. p. 355 sqq.
Prolegomena. De compilatione prima. vn
lib.
tit.
can.
can. a
Raym.
non
recepti
lib.
tit.
can.
can. a
Raym.
non
recepti
lib.
tit.
can.
can. a
Raym.
non
recepti
lib.
tit.
can.
can. a
Raym.
non
recepti
lib.
tit.
can.
can. a
Raym.
non
recepti
I.
1
7
2
II.
1
9
2
III.
1
10
2
IV.
1
20
4
V.
1
13*
2
8
2
7
2
2
12
4
2
14
3
2
21
1
3
2
3
1
3
7
4
3
3
1
3
4
4
19+3
5
4
3
2
4
4
4
7+2
3
4
3
5
4
1
5
1
5
14
1
5
4*
5
7
1
6
5
6
1
1
6
3
6
8
3
6
10
2
7
1
7
1
7
3*
1
7
3
7
2
1
8
7
8
2
1
8
3*
1
8
3
8
3*
9
Hfl
1
9
8
1
9
5
9
3
9
2
10
5
10
4
10
1
10
1
10
13
2
11
1
11
2
1
11
8*
11
3
11
2
1
12
2+1
12
2
12
2
12
1
12
2*
13
3
1
13
25
5
13
2
2
13
5
3
13
6
14
1
14
6
2
14
2
1
14
2
14
7
1
15
5
15
3
1
15
4
1
15
2
2
15
12
2
16
4+1
16
11
1
16
4
16
4
2
16
3
2
17
1
17
11
2
17
3
17
3
17
3
1
18
1
18
10
3
18
5
2
18
8
18
3
19
2+1
19
10
2
19
1
19
4*
2
19
1
20
5
20*
47
12
20
3*
20
6
1
20
2
21
23
3
21
2
21
7
2
21
3
1
21
3
22
1
22
14
1
22
3
22
2
23
9
3
II.
21
166
38
23
4
2
23
4
24
2
24
8
2
IV.
22
110+2
25
24
2
25
5
25
5
1
25
1
26
6
26
30
13
26
7
2
27
6
27
11
1
27
4
28
1
28
9
1
28
10
3
29
1
29
2
29
8
1
30
1
30
2
30
2
31
2
31
4
31
7
1
32
1
32
3*
1
32
5
33
1
33
30
7
33
3
34
2
2
34
10*
1
34
16*
3
35
7
1
35
4
35
2
36
4
36
14
I.
35
162+7
19
37
8
1
37
14
3
m.
37
251
52
V.
| 37
223
27
lib. I. tit.
35
cap. 162 + 7 non recept.
: 19
M H. „
21
„ 166 „
38
„ III. „
37
„ 251 „
52
„ IV. „
22
„ 110 + 2
25
„ v. „
37
„ 223 „
27
lib. V. tit. 152 cap. 912 + 9 non recept. 161
repetuntur 13
899 161
161 a Raym. non recepti sunt
. 738 a Raym. recepti sunt.
Horum omnium Raymundus 738 in suam recepit compilationem, 161 praetermisit,
quorum tres in Gratianeo decreto exstant, ita ut in mea editione 158 proferantur.
3. Canones quos congessit Bernardus ex paparum excerpsit epistolis, quarum
copia, ut apud Raymundum ita praevalet, ut inde nomen libro non iniuste datum
esse uideatur. Sed etiam fragmenta ex conciliorum canonibus, Francorum regum
capitularibus, patrum scriptis apud eum exstant, quorum omnium indicem, cum
nullus adhuc confectus sit, operae pretium me facturum puto, si hoc loco appo¬
suero exemplum meam corporis -iuris editionem secutus1.
A. CANONES APOSTOLORUM,
c. 20 3 (3, 18)
29 1 (5, 23)
B. CONCILIORUM CANONES.
I. CONCILIA ORIENTALIA.
1. C. Sardicense. (343.)
c. 1 1 (3, 4)
2 2 (1, 4)
2. C. Chalcedon. (451).
c. 9 1 (2, 2,)
II. CONCILIA AFRICANA.
1. C. Carthag. I. (348.)
c. 8 un. (1, 11)
12 1(1, 26)
2. C. African. (Dionys.)
c. 22 9 (5, 6)
c. 82
8 (5, 6)
87
1 (2, 1)
118
1 (3, 25)
119
1 (2, 18)
121
4 (2, 2)
3.
Statuta ecclesiae
antiquae.
c. 24
4 (3, 1)
50
1 (3, 9)
1) Numeri appositi Jaffei sunt in Reg. ed. I. ; in mundo non recepti. + = canones qui in Aug. editione
uncis appositi numeri II. ed. ; — * = canones a Ray- inveniuntur, neque tamen in Bernardi genuino libro.
VIII
Prolegomena. De compilatione prima.
•III. CONCILIA HISPANICA.
1
.. C. Eliberit.
(305 aut 306.)
*c. 74
1 (5, 16)
2. 1
D. Bracar. I. (561.)
+c. 6
8 (1, 4.)
3.
C. Tolet. II. (525.)
c. 4
7 (3, 21)
4. C. Tolet. IV. (633.)
c. 66
5 (3, 11)
69
3 (3, 11)
74
4 (1, 10)
IV.
CONCILIA GALLICA.
1.
C. Arausic. (441.)
fc. 20
» 7 (1, 4)
2.
C. Arelat. II.
(442—506.)
c. 5
4 (1, 4)
3.
C. Agatb. (506.)
c. 54
2 (3, 21)
55
1(5, 22)
4.
C. Arei. IV. (524.)
c. 3
2 (1, 13)
5. C. Aurei. III. (538.)
*c. 9
1 (1, 13)
6. C. Turon. II. (567.)
c. 4
1 (3, 1)
7. C. Matis con. (581.)
c. 8
2 (2, 2;
16
1 (5, 5)
8.
C. Paris. V. (615.)
c. 4
3 (2, 2)
9. C
1. Arelat. VI. (813.)
c. 25
4 (3, 35)
10. C
!. Cabilon. II. (813.)
e. 26
1 (3, 33)
11.
C. Meldense (845.)
c. 22
1 (3, 12)
34
1 (1, 1)
68
3 (5, 29)
70
2 (5, 29)
12.
C. Suess on. (853.)
c. 12.
3 (3, 16)
un. (2, 3)
13.
C. N annet. (895.)
c. 1
2 (3, 25)
4
1 (3, 2)
7 (3, 1)
14.
C. Piet au. (1079.)
c. 3
1 (3, 5)
7
1 (1, 8)
8
1 (1, 9)
*9
2 (3, 2)
10
2 (3, 1)
15.
C. Clarom. (1095.)
1 (3, 32)
16.
C. Remense. (1148.
c. 5
2 (2, 1)
*12
2 (5, 11)
17.
C. Turon. (1163.)
c. 1 10 (3, 5)
2 1 (5, 15)
*4 10 (5, 6)
5 3 (5, 3)
6 7 (5, 2)
7 2 (5, 3)
8 2 (3, 37)
9 5 (5, 32)
V. CONCILIA GERMANICA.
1. C. German. I. (742.)
c. 2 2 (5, 22)
2. C. Mogunt. (813.)
c. 14 1 (3, 37)
23 3 (3, 27)
37 un. (2, 7)
3. C. Mogunt. (847.)
c. 12 2 (5, 2)
24 2 (5, 30)
4. C. Mogunt. (851.)
c. 8 1 (5, 29)
5. C. Tribur. (895.)
c. 25 6 (3, 27)
31 1 (5, 30)
32 2 (3, 33)
6 (3, 1)
2 (3, 23) ?
+ 4(1, 16)
*5 (3, 1)
6. C. ap. Altheim. (916.)
c. 37 1 (3, 23)
38 3 a. 10)
VI. CONCILIA ITALICA.
1. C. Romana.
a) 591 et 593
6 (.3, 11)
b) 595
1 (5, 2)
c) 721
c. 17 3 (3, 1)
d) 826
c. 24 3 (3, 2)
„ 2 (3, 31)
e) 898
c. 12 1 (1, 23)
„ 4 (5, 13)
f) 1079
30 (1, 4)
2. C. Later. II. (1139.)
c. 29 un. (5, 19)
3. C. Later. III. (1179.)
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14*
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
15 (1, 4)
2 (5, 7)
16 (1, 4)
6 (3, 34)
5 (3, 5)
42 (2, 20)
7 (3, 34)
8 (5, 2)
2 (3, 8)
2 (3, 32)
3 (5, 28)
2 (3, 30)
8 (3, 1)
12 (3, 2)
un. (1, 28)
3 (3, 37)
3 (3, 4)
6 (2, 2)
6 (8, 5)
23 (3, 26)
5 (3, 33)
4 (3, 22)
1 (5, 3)
un. (3, 10)
6 (5, 5)
4 (3, 33)
1 (5, 4)
4 (3, 36)
1 (5, 11)
1 (1, 24)
2 (1, 24)
1 (3, 35)
6 (5, 5)
2 (5, 14)
2 (5, 15)
5 (5, 5)
6 (5, 6)
7 (5, 6)
C. PAPARUM DECRETALES.
1. Deere t. Pseudoisidor.
Pseudo Clem. I.
Ja. IX. (10)
5 (1, 25)
— Sixt. I.
— XXVin. (31)
1 (5, 6)
— Anic.
— LIV. (57)
9 (1, 4)
— *Eleuter.
— LXI. (68)
2 (5, 37)
— Stepb. I.
— XCV. (131)
7 (5, 1)
— Felix I.
— CI. (143)
8 (5, 1)
- Felix II.
— CLVIH. (230)
1 (5, 1)
Pseudo Coelest.
— CXCI. (384)
1 (4, 17)
3. Boni fac. (418— 422.)
141 (349) 5 (2, 16)
apocr. *CLXXXVn. (360) 3 (2, 16)
4. Leo I. (440—61.)
188 (410) 6 (2, 19)
1 (5, 28)
189* (411) 13 (1, 4)
2 (1, 25)
190 (412) 2 (5, 6)
Gregor. I. (590 — 604.)
709
(1073)
5 (5, 37)
712* (1076)
1 (3. 22)
722
(1077)
1 (1, 15)
732
(1097)
7 (5, 36)
746
(1110)
7 (3, 27)
752* (1116)
1 (1, 34)
759
(1123)
un. (4, 10)
767* (1131)
2 (1, 34)
770
(1133)
1 (1, 3)
773
(1136)
un. (1, 30)
785* (1148)
6 (5, 37)
796
(1159)
1 (1, 20)
—
1 (2, 16)
797
(1161)
1 (3, 6)
818
(1182)
4 (3, 34)
824
(1186)
13 (3, 22)
829
(1194)
3 (2, 19)
3 (3, 34)
*831
(1196)
842
(1207)
1 (2, 15)
844
(1209)
2 (5, 28)
845
(1210)
2 (2, 19)
847
(1212)
4 (2, 19)
875
(1240)
10 (1, 4)
876
(1241)
4 (2, 13;
879
(1243)
1 (5, 18)
882
(1246)
2 (5, 13)
885
(1249)
2 (5, 21)
893
(1257)
14 (5, 37)
896
(1259)
4 (5, 37)
899
(1262)
3 (2, 18)
913
(1280)
12 (3, 22)
928
(1293)
3 (5, 5)
*942
(1307)
3 (3, 23)
950
(1315)
2 (3, 17)
973
(1352)
6 (5, 1)
988
(1365)
1 (3, 30)
*1002
(1371)
47 (2, 20)
1013
(1382)
4 (5, 2)
5 (5, 2)
1117
(1482)
5 (2, 18)
1125
(1490)
14 (3, 22)
1140
(1507)
2 (3, 36)
1162
(1727)
4 (5, 5)
1163
(1724)
3 (3, 22)
1171* (T566)
2 (2, 8)
1172
(1565)
1 (2, 8)
1175
(1581)
1 (3, 14)
1185
(1607)
1 (1, 27)
1187
(1617)
3 (3, 5)
1195
(1629)
2 (1, 1)
1196
(1632)
2 (4, 5)
1200
(1637)
8 (2, 16)
*1206
(1638)
4 (3, 23)
*1208
(1656)
1 (2, 4)
1209
(1661)
4 (5, 6)
1215
(1547)
2 (1, 26)
1219
(1730)
3 (3, 36)
1233
(1667)
2 (3, 22)
*1268
(1745)
5 (2, 19)
1279
(1757)
1 (2, 12)
1294
(1772)
5 (5, 1)
1302
(1774)
11 (1, 4)
1314
(1779)
7 (2, 9)
1323
(1786)
3 (1, 26)
1362
(1833)
1 (3, 20)
1415 (1829) 1 (1, 25)
1421 (1845) 2 (5, 1)
1422 (1846) 3 (3, 31)
1429 (1850) 5 (2, 2)
1462 (1859) 9 (2, 16)
1485 (1867) 3 (1, 1)
1495 (1874) un. (1, 29)
1530 (1912) 3 (2, 13)
Pseudo CXXXIV
(1334) 1 (5, 33)
6. Gregor. VI. (1045—46.)
1 (3, 31)?
7. Leo IX. (1048-54.)
4 (3, 24)
8. Nicolaus II.
(1059—61.)
2123 un. (4, 12)
9. Gre
igor. VII.
3880. 3881
9 (2, 17)
*
3 (4, 2)
10. Urban
. n. (1080 — i
4312
1 (2, 17)
11. Pas
cbalis II.
(1099-
-1118.)
4753
5 (3, 34)
4851
21 (1, 4)
4863
13 (5, 36) '
4864
5 (2, 13)
4865
7 (3, 26)
*4871a
1 (3, 24)
12. Honor
. II. (1124—!
5216
2 (1, 35)
13. Innoc.
II. (1130—'
5883
2 (5, 35)
5884a
5 (3, 24)
5884b
4 (5, 29)
*
10 (4, 1)
14. Eugen. III. (1145—53.)
6673
5 (1, 35)
6684
3 (1, 35)
6685
18 (4, 1)
6686
5 (5, 14)
6686a
20 (2, 13)
4 (1, 35)
2 (3, 6)
8 (3, 37)
9273 (non recte) 10(5,10)
15.
Hadrian. IV.
*7066
15 (3, 26)
7068
1 (4, 9)
*
16 (3, 26)
16.
AI ex and. ni.
(1159—81.)
7138
11 (3, 27)
7139
44 (2, 20)
7140
13 (3, 5)
7141
1 (5, 9)
7142
5 (3, 3)
7152
5 (1, 6)
7508
5 (1, 21)
7553
20 (5, 2)
7577
12 (5, 1)
7578
2 (3, 29)
Prolegomena.
De compilatione prima.
7605*
1 fi, 5)
8875
4 (3, 37)
8987. 9187
3 (5, 34)
9071
' 3 (5, 21)
7613
4 (3. 9)
8876
3 (1, 8)
8987. 9187
4 (5, 34)
9072
2 (3, 14)
7707
18 (3, 26)
8878
23 (2, 20)
5 —
9073
2 (1, 5)
7788
25 (2, 20)
8879
9 (3, 2)
8990
4 (1, 26)
9075
19 (2, 13)
7793
10 (3, 22)
8880
5 (3, 2)
8991
6 (2, 14)
9078
un. (3, 19)
7934
9 (3, 28)
—
1 (3, 3)
8992
24 (2, 13)
9079
9 (2, 18)
—
16 (4, 1)
8881
33 (2, 20)
—
4 (5, 32)
9080
1 (3, 26)
7935*
9 (1, 23)
8882
12 (1, 9)
8993
22 (2, 13)
9083
2 (4, 9)
—
27 (3, 26)
8883
6 (1, 27)
8994
4 (3, 26)
9084
1 (4, 15)
—
10 (3, 27)
—
17 (5, 2)
8995
18 (2, 13)
9085
6 (3, 26)
—
3 (4, 16)
8884
1 (3, 7)
8997
4 (4, 18)
9086
11 (5, 34)
—
3 (4, 20)
8885
12 (5, 34)
8999
1 (2, 20)
9087
8 (5, 34)
—
10 (5, 28)
8886
4 (5, 15)
9001
3 (1, 23)
9087. 9241 1 (5, 34)
7936
21 (1, 21)
8887
4 (1, 8)
9002
2 (4, 7)
9089. 9095 5 (1, 20)
7937
5 (3, 9)
8888
2 (3, 26)
9004
3 (5, 8)
9090
3 (5, 18)
7938
17 (4, 1)
8889
5 (1, 23)
9005
1 (2, 11)
9091
30 (3, 33)
7939
11 (5, 10)
8890
21 (2, 20)
9007
3 (5, 17)
9092
6 (1, 23)
7940
8 (4, 18)
—
24 (2, 20)
9008. 9010.
9015
9095
22 (3, 33)
7941
2 (2, 21)
8893
3 (2, 10)
1 (3, 28)
—
9 (1, 21)
—
13 (5, 1)
8894
3 (3, 32)
9009
5 (4, 2)
_ *
10 (1, 21)
7993
3 (5, 4)
8895*
26 (2, 30)
9010. 9015
9 (3, 27)
—
19 (2, 20)
8152
9 (3, 22)
8896
10 (2, 13)
— —
3 (3, 3)
9096
8 (4, 2)
8183
10 (2, 19)
8898
5 (1, 27)
9011
3 (1, 6)
9097
2 (3, 9)
8190
6 (5, 13)
8901
16 (1, 21)
—
2 (1, 6)
9099
8 (2, 19)
8191
9 (5, 36)
—
31 (2, 20)
9011*. 9013 11 (1, 21)
9100
9 (2, 19)
—
2 (4, 20)
—
5 (2, 14)
9012
1 (2, 10)
9102
4 (1, 5)
8227
4 (2, 20)
8902
2 (4, 14)
9014*
19 (1, 4)
9103
1 (1, 31)
—
3 (5, 16)
8904. 8907
un. (1, 14)
9016. 9206.
9209
9104
3 (5, 15)
8228
3 (1, 9)
8904. 8907
16 (5, 34)
2 (2, 15)
9105
4 (4, 1)
8286
13 (4, 1)
8905
2 (4, 6)
9016. 9193.
9206. 9209
9106
3 (5, 14)
8356
6 (5, 28)
8906. 8907
20 (1, 21)
8 (3, 34)
9112*
3 (2, 9)
8406
37 (2, 20)
8907—8
10 (3, 34)
9016
6 (4, 20)
9115
9 (2, 1)
8407
14 (1, 4)
8907. 8908
5 (3, 22)
(9197.) 9016. 9206. 9209
9116
2 (4, 17)
8408
15 (1, 21)
8910
12 (5, 2)
7 (3, 11)
9117
3 (4, 13)
8455
18 (1, 4)
8911
11 (2, 16)
9016. 9206.
9209
9118
9 (4, 1)
8467
5 (5, 6)
8912
2 (2, 12)
9 (2, 20)
9119
3 (3, 28)
8623
6 (1, 27)
8916
2 (3, 27)
10 —
9121
11 (5, 15)
8624*
13 (1, 21)
8919
8 (3, 27)
11 —
9122
17 (2, 13)
8627
2 (4, 13)
8920
6 (5, 14)
6 (4, 6)
9123
3 (2, 14)
8628
3 (3, 9)
8921
9 (5, 10)
9018
6 (3, 22)
9124
11 (3, 26)
8629
14 (5, 2)
8924
13 (3, 26)
—
9 (3, 33)
—
17 (3, 26)
8630
5 (1, 15)
8925
7 (5, 26)
9019
23 (2, 13)
9125
2 (2, 10)
8651
8 (1, 9)
8926
5 (3, 26)
_ *
4 (2, 1)
9126
1 (2, 14)
8652
11 (2, 13)
8927
3 (1, 5)
9020
8 (3, 33)
—
17 (1, 4)
8761
10 (2, 18)
8929
3 (2, 20)
9022
2 (5, 20)
9127
18 (2, 20)
8774*
2 (1, 23)
8931
3 (1, 27)
9025
4 (5, 28)
9128
5 (2, 1)
8817
26 (3, 33)
—
28 (3, 33)
9026
7 (5, 28)
—
28 (2, 20)
8818 i
5 (2, 1)
8932*
5(1,9)
9027
8 (5, 15)
9131
1 (4, 6)
8826
un. (1, 32)
8933
20 (2, 20)
9029
15 (5, 34)
—
26 (3, 26)
8827
9 (5, 28)
8934
8 (4, 1)
9031
14 (4, 1)
9134
8 (2, 18)
8828
6 f8, 2)
8935
8 (3, 26)
—
9 (4, 4)
9138
24 (3, 33)
—
4 (3, 3)
8937
38 (2, 20)
—
12 (4, 2)
9139
3 (4, 18)
—
18 (3, 33)
—
39 (2, 20)
9032
4 (1, 23)
9140
11 (1, 33)
—
2 (4, 16)
— 8940
40 (2, 20)
7 (5, 29)
9141. 9143 3 (4, 4)
8829
4 (3, 25)
— —
7 (2, 19)
9032—34
4 (2, 14)
—
2 (3, 28)
8830
14 (5, 34)
8941
18 (1, 21)
—
7 (2, 2)
—
1 (1, 12)
8831
13 (5, 34)
8942
17 (2, 20)
9036—37
1 (3. 27)
9141. 9145. 9146
8832
27 (3, 33)
—
4 (2, 1)
— ■
8 (3, 28)
14 (2, 13)
8833
8 (5, 28)
— 8943
3 (1, 21)
9039
9 (5, 15)
; 9141. 9143. 9148
8834
30 (3, 26)
8945
5 (1, 26)
9040. 9076
7 (5, 5)
1 (4, 11)
8835
4 (3, 15)
8946
11 (1, 9)
— i
28 (3, 26)
2 —
8838
15 (4, 1)
8947
25 (3, 33)
9042
19 (3, 26)
9141. 9145. 9146
8840
10 (4, 2)
8948
11 (5, 2)
9043
10 (5, 15)
15 (2, 13)
8841
2 (4, 21)
8949
2 (3, 35}
9045
14 (1, 2l)
9141. 9145. 9146
8842
9 (4, 2)
8950
7 (3, 5)
— ■'
5 (2, 9)
’ 6(2,1)
8843
7 f5, 34)
8951
8 (3, 2)
—
6 (2, 9)
9141. 9143. 9146
8844
1 (1, 6)
8952
6 (4, 2)
—
3 (3, 35)
8 (5, 10)
8845
2 (1, 21)
8955
17 (1, 21)
— 9046
6 (1, 8)
—
— 1 (5, 12)
—
2 (5, 33)
8957
12 (3, 5)
9048
2 (1, 9)
9141. 9143 6 (2, 18)
—
2 (1, 20)
8958
6 (5, 34)
9049
4 (4, 6)
9144. 9147 4 (3, 2)
8848
3 (4, 7)
—
13 (3, 33)
9050
2 (2, 9)
— —
■ 5 (5, 15)
—
2 (4, 8)
8959
16 (2, 13)
9051
17 (3, 33)
9150
6 (2, 17)
8849
3 (4, 3)
8960
3 (1, 20)
9053
un. (5, 25)
9155
6 (1, 21)
8850
7 (2, 13)
8962
4 (1, 15)
9054
4 (1, 21)
9155. 9157 1 (1, 2)
8851
27 (2, 20)
8963
4 (3, 28)
9055*
1 (1, 21)
- —
■ 13 (2, 20)
8854
7 (3, 28)
8967
11 (4, 1)
9056
2 (3, 7)
- -
- 4 (2, 17)
8855
25 (3, 26)
8969
3 (4, 6)
9057. 9056
7 (3, 2)
— 9158 7 (4, 4)
8857-59
2 (4, '29)
8972
10 (5, 34)
9058
8 (2, 17)
9160
6 (3, 24)
8858—59
4 (5, 27)
8973
3 (5, 27)
9059
8 (3, 5)
9160
5 (4, 6)
8860
6 (4, 1)
8974
4(5,3)
9060
6 (1S 9)
9164
4 (1, 27)
8861
1 (4, 8)
8975
3 (3, 17)
9061
15 (3, 33)
9165
5 (3, 28)
8863. 8877* 3 (2, 1)
8980 (8978?) 1 (3,29)
9062
7 (3, 37)'
—
6 (3, 28)
— —
36 (2, 20)
8981. 8986.
9045. 9046*
9063
7 (5, 15)
9167. 9177 12 (2, 13)
— —
3 (5, 33)
8 (1, 23)
9064
22 (3, 26)
9170
10 (5, 2)
8866
20 (3, 33)
2 (4, 22)
9065
7 (2, 17)
9171
4 (5, 23)
8867
35 (2, 20)
3 (3, 35)
9066
7 (4, 18)
9172
16 (2, 20)
8868
11 (3, 5)
8982
6 (4, 18)
9067
21 (2, 13)
9173
24 (3, 26)
8869
9 (2, 13)
8984
7 (1, 23)
9068
9 (3, 26)
9174
un. (1, 7)
8871
3 (5, 23)
8986. 9045.
9046
9070
7 (4, 6)
9175
8 (3, 22)
8872
3 (2, 17)
1 (2,21)
—
12 (5, 10)
9176
10 (3, 26)
8874
2 (5, 27)
8987. 9187
2 (5, 34)
—
7 (5, 14)
9177
4 (4, 20)
IX
X
Prolegomena. De compilatione prima.
9181 5 (1, 10)
9183 2 (4, 15)
9185 7 (4, 1)
9185. 9186 9 (5, 2)
9185. 9186 1 (4, 22)
9187 11 (4, 2)
- 7 (5, 10)
9188 2 (2, 17)
9190 2 (2, 4)
9192 6 (3, 33)
9195. 9208 3 (2, 15)
9196 2 (1, 31)
9198 3 (4, 11)
9200 11 (3, 2)
9201 3 (4, 1)
9203* 12 (1, 21)
9204 4 (1, 9)
9206. 9207. 9209. 9216
14 (3, 5)
9208 1 (2, 9)
9211 11 (3, 33)
9213 4 (2, 9)
9215 10 (1, 9)
9218 2 (2, 20)
9221 32 (2, 20)
9221. 9226 34 (2, 20)
9222 2 (4, 1)
9223. 9226 10 (3, 33)
9224
6 (5, 15)
9225. 9226
4 (1, 20)
9226
7 (1, 21)
_ *
13 (2, 13)
_ *
8 (1, 21)
—
3 (2, 1)
9228—29
2 (5, 4)
—
3 (3, 26)
9231
29 (2, 20)
9235
8 (4, 6)
9237
1 (4, 18)
9238
9 (3, 5)
9243
15 (5, 2)
9244
19 (1, 21)
9245
19 (5, 2)
9252
4 (3, 5)
9258
2 (1, 27)
9259
1 (5, 27)
9262
2 (4, 18)
9271
3 (4, 19)
9274
7 (1, 9)
9275
5 (4, 18)
9284
5 (4, 1)
—
6 (4, 4)
9292
2 (3, 3)
9306
22 (2, 20)
9307*
6 (2, 13)
9309
3 (4, 17)
9310
41 (2, 20)
9311
15 (2, 20)
9313
7 (5, 32)
9315
2 (1, 2)
9321
2 (3, 20)
9322*
8 (2, 13)
9323
2 (2, 14)
9332
12 (3, 30)
9332 aut 8982 7 (3,33)
- - 4(3,4)
9334* 7 (1, 8)
9335 43 (2, 20)
- 5 (1, 8)
— 7 (2, 1)
9578. 9579 45 (2, 20)
9603
9659
9669. 9670
9676
2 (1, 3)
12 (4, 1)
46 (2, 20)
29 (3, 26)
22 (1, 4)
+ 9 (1, 9)
2 (1, 12)
un. (1, 22)
*3 (2, 4)
*2 (2, 11)
5 (2, 17)
7 (2, 18)
5 (2, 20)
6 (2, 20)
7 (2, 20)
8 (2, 20)
30 (2, 20)
10 (3, 2)
7 (3, 22)
12 (3, 26)
23 (3, 32)
14 (3, 33)
16 (3, 33)
19 (3, 33)
21 (8, 33)
5 (3, 37)
6 (3, 37)
1 (4, 1)
19 (4, 1)
4 (4, 4)
5 (4, 4)1
1 (4, 7)
4 (4, 13)
5 (4, 13)
1 (4, 19)
2 (5, 8)
5 (5, 28)
17. Lucius III.
(1181—85.)
9247 6 (1, 36)
— 4 (3, 18)
9576 5 (3, 18)
— 7 (1, 36)
9578 3 (3, 6)
9578. 9579 6 (2, 1)
9635
29 (3, 33)
9657
22 (1, 21)
9662
5 (5, 29)
9668
4 (5, 14)
9669
13 (5, 37)
— 9670
7 (2, 1)
9672
2 (5, 9)
9676
8 (2, 1)
9677
4 (1, 6)
9678
8 (2, 9)
9680
6 (5, 29)
9685
3 (4, 22)
5 (1, 4)
3 (1, 13)
3 (3, 8)
1 (4, 14)
18 (5, 2)
21 (5, 2)
18. Urban. III. (1185-87.)
9866
4 (3, 31)
—
3 (4, 9)
9867
12 (5, 15)
9870
20 (4, 1)
—
4 (4, 5)
—
13 (4, 2)
9873. 9874
5 (4, 20)
9874
3 (4, 8)
? —
7 (3, 24)
9876
2 (5, 24)
9877
3 (4, 21)
9879
5(3,25)
—
4 (2, 10)
9881
11 (2, 17)
9882
14 (4, 2)
9885
25 (2, 13)
9886
8 (2, 1)
9888
23 (1, 21)
9904
8 (3, 24)
19. Grego
r. VIII. (1187.
*10012
9 (3, 1)
*10016
6 (3, 3)
20. Cie
mens HI.
(1187—91.)
10193
un. (2, 5)
*10215
7 (3, 3)
10288
4 (4, 16)
D. SS. PATRES ET
SCRIPTORES
ECCLESIASTICI.
1. Bib lia.
Exod. XXX. v. 7 2 (3, 13)
XXI. v. 14 1 (5, 10)
16 1 (5, 26)
18 sq. 1 (5, 31)
Exod. XXI. v.*22 2 (5,10)
*28 2 (5, 31)
33 sq. 3(5,31)
35 sqq. 4 (5, 31)
XXII. *1 2 (5, 26)
5 5 (5, 31)
6 6 (5, 31)
*10 1 (3, 13)
16 sq. 1 (5, 13)
Levit. *XXV, 25 1(3,15)
III. Reg. III, 24 sqq. 2 (2, 11)
Proverb. *XX, 16 2 (3, 18)
*XXVI, 10 1 (2, 19)
Parab. * VI, 30 3 (5, 26)
*XXVI, 18 sq. 1(2,16)
2. Glossa ad Vulga¬
tam.
Glossa ord. in Prov. III, 5
6 (1, 1)
XXIX, 24 6 (5, 26)
Os. vm, 12 10 (2, 16)
Mare. II, 27 12 (5, 37)
Rom. III, 5 7 (1, 1)
XIH, 1 2 (3, 34)
v. 3. 4 3 (5, 37)
Hebr. VII, 12 4 (1, 1)
interi, ad Genes, c. 4
(11(5,1)
Prov. V, 16 1 (4, 3)
Os. X, 12 14 (5, 36)
Dan. V, 11 1 (5, 36)
ep. Pauli ad Gal. V, 3
5 (1, 1)
3. Hermas, (c. 150.)
Pastor 3 (5, 13)
4. Cyprian. (+ 258.)
* ep. 67 c. 3 12 (1, 4)
5. Hilarius, (f 366.)
de trinit. lib. IV. 5 (5, 36)
6. Pseudo Chrysos t.
Opus imperf. ad Mattii,
hom. 32 1 (5, 37)
7. Hieronymus, (f 410.)
ad Proverb.VI,l 1(3,18)
in Parab ol. XX, 21 4(2,16)
Matth. I, 18 3 (5, 36)
I, 25 4 (5, 36)
c. 14 6 (5, 10)
lib. m. c. 11 no. 72 *2(2,13)
8. Augustin. (f 430.)
sup. Exod. qu. 84. 5 (5, 10)
Sermo CCCLVI 4 (3, 21)
de vera et falsa pen. 11 (5,37)
9. Leo I. (f 461.)
* Sermo XXII. c. 4 un. (2, 6)
10. Fulgentius
Ruspensis (f 533.)
de fide ad Petr. 3 (5, 6)
11. Greg. I. (f 604.)
Homil. XVIII. 6 (2, 16)
12. Isidor. Hispal.
(+ 636.)
sentent. III, 55 2 (5, 16)
ep. ad Ludifred. 1 (1, 16)
Etym. XI, 2 7 (4, 2)
XVIII, 15 10 (5, 36)
— 24 11 (5, 36)
— 25 12 (5, 36)
13. Beda. (f 720.)
in Mare. IX, 41 9 (5, 37)
in Lue. VI, 36 7 (5, 37)
14. Hincmarus
Rhemensis (f post 882.)
Capit, c. 11 1 (3, 17)
c. 13 13 (5, 2)
c. 18 1 (3, 21)
c. 19 6 (3, 21)
15. Anastasius. (+ 887.)
vita Leon. IV. 2 (3, 4)
2* S. Zachariae 2 (5, 5)
* Stepb. HI. 1 (5, 7)
16. Ioan. Diaconus
(IX. saec.)
vita Greg. IV, 32 2 (5,18)
17. Capit. Angilrami.
* 1 (2, 13)
3 (3, 25)
18. Regino Prumehsis
I, 379 2 (3, 16)
19. Burchard. Wormat.
(+ 1023.)
ed. Wassex’schleben.
XIX, 5 2 (4, 4)
— 26 4 (5, 10)
— 27 9 (5, 1)
— 58 2 (5, 17)
— 104 1 (4, 16)
20. Ordo Romanus.
2 (1, 15)
un. (1, 17)
1 (1, 19)
21. Libri poeniten-
tiales.
Poenit. Rom. 1 (5, 35)
7 (5, 31)
Poenit. Pseudo Theod.
+ 6(1,4)
5 (5, 26)
1 (5, 17)
1 (5, 30)
E. LEGES
SAECULARES.
1. Fontes iuris
Romani.
Paul recept. sent. §. 1 VI, 13
Lib. I. 4(5,1)
Interpret. ad c.2 Cod.Theod.
IX, 7 5 (5, 13)
Nov. VII. c. 1. ap. Iulian.
4 (3, 11)
Epit. Iuliani Const.V. c.23.
2 (3, 5)
2. Capitularia regum
Francorum.
Capit. Verm. 753 c.2 1(4,13)
— — — c.5 1(4,20)
Capit. Ingelh. (809) c. 11
3 (3, 21)
c. 10 Capit. Hludov. 817
1 (3, 34)
Capit. Aquisgran. 817 c. 6
2 (1,‘ 10)
c. 10 Const. Olonn. Loth.
(825) ' 2 (3, 12)
c. 10 Cap. Wormat. (829)
2 (2, 18)
Cap.ap.Vern.(884)c.6 1(5,14)
— c. 9 2(5,23)
— c. 12 2 (3, 15)
Lamberti 898 1 (3, 36)
- 5 (1, 16)
Const. Henrici Mon. LL.
II, 41* (1047) 1 (1, 35)
Ansegis. II, 30 1 (3, 16)
— I, 72 5 (3, 27)
Ben. Lev. I, 86 2 (5, 32)
Add. III, 87 11(3,22)
Prolegomena. De compilatione prima.
XI
F. CAPITA INCERTA.
1 (1, 4)
*3 (1, 4)
2 (1, 8)
1 (1, 10)
3 (1, 15)
3 1, 16)
2 (1, 16)
un. (1, 18)
f 2 (1, 19)
3 (1, 19)
3 fl, 25)
4 (1, 25)
18 (2, 17)
4 (2, 18)
1 (3, 8)
1 (3, 11)
3 (3, 15)
4 (3, 16)
5 (3, 2l)
1 (3, 24)
Ja. 5795 = 3 (3, 24)
14 (3, 26)
20 (3, 26)
21 (3, 26)
4 (3, 27)
3 (3, 33)
1 (4, 2)
4 (4, 2)
2 (4, 3)
1 (4, 4)
1 (4, 5)
1 (4, 21)
3 (5, 1)
3 (5, 2)
6 (5, 2)
16 (5, 2)
3 (5, 10)
13 (5, 10)
1 (5, 20)
1 (5, 21)
1 (5, 24)
1 (5, 32)
5 (5, 36)
6 (5, 36)
8 (5, 36)
10 (5, 37)
4. Bernardum canones ex collectionibus sumsisse constat, quibus iam Gra¬
tianus ut fontibus usus erat. Burchardi enim decretum eum novisse iam ex eo
apparet, quod quinque ex illo canones se hausisse inscriptione (ex Brocardico1)
testatus est. Sed etiam Gregorii I. registrum2 et collectionem, quae Anselmo dedi¬
cata appellatur aliasque collectiones adhibuisse videtur, qua de re, cum omnes
istae non satis nobis notae sint, certi quicquam affirmari non potest.
Canones, qui post Gratiani tempora confecti sunt, in paparum registris invenire
potuit Bernardus, quem Romae commoratum esse Innocentii III. verba confirmant3.
Et re vera multas t libro suo inseruit decretales, quae in nulla alia collectione
exstant4, quasque ut exempli gratia c. 6. et 7. (3, 3.) originales eum inspexisse
nobis traditum est5.
Plurimae vero reperiuntur inter Paleas, et in collectionibus, quae Appendix
Concilii Lateranensis, Lipsiensis, Bambergensis, Casselana nuncupari solent, quibus
aut alia ex illis confecta hucusque nobis ignota Bernardum usum esse6, iam eo
probatur, quod verba decretalium, quae in istis omissa sunt, etiam apud hunc
desunt, decretalesque eo modo dilaceratae sunt, cuius istarum compilationum
scriptores exemplum iam praebuerant.
Inspicias, quaeso, tabulam7 subsequentem, qua perspicitur in quibus collectioni¬
bus ex eis, quas supra memoravi, canones Bernardi inveni.
Burch.
Ivo Decr.
j Ivo Pan.
Appdix
Lips.
Cass.
Bamb.
I. 1 a
1
I, 64
V, 171
a
2
XLIX, 1
a
*3
a
4
a
*5
a
6
a
7
2
1
X, 11
XLVII, 12
LI, 11
XLI, 10
2
VII, 18
XXXV, 18
XLII, 19
XXXII, 18
3
VII, 9
XXXV, 9
XLII, 9
XXXII, 9
4
XLI, 1
LI, 3
LII, 3
XLII, 3
5
LI, 4
LII, 4
XLII, 4
6
XLI, 8
7
XLI, 9
8
L, 61
3 a
1
2
XXIX, 3
XXVII, 2
XVII, 2
1) Cf. quoque c. 2. (2, 18.), quod apud Bernardum ut
apud Burchardum III, 150. ex Cone. Matie, inscriptum
est, cum tamen ex Capit. Wormat. (829.) haustum sit,
atque apudReginoneml, 19. inscribatur : Ex capit. Ludov.
imper. c. 7.
2) Cf. c. 2. (1, 1.) ; c. 10. 11. (1, 4.) ; c. 3. (2, 18.)
3) Ep. Innoc. III. in Reg. I, 324. ap. Bal.
4) Canones post Gratianum confecti, quos in nulla
canonum collectione invenire mibi licuit sunt tales:
3. 4. (1, 5.); 9. (1, 9.); +2. (1, 19.); 2. 8. 9. (2,1.); 1.(2, 5.);
8. (2, 9.); 6. 7. 8. 25. (2, 13.); 11. (2, 17.); 10. (2, 19.); 8.
44. 46. (2, 20.) ; 9. 10. (3,'l.) ; 6. 7. (3, 3.) ; 11. (3, 5.) ; 2.
(3, 20.) ; 5. (3, 24.) ; 24. 28. (3, 26.) ; 4. (3, 31.) ; 6. 29. 30.
(3, 33.); 2. (3, 35.); 1. (4, 1.); 10. (4, 2.); 4. 5. (4, 4.); 3.
(4, 9.); 3. (4, 11.); 1. (4, 14.); 1. 2. (4, 15.); 4. (4, 16.); 2.
(4, 17.) ; 1. (4, 19.) ; 3. (4, 21.) ; 3. (4, 22.) ; 18. 19. (5, 2.) ;
11. (5, 6.) ; 12. (5, 10.) ; 10—12. (5, 15.) ; 2. (5, 20.) ; 10.
(5, 28.); 2. (5, 33.); 6. 15. (5, 34.); 13. (5, 37.)
5) Cf. Anton. August. ad c. 6. et 7. de cler. coniugat. :
,, ut testatur vetus interpres notans Bernardum Papien.
huic concilium et auxilium praestitisse, ut has dispensa¬
tiones obtineret.4*
6) In sola Appendice exstant: 6.7.8. (1,2.); 5. (1,15.);
3. (1, 21.); 22. (1, 20.); 8. 9. (1, 23.); 2. (1, 31.); 1. (1, 32.);
3. 5. (2, 1.) ; 2. (2, 12.) ; 8 (2, 19.) ; 45. 47. (2,20.) ; 13. (3, 5.) ;
3. (3, 8.) ; 2. 4. 5. (3, 9.) ; 1. (3, 19.) ; 9. 10. (3, 22.) ; 7.
(3,24.); 5. (3,25.); 27.29.(3,26.); 10.(3,27.); 7. (3,37.);
20. (4, 1.) ; 1. (4, 2.) ; 3. (4, 3.) ; 4. (4, 5.) ; 2. (4, 6.) ; 3. (4, 8.) ;
4. 5. (4, 13.) ; 3- (4, 16.) ; 7. 8. (4, 18.) ; 3. (4, 20.) ; 20. (5, 2.) ;
4. (5, 14.) ; 4. (5, 23.) ; 5. 6. (5, 29.) ; — in sola Collectione
Lipsiensi: 1. (1, 4.); 1. 2. (1, 8.); 1. (1, 9.); 2 (1, 12.); 23.
(1,15.); 2. 3. 5.(1, 16.); un. (1, 17.); un. (1, 18.); 1. 3.
(1, 19.); 4. (2, 1.); 5. (2, 13.); 2. (2, 14.); 26. (2, 20.); 2.
(3, 1.) ; 4. (3, 5.) ; 3. (3, 9.) ; 4. 7. (3, 21.) ; 2. (3, 22.) ; 3. (3,
23.); 1. 16. 30. (3, 26.) ; 1. (4, 19.); 2. (4,f9.); 4. (4, 18); 10.
(5, 6.); 11. (5, 34.); — in sola coli. Casselana: 2. (1, 8.);
3. (1, 13.) ; 4. (1, 23.) ; 7. (5, 26.) ; 9. (5, 36.)
7) a significat canonem ante Gratianum confectum
esse.
a 1
a 2
a *3
a 4
a +5
a -j-6
a +7
a +8
a 9
, »10
, 11
, *12
, *13
14
15
16
17
18
*19
, 20
, 21
22
*1
2
3
4
1
2
3
4
5
1
a 1
a 2
3
4
5
6
*7
1
2
3
4
*5
6
7
8
+9
10
11
12
a 1
a 2
a 3
a 4
5
a 1
a 1
+2
3
a *1
a 2
2
1
a 1
a 2
a 3
4
5
a 1
2
3
a +4
a 5
a 1
a 1
a 1
+2
a 3
a 1
2
3
4
6
*1
2
3
Prolegomena. De compilatione prima.
Ivo Decr.
Ivo Pan.
Appdix |
Lips. j
Cass.
Bamb.
XXXI, 10
Y, 73
✓
XXX, 15
III, 19
V, 141
III, 20
V, 165
IV, 20
XXXI, 12
Palea Dist. ]
Ans. VI, 73
XL, 2
XXXI, 1
XL, 1
XXX, 1
—
I, 1
_
—
I, 2
XL, 4
_
XL, 5
XXXI, 6
XXX, 4
XL, 1
XXXI, 7
XL, 5
XXX, 5
XXXI, 8
XL, 6
XXX, 6
XXXI, 18
XL, 8
XXXI, 8
XXXI, 10
XXXI, 16
XL, 9
XXX, 9
XXXI, 2
XL, 2
XXX, 2
XXXII, 5
XL, 3
XXX, 3
XXVI, 23
XVIII, 1
XXIX, 1
XIX, 1
XXVI, 24
xvm, 2
XXIX, 2
XIX, 2
XXVI, 25
xvm, 3
XXIX, 3
XIX, 3
XXVI, 22
XIV, 5.
XXIV, 5
XIII, 5
L, 3
XXIV, 6
XXVI, 18
XI, 18
XXI, 26
XI, 10
LII, 2
XXX, 3
XXV, 1
XIX, 1
XXX, 1
XX, 1
XXV, 2
XIX, 2
XXX, 2
XX, 2
XIX, 4
XXX, 4
XX, 4. 5
XXV, 5
XIX, 5
XXX, 5
XX, 6
XXV, 4
XIX, 7
LII, 2
XXX, 7
XX, 7
XIX, 3
XXXIII, 3
XXIII, 3
XIX, 4
XXXIII, 4
xxm, 4
XIX, 1
XXXIII, 1
XXIII, 1
XXIX, 2
XXXIII, 2
XXIII, 2
XIX, 5
XXXIII, 5
XXIII, 5
XIX, 6
XXXIII, 6
XXIII, 6
XIX, 8
XXXIII, 8
XXIII, 7
XIX, 9'
XXXIII, 9
XXIII, 8
XIX, 10
XXXIII, 10
xxm, 9
XXXIII, 11
XXIII, 10
VI, 129
XXI, 8
VI, 132
L, 56
XXI, 9
Palea Dist.
VI, 302
VI, 137
XXVI, 19
xx r, io
XXX, 7
XIX, 4
Palea Dist.
XXVI, 6
XI, 6
XI, 21
XXI, 10
XL, 3
XXXI, 9
XL, 7
XXXI, 7
VI, 39
IXL, 2
VI, 134
m, 59
XXVI, 20
XI, 19
XXI, 20
XXI, 28
XI, 19
XXIII, 1
XXXIII, 12
XXIV, 2
XII, 2
XXII, 2
XII, 2
XXXVI, 4
XXIII, 6
XXXIII, 7
XXXIII, 8
XXXIII, 9
XXXIII, 10
XXXIII, 11
XXXIII, 12
XXXIII, 13
XXX, 5
XXXI, 5
XXI, 5
XXXIX, 6
XXXIX, 2
XXII, 1
XXXIX, 3
XXII, 2
VII, 1
XXXV, 1
XLII, 1
XXXIII, 1
VII, 2
XXXV, 2
XXXV, 3
XLII, 2
XXXIII, 2
VII, 3. 4
XLI, 7
XLII, 3
xxxm, 3
Prolegomena. De compilatione prima
XIII
Burch.
Ivo Decr.
Ivo Pan.
Appdix
Lips.
Cass.
Bamb.
1,21 4
VII, 5
XXXV, 4
XLII, 4
XXXIII, 4
5
VII, 6
XXXV, 5
XLII, 5
XXXIII, 5
6
VII, 7
XXXV, 6
XLII, 6
XXXIII, 6
7
VII, 8
XXXV, 7
XLII, 7
XXXIII, 8
*8
VII, 10
XXXV, 10
XLII, 10
XXXIII, 10
9
VII, 11
XXXV, 11
XLII, 12
XXXIII, 11
10
VII, 12
XXXV, 12
XLII, 13
XXXIII, 12
*11
VII, 13
XXXV, 13
XLII, 14
XXXIII, 13
*12
VII, 14
XXXV, 14
XLII, 15
XXXIII, 14
*13
VII, 15
XXXV, 15
XLII, 16
xxxm, 15
14
VII, 16
XXXV, 16
XLII, 17
XXXIII, 16
15
VII, 17
XXXV, 17
XLII, 18
XXXIII, 17
16
VII, 20
XXXV, 20
XLII, 21
xxxm, 20
17
VII, 21
XXXV, 21
XLII, 22
xxxm, 21
18
XLII, 1
XXXV, 22
XLII, 23
xxxm, 22
19
XLVI, 4
XXXV, 23
XLII, 24
XXXIII, 23
20
XLVII, 3
XI, 20
XXI, 29
XI, 19
21
L, 26
Lvm, 15
22
VII, 22
23
XLVIII, 3
XLU, 11
22 1
XLIV, 3
XXXII, 1
XLI, 1
xxxn, i
23 1
*2
XXXI, 4
XXXII, 2
XLI, 2
XXXII, 2
a 3
XXXI, 7
XXXII, 3
XLI, 3
xxxn, 3
a 4
XLI, 4
5
XV, 21
XXXII, 5
XLI, 5
xxxn, 5
6
XL, 55
XXXII, 3
XLI, 6
xxxn, 6
7
XXXI, 1
XXXII, 10
XLI, 8
XXXII, 8
*8
VII, 19
*9
L, 29
24 1
I, 21
c. 22
V, un.
2
I, 22
c. 26
XII, 4
25 a 1
XLIV, 1
LVI, 1
LV, 1
XLVIII, 1
a 3
XV, 14
XYI, 15
a 4
XV, 23
XYI, 24
a 5
I, 124
Y, 224
26 a 1
a 2
a 3
4
XXVIII, 2
V, 1
XVII, 1
V, 1
5
XXVIII, 4
V, 3
xvn, 3
V, 3
6
XXVIII, 8
VI, 2
XVIII, 2
VI, 2
27 a 1
2
XXVIII, 3
V, 2
XVII, 2
V, 2
3
XXVIII, 5
V, 4
XVII, 4
V, 4
4
XXVIII, 6
V, 6
XXVII, 6
V, 5
5
XXVIII, 10
VI, 3
XVIII, 3
VI, 3
6
XIX, 7
XXX, 6
XX, 6
28 1
I, 12
VII, 1
29 a 1
30 a 1
31 1
L, 13
2
XXII, 7
32 1
XXIX, 7
33 1
IXL, 5
VI, 6
XVIII, 6
34 a *1
a *2
35 a *1
a 2
XXIII, 1
XXXVII, 1
XLIV, 1
XXXV, 1
3
XXIII, 2
XXXVII, 2
XLIV, 2
XXXV, 2
4
XXIII, 3
XXXVII, 3
XLIV, 3
XXXV, 3
5
XXIII, 4
XXXVII, 4
XLIV, 4
xxxn, 4
6
XXIII, 5
XXXVII, 5
XLIV, 5
XXXV, 5
7
XXIII, 6
XXXVII, 6
XLIV, 9
XXV, 7
II, 1 a 1
9
I, 181
V, 297
*3
cf. X, 27
*4
XXII, 4
5
XLVII, 4
6
XXVI, 4
XI, 4
XXI, 8
7
8
XXIX, 5
XXX, 4
9
2 a 1
II, 183
VI, 228
XLIII, 1
a 2
xyi, 21
PaleaC.XIqu.lc.6
a 3
XLIII, 3
PaleaC.XIqu.lc.2
a 4
I, 68
V, 176
XLin, 4
a 5
*6
I, 14
c. 9
xn, 18
7
VIII, 7
XLV, 5
XLIX, 2
3 a 1
n, 197
VI, 269
cf. C. n qu. 1 c. 9
4 a *1
Palea
2
XI, 1
XXXVI, 1
XLIII, 1
XXXIV, 1
*3
XI, 2
XXXVI, 2
XLIII, 12
XXXIV, 2
5 1
6 a 1
i
XIV
Prolegomena. De compilatione prima,
1
Burch. |
Ivo Deci-.
Ivo Pan. |
Appdix |
Lips.
Cass.
Bamb.
II, 7 a 1
n, 81.85
IV, 16
8 a 1
a 2
9 1
XXII, 1
XXXIX, 1
XXXIX, 2
XLV, 1
XXXVI, 1
2
XXII, 2
XLV, 2
XXXVI, 2
3
XXII, 3
XXXIX, 3
XLV, 4
XXXVI, 3
4
XXII, 4
XLIX, 4
XLV, 5
XXXVI, 4
5
XXII, 5
XXXIX, 10
XLV, 6
XXXVI, 5
6
XXII, 6
XXXIX, 11
XLV, 7
XXXVI, 6
a 7
8
10 1
III, 1
XL, 1
XLVI, 1
XXXVII, 1
2
XLI, 6
XL, 2
XLVI, 2
XXXVII, 2
3
VII, 5
XL, 4
XLVI, 3
XXVII, 3
11 1
III, 4
XLI, 1
XLVII, 1
XXXIX, 1
2
III, 3
XLI, 2
XXXVIII, 2
XLVII, 2
12 a 1
2
xxxvni, 2
cf. C. XI qu. 1 c.9
13 a *1
n, 204
VT, 278
cf. IV, 89
a *2
a 3
a 4
XLIV, 2
a 5
XLIII, 16
*6
7
*8
9
L, 47
I, 12
10
VIII, 2
XLIII, 2
XLVIII, 1
XXXIX, 1
11
VIII, 3
XLIII, 3
XLVIII, 2
XXXIX, 2
12
VIII, 4
XLIII, 6
XLVIII, 3
XLVIII, 5
XXXIX, 3
*13
VIII, 6
14
VIII, 8
XLIII, 9
XLVIII, 6
XXXIX, 6
XXXIX, 7
15
VIII, 9
XLIII, 10
XLVIII, 7
16
VIII, 10
XLIII, 11
XLVIII, 8
XXXIX, 8
17
VIII, 12
XLIII, 12
XLVHI, 9
XXXIX, 9
18
VIII, 13
XLIII, 13
XLVIII, 10
XXXIX, 10
19
VIII, 15
XLIII, 15
XLVIII, 12
XXXIX, 12
20
VIII, 17
XLIII, 17
XLVIII, 13
XXXIX, 14
21
VIII, 18
XLIII, 18
XLVIH, 14
XLVIII, 15
XXXIX, 15
*22
VIII, 19
XLIII, 19
XXXIX, 15
23
VIII, 22
XLIII, 20
XLVIII, 16
XXXIX, 16
24
XLIII, 21
XLVIII, 17
XXXIX, 17
aO
14 1
VII, 8
XXXV, 7
XLVHI, 5
XXXIII, 8
2
XLV, 4
3
VIII, 1
XLV, 1
XLIX, 1
XL, 1
4
vm, 7
XLV, 5
XLIX, 2
XL, 2
*5
VII, 20
XLV, 6
XLIX, 3
XL, 3
*6
VIII, 16
XLV, 7
XLIX, 4
XL, 4
15 a 1
2
vm, 5
XLIII, 7
XLVIII, 4
XXXIX, 4
*3
LXI, 5
LH, 1
16 a 1
a 2
a *3
I, 131
V, 231
a 4
a 5
I, 161
V, 271
a 6
a 7
a 8
a 9
a 10
11
17 a 1
VIII, 14
XLIII, 14
XLVIII, 11
XXXIX, 11
Pal.C.XXII qu. E
c. 23 Ans.VI, 172
2
XVI, 4
XVII, 1
XXVIII, 1
XIX, 1
3
XVI, 7
XVII, 2
xxvm, 2
XIX, 2
4
XVII, 1
XVII, 3
XXXVIII, 3
XIX, 3
*5
XVII, 2
XVII, 5
XXVIII, 7
XVIII, 5
6
XVII, 3
XVII, 4
XXVIII, 8
XIX, 6
7
XVII, 5
XVII, 7
XXVIII, 9
XIX, 7
*8
XVH, 6
XVII, 8
xxvm, io
XVIII, 8
a 9
VII, 7
XVH, 9
xxvm, n
XIX, 9
a 10
xxvm, 4
XX, 5
11
18 a 1
a *2
III, 150
a 3
? 4
XXXVIII, 7
XLVI, 3
L, 3
XLI, 3
a *5
xxxvm, 6
XLI, 4
L, 4
XXXVITI, 1
XLVI, 1
L, 1
XLI, 1
7
XXXVIII, 5
XLVI, 2
L, 2
XLI, 2
*8
XXXVIII, 3
XLVI, 5
L, 5
XLI, 5
9
i
XLVI, 6
L, 6
XLI, 6
10
1
19 a *1
a 2
L, 5
Prolegomena. De compilatione prima.
XV
Burcli.
Ivo Decr.
J Ivo Pan.
Appdix
| Lips.
Cass.
Bamb.
II, 19 a 3
a 4
a *5
a 6
7
XLIX, 12
XLVII, 41
LI, 37
8
XXXVI, 2
9
VI, 11
LIX, 21
LVIII, 11
L, 10
10
20 1
X, 1
XLVII, 1
LI, 1
XLII, 1
2
X, 2
XLVII, 2
LI, 25
XLH, 24
3
X, 4
XLVII, 3
LI, 3
XLII, 2
4
X, 5
XLVII, 4
LI, 4
LI, 5
XLII, 3
5
X, 6
XLVII, 5
XLII, 4
6
X, 15
XLVII, 7
LI, 8
XLII, 7
7
8
9
X, 7
XLVII, 6
LI, 6
XLII, 5
X, 8
XLVII, 9
LI, 7
LXII, 6
10
X, 9
XLVII, 10
LI, 9
XLII, 8
11
X, 10
XLVII, 11
LI, 10
XLII, 9
12
X, 11
XLVII, 12
LI, 11
XLI, 10
13
X, 12
XLVII, 13
LI, 12
XLII, 11
14
IXL, 5
VI, 6
XVIII, 6
15
X, 13
XLVn, 14
LI, 13
XLII, 13
16
X, 14
XLVII, 15
LI, 14
XLII, 14
17
XXXVI, 5
XXXV, 3
LII, 3
*18
X, 16
XLVn, 16
LI, 15
XLII, 15
XLII, 16
*19
X, 17
XLVII, 18
LI, 17
20
X, 19
XLVII, 19
LI, 18
XLII, 17
*21
X, 20
XLVII, 20
LI, 19
XLII, 18
22
X, 21
XLVII, 21
LI, 20
XLII, 19
23
X, 23
XLVII, 22
LI, 21
XLII, 20
*24
X, 24
XLVII, 23
LI, 22
XLII, 21
*25
L, 30
XLVH, 31
LI, 29
XLII, 28
*26
XLVII, 17
27
L, 54
XLVII, 25
LI, 23
XLII, 22
28
X, 2
XLVII, 2
LI, 25
XLII, 24
29
X, 28
XLII, 29
LI, 27
XLII, 26
30
X, 29
XLVII, 30
XXVIII, 6
XLII, 27
31
VII, 20
XLVII, 31
LI, 28
XLII, 28
32
L, 53
XLVII, 32
LI, 30
XLII, 30
*33
XXVIII, 14
XLVII, 33
XVIII, 7
XLII, 30
*34
X, 31
XLVII, 34
LI, 31
XLII, 31
*35
X, 32
XLVII, 35
LI, 32
XLII, 32
*36
XLVII, 36
LI, 33
XLII, 33
37
XLVII, 37
LI, 34
XLII, 36
38
XLVn, 38
LI, 35
XLII, 37
39
XLVII, 7
XLVII, 39
LI, 36
XLII, 37
*40
XLIX, 13
XLVII, 40
LI, 37
XLH, 34
41
XXXI, 2. 3
XLVII, 43
LI, 38
XLII, 39
42
I, 6
c. 14
VIII, 1
43
XLVII, 2
XXX, 4
44
45
X, 18
46
*47
XLIX, 1
21 1
XLIV, 10
LI, 2
LII, 2
XLIV, 2
2
L, 16
XLV, 3
III, 1 a 1
m, 102
II, 137
r xxiv, 2 \
t XXV, 2 J
a 2
LII, 2
a 3
Ans. X, 53; D.23
c. 23
a 4
II, 174
VI, 265
a *5
II, 208
VI, 283
XI, 22
a 6
VIII, 97
VII, 115
a 7
II, 56
VI, 152
8
I, 11
c. 18
XI, 2
*9
10
2 a 1
II, 116
VI, 192
LXIII, 16
a *2
a 3
T>. 81 c. 22 Palea
4
XVIII, 1
LXIV, 1
LXIII, 1
LVI, 1
5
XVIII, 2
LXIII, 2
LV, 2
*6
XVIII, 7
LXIV, 6
LXIII, 6
LV, 6
7
XVIII, 8
LXIV, 7
LXIII, 7
LV, 6
8
XVIII, 9
XLV, 8
LXIII, 8
LXIII, 9
LV, 8
*9
XVIII, 10
LXIV, 9
LV, 9
*10
XVIII, 11
LXIV, 10
LXIII, 10
LV, 10
*11
XVIII, 15
LXIV, 14
LXIII, 14
LV, 14
12
c. 20
XI, 1
c. 7
3 1
XVIII, 2
LXIV, 2
Lxm, 2
LV, 2
*2
XVIII, 3
LXIV, 3
LXIII, 3
LV, 3
3
xvm, 5
LXIV, 4
LXIII, 4
LV, 4
*4
XVIII, 6
LXIV, 5
LXIII, 5
LV, 5
5
L. 7
*6
*7
1
2
3
4
1
2
3
4
5
6
*7
8
9
10
11
12
13
14
1
2
3
1
*2
3
1
2
3*
1
2
3
4
5
1
1
2
3
4
5
6
7
8
1
2
*1
*2
*1
*2
1
2
3
4
1
2
3
4
1
2
3
*1
*2
3
4
5
1
1
2
3
1
2
3
*4
*5
6
7
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Prolegomena. De compilatione prima.
Tvo Decr.
V, 185
III, 29
XVI, 37
III, 238
IU, 183
in, 249
XVI, 291
VI, 258
XV, 158
m, 184
in, 233
IH, 234
m, 235
II, 139
VI, 264
m, 94
m, 95
III, 196
m, 96
m, 97
XVI, 35
Ivo Pan.
Appdix
Lips.
Cass.
Bamb.
xxm, 28
c. 19
XII, 11
XV, 1
LII, 1
LII, 2
XXI, 6
Lin, i
XLV, 1
XXI, 7
c. 4
XII, 8
c. 6
XII, 16
XXX, 1
XXI, 1
XXXI, 1
XXX, 2
XXI, 2
XXXI, 2
XXI, 2
XXI, 3
XXXI, 3
XXI, 3
XXX, 4
XXXI, 4
XXI, 4
XIII, 1
xxm, i
XXXV, 1
XXV, 1
L, 9
XXXVIII, 1
xxm, 21
XXXV, 17
XXI, 5
XXVI, 15
XI, 14
XXI, 22
XI, 14
XXXVII, 4
XXVIII, 11
VI, 4
xvm, 4
VI, 4
XXIV, 1
XII, 1
XXII, 1
XII, 1
XXIV, 2
XII, 2
XXII, 2
xn, 2
c. 4
I, 3
c. 3
XV, 11
XVI, 13
XLVH, 5
XVI, 20
L. 18
L; 19
c. 25
xn, 20
c. 17
XVI, 9
XVI, 16
XVI, 11
XVI, 10
XXIX, 4
XXVII, 3
XXIX, 7
XVI, 8
XVI, 7
XXVII, 6
L, 35
LIII, un.
LIII, 24
XLVI, un.
XXXV, 7
XVI, 14
XVI, 12
XVI, 17
XVI, 18
XLn, 7
XXIX, 1
xxvn, i
XIV, 1
XXVII, 5
XLIV, 5
XXV, 5
xxm, 6
XXIX, 9
XXVII, 6
XLIV, 6
XXV, 7
XXIX, 3
XX, 2
XX, 3
XX, 4
XXI, 1
XX, 10
XX, 11
XX, 12
XXVII, 2
xvn, 2
XX, 16
c. 17
VI, un.
XXIX, 8
XXI, 30
XXIX, 5
XXVII, 4
XVII, 3
XXIX, 6
XVI, 6
xxvn, 5
XXVII, 7
XVI, 7
L, 20
L, 8
XLIII, 5
XXXII, 9
XLI, 7
C. xvn qu. 4 c. 1
Palea
C. VII qu. 1 c. 2
cf.C.XIIqu.lc.52
cf. C. XIIqu.2 c.39
C.Xqu.2c.5Palea
C.Xqu.2c.6Palea
C. XII qu. 2 c. 55
Palea
Ans. ded. V, 145.
Prolegomena. De compilatione prima,
XVII
j Burch.
|lvo Deci*
j Ivo Pan.
Appdix
| Lips.
| Cass.
Bamb. J
HI, 22 a 12
a 13
a 14
23 a 1
I, 227
XX, 14
a 2
n, 206
VI, 281
XX, 15
a *3
a *4
XX, 13
24 a *1
XLIII, 4
XXIII, 25
XXXVI, 2
XXVII, 2
a *2
XL1II, 1
XXIII, 26
XXXVI, 3
XXVII, 3
a 3
XLIII, 2
XXIII, 27
XXXVI, 4
XXXVI, 5
XXVII, 4
a 4
VII, 150
xxm, 28
XXVII, 5
6
XLIX, 6
XXIII, 24
XXXVI, 1
XXVII, 1
7
8
L, 63
25 a 1
a 2
II, 92
II, 122
C. IX qu. 2 c. 4
Palea
a 3
n, 39
VI, 140
*4
XIX, 8
5
xxxvm, 8
26 *1
XXII, 5
2
IV, 2
XXII, 1
XXXIV, 1
XXIV, 1
3
IV, 3
XXII, 3
XXXIV, 2
XXIV, 2
4
IV, 4
XXII, 6
XXXIV, 3
XXIV, 3
*5
IV, 1
XXII, 7
XXXIV, 4
XXIV, 4
6
XIII, 2
XXIII, 2
XXXV, 2
XXV, 2
7
XIII, 16
XXIII, 7
XXXV, 3
XXV, 3
*8
XIII, 3
xxm, 8
XXXV, 4
XXV, 4
9
XIII, 4
XXIII, 9
XXXV, 5
XXV, 5
10
XIII, 5
XXIII, 10
XXXV, 6
XXV, 6
11
XIII, 6
xxm, ii
XXXV, 7
XXV, 7
*12
XIII, 7
xxm, 12
XXXV, 8
XXV, 8
13
XIII, 8
xxm, 13
XXXV, 9
XXV, 9
*14
XIII, 9
xxm, i4
XXXV, 10
XXV, 10
*15
XIII, 10
xxm, 15
XXXV, 11
XXV, 11
*16
xxm, 5
17
XIII, 11
xxm, 16
XXXV, 12
XXV, 12
18
XIII, 12
xxm, 17
XXXV, 13
XXV, 13
*19
XIII, 13
xxm, is
XXXV, 14
XXV, 14
*20
xni, i4
xxm, 19
XXXV, 15
XXV, 15
*21
XIII, 15
xxm, 20
XXXV, 16
XXV, 16
*22
xxm, 22
XXXV, 18
XXV, 18
23
c. 9
xn, 19
*24
25
L, 40
xxn, 2
26
XXVI, 21
XI, 17
XXI, 25
27
L, 29
28
29
L, 39
*30
XXI, 3
27 *1
XXVII, 5
XV, 1
XXV, 1
XVI, 1
2
xxvn, 6
XXVII, 6
XXV, 2
a 3
a 4
vm, 3
VII, 26
XVI, 5
a 5
vm, 7
vm, 36
VII, 31
xvi, 4
XXVI, 5
xvi, 4
a 6
a 7
vn, 55
III, 197
8
XXI, 1
XVI, 1
XXVI, 1
XVI, 1
XVI, 2
9
XXI, 2
XVI, 2
XXVI, 3
10
L, 29
11
L, 10
XXVI, 2
28 1
V, 4
LVIII, 4
Lvn, 5
L, 3
2
V, 1
L VIII, 1
LVII, 1
L, 1
3
V, 2
LVIII, 2
L VII, 2
L,2
4
V, 3
LVIII, 3
LVII, 3
L, 3
5
V, 6
LVIII, 6
LVII, 7
L, 6
6
V, 7
LVIII, 7
LVII, 8
L, 7
7
V, 8
LVIII, 8
LVII, 9
L, 8
8
V, 9
LVIII, 9
LVII, 10
L, 9
*9
L, 30
cf. LVII, 4
29 1
XXXV, 3
XXIII, 23
XXXIX, 2
XXVI, un.
2
L, 15
XXXIX, 3
30 a 1
2
c. 13
XII, 1. 2
31 a 1
a 2
XXXIV, 1
a 3
£
XXXIV, 2
32 a 1
C. XVI qu. 7 c. 2
Palea
2
c. 22
XII, 13
c. 10
*3
XV, 24
LII, 28
LIII, 21
XLV, 21
33 a 1
III, 42
m, 46
LII, 7
a 2
ni, 224
in, 283
Ln, 8
a *3
III, 239
III, 281
LII, 9
4
c. 18
xn, 12
c. 23
5
c. 8
xn, 17
Quinque compilationes antiquae. Ed, Friedberg. B
*6
7
8
9
10
11
12
13
■14
15
16
17
18
f19
20
21
22
23
f24
25
■26
27
f28
29
30
1
2
*3
4
5
6
7
8
9
10
1
2
3
4
1
2
3
4
1
2
3
*4
5
6
7
8
1
*2
*3
4
5
6
7
8
9
*10
11
12
13
14
*15
16
17
18
19
20
1
2
*3
4
5
6
7
8
9
10
Prolegomena. De compilatione prima.
Ivo Decr.
Ivo Pan.
III, 55
XVI, 262
III, 35
VII, 108
Appdix
Lips.
XV, 1. 2
LTI, 1
XV, 4
LII, 3
XV, 5
LII, 4
XV, 6
LII, 5
XV, 7
LII, 6
XV, 3
LII, 13
XV, 9
XV, 10
LII, 14
XV, 12
LII, 17
XV, 13
LII, 18
XV, 14
LII, 19
XV, 15
LII, 20
XV, 16
LII, 21
XV, 171
xlvii, i
LII, 22
XV, 18
LII, 23
XV, 19
LII, 24
XV, 20
LII, 25
XV, 22
LII, 26
XV, 23
LII, 27
L, 32
LII, 29
L, 33. 34
LII, 30
XXVIH, 5
V, 5
L, 43
XVI, 45
c. 5.
c. 10
XXVIII, 9
VI, 1
XXVIII, 10
VI, 3
II, 8
XI, 21
c. 24
XIX, 10
XXIX, 2
XIX, 9
c. 7
XXVII, 2
XIV, 2
c. 12
XXVII, 1
XIV, 1
XXVII, 3
XIV, 3
XXVII, 4
XXVII, 7
XIV, 4
XXVI, 17
XI, 16
XLV, 5
VI, 2
LIX, 2
VI, 12
LIX, 22
VI, 18
LIX, 13
VI, 20
LIX, 30
VI, 4. 23
LIX, 34
VI, 25
LIX, 36
VI, 26
LIX, 37
VI, 31
VI, 33
LI, 47
L, 43
XLV, 6
LIX, 48
LIX, 51
L, 42
XLIX, 54
LIX, 55
L, 30
L, 31
XII, 8
LX, 8
LIX, 56
VI, 21
VI, 27
VI, 6
LIX, 17
XII, 2
LX, 2
VI, 7
LIX, 4
LIX, 8
VI, 10
LIX, 20
VI, 29
LIX, 40
Cass.
Bamb.
LIII, 1
XLV, 1
LIH, 2
XLV, 2
LIII, 3
XLV, 3
LIII, 4
XLV, 4
LIII, 5
XLV, 5
LIII, 6
XLV, 6
LIII, 7
XLV, 7
LIII, 8
XLV, 8
LIII, 10
XLV, 10
LIII, 11
XLV, 11
LIII, 12
XLV, 12
LIII, 13
XLV, 13
LIII, 14
XLV, 14
LIII, 15
XLV, 15
LIII, 16
XLV, 16
LIII, 17
XLV, 17
LIII, 18
XLV, 18
LIII, 19
XLV, 19
LIII, 20
XLV, 20
LIII, 22
XLV, 22
LIII, 23
XVII, 5
XLV, 23
, 5. XII, 6. 7
XII, 10
c. 25
XVIII, 1
VI, 1
XVIII, 3
XXI, 30
VI, 3
xn, 15
XXX, 8
c. 21
III, 1
c. 6
XXIV, 2
VII, 2
XIV, 2
XXIV, 1
XIV, 1
XXIV, 3
XIV, 3
XXIV, 4
XIV, 4
XXI, 24
XI, 16
LVIH, 3
LI, 3
LVHI, 12
LI, 11
LVIII, 18
LI, 17
LVHI, 19
LI, 18
LVIII, 22
LI, 21
LVIII, 24
LI, 43
LVIII, 25
LI, 24
LVHI, 29
LI, 28
LVHI, 31
LI, 30
LVIII, 32
LI, 31
LVIII, 35
LVIII, 37
LI, 34
LVIII, 38
LVII, 4
LVHI, 2
LI, 36
LIX, 7
LII, 7
LIX, 17
LI, 6
LIX, 2
LII, 2
LVIII, 5
LI, 4
LVIII, 8
LI, 7
LVIII, 10
LI, 9
LI, 27
LVIU, 27
C. xxm qu. 8
c. 25 Palea
C. XXVII qu. 2
c. 18 Palea
C. XXXI qu. 2
e. 2 Palea
Prolegomena. De compilatione prima.
XIX
Burch.
|lvo Decr.
| Ivo Pan.
| Appdix
Lips.
Cass.
Bamb.
2
*11
VI, 3
LIX, 3
LVIII, 4
LI, 3
12
L, 41
LVIII, 37
13
VI, 21
14
3 a
*1
a
2
LIX, 8
3
L, 17
4. a
1
C. XXVII qu. 2
c. 51 Palea
a
2
3
+ 4
+ 5
+ 6
XIX, 5
VI, 8
LIX, 9
LIX, 5
LVIII, 6
LI, 5
VI, 18
LIX, 29
Lvni, 18
LI, 16
+ 7
VI, 17
LIX, 31
LVIII, 20
LI, 18
1 8
VI, 22
LIX, 32
LVIII, 21
LVIII, 37
LI, 19
9
L, 41
LIX, 52
LI, 35
5 a
1
VI, 5
LIX, 44
0. XXVII qu. 2
a
2
c. 8 Palea
3
XXIX, 3
xxvn, 2
xvn, 2
4
VI, 21
6
1
XXVI, 21
XI, 17
LXIII, 11
XI, 17
XXI, 25
2
L, 59
*3
XVIII, 13
LXIV, 12
LXIII, 12
LV, 12
*4
XVIII, 14
LXIV, 13
Lxm, 13
LV, 13
*5
XLIX, 7
cf. LX, 9
LIX, 8
LV, 14
6
VI, 9
XVI, 3
LVIII, 9
XVI, 3
7
XLIV, 4
LIX, 50
LVIII, 34
LI, 33
8
V, 10
LVIII, 13
LVII, 11
7
1
VI, 1
LIX, 1
LVIII, 1
LI, 1
2
VI, 13
LIX, 24
LVIII, 13
LI, 12
3
VI, 16
LIX, 29
LVIII, 17
LI, 16
8
1
XXXVII, 2
LXI, 1
LX, 1
LIII, 1
2
XXXVII, 3
LXI, 2
LX, 2
Lm, 2
3
L, 63
3
1
XLV, 7
LXV, 1
*
LIX, 45
0 a
1
1
1
XXXII, 1
LXII, 1
LXI, 1
LIV, 1
2
Q
XXXII, 2
LX, 2
LXI, 2
LIV, 2
2 a
O
l
3 a
l
XVII, 10
*2
VI, 15
LIX, 27
LVIII, 16
3
XII, 4
LX, 5
LIX, 4
*4
L, 4
*5
L, 5
4
*1
2
VI, 32
LIX, 46
LVIII, 30
LI, 29
5
*1
*2
6 a
1
XIX, c. 104
*2
VI, 24
LIX, 34
LIX, 34
LI, 21
3
L, 28
*4
7 a
1
C. XXXV qu. 6
2
c. 2 Palea
3
VI, 28
LIX, 39
LVIII, 26
LI, 26
8
1
XXXIII, 3
LXin, 1
LXII, 1
LIV, 3
2
XXXIII, 4
LXIII, 2
LXII, 2
LIV, 4
3
VIII, 11
LXIII, 3
LXII, 3
LIV, 5
4
LXIII, 4
5
LXIII, 5
LXII, 4
LXII, 5
LIV, 7
6
XXXIII, 1
Lxm, 6
LIV, 6
7
xxxin, 4
8
L, 23
3
1
*2
VI, 30
LIX, 40
LVIII, 28
LI, 27
*3
VIII, 23
LIX, 57
LVIII, 39
4
cf. ad c. 8
(2, 13)
3 a
1
VI, 41
X, 169
C. XXXI qu. 1
c. 6 Palea
2
L, 22
LVIII, 36
3
L, 29
4
VI, 14
LIX, 27
LVIII, 14
LI, 14
5
L, 63
LVIII, 40
*6
XII, 1
LX, 1
LIX, 1
LII, 1
1 a
1
L, 46
LXV, 3
LXIV, 3
LVI, 3
*2
Q
xxxm, 2
LXIII, 7
LXU, 6
2
O
1
IX, 1
LXIV, 1
LXIV, 1
LVI, 1
2
3
IX, 2
LXIV, 2
LXIV, 2
LVI, 2
XX
Prolegomena. De compilatione prima.
1
Burch.
Ivo Decr.
Ivo Pan. |
Appdix |
Lips.
Cass. |
Bamb.
V, 1 a
1
I, 169
V, 279
LXII, 3
a
2
II, 201
LXH, 5
a
3
LXn, 4
C. III qu. 5 c. 14
Palea
a
4
XVI, 4
XVI, 291
a
5
a
6
a
7
VI, 327
IV, 56
a
8
I, 174
V, 292
XLII, 4
a
9
XIX, c. 27
XLII, 6
10
vm,8
XLIII, 9
XLVIH. 6
XXXIX, 6
a
11
12
L, 14
13
L, 16
XLV, 3
2 a
1
I, 16
a
2
m, 110
III, 86
a
3
I, 11
XIII, 11
a
4
I, 13
C. II qu. 5 c. 14-
Palea
a
5
I, 14
a
6
I, 15
7
II, 10
I, 9
XIII, 9
I, 8
8
c. 10
XII, 9
c. 4
9
n, 4
I, 1
XIII, 1
I, 1
10
II, 13
I, 2
XIII, 2
I, 2
11
II, 14
I, 3
XIII, 3
I, 3
12
II, 15
I, 4
XIII, 4
I, 4
a
13
XIX, 100
I, 6
xm, 6
I, 5
14
II, 12
I, 7
XIII, 7
I, 6
15
I, 8
XIII, 8
I, 7
16
I, 15
XIII, 10
*17
xxvm,8
VI, 2
xvm, 2
19
20
L, 1
21
XL, 4
I, 5
XIII, 5
3
1
c. 17
2
II, 1
II, 1
XIV, 1
II, 1
3
II, 2
n, 2
XIV, 2
II, 2
4
xxvni, i
n, 3
XIV, 3
n, 3
4
1
c. 11
X, 1. 2
2
n, 17
ni, i
XV, 1
II, 4
3
n, is
III, 2
XV, 2
n, 5
5 a
1
IY, 88
I, 182
LV, 8
Dist. LIV c. IS
Palea
a
*2
LV, 9
a
3
a
4
5
c. 23
II, un.
c. 22
6
c. 14
XII, 14
c. 13
7
6 a
1
I, 144
V, 257
a
2
a
3
a
4
5
XLIX, 20
XXXIX, 1
6
c. 3
I, 3
*7
XV, 3
XII, 3
a
8
a
9
*10
LIV, 1
11
7 a
*1
2
c. 27
XII, 5
8
1
cf. c.6(3,l)
2
XXVI, 16
XI, 15
XXI, 23
XI, 14
3
XXVI, 1
XI, 1
XXI, 1
9
1
L, 12
XXXIX, 4
2
L, 25
XXVIII, 5
10 a
1
a
*2
a
3
XI, 60. XIX, 5
XIII, 46
I, 28
C. Xm qu. 2_c. 3!
Palea
a
4
XIX, 26
vm, 9
a
5
X, 53
VIII, 10
a
6
Xn, 16
xn, 73
7
XXXV, 1
X, 1
LXIV, 5
X, un.
8
XXVI, 7
XI, 7
XXI, 11
9
XXVI, 12
XI, 13
XXI, 17
XI, 12
10
XXVI, 14
XI, 12
XXI, 18
XI, 13
11
L, 27
XXI, 19
12
13
XVII, 57
11
1
c. 28
IV, un.
c. 15
*2
VIII, 4
XX, 11. 12
12
1
XXVI, 5
XI, 5
XXI, 9
XI, 5
2
XXVI, 6
XI, 6
XXI, 10
13 a
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
6
*7
1
2
3
4
5
*6
*7
8
9
10
11
12
1
*2
3
1
*2
3
1
2
3
1
1
2
1
2
3
1
2
1
2
3
4
1
2
1
1
*2
*3
4
5
6
7
1
2
3
4
1
2
3
4
*5
6
*7
*8
9
10
1
2
3
4
5
6
7
*8
1
2
Prolegomena. De compilatione prima,
XXI
Ivo Decr.
Ivo Pan.
| Appdix
Lips.
Cass.
Bamb.
LIX, 13
XXII, 7
L, 21
XXI, 7
XIV, 109
VIII, 7
L, 48
L, 24
XXXIV, 1
c. 12
XII, 14
LIX, 9
VIII, 1
XX, 1
VIII, 1
XXXIV, 2
VIII, 2
XX, 2
VIII, 2
L, 52
VIII, 3
XX, 3
VIII, 3
XVI, 9
IX, 5
XX, 8
IX, 5
c. 16
IX, 1
c. 12
XVI, 1
IX, 1
XX, 4
IX, 1
XVI, 3
IX, 2
XX, 5
IX, 2
XVI, 5
IX, 5
XX, 6
IX, 3
XVI, 8
IX, 4
XX, 7
IX, 4
XVI, 10
IX, 6
XX, 9
IX, 6
XVI, 2
IX, 7
XX, 10
IX, 7
XX, 2
LV, 1
LIV, 2
XLVn, 6
XLIV, 3
XXVI, 3
XXI, 5
XI, 52
L, 6
XLV1II, 2
XXVIII, 2
XXI, 6
XXVIII, 12
VI, 5
xvm, 5
VI, 5
VI, 235
XXVI, 11
XI, 11
XXI, 16]
VI, 288
xm, 30
VI, 289
III, 167
XI, 32
XI, 31
XI, 10
XI, 10
XXVI, 10
XXI, 15
L, 51
XXXII, 6
L, 62
XXI, 2
XXVI, 9
XI, 9
XXI, 14
XI, 9
XVI, 351
V, 74
xm, 45
XXXIV, 2
XIII, 52
II, 7
IV, 2
XXI, 21
XVI, 2
III, 2
XXIV, 4
XII, 24
XXII, 4
XII, 4'
XXIV, 3
XII, 3
XXII, 3
XII, 3
XXIV, 5
XXX, 8
XII, 5
XXII, 5
V, 107.143
c. 22
xn, 13
c. 10
XLIV, 6
XII, 1
XXIII, 1
xm, i
XLIV, 8
XIII, 2
XXIII, 2
XIII, 2
XXXI, 5
XII, 3
XXIII, 3
XIII, 3
XLIV, 9
XIII, 4
XXIII, 4
xm, 4
XLIV, 7
XXXVIII, 4
XIII, 5
XXIII, 5
XIII, 15
VI, 226
XXXVIII, 2
VII, 68
XXXVIII, 1
VIII, 170
L, 57
XXXVII, 7
L, 50
VIII, 21
L, 65
xxxvm, 4
XXI, 12
C.XXXIV qu. 1. 2
c. 7
C. VI qu. 3 c. 5
Palea
cf. C. XIqu.3c. 80
D. 34 c. 2 Palea
D. 34 e. 3 Palea
O. XIII qu. 2 c. 31
Palea.
C. II qu. 5 c. 17
Palea
C. II qu. 5 c. 15
C.XYIIqu.lc.24
Palea
XXII
Prolegomena. De compilatione prima.
Burch.
Ivo Decr.
Ivo Pan.
Appdix
| Lips.
| Cass.
1 Bamb. |
V, 31
a 1
a
*2
a
3
a
4
a
5
a
6
a
7
XIX, 136
XV, 146
32 a
1
a
2
cf. VI. 7
X, 136
C. XVII qu. 4..
c. 26 Palea
3
II, 3
IV, 1
XVI, 1
III, 1
4
II, 11
IV, 4
XVI, 4
m, 4
5
III, 2
XL, 4
33 a
1
Ans. XI, 22
2
3
XXXV, 4
LI, 33
34
1
cf. c.2(4,5)
2
XIV, 7
VII, 9
XIX, 9
vn, 7
3
XIV, 8
VII, 10
XIX, 10
VII, 8
4
XIV, 9. 10
VII, 11
XIX, 11
VI, 9
5
XIV, 1
VII, 1
XIX, 1
VII, 1
6
7
XIV, 12
VII, 2
XIX, 2
VII, 2
*8
XIV, 2
VII, 3
XIX, 3
VII, 3
9
XIV, 3
vn, 4
XIX, 4
VII, 3
10
XIV, 4
vn, 5
XIX, 5
VII, 4
*11
VII, 6
*12
XIV, 5
VII, 7
XIX, 61
VII, 5
*13
XIV, 6
VII, 8
XIX, 7
VII, 6
14
XIV, 11
VII, 12
XIX, 12
VII, 10
15
16
XIV, 13
vn, 13
XIX, 13
VI, 11
35 a
1
cf. IV, 74
cf. I, 268
cf. I, 96
L, 45
XXIV, 3
C. I qu. 1 c. 60
Palea
a
2
XXIV, 1
xxxvn, 1
XXVIII, 1
36 a
1
a
2
a
3
a
4
a
5
a
6
a
7
a
8
9
LVIII, 36
a
10
a
11
a
12
a
13
a
14
37 a
1
C. XXVII qu. 2
c. 4 Palea
a
*2
cf. VI, 138
Ans. II, 82
a
*3
a
4
a
5
a
*6
a
7
a
8
a
9
-
10
a
11
a
12
13
a
14
Saepissime Bernardus unius decretalis diversas partes diversis inseruit titulis
ac ea propter prima decretalis verba commemoranda esse putavit. Quae res fugit
nonnumquam Jaffe, quare eandem decretalem interdum saepius suo inserui
registro.
Falsas canonum inscriptiones quas in collectionibus invenit servavit Bernardus?
subscriptiones? quae in eis semper desunt? numquam addidit; ille potissimum id
videtur esse secutus? ut qui in aliis collectionibus exstant canones? eos secundum
ordinem digereret atque sub titulis suis poneret.
5. Porro de editionibus huius libri. Antonius Augustinus1 de codicibus? quibus
1) Cf. quae hac de re disserit Laspeyres 1. c. p. XV. :
Editio princeps, quae sub hoc titulo: ?, Antiquae colle¬
ctiones decretalium. Cum Ant. Augustini Episco. Iler-
densis notis, “ prodiit „ Ilerdae apud Petrum Rob. et
Ioannem a Villanova Anno MDLXXVI.,“ semel hucus¬
que ex cura Car. Labbaei, qui Cuiacii atque Nic. Fabri
codicum instituit collationem, novam nactaest recensio¬
nem. Nam quae inter A. Augustini Opera, Lucae 1769,
Tom. IV. fol. prostat editio, repetita est ex Parisina
A. 1609. sub tit. : ,, Antiquae collect. decret. cum Ant.
Prolegomena. De compilatione tertia.
XXIII
in edendis compilationibus usus sit, nihil fere protulit. Atque is in praefatione ad
Gregorium Papam XIII. scripta se codices manu scriptos in Barcinonensis et Tar¬
raconensis ecclesiarum bibliothecis invenisse declaravit, in notis ad primam com¬
pilationem compositis varietatem affert scripturae duorum codicum Barcinonen¬
sium, unius Tarraconensis, unius Romani. Sed cuius aetatis fuerint codices,
quibusque signis signati ne verbo quidem commemorat, ita ut utrum servati sint
isti codices nec ne, nemo hodie indicare possit. Post Antonium Augustinum prae¬
ter Iosephum Antonium de Riegger1, qui novam breviarii editionem parare coepit
neque tamen perfecit, nemo compilationi primae edendae operam navavit, ita ut
mihi primo desiderium a tot tantisque iureconsultis latum explere contigerit.
6. Ego eosdem contuli codices, quibus in edenda Gregorianea collectione
usus sum, iisdemque signavi signis. Sunt vero hi:
a) Cod. lat. Monae. 3879., primam usque ad quartam exhibet compilationem
et a me a signatus est.
b) Cod. Friburgensis 361. a, b signatus est.
c) Cod. lat. Monacensis 6352., c signatus est.
d) Codex Fuldensis D. 5., i signatus est.
e) Cod. Lipsiensis 983., k signatus est.
f) Augustiniana editio a me l signata est.
Horum codicum, de quorum aetate in prolegomenis meae Gregorianae editioni
praemissis disserui, non omnem quam inveni annotavi scripturae diversitatem.
Eas solas recipiendas esse putavi lectiones, quae aut maioris momenti mihi esse
viderentur, aut quae in pluribus codicibus essent.
Praeterea collati sunt:
Appendix Concilii Lateranensis in editionis Mansianae Conciliorum tomo XII.
- — signatus O.
Collectio Lipsiensis, sig. P. Collectio Bambergensis, sig. Q . Collectio
Casselana2, sig. R .
B. DE COMPILATIONE TERTIA.
1. Post Bernardi tempora complures canonum et decretalium collectiones factae
sunt, de quibus Tancredus3 in prooemio ad Compilationem III. scripto luculentis¬
sime disseruit, his usus uerbis: „Post compilationem decretorum factam a Gratiano
multae a Romana curia epistolae emanaverant , quas magister B., tunc praepositus ,
postmodum episcopus Papiensis , ad studentium utilitatem sub competentibus titulis col¬
locavit, quaedam antiquiora interserendo , et vocatur compilatio prima . Et post illam
compilationem aliae quaedam decretales a diversis apostolicis emanaverunt , quas magi¬
ster Gilbertus ad instar primae compilationis sub titulis collocavit. Post illum vero
magister Alanus suam similiter compilationem effecit , tandem magister Bernardus Com-
postellanus, archidiaconus in Romana Curia , in qua curia moram faciens aliquantum,
de regestis domini Innocentii papae unam fecit decretalium compilationem , quam Bono¬
niae studentes Romanam compilationem aliquanto vocaverunt P
Praeterea alias collectiones ante compilationem tertiam compositas comme¬
morare licuit Tan credo, quas quidem aut silentio praetereundas putavit aut
Augustini Ep. Ilerd. et lac. Cuiacii notis mendationi-
bus ; “ editionem vero Parisinam A. 1621. eandem atque
hunc esse librum, novo tantum praeposito titulo, iam
pridem admonuit Schotthis ad DouiaMi praenot. canon.
(Mitav. et Lips. 1788.) Lib. IV. c. 16. not. 16.; Romae an
re vera aut A. 1583., uti Theinerus in Comm. cit. p. 12.
not. 81. ex recentioris bibliographi auctoritate adnotat,
aut A. 1683, quem in Struvii biblioth. iur. selecta cap. 13.
§. 10. video indicatum annum, altera evulgata sit editio,
alii diiudicent. Ceterum ex Quartae compilationis et
praefatiuncula et ipso contextu, quippe qui paginarum
numeros in tribus primis haud obvios novosque exhi¬
beat custodes, necnon ex notula notis ad Primam his
verbis adiecta: „ Cetera Tarracone, Deo auctore, ple¬
niora edentur, “ satis me iudice patet, Ant. Augustinum
quartam non eodem, quo tres priores, edidisse tempore,
unde factum videtur, ut principis editionis exemplaria
Quarta quandoque careant. Neque illud, licet quis pro
quisquiliis possit habere, de ista editione, utpote raris¬
sima, silentio mihi praetereundum esse videtur, in eo,
quo ex Hamburgensi bibliotheca mihi licuit uti exem¬
plari, alio eoque pallidiore atramento haec esse titulo
subiecta: ,, Barcinone | Venales habentur apud Natalem
Baresson, ad forum Regium | Anno 1592.“
1) Bern. Praep. Papiensis breviarium extravag. cum
Gregorii IX. decretalium collectione ad harmoniam re¬
vocatum P. I. Friburgi 1779. 4to.
2) Ipsum Codicem conferre benevolentia praefecti
ili. bibliothecae Casselanae mihi licuit.
3) Ap.Schulte, Gesch. u. Quell. d.kan. Rechts. 1,244.
XXIV
Prolegomena. De compilatione tertia.
superesse ignoravit, quae his temporibus in biblithecarum thesauris inventae sunt.
Exstat enim Rainerii Pomposiani earum decretalium collectio, quas Innocentius III.
inde ab. a 1198. usque ad a 1201. publicaverat, inventa est in Halensis biblio¬
thecae codice Ye 80. quarumdam decretalium collectio, atque in Fuldensibus
codicibus collectiones reperit Schulte, in quibus Alani et Gilberti compilationes
multis canonibus auctae sunt.
At pergat Tancredus: Verum , inquit, quia in ipsa compilatione quaedam reperie-
bantur decretales , quas Romana curia refutabat , sicut hodie quaedam sunt in secundis ,
quas curia ipsa non recipit , idcirco felicis recordationis dominus Innocentius papa III.
suas decretales usque ad annum XII. editas per magistrum P. Beneventanum notarium
suum in praesenti opere compilatas Bononiae studentibus compilavit. Post illarum
receptionem magister Iohannes Galensis decretales omnium apostolicorum , qui praeces¬
serant Innocentium de dictis compilationibus Gilberti et Alani extrahens quandam com¬
pilationem ordinavit , quae hodie mediae sive secundae decretales dicuntur.
Quibus verbis plane probatur, post compilationem primam tertiam, post eam
secundam confectam esse.
2. Tertiam compilationem qua ratione ductus Innocentius confici iusserit recte
Tancredus exposuit; ao. 1210. a papa publici iuris facta est, et sic primum papatus
auctoritate antecessoribus et iudicibus iuris libri traditi sunt, quin ipsis uti iube-
rentur aut collectiones privatorum opera confectae prohiberentur.
Bernardi Papiensis secutus est Petrus Beneventanus exemplum, cum suam
quoque compilationem quinque libris distingueret, atque titulos sub quibus Ber-
nardus collocaverat canones „ competentes “ esse ipse papa declararet. Attamen
nonnulli additi sunt tituli, quorum rubricae apud Bernardum nondum inveniuntur,
quidam praetermissi, cum decretales non praesto essent sub illis collocandae1.
122 constat titulis, 489 capitibus compilatio III., quorum omnium XVII. tantum
Raymundus in decretalium Gregorianearum collectionem recipere noluit, quique
ita digesti sunt.
non
tit. cap. recept.
I. 1 5
2 13
3 7
4 5
5 4
6 19
7 3
8 5 1
9 7 1
10 1
11 1
12 1
13 2
14 2
15 1
16 2
17 1
18 11
19 5
20 6
21 5
22 2
23 3
24 4
25 4
26 1
26 120 2
38 131 7 V.
non non non non
tit.
cap.
recept.
tit.
cap.
recept.
tit. cap.
recept.
tit.
cap. recept.
1
3
III. 1
4
IV.
1
5
1
V.
1
7
2
5
1
2
2
2
2
2
7
3
5
3
2
3
1
3
1
4
1
4
4
4
1
4
3
5
4
5
11
2
5
1
5
1
6
5
6
1
6
2
6
1
7
3
7
4
1
7
1
7
5 1
8
2
1
8
10
8
2
8
2
9
1
9
1
9
4
9
2
10
1
10
1
10
4
1
10
5
11
4
1
11
3
11
1
11
4
12
14
12
1
12
4
12
3
13
4
13
2
13
3
1
13
1
14
2
14
2
14
3
14
4
15
13
1
15
1
15
3
15
1
16
3
16
2
16
1
16
9
17
8
17
3
16
38
3
17
6
18
13
1
18
6
1
18
1
19
13
19
3
1!)
1
20
3
20
1
20
2
20
107
5
21
3
21
17
22
1
22
10
23
5
1
22
93 1
24
7
1
25
3
26
5
27
2
28
2
29
1
30
5
31
3
32
1
non recepti
33
7
1
tit.
cap.
a Raym.
34
3
I.
26
120
2
35
2
II.
20
107
5
36
1
HI.
38
131
7
37
7
IV.
16
38
3
38
3
V.
22
93
1
1) Cf. indicem titulorum quem in fine libri posui.
122 489 18
Prolegomena. De compilatione tertia.
XXV
3. Quos Petrus congessit canones in compilationibus antea confectis eosdem in¬
venire ei licuit plurimos, tamen illum Innocentii registorum libros manibus versasse
;quidem crediderim. Nam cum Innocentius genuinis tantum suis decretalibus uti
^oluerit antecessores et iudices, nullo alio modo nisi inspectis registris ea de re
vertiorem se reddere potuit Petrus Beneventanus, cum Tancredo teste plurimae
ixtravagarentur decretales paparum nomina prae se ferentes, quas illi numquam
;cripserunt.
Concedendum est tamen novas titulorum rubricas Petrum et ex Gilberti et ex
VI ani compilationibus hausisse 1, atque decretales saepissime ab eo dilaceratas eodem
nodo, cuius Rainerius exemplum iam praebuerat. Num ipsos canones ex illis
excerpserit diiudicari plane non quit. Nam quamquam Petrus ausus est ipsa Inno-
:entii verba nonnumquam mutare, quis scit eum hac in re Gilbertum, Rainerium
iliumve secutum esse, cum illorum rari exstent codices, eorumque verba saepissime
leque cum Innocentiano registro neque cum compilatione tertia nostra consentiant.
Quas congesserit Petrus Innocentii III. decretales ex tabula quam infra posui
ntellegi potest.
otth.no. i
2 (3, 26)
424
1 (1, 3)
1002
1 (5, 12)
1356
un. (4, 7)
11
1 (1, 13)
434
2 (3, 24)
—
1 (1, 21)
1368
9 (3, 5)
14
1 (3, 26)
440
un. (5, 15)
1013
4 (1, 24)
1401
15 (1, 6)
*22
2 (4, 1)
461
4 (2, 18)
1027
6 (1, 2)
1403
2 (5, 2)
24
1 k 1)
468
1 (5, 16)
1031
2 (3, 25)
1423
3 (1, 18)
31
un. (2, 9)
502
3 (3, 24)
1047
1 (1, 4)
1424
3 (3, 8)
36
1 (3, 24)
507
1 (4, 10)
1056
2 (1, 19)
1447
2 (3, 11)
41
2 (2, 16)
517
un. (3, 36)
—
3 (1, 9)
1457
1 (3, 17)
48
3 (3, 26)
534
2 (3, 5)
1066
un. (5, 9)
1479
1 (1, 34)
52
1 (1, 5)
535
1 (4, 2)
1067
un. (2, 10)
1480
2 (3, 28)
57
1 (1, 20)
549
1 (5, 21)
—
2 (2, 5)
1510
4 (2, 19)
59
8 (1, 2)
554
2 (2, 12)
1070
3 (5, 10)
1523
un. (3, 29)
71
1 (3, 5)
—
4 (5, 17)
1074
5 (1, 15)
1546
3 (1, 4)
88
5 (i, 1)
562
3 (1, 20)
—
1 (2, 19)
1547
2 (2, 11)
94
1 (3, 13)
568
5 (2, 18)
1091
7 (2, 18)
1560
3 (2, 6)
99
3 (3, 5)
569
2 (3, 30)
1101
2 (2, 3)
1620
6 (5, 21)
106
1 (4, 6)
575
2 (1, 8)
1107
4 (5, 21)
1638
2 (4, 8)
*115
1 (2, 18)
592
1 (5, 23)
1110
1 (1, 24)
*1646
5 (3, 24)
126
1 (3, 8)
*597
3 (2, 15)
—
2 (2, 1)
1647
8 (1, 6)
143
1 (3, 37)
603
2 '(3, 37)
1111
6 (1, 6)
1648
2 (5, 17)
164
2 (5, 14)
604
2 (1, 3)
1112
8 (1, 7)
1653
19 (1, 6)
202
1 (5, 11
608
1 (2, 17)
—
1 (1, 19)
cf. 1673
2 (5, 1)
230
6 (5, 23)
618
1 (3, 2)
1128
2 (1, 23)
1683
3 (2, 5)
234
1 (5, 2)
641
2 (1, 1)
—
3 (3, 21)
1692
4 (3, 8)
239
1 (1, 1)
643
1 (5, 4)
—
12 (5, 21)
*1696
1 (4, 13)
241
2 (1, 9)
652
6 (2, 18)
1137
2 (2, 13)
1707
3 (1, 19)
250
2 (1, 20)
656
4 (2, 15)
—
4 (3, 26)
1714
5 (3, 8)
252
1 (3, 20)
657
1 (1, 6)
1139
2 (4, 15)
1734
2 (3, 27)
267
2 (2, 18)
665
2 (1, 18)
1141
un. (3, 32)
1735
3 (1, 6)
271
1 (2, 12)
666
1 (2, 18)
1158
1 (5, 7)
1749
1 (1, 25)
273
1 (5, 1)
678
2 3, 8)
1167
2 (5, 7)
—
2 (4, 12)
275
1 (3, 30)
684
1 (4, 14)
1173
4 (1, 9)
*1752
4 (4, 10)
292
3 (2, 18)
690
2 (5, 21)
1178
5 (2, 15)
—
3 (3, 1)
294
7 (i 2)
693
1 (5, 17)
1180
2 (2, 7)
1764
5 (2, 19)
302
un. (3, 12)
700
1 (1, 14)
1181
3 (1, 24)
1778
5 (1, 21)
308
2 (1, 13)
—
3 (5, 21)
1182
1 (4, 9)
—
6 (2, 17)
*316
3 (1, 8)
703
4 (1, 20)
1184
3 (5, 11)
1779
5 (3, 33)
322
1 (3, 11)
716
1 (4, 15)
1186
5 (3, 5)
1795
1 (3, 4)
327
2 (1, 25)
720
2 (5, 16)
1194
2 (2, 8)
1796
1 (3, 19)
329
3 (4, 1)
730
10 (2, 18)
1195
2 (2, 6)
—
2 (5, 28)
338
1 (4, 12)
733
3 (1, 23)
1196
2 (1, 4)
1803
3 (5, 16)
351
11(2, 19)
750
1 (5, 14)
1207
5 (3, 37)
1806
un. (3, 15)
352
3 (1, 5)
780
3 (5, 4)
1209
2 (4, 6)
1824
3 (5, 1)
353
9 (1, 2)
800
2 (2, 17)
1238
un. (4, 3)
1830
14 (5, 21)
365
2 (5, 11)
820
5 (5, 2)
1276
4 (5, 11)
1852
1 (3, 14)
367
10 (2, 19)
836
2 (1, 6)
1278
2 (1, 21)
»1861
3 (2, 2)
369
» (2, 7)
852
3 (1, 6)
1279
2 (2, 19)
1865
un. (5, 18)
370
1 (2, 3)
868
3 (1, 3)
1285
3 (3, 7)
1877
7 (1, 6)
374
2 (5, 10)
879
1 (2, 6)
1310
3 (1, 1)
—
9 (2, 18)
377
un. (3, 10)
—
5 (2, 2)
1323
2 (3, 1)
1901
6 (2, 12)
384
1 (3, 1)
884
un. (4, 5)
—
3 (4, 14)
1902
2 (1, 8)
un. (2, 4)
888
3 (5, 2)
—
1 (5, 20)
1906
2 (4, 9)
390
2 (3, 31)
889
1 (3, 23)
1324
1 (2, 7)
_
un. (5, 5)
—
1 (H.8) ^
—
2 (3, 2)
1325
2 (4, 14)
_
2 (5, 12)
—
un. (5, 19)
898
1 (2, 1)
—
4 (4, 12)
1941
7 (2, 12)
—
9 (5, 21)
—
2 (3, 23)
1326
5 (5, 21)
1942
3 (4, 9)
391
1 (2, 15)
919
2 (4, 10)
1327
5 (1, 9)
1946
10 (2, 15)
398
2 (2, 15)
942
4 (1, 5)
1328
4 (5, 7)
1947
7 (5, 21)
401
1 (5, 10)
946
1 (1, 23)
1329
1 (3, 27)
1951
4 (5. 16)
406
1 (1, 18)
947
1 (2, 5)
1337
un. (3, 22)
1956
3 (5, 23)
- *420
4 (3, 5)
949
4 (1, 6)
1338
3 (2, 12)
1960
12 (1, 6)
421
7 (2, 15)
953
5 (1, 6)
1339
un. (4, 16)
1966
5 (1, 2)
1) Cf. Schulte G-esch. 1. c. 1, 88.
XXVI Prolegomena. De compilatioue secunda.
1968
un. (4, 4)
*2519
1 (3, 18)
1991
2 (3, 3)
2521
4 (5, 10)
1994
1 (3, 3)
2531
9 (1, 6)
1997
8 (2, 15)
2532
2 (5, 4)
2000
4 (4, 9)
2549
10 (1, 6)
2030
8 (2, 12)
2555
6 (3, 24)
2038
8 (5, 21)
2561
11 (1, 6)
2062
4 (1, 2)
2565
un. (5, 3)
2108
9 (2, 15)
2588
4 (1, 4)
2133
4 (1, 19)
2593
3 (4, 12)
2134
4 (5, 2)
2609
9 (2, 19)
2138
un. (1, 11)
2621
2 (3, 18)
2145
2 (1, 7)
2622
5 (2, 12)
2146
6 (3, 37)
2629
2 (3, 33)
2151
3 (8, 18)
2634
4 (4, 1)
2163
6 (1, 18)
2645
2 (2, 2)
2181
3 (2, 1)
2651
1 (3, 25)
2208
6 (2, 19)
2653
11 (5, 21)
2209
7 (3, 24)
2656
2 (1, 22)
*2215
5 (5, 7)
—
3 (2, 3)
2228
3 (2, 11)
—
7 (3, 5)
2240
7 (3, 8)
—
5 (4, 1)
2241
3 (4, 13)
—
3 (4, 10)
2242
2 (2, 20)
2660
7 (5, 16)
2252
8 (3, 8)
2668
1 (3, 33)
2270
11 (2, 12)
2669
4 (1, 18)
*2274
1 (1, 9)
2672
4 (5, 1)
2319
4 (3, 33)
2674
9 (2, 12)
—
1 (3, 35)
2679
4 (1, 3)
2328
5 (1, 4)
2681
5 (2, 17)
2335
un. (3, 6)
—
2 (1, 24)
2342
8 (5, 16)
2692
2 (3, 35)
2350
3 (1, 2)
2693
10 (5, 21)
—
un. (1, 12)
2695
1 (3, 16)
—
7 (1, 18)
2696
3 (3, 34)
—
5 (1, 20)
2703
2 (3, 21)
—
3 (2, 13)
2706
3 (4, 15)
—
3 (2, 16)
2708
3 (3, 23)
—
3 (3, 11)
2712
3 (3, 38)
—
4 (3, 18)
2714
un. (3, 9)
—
5 (3, 23)
2717
un. (1, 10)
—
4 (3, 30)
2722
13 (2, 15)
—
9 (5, 16)
2724
3 (3, 37)
2376
1 (2, 8)
2725
3 (3, 30)
2381
un. (5, 13)
2729
2 (3, 13)
*2389
4 (3, 23)
2737
3 (5, 7)
2403
1 (3, 31)
2738
3 (1, 21)
2409
1 (1, 2)
2740
1 (3, 38)
2412
8 (2, 19)
2749
un. (5, 22)
2414
2 (3, 17)
2754
6 (3, 5)
2417
4 (2, 3)
2763
4 (3, 24)
2421
2 (1, 2)
2769
4 (2, 2)
2446
8 (2, 18)
—
7 (2, 17)
2447
6 (2, 15)
2775
2 (4, 2)
*2450
2 (4, 13)
2785
1 (2, 2)
2467
7 (5, 23)
2787
1 (2, 14)
2472
14 (1, 6)
2806
1 (3, 21)
2505
6 (3, 8)
2812
4 (2, 17)
2516
5 (5, 1)
2813
1 (2, 20)
2821
1(3, 7),
3342
11 (3, 5)
2824
10 (2, 12)
—
12 (2, 12)
—
un. (1, 21)
3362
17 (1, 6)
2834
5 (5, 16)
3387
13 (5, 21)
2836
un. (4, 11)
—
1 (5, 8)
2837
2 (2, 14)
3397
6 (1, 3)
—
3 (5, 17)
3442
2 (5, 8)
2860
2 (3, 4)
3449
9 (3, 8)
—
1 (1, 16)
3482
4 (1, 25)
—
4 (1, 21)
3503
6 (3, 33)
—
1 (3, 28)
3519
10 (1, 2)
2864
4 (3, 37)
3525
2 (3, 16)
2869
un. (1, 17)
3526
8 (2, 17)
2875
2 (1, 14)
5538
18 (1, 6)
—
2 (3, 34)
—
10 (1, 18)
2876
6 (5, 1)
3563
10 (3, 8)
2887
1 (2, 11)
3590
7 (1, 3)
2895
16 (1, 6)
3598
4 (2, 6)
2967
4 (3, 1)
3635
5 (3, 30)
2968
4 (1, 8)
3645
5 (1, 3)
2977
2 (3, 38)
3649
5 (1, 8)
2994
2 (1, 16)
3655
13 (2, 12)
—
un. (5, 6)
3600
2 (5, 20)
2995
1 (1, 22)
3660
2 (3, 19)
2996
4 (1, 1)
—
3 (3, 19)
3001
5 (5, 17)
—
15 (5, 21)
3012
6 (5, 16)
3661
12 (1, 2)
3053
4 (2, 5)
3662
4 (5, 14)
—
4 (2, 13)
3663
11 (1, 18)
—
8 (3, 5)
3664
9 (1, 18)
3061
3 (2, 20)
3665
5 (2, 3)
3064
3 (5, 14)
3666
16 (5, 21)
3077
6 (3, 18)
3668
17 (5, 21)
3090
3 (3, 4)
3670
12 (2, 15)
3093
9 (5, 23)
3671
13 (1, 2)
3100
7 (5, 1)
3672
5 (3, 18)
3101
3 (5, 12)
3673
7 (1, 9)
3105
4 (3, 4)
3684
7 (3, 33)
—
5 (5, 10)
3692
3 (1, 7)
3110
8 (5, 23)
3698
3 (3, 25)
3117
un. (1, 15)
3704
12 (2, 12)
3120
11 (2, 18)
3718
10 (5, 23)
3122
4 (3, 7)
3865
5 (1, 18)
3123
3 (3, 31)
3866
5 (2, 6)
3124
7 (3, 37)
3867
4 (2, 12)
3164
5 (5, 23)
3868
7 (2, 19)
3168
11 (2, 15)
—
4 (5, 23)
3170
4 (2, 11)
3869
3 (3, 17)
3173
13 (2, 18)
3870
7 (5, 2)
3231
2 (3, 14)
*3871
10 (3, 5)
3233
6 (1, 9)
3880
1 (4, 8)
3235
6 (5, 2)
Po. 4157 prooem.
3245
12 (2, 19)
1 (2, 16)
3249
6 (1, 20)
3 (2, 17)
3251
8 (1, 18)
3 (2, 19)
3268
6 (5, 17)
2 (3, 7)
3269
13 (2, 19)
5 (3, 26)
3305
11 (1, 2)
3 (3, 33)
3340
12 (2, 18)
4. Post Antonii Augustini curas non iam edita est compilatio III. In mea
editione codices adhibiti ita signati sunt:
a = Cod. lat. Monae. 3879. d — Cod. Grac. III, 138.
b = Cod. Grac. 374. g — Cod. Lips. 983.
c — Cod. Grac. III, 106. h — Edit. August.
Collectio Rainerii Pomposiani edita est a Baluzio inter epp. Innocentii III.
I, 543 sqq. (Luccae 1762.)
C. DE COMPILATIONE SECUNDA.
1. Qua de causa Iohannes Galensis compilationem quam secundam appellare
solemus congesisset recte Tancredus exposuit. Facta est collectio post annum
1210. et ante annum 1215., quia canones Concilii Lateranensis IV. ao. 1215.
habiti non recepti sunt.
106 constat titulis, 330 (sunt 331; sed unus canon repetitus est) canonibus,
quorum 88 Raymundus a Penaforte in suam collectionem recipere noluit.
Prolegomena. De compilatione secunda.
XXVII
non
non
non
non
tit.
cap.
recept.
tit.
cap.
recept.
tit.
cap.
recept.
tit.
cap.
recept.
tit.
. 1
1
1
II. 1
4
III. 1
1
IV. 1
8
1
V. 1
2
9
2
2
5
2
2
1
2
1
2
3
7
2
3
1
3
3
3
3
2
3
4
2
4
1
4
3
2
4
2
1
4
5
4
1
5
4
1
5
2
5
2
5
6
2
6
1
6
5
3
6
3
1
6
7
2
1
7
5
1
7
4
4
7
4
1
7
8
6
3
8
2
1
8
1
8
2
8
9
5
1
9
2
9
2
1
9
3
9
10
1
10
4
10
2
10
1
1
10
11
2
1
11
1
11
2
1
11
2
11
12
3
1
12
5
12
1
12
5
3
12
13
1
13
3
13
2
13
2
2
13
14
2
14
3
14
2
1
14
2
14
15
1
15
3
1
15
3
15
1
15
16
5
1
16
8
2
16
1
15
41
12
16
17
1
1
17
3
2
17
8
2
17
18
2
1
18
6
3
18
6
2
18
19
1
19
19
8
19
4
19
20
2
20
1
20
2
1
20
20
59
16
21
1
21
4
2
21
21
82
19
22
6
3
22
23
2
1
23
24
2
23
25
4
1
26
5
2
27
2
1
27 81 28
I.
20
59
16
II.
21
82
19
III.
27
81
28
IY.
15
41
12
V.
23
68
13
Y.
106
331
88
cum unus canon bis receptus sit: 330 canones
non
cap. recept.
2
10 3
1 1
2. Canones quos congessit ex eisdem hausit fontibus, ex quibus Bernardus
i Papiensis iam hauserat, ita tamen, ut quinque tantummodo reciperet conciliorum
| canones, tres decretales ante Gratianum scriptas, tres ab Hieronymo et Hincmaro
i Remensi confectos et ex Capitulo Francorum sumptos. Septem denique insunt
Innocentii III. decretales, cum reliquae omnes ad Alexandrum III., Lucium III.,
Urbanum III., Clementem III., Coelestinum III. pertineant. Qua de re tabula
subsequens lectorem certiorem reddet.
A. CONCILIORUM
CANONES.
I. CONC. GALLICA.
C. Arei. VI. (813) c. 8. 1(3,6)
Turon. (1163) c. 2. 2(3,17)
* — — c. 10. 1(3,27)
II. CONC. GERMANICA.
Tribur. (895) 1 (4, 1)
Salegunstad. (1022) c. 2
2 (5, 22)
B. PAPARUM DECRE¬
TALES.
1. Gregor. I. (590—604.)
Ja. 746 1 (3, 18)
1117 9 (2, 17)
2. Eugen. III. (1145—53.)
* 2 (3, 6)
8852
1 (1, 8)
*9132
3 (3, 21)
(10261. 10266 non recte)
8857-
-9 1 (4, 8)
9135
2 (3, 15)
3 (1, 3)
8862
1 (2, 7)
*9136
3 (2, 15)
* _
2 (1, 16)
8864
1 (1, 12)
9154
2 (2, 2)
—
2 (2, 1)
—
1 (1, 14)
9162
3 (1, 16)
* _
1 (2, 5)
8870
1 (1, 9)
9168
2 (1, 2)
—
1 (2, 9)
*8899
1 (3, 24)
9169
2 (2, 5)
—
2 (2, 19)
8903
2 (5, 1)
9178
3 (2, 5)
* —
4 (2, 19)
8913
1 (1, 2)
9184
2 (4, 9)
—
1 (3, 2)
8914
2 (3, 22)
*9199
1 (3, 7)
* _
1 (3, 11)
8915
2} (3, 21)
9210
4 (2, 1)
—
1 (3, 21)
*8923
3 (2, 18)
9212
1 (2, 14)
* _
1 (3, 22)
8938
3 (2, 19)
9232
2 (2, 12)
* -
3 (3, 22)
8939
6 (2, 19)
9236
2 (2, 15)
* _
4 (3, 22)
8944
1 13, 3)
9240
1 (5, 13)
* _
5 (3, 22)
8953
1 (1, 20)
9247. 10262 1 (1, 16)
- .
1 (3, 26)
*8954
2 (3, 11)
—
- 3 (1, 5)
* _
1 (4, 3)
8956
2 (2, 18)
9249
1 (4, 9)
* _
2 (4, 3)
*8960
2 (3, 4)
9250
un. (4, 15)
—
2 (4, 7)
*8971
1 (4, 7)
9254
1 (3, 14)
* _
1 (4, 13)
8978
2 (5, 2)
9256
1 (2, 10)
—
2 (5, 17)
8983
2 (1, 20)
9260
un. (5, 21)
—
un. (5, 20)
9000
9007.
4 (2, 7)
5 (2, 12)
9253 1 (2, 17)
9264
9266
9268
Alex. III. (1159— 81.)
9083. 9015 1 (2, 16)
9021 3 (5, 2)
9269
7767
1 (1, 6)
9028
1 (3, 4)
9281
—
5 (2, 19)
9035
1 (3, 15)
_
*8456
1 (1, 5)
9039
1 (2, 2)
9320
*8758
un. (5, 3)
_
2 (5, 4)
9331
*8819
1 (2, 18)
9044
1 (2, 15)
8823
un. (5, 7)
9052
2 (3, 3)
9333
*8824
1 (2, 8)
9077
3 (3, 17)
9350
8825
3 (2, 7)
9091
2 (2, 16)
9866
8837
7 (2, 19)
9101
1 (5, 14)
9870
8847
3 (5, 17)
*9111
2 (2, 7)
* _
1 (1, 18)
1 (1, 3)
1 (5, 19)
2 (5, 19)
un. (5, 5)
3 (1, 2)
1 (5, 2)
3 (2, 2)
1 (2, 19)
1 (5, 4)
2 (3, 14)
2 (2, 14)
2 (4, 1)
4 (4, 1)
2 (1, 3)
Lucius HI. (1181-85.)
*9568
2 (1, 9)
9577
1 (3, 25)
*9609
2 (1, 12)
*9654
8 (2, 19)
*9661
3 (2, 17)
*9664
2 (5, 13)
9666
1 (3>
9667
1 (3, 23)
9671
4 (1, 16)
9673
3 (3, 26)
9674
4(5,2)
9679
4 (2, 18)
*9681
1 (5, 9)
XXVIII
Prolegomena. De compilatione secunda.
9682
4 (1, 2)
9683
5 (1, 2)
*9684
6 (1, 2)
9686
2 (3, 27)
9687
4 (2, 2)
*9697
2 (3, 7)
.9723
2 (3, 25)
* _
5 (3, 6)
Urban
. III. (1185-87.)
9872
1 (3, 19)
*9884
3 (3, 25)
9887
4 (3, 26)
9889
2 (5, 9)
9890
3 (2, 16)
9891
1 (3, 13)
Grego
r. YIH. (1187.)
*9983
7 (1, 2)
10011
4 2, 16)
10015
2 (2, 10)
7. Clemens III. (1187-91.)
10023 un. (5, 23)
10130 3 (4, 1)
10166 2 (3, 24)
— 9 (5, 2)
10188 2 (2, 8)
10189 1 (5, 6)
10190 4 (2, 10)
*10192 4 (3, 6)
*10194. 10264 4(3,21)
*10195
1 (1, 1)
•*10196
1 3, 9)
10197
4 (5, 18)
10199
3 (3, 6)
10200
7 (5, 2)
10202
3 (1, 9)
10203
4 (1, 3)
10204
2 (1, 8)
10205
1 (2, 1)
10206
7 (1, 3)
*10207
2 (3, 26)
10208
14 (5, 18)
*10209
4 (5, 6)
*10210
4 (5, 4)
10211
11 (2, 19)
10212
2 (3, 13)
10216
8 (1, 2)
10220
1 (4, 14)
10222
1 (3, 5)
*10223
4 (3, 7)
10224
un. (5, 15)
*10225
3 (3, 7)
*10226
1 (3, 20)
10227.
10272 1 (2, 13)
—
— 6 (5, 18)
10228
un. (5, 11)
10228.10254 2 (5,11)
10230
2 (4, 6)
10231
4 (3, 25)
10233
1 (5, 11)
10234
un. (1, 10)
*10236
9 (2, 19)
10237
6 (3, 22)
10238
2 (3, 5)
—
8 (5, 18)
*10240
5 (5, 6)
*10241
10 (2, 19)
10242
4 (2, 5)
*10243
2 (4, 13)
*10244
2 (4, 12)
*10245
6 (4, 1)
10246
un. (4, 2)
10247
1 (4, 5)
10248
3 (2, 12)
10249
4 (1, 9)
10250
3 (1, 8)
10251. 10683 2 (5, 6)
—
- 5 (1, 3)
10252
5 (5, 4)
* _
8 (5, 2)
*10255
2 (5, 18)
10256
1 (5, 18)
10257
2 (1, 5)
*10258
2 (3, 23)
10260. 10448. 10740
5 (1, 16)
— 3 (2, 30)
— 6 (2, 16)
10261.10266 un. (1, 19)
10263 5 (5, 2)
10265. 10721 2 (2, 13)
- - 3(2,13)
10267 3 (1, 18)
10268 5 (1, 9)
10269. 10710 16 (2, 18)
10270 6 (5, 4)
10273 5 (5, 18)
10274. 10739. 10678
3 (2, 1)
3 (5, 18)
*10275
5 (4, 12)
*10276
un. (4, 10)
10277
13 (2, 19)
10278
4 (4, 12)
10279
5 (2, 16)
10280
7 (4, 1)
10281
1 (4, 6)
—
6 (2, 18)
—
4 (4, 7)
10282
8 (4, 1)
—
1 (5, 17)
10285
un. (3, 12)
10286
5 (2, 18)
10287
3 (5, 6)
1 (1, 7)
3 (3, 18)
3 (4, 3)
1 (4, 12)
3 (5, 4)
8. Coelesti n. III.
(1191—98.)
10347
3 (3, 19)
10403
3 (3, 15)
10432
3 (1, 12)
10442 (:
non vecte 10235)
1 (1, 4)
10442
1 (3, 10)
*10443
12 (2, 19)
10444
5 (3, 17)
10445
un. (2, 4)
—
2 (4, 14)
10446.10743 14(2,19)
—
— 10(5,18)
10447
7 (5, 18)
10448
un. (2, 21)
10740.
10742. 10448
un. (2, 6)
10495
2 (3, 9)
10671
2 (5, 14)
10672
un. (2, 20)
*10673
4 (1, 8)
*10675
un. (1, 17)
10676
13 (5, 18)
10677
2 (1, 11)
—
15 (5, 18)
*10679
15 (2, 19)
10680
17 (2, 19)
10681
2 (1, 18)
10682
4 (3, 19)
10685
5 (2, 7)
10686
7 (3, 17)
10689
1 (4, 11)
10690
2 (3, 10)
10691
3 (2, 14)
10693
4 (5, 13)
*10694
6 (3, 18)
10695
2 (1, 7)
*10696
8 (2, 16)
10697
2 (4, 11)
10698
10 (5, 2)
10700
5 (1, 8)
10701
3 (3, 3)
10702
5 (3, 18)
10704
un. (1, 15)
10706
11 (5, 18)
—
12 (5, 18)
10707
9 (5, 18)
10710
un. (2, 3)
*10711
3 (5, 9)
*10712
8 (3, 17)
*10713
19 (2, 19)
10717 4 (3, 17)
10718 6 (1, 3)
10720 un. (3, 8)
10721 2 (1, 14)
10722 5 (3, 26)
10723 3 (4, 7)
10724 1 (5, 8)
*10725 1 (1, 11)
*10726 2 (8, 2)
*10727 6 (1, 8)
*10728 1 (4, 4)
10729 un. (1, 13)
10730 9 (1, 2)
10732 1 (5, 1)
10733. 10735 2 (3, 20)
— 10735. 10734
10733-35
2 (2, 9)
4 (2, 12)
— —
3 (4, 12)
* _ _
3(4, 6)
— —
2 (4, 8)
— —
3 (4, 9)
— —
un. (2, 11)
— —
2 (4, 4)
10736
2 (3, 19)
10737
5 (2, 2)
10738
2 (3, 11)
10741
2(1,4)
10746
un. (5, 10)
*10747
7 (2, 16)
10748
2 (4, 5)
*10749
18 (2, 19)
*
3 (3, 4)
*
6 (3, 17)
2 (5, 8)
9. Innocentius III.
(1198—1216).
Po. 114
5(4,1)
185
3 (5, 13)
265
6 (5, 2)
500
un. (3, 16)
572
4 (3, 18)
609
2 (1, 6)
1695
4 (1, 5)
C. SCRIPTORES
ECCLESIASTICI.
Hieronymus sup. Ezech.
c. 16 1 (3, 17)
Hincmari Rhem. capit. 9
1 (5, 22)
Capit, reg. Francor.
Cap. Aquisgran. 809. c. 6
1 (2, 12)
3. Iohannem non ex ipsis paparum registris canones requisisse iam Tancredus
testatur, quem non errasse subsequenti tabula probatur, qua indicare propositum
mihi est, quinam compilationis II. canones apud Alanum et Gilbertum, in Appen¬
dice Concilii Lateranensis, in Casselana, in Lipsiensi, in ea quae Lucensis appellari
solet, quamque edidit Mansius in Baluzii Miscell. t. III. p. 368 sqq., collectionibus
exstent1.
Appdix
Luc.
Gilbert.
Grilb. auct.
Alan.
Alan. auct.
I. 1. 1
1. 1, 1
2. 1
XLI, 4
1. 1, 1
2
7. 1, 3
3
4
3. 1, 1
5
4. 1, 1
*6
8. 1, 1
*7
XLIX, 2
5. 1, 2
8
1. 1, 2
9
6. 1. 3
3. 1
1. 1, 3
*2
6. 1, 6
1) Canones quos in nulla alia compilatione inveni (2, 16.); 2. (2, 19.); 2. (3, 14.); 1. 2. 6. (3, 18.); 3. (3, 21.);
sunt: 3. (1, 2.); 4. (1, 5.); 1. (1, 6.); 1. (1, 8.); un. (1, 13.); 4. 5. (3, 22.); 4. (4, 1.); 1. (5, 5.); 1. (5, 10.); 4. (5, 13.);
4. (1, 16.); 1. (2, 1.); 2. (2, 9.); 5. (2, 12.); 3. (2, 14.); 8. 2. (5, 19.); 1. (5, 20.) .
Prolegomena. De compilatione secunda,
XXIX
Appdix
| Luc.
Grilbert
Grilb. auct.
Alan.
Alan. auct.
I, 3.
3
5. 1, 6
Lips. XXXI, 3
*4
2. 1, 3
5
3. 1, 3
6
4. 1, 3
7
5. 1, 3
4.
1
III, 174
1. 1, 4
2
2. 1, 4
5.
*1
XXX, 7
1. 1, 5
2
III, 389
2. 1, 5
3
XLIX, 9
3. 1, 5
4
6.
1
2
3. 1, 7
7.
*1
1. 1, 8
2
2. 1, 8
8.
1
2
III, 377
1. 1, 9
*3
2. 1, 9
*4
III, 374
3. 1, 9
5
III, 385
4. 1, 9
*6
6. 1, 9
9.
1
L, 60
III, 374
1. 1, 7
*2
IXL, 14
1. 1, 7
3
III, 379
1. 1, 10
4
2. 1, 10
5
3. 1, 10
10.
1
1. 1, 11
11.
*1
1. 1, 12
2
III, 380
3. 1, 9
12.
1
III, 374
1. 1, 13
*2
IXL, 8
III, 375. 378
2. 1, 9
3
III, 372
2. 1, 13
extr.tit.no.31
13.
1
14.
1
XLV, 1
III, 374
1. 1, 13
2
1. 1, 14
15.
1
1. 1, 15
16.
1
xxvm, 15
2. 1, 15
*2
3. 1, 15
3
XLYIII, 1
4
5
4. 1, 15
17.
*1
1. 1, 17
18.
1
1. 1, 17
*2
III, 383. 386
3
3. 1, 18
19.
1
1. 1, 19
Lips. XXXI, 3
20.
1
1. 1, 17
2
2. 1, 17
II, 1.
1
2
XXXYI, 3
3
1. 2, 1
4
xxn, 9
3. 1, 17
2.
1
XX, 2
m, 379
c. un. 2, 2
Cass. LIV, 2
Lips. LV, 2
2
XLYI, 5
1. 2, 2
3
3. 2, 2
4
4. 2, 2
5
5. 2, 2
3.
1
III, 372
c. un. 2, 3
4.
1
IU, 376
c. un. 2, 4
5.
*1
1. 2, 3
2
2. 2, 3
3
3. 2, 3
4
c. un. 2, 5
6.
1
c. un. 2, 6
7.
1
1. 2, 7
Lips. XXXIX, &
*2
2. 2, 5
3
3. 2, 5
4
1. 2, 6
5
c. un. 2, 7
8.
*1
1. 2, 7
2
c. un. 2, 9
9.
1
L, 37
1. 2, 10
Cass. LV, 3
2
10.
1
1. 2, 9
2
2. 2, 9
3
1. 2, 11
4
2. 2, 11
11.
1
HI, 382
2. 2, 12
12.
1
1. 2, 10
Burch. XVI, 35-
2
2. 2, 10
3
1. 2, 13
4
m, 381
2. 2, 13
5
13.
1
ni, 374
4. 2, 13
2
c. un. 2, 14
(. 3
1
2
3
1
2
*3
1
2
3
4
5
6
*7
*8
1
2
*3
*1
*2
*3
4
5
6
1
2
3
*4
5
6
7
8
*9
*10
11
*12
13
14
*15
16
17
*18
*19
1
1
1
1
*2
1
2
3
1
*2
*3
1
2
1
*2
3
*4
*5
*1
*2
*3
*4
1
*1
2
1
2
*1
2
1
1
2
*1
2
1
2
3
1
1
Prolegomena. De compilatione secunda.
Luc.
Gilbert
G-ilb. auct.
III, 373
3. 2, 13
1. 2, 15
IH, 380
III, 382
2. 2, 15
3. 2, 15
III, 379
III, 383
HI, 368
5. 2, 6
2. 2, 16
1. 2, 16
3. 2, 16
4. 2, 16
III, 377
III, 368
III, 379
App. 21
1. 2, 17
2. 2, 17
1. 2, 18
2. 2, 18
3. 2, 18
ni, 375
m, 385
in, 375
ni, 377
III, 386
m, 372
III, 383
4. 2, 18
5. 2, 18
6. 2, 18
7. 2, 18
10. 2, 18
8. 2, 18
9. 2, 18
11. 2, 18
12. 2, 18
c. un. 2, 19
III, 375
1. 3, 1
1. 3, 2
m, 384
III, 385
III, 384
2. 3, 4
1. 3, 2
1. 3, 4
1. 3, 5
1. 3, 2
3. 3, 5
4. 3, 6
IU, 384
1. 3, 6
2. 3, 6
m, 369
c. un. 3, 7
1. 3, 8
2. 3, 8
c. un. 3, 9
III, 386
c. un. 3, 10
c. 1. 3, 11
HI, 375
2. 3, 11
1. 3, 14
III, 375
1. 3, 13
2. 3, 13
c. un. 3, 15
c. un, 3, 16
Alan.
Alan. auct
1. 2, 11
1. 2, 12
2. 2, 12
1. 2, 13
2. 2, 13
3. 2, 13
6. 2, 13
3. 1, 11
4. 1, 11
Lips. XI, 8
Lips. LV, 5 ; Cass.
LIY, 5
12. 1, 11
13. 1, 11
tit. de appell.
c. 3
tit. de appell.
c. 4
14. 1, 11
1. 1, 12
additam.
1. 3, 2
1. 3, 3
3. 3, 3
2. 3, 3
3. 3, 4
1. 3, 4
2. 3, 6
1. 3, 7
4. 3, 7
1. 3, 9
1. 3, 10
4. 3, 14
Prolegomena. De compilatione secunda.
XXXI
Appdix
| Luc.
| Gilbert
Gilb. auct.
Alan.
| Alan. auct. |
[I, 17.
2
XXVI, 8
3. 3, 17
a
1. 3, 14
4
m, 386
1. 3, 17
5
III, 375
2. 3, 17
*6
4. 3, 17
7
5. 3, 17
*8
3. 3, 14
18.
1
*2
3
m, 382
1. 3, 18
4
4. 3, 18
5
2. 3, 18
*6
19.
1
III, 376
lib.VI. c. 88
2
2. 3, 19
3
1. 3, 19
4
cf. III, 390
3. 3, 19
20.
*1
1. 3, 20
2
III, 381
2. 3, 20
21.
1
1. 3, 16
2
2. 3, 16
*3
*4
III, 383
1. 3, 21
22.
*1
1. 3, 22
2
XLIX, 15
8. 3, 14
*3
9. 3, 14
*4
*5
6
2. 3, 22
23.
1
1. 3, 15
*2
1. 3, 23
24.
*1
XLVII, 2
1. 3, 24
2
III, 376
2. 3, 24
25.
1
xxvnr, 13
1. 3, 17
2
4. 3, 17
*3
2. 3, 17
4
III, 388
26.
*1
1. 3, 26
2
1. 3, 18
*3
4
2. 3, 2
5
1. 3, 19
27.
*1
XXXI, 6
IH, 382
3. 3, 19
2
2. 3, 19
V, 1.
1
XLY, 8
3. 4, 1
Lips. LIX, 26
2
XLY, 1
1. 4, 1
3
III, 368
4
5
3. 4, 1
*6
4. 4, 1
7
m, 368
5. 4, 1
8
m, 369
6. 4, 1
2.
1
un. 4, 2
3.
*1
1. 4, 9
*2
IXL, 10
2. 4, 1
3
m, 370
1. 4, 3
4.
*1
1. 4, 4
2
III, 381
1. 4, 4
5.
1
m, 369
1. 4, 5
2
m, 389
2. 4, 5
6.
1
III, 368
1. 4, 6
2
III, 386
2. 4, 6
*3
3. 4, 6
7.
*1
III, 379
5. 4, 7
2
L, 49
4. 4, 7
3
1. 4, 7
4
m, 368
2. 4, 7
8.
1
xn, 6
III, 376
1. 4, 1
Lips. LX, 6; Cass.
LIX, 5
2
un. 4, 8
9.
1
2. 4, 11
2
IU, 376
3. 4, 11
Lips. LIX, 11; Cass.
LXIY, 4
3
III, 381
1. 4, 11
10.
*1
un. 4, 10
11.
1
1. 4, 12
2
4. 4, 12
12.
2. 4, 11
«2
1. 4, 12
3
III, 381
2. 4, 12
4
UI, 370
3. 4, 12
*5
4. 4, 12
13.
*1
1. 4, 13
*2
2. 4, 13
1
2
1
1
2
1
2
3
4
*5
*6
7
*8
9
10
*1
1
2
3
4
5
6
1
1
2
*3
*4
1
1
2
*1
2
*3
1
1
1
2
1
*2
3
4
1
2
*1
l)1
1
*2
3
1
*2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
1
2
1
1
1
2
1
. I
ibi
;f. c
Prolegomena. De compilatione secunda,
Luc.
Grilbert
Grilb. auct.
III, 370
4. 4, 13
3. 4, 13
III, 370
un. 4, 14
m, 380
un. 5, 1
III, 378
1. 5, 1
IU, 378
5. 2, 1
III, 371
2. 5, 2
3. 5, 2
ID, 378
4. 5, 1
UI, 376
7. 5, 2
6. 5, 2
III, 379
1, 5, 3
UI, 379
ni, 383
2. 5, 3
m, 368
3. 5, 3
1. 5, 5
UI, 378
2. 5, 5
3. 5, 5
4. 5, 5
IU, 370
1. 5, 6
2. 5, 6
m, 383
1. 5, 7
2. 5, 7
3. 5, 7
m, 384
un. 5, 9
1. 5, 10
2. 5, 10
m, 371
m, 370
2. 5, 13
m, 373
1. 5, 13
1. 5, 14
3. 5, 14
3. 5, 14
III, 369
4. 5, 14
III, 369
5. 5, 14
III, 374
6. 5, 14
HI, 377
7. 5, 14
m, 384
8. 5, 14
m, 369
9. 5, 14
m, 377
13. 5, 14
m, 385
3. 5, 13’
III, 373
10. 5, 14
III, 373
11. 5, 14
III, 380
12. 5, 14
HI, 373
Alan. | Alan. auct.
1. 5, 1
1. 5, 2
2. 5, 2
3. 5, 2
un. 5, 3
1. 5, 4
3. 5,4
2. 5, 4
un. 5, 7
2. 5, 11
1. 5, 11
un. 5, 13
4. 5, 15
2. 6, 3
ext. tit. 80
primus ego compilationem II. edendam
Prolegomena. De compilatione quarta.
XXXIII
a = Cod. Monae, lat. 3879.
b — Cod. Grac. 374.
c — Cod. Grac. III. 106.
d = Cod. Grac. III. 138.
g = Cod. Lips. 983.
i = Antonii August. ed.
S = Gilberti coli. Cod. Fuld. D. 14.
Sa = Gilb. coli. auct. Cod. Fuld. D. 5.
T =■ Alani coli. Cod. Fuld. D. 5.
Ta — Alan. auct. Cod. Fuld. D. 14.
U = Cod. Hal. Ye 80.
Luc. — Collectio Lucensis edita a Mansio
in Baluzii Miscell. III, 368. (Luccae
1762.)
D. DE COMPILATIONE QUARTA.
1. Paulo post concilium Lateranense IV. ao. 1215 habitum collectio confecta
atque statim in scholis et iudiciis adhibita est, cui quartae compilationis nomen
inditum est.
69 constat titulis, 189 capitibus1 quae quomodo digesta sint infra scripta tabula
astendit:
non
non
non
non
non
tit.
cap.
recept.
tit.
cap.
recept.
tit.
cap.
recept.
tit.
cap. recept.
tit.
cap.
recept.
1
2
n.
1
2
m.
1
4
IV.
1
2
V.
1
5
2
5
2
4
i
2
7
2
1
2
6
3
11
1
3
3
3
4
3
3 1
3
1
4
1
4
2
4
1
4
1
4
3
5
1
5
1
5
1
IV.
4
7 1
5
2
1
6
2
6
3
6
1
6
4
7
1
7
6
7
1
7
3
8
4
8
1
8
1
1
8
2
9
1
9
3
9
7
9
1
10
1
10
3
2
10
1
10
1
11
3
11
3
1
11
1
11
1
1
12
4
1
12
.5
12
2
1
12
8
1
13
3
ii.
12
36
4
13
3
13
2
14
2
14
1
14
5
15
1
15
2
15
6
3
16
2
16
2
16
2
17
1
17
2
V.
16
52
6
18
2
18
4
18
47
2
19
2
III.
19 47
2
I.
18
47
2
II.
12
36
4
III.
19
47
2
IV.
4
7
1
V.
16
52
6
V.
69
189
15
2. Praeter canones concilii quod supra memoravi decretales tantum insunt
[nnocentii III., qua de re tabulam consule subsequentem.
A. CONCIL.
LATERAN. IV. (1215)
20
21
22
2 (
2<
4 (
% 16)
o, 14)
;5, 14)
1
1 1, 1)
23
8 (
1, 3)
2
2 (1, 1)
24
9 (
1, 3)
3
2 (5, 5)
25
10
(1, 3)
4
1 (3, 16)
26
11
(1, 3)
5
6 (5, 12)
27
4 (1, 8)
6
5 (5, 1)
28
un
(1, 5)
7
1 (1, 13)
30
5 (3, 2)
8
4 (5, 1)
31
un
• (1, 9)
9
2 (1, 13)
32
6 (3, 2)
10
3 (1, 13)
33
2(
3, 18)
—
2 (5, 13)
34
4 (
3, 18)
11
un. (5, 3)
35
3 (2, 12)
12
2 (3, 12)
36
4 (2, 12)
13
2 (3, 1)
37
5 (1, 2)
14
3 (3, 13)
38 '
2 (2, 6)
15
3 (3, 1)
—
5 (2, 12)
16
4 (3, 1)
4 (3, 2)
17
2 (3, 15)
39
3(2,3)
18
2 (3, 19)
40
un
. (1, 15)
19
1 (3, 17)
—
1 (1, 18)
1) Raymundus praetermisit 15.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
—
2 (2, 4)
67
6 (5, 2)
41
3 (2, 10)
68
3 (5, 7)
—
7 (3, 2)
69
1 (5, 4)
42
6 (2, 7)
70
2 (5, 4)
—
5 (5, 14)
71
3 (5, 4)
43
3 (2, 9)
44
46
un. (3, 5)
3 (3, 18)
B. INNOCENTIUS
47
5 (5, 15)
(1198—1216.)
*49
6 (5, 15)
Po. 24
3 (5, 15)
50
3 (4, 3)
37
un. (3, 7)
51
un. (4, 2)
60
9 (5, 13)
53
5 (3, 9)
66
2 (3, 13)
54
6 (3, 9)
222
1 (2, 3)
55
7 (3, 9)
268
un. (3, 4)
57
7 (5, 12)
339
1 (5, 6)
58
8 (5, 12)
377
3 (1, 11)
59
un. (3, 6)
395
2 (5, 8)
60
un. (5, 10)
*495
3 (2, 11)
62
2 (3, 17)
*496
1 (3, 12)
64
3 (5, 2)
532
1 (5, 8)
65
4 (5, 2)
549
1 (1, 6)
66
5 (5, 2)
571
3 (1, 3)
C
XXXIV
Prolegomena. De compilatione quarta et quinta.
835
2 (1, 11)
3886
1 (5, 16)
4598
3 (5, 12)
5030
2 (1, 14)
898
4 (3, 9)
3916
3 (5, 1)
4603
un. (3, 14)
5031
1 (1, 11)
919
1 (1, 14)
3918
2 (1, 8)
4614
3 (2, 7)
5032
2 (1, 12)
933
1 (2, 4)
3981
un. (1, 17)
—
un. (4, 4)
5033
2 (5, 15)
1376
5 2, 7)
3989
1 (3, 2)
—
2 (4, 1)
5034
un. (1, 4)
1543
2 (2, 3)
4006
1 (2, 2)
—
2 (3, 9)
5035
1 (1, 6)
*1806
un. (5, 11)
—
2 (2, 9)
4628
2 (5, 1)
5036
3 (1, 8)
*1858
4 (2, 2)
—
1 (3, 9)
4722
3 (2, 2)
5037
2 (5, 2)
2075
2 (1, 16)
4072
1 (1, 2)
—
1 (3, 15)
5038
1 [5, 7)
2079
1 (1, 12)
—
1 (1, 8)
4820
un. (1, 10)
5039
2 (5, 7)
2337
2(1,6)
—
3 (1, 12)
— .
5 (5, 12)
*5040
2 (5, 12)
2470
un. (3, 11)
4110
2 (3, 2)
4844
4 (2, 7)
*5040
1 (5, 15)
*2481
7(1, 3)
4136
2 (2, 6)
4847
3 (3, 2)
5041
4 (5, 12)
*2700
4 (1, 12)
4163
un. (1, 7.)
*4956
2 (2, 10)
5298
3 (3, 9)
3004
5 (1, 3)
4164
1 (2, 6)
4989
2 (1, 3)
4 (1, 2)
3018
1 (2, 1)
4174
un. (5, 9)
*5002
1 (2, 10)
2 (2, 1)
3360
4 (1, 3)
4312
4 (5, 6)
*5009
1 (5, 5)
2 (2, 7)
3656
2 (5, 16)
4337
1 (3, 19)
5018
3 (3, 3)
2 (2, 9)
*3753
1 (4, 3)
4360
2 (3, 3)
5020
4 (3, 3)
1 (3, 1)
3757
2 (5, 6)
4379
1 (4, 1)
5021
1 (5, 2)
1 (3, 3)
3775
1 (2, 12)
—
3 (5, 6)
5023
2 (2, 11)
2 (4, 3)
3791
un. (2, 5)
4400
2 (1, 2)
5023
2 (2, 12)
1 (5, 1)
3792
1 (3, 13)
4401
1 (5, 12)
5026
3 (1, 2)
1 (5, 14)
3872
un. (2, 8)
1523
un. (3, 10)
5027
1 (1, 3)
3 (5, 14)
3886
1 (3, 18)
4580
6 (1, 3)
*5028
un. (3, 8)
*
4 (5, 15)
—
2 (2, 2)
4587
1 (2, 11)
5029
1 (2, 7)
3. Ad editionem meam, quae post Augustinianam prima est, hi adhibiti sunt
codices:
a = Cod. lat. Monae. 3879. d — Cod. Grac. III. 106.
b = Cod. Grac. 374. g = Cod. Lips. 908.
c — Cod. Grac. III. 138. h = Ed. Augustiniana.
E. DE COMPILATIONE QUINTA.
1. Anno 1226. Honorius Papa III. novam decretalium compilationem ad Tan-
eredum transmisit, ut eis solemniter publicatis absque ullo scrupulo dubitationis utaris
et ab aliis recipi facias tam in iudiciis quam in scholis.
Quisnam iussu papae eam congesserit ignoramus.
94 titulis constat, 223 capitibus, quorum 91 a Raymundi recepta non sunt, ut
tabula subsequens indicat.
cap. non cap. non cap. non cap. non cap. non
lib. tit. cap. recepta, lib. tit. cap. recepta, lib. tit. cap. recepta, lib. tit. cap. recepta, lib. tit. cap. recepta.
I. 1 7 4 II. 1 5 1 III. 13 2 IV. 1 3 2 V. 1 3 2
2
3
2
2
3
2
2
3
4
3
3
1
1
3
4
2
1
4
2
1
4
5
6
3
5
2
1
5
6
1
6
1
6
7
3
7
1
1
7
8
2
8
2
1
8
9
1
9
1
9
10
2
1
10
1
10
11
1
11
3
11
12
1
12
5
12
13
2
1
13
3
1
13
14
1
14
3
3
14
15
3
15
3
1
15
16
4
1
16
4
2
16
17
2
2
17
1
17
18
3
1
18
2
2
18
19
1
1
19
6
1
19
20
1
20
4
2
20
21
1
II. 20
53
20
21
22
2
22
23
2
1
23
24
2
24
25
1
25
26
27
25
58
21
III. 27
4
2
2
1
2
1
3
3
1 1
3
1
1
5
1
1
IV. 3
5 3
4
5
1
3
1
1
2
1
6
4
1
2
7
1
1
3
2
8
1
1
1
9
1
2
2
10
2
2
1
11
1
1
1
12
6
1
1
1
13
1
1
1
14
1
1
15
1
4
4
16
2
1
4
3
17
1
1
18
6
2
1
1
19
4
4
3
2
1
V. 19
41
11
2
2
1
1
I.
25
58
21
7
2
II.
20
53
20
1
III.
27
66
36
5
4
IV.
3
5
3
1
1
V.
19
41
11
66
36
V.
94
223
91
2. Praeter constitutionem Friderici imperatoris II., quam etiam Honorius III.
confirmaverat, istius tantummodo decretales continet compilatio V.
Prolegomena. De collectione Lipsiensi. XXXV
Honor
III. (1216—27.)
*7685
6 (2, 19)
*7764
2 (2, 14)
7824
4 (3, 24)
* —
2 (2, 15)
*7765
3 (2, 14)
7825
6 (3, 24)
*5337
3 (1, 16)
*7686
3 (1, 2)
7766
1 (2, 15)
7826
1 3, 26)
* _
1 (1, 17)
7687
1 (1, 15)
7767
2 (2, 16)
*7827
2 (3, 26)
5349
1 (3, 25)
7707
3 (1, 1)
*7770
1 (2, 18)
*7828
4 (3, 26)
*5405
2 (2, 4)
7708
4 (1, D
*7771
2 (2, 18)
*7829
5 (3, 26)
5466
1 (1, 23)
*7709
5 (1, 1)
7772
1 (2, 19)
*7830
1 (4, 1)
5653
1 (2, 16)
*7710
7 (1, D
7773
2 (2, 19)
*783I
3 (4, 1)
5751
un. (1, 9)
7711
1 (1, 2)
7774
3 (2, 19)
7832
un. (4, 2)
5755
1 (3, 2)
*7712
2 (1, 2)
7775
4 (2, 19)
*7833
2 (5, 1)
5776
2 (5, 5)
*7713
2 (1, 3)
7776
5 (2, 19)
*7834
3 (5, 1)
*5777
un. (3, 14)
7714
1 (1, 4)
7777
2 (2, 20)
4 (2, 20)
*7835
un. (5, 3)
5784
2 (3, 1)
*7715
2 (1, 5)
*7779
*7836
1 (5, 5)
5821
1 (2, 11)
*7716
4 (1, 5)
*7780
1 (3, 1)
7837
1 (5, 6)
5834
un. (1, 20)
7717
5 (1, 5)
*7781
2 (3, 2)
*7838
2 (5, 6)
5837
1 (1, 24)
7718
1 (1, 7)
*7782
3' (3, 2)
7839
3 (5, 6)
5951
2 (3, 17)
7719
2 (1, 7)
7783
4 (3, 2
7840
4 (5, 6)
6106
2 (4, 1)
7720
2 (1, 8)
7784
1 (3, 3
*7841
un. (5, 7)
6165
un. (3, 27)
7721
2(1,10)
7785
2 (3, 3)
7842
un. (5, 8)
—
un. (5, 2)
7722
un. (1, 11)
7786
3 (3, 3)
7844
1 (5, 10)
—
3 (5, 12)
7723
1 (1, 13)
7787
1 (3, 4)
7845
2 (5, 10)
6166
1 (3, 24)
*7724
2 (1, 13)
*7788
2 (3, 4)
7846
un. (5, 11)
6318
3 (2, 15)
7725
1 (1, 14)
7789
4 (3, 4)
7847
1 (5, 12)
*6325
3 (1, 3)
7726
2 (1, 15)
7790
5 (3, 5)
7848
2 (5, 12)
6441
5 (3, 24)
7727
3 (1, 15)
7791
un. (3, 5)
7849
5 (5, 12)
6469
1 (1, 1)
7728
1 (1, 16)
7792
1 (3, 6)
7850
un. (5, 13)
*6572
un. (3, 12)
7730
4 (1, 16)
*7793
2 (3, 6)
7851
un. (5, 15)
6573
1 (1, 3)
*7731
2 (1, 17)
7794
1 (3, 7)
7852
2 (5, 16)
*6580
1 (i, io)
7732
1 (1, 18)
7795
2 (3, 7)
7853
un. (5, 17)
*6627
1 (2, 17)
*7733
2 (1, 18)
7796
1 (3, 8)
7854
1 (5, 18)
6848
6 (1, 5)
*7734
un. (1, 19)
*7797
2 (3, 8)
7855
2 (5, 18)
6857
3 (1, 18)
7735
un. (1, 21)
*7798
3 (3, 8)
7856
4 (5, 18)
6910
un. (5, 14)
7736
1 (1, 22)
*7799
un. (3, 9)
7857
5 (5, 18)
*6944
2 (3, 22)
7737
2 (1, 22)
*7800
1 (3, 10)
7858
1 (5, 19)
7099
1 (2, 5)
*7738
2 (1, 23)
*7801
2 (3, 10)
1 (3, 11)
7859
2 (5, 19)
7136
1 (1, 5)
7740
1 (1, 25)
7802
7860
3 (5, 19)
7239
un. (2, 6)
7741
3 (2, 1)
*7803
2 (3, 11)
7861
4 (5, 19)
*7276
6 (1, 1)
*7742
4 (2, 1)
7804
un. (3, 15)
*25859
p. 161
*7293
un. (4, 3)
7743
5 (2, 1)
*7805
1 (3, 16)
*25651
un. (3, 19)
7339
1 (5, 1)
7744
1 (2, 2)
*7806
2 (3, 16)
2 (1, 16)
7351
3 (3, 4)
*7745
3 (2, 2)
*7807
3 (3, 16)
3 (3, 1)
7373
4 (2, 12)
*7746
1 (2, 3)
*7808
4 (3, 16)
un. (3, 23)
*7382
2 (1, 4)
7747
1 (2, 4)
*7809
1 (3, 17)
*
1 (5, 16)
7455
un. (1, 6)
*7749
2 (2, 5)
*7810
3 (3, 17)
*
6 (5, 18)
—
3 (5, 3)
*7750
un. (2, 7)
7811
4 (3, 17)
7467
6 (5, 12)
7751
1 (2, 8)
7812
un. (3, 18)
Jb riaericus ii.
7469
5 (2, 11)
*7752
2 (2, 8)
7814
1 (3, 20)
constit.
ao. 1220. data.
7473
2 (1, 24)
7753
un. (2, 9)
un. (2, 10)
*7815
2 (3, 20)
* _
2 (1, 1)
*7480
7 (3, 24)
7754
*7816
3 (3, 20)
* _
4 (1, 3)
7512
1 (2, 1)
7755
2 (2, 11)
7817
4 (3, 20)
* _
2 (2, 1)
75l2a
1 (2, 20)
7756
3 (2, 11)
1 (2, 12)
*7818
1 (3, 21)
* _
2 (2, 2)
7512b
un. (1, 12)
7757
7819
2 (3, 2l)
* _
%un. (3, 13)
*7678
3 (2, 16)
7758
2 (2, 12)
7820
3 (3, 21)
* _
3 (3, 26)
*7681
3 (1, 5)
7759
3 (2, 12)
*7821
4 (3, 22)
* _
un. (5, 4)
7683
3 (1, 7)
*7760
1 (2, 13)
7822
2 (3, 24)
* _
4 (5, 12)
7684
*7685
prooem.
3 (2, 20)
*7763
1 (2, 14)
*7823
3 (3, 24)
* _
3 (5, 18)
3-
Primus eam
edidit
Innocentius Cironius1
trium codicum testimoniis nisus
nos temporum iniuria deletos nunc esse nemo fere negaverit, quia Cironius eos
im tunc pulvere situ et paedore maculatos fuisse testatur.
Cironii vestigia pressit Iosephus Antonius de Riegger2, qui varietatem adiecit
;ripturarum Codicis Vindobonensis. Equidem his subsidiis usus sum:
a — Cod. Bamb. P. I. 18. d — Editio Cironiana.
c — Cod. Lips. 908. e = Editio Rieggeriana
DE COLLECTIONE LIPSIENSI.
Cum Collectio quae Appendix Concilii Lateranensis appellatur iam a Mansio
lita sit atque Casselana a Bohmero, operae pretium me facturum esse putavi,
iam Lipsiensis editione paranda. Non enim satis diligenter illam, qui primus
im invenit, descripsit Richter, atque Schulte de ea disserens Richteri pressit
sstigia. Insunt tamen complures paparum decretales epistolae, quarum prima
2rba tantummodo indicaverat Richter, quaeque usque ad hunc diem plane igno-
le sunt. Eas omnino ex Cod. Lipsiensi 975. (fol. 116 — 153.) typis describendas
1) Tolosae 1645. fol. 2) Vindobonae 1761. 3) De inedita decretalium collectione Lipsiensi. Lips. 1836.
Beitrag z. Gesch. d. canon. Rechts. Wien 1873.
C*
XXXVI
Signorum Explicatio.
curavi, easque addidi quae in nulla alia canonum collectione invenire mihi licuit.
Ceterarum autem meae compilationum editionis exemplum secutus inscriptiones
tantum exscripsi atque commemoravi an in compil. I, II., Appendice Cone. Later.,
Cassel., Bamberg., apud Burch., Ivonem ceteros canonum collectores exstarent.
Atque haec hactenus. Foras do nunc meum librum atque rogo petoque, ut is
ab omnibus eadem excipiatur benevolentia quae mihi in edendo eo ubique
contigit. Ne vero ingrati animi crimen subeam, etiam hoc loco gratias ago
maximas bibliothecarum Lipsiensis, Gracensis, Bambergensis, Monacensis, Fuldensis,
Casselanae praefectis, qui codices manu scriptos mecum communicare non dubita-
•erunt. Valete
Dabam Lipsiae X. m. Oct. 1882.
Aemilius Friedberg
INDEX LIBRORUM ADHIBITORUM ET ABBREVIATIONUM.
(Ceterorum suis locis indicati sunt tituli.)
A = Comp. I.
a in Comp. I. = Cod. lat. Monae. 3879.
— — III. = —
B = Comp. £[.
b in Comp. I. = Cod. Friburg. 361 a.
— — II. =3 — Grac. 374.
Bamb. = Coli. Bambergens. (vide iufra Q)
C = Comp. III.
c in Comp. I. = Cod. lat. Monae. 6352.
— — II. = — Grac. III, 106.
_ _ m. = _ _ — —
— — IV. = — — III, 138.
— — V. = — Lips. 908.
Cass. = Coli. Casselana (vide infra: R)
D = Comp. IV.
d in Comp. II. = Cod. Grac. III, 138.
— — IV* = — — III, 106.
— — V. = Ed. Cir.
E = Comp. V.
e in Comp. V. = Ed. Rieggeriana.
= in Comp. II. = Cod. Lips. 983.
— — III. = — — —
h = in Comp. III. = Ed. Augustiana.
i = in Comp. I. = Cod. Fuld. D. 5.
— — II. = Ed. Aug.
Ja. = Jaffe Regesta Pontific. Roman. Berol.
1851. II. Ed. 1882. fasc. 1. 2.
k = in Comp. I. = Cod. Lips. 983.
1 = in Comp. I. = Ed. Augustin.
Lips. == Collectio Lipsiensis (vide infra P. )
Luc. = Collectio Lucensis ed. Mansius in Baluz.
Miscell. III, 386 sqq. Luccae 1762.
O = Appendix Concilii Lateranensis ed. Mansi
Concil. t. XXII.
P = Collectio Lips. in Cod. Lips. 975.
Po = Potthast Regesta Pontificum Romanor.
Berol. 1873. 1. 2.
Q =a Collect. Bamberg. in Cod. Bamb. P. I, 11.
R = Collect. Casselana in Cod. Cassel. Ms. iur. 15.
Rain. = Raineriana ed. Baluz. in Epp. Innoc. III.
Reg. Bal. = Registrum Innoc. III. ed. Baluzius
Paris. 1613. 1. 2.
Reg. Brequ. = Registrum Innoc. III. ed. Feudrix
de Brequigny et La Porte du Theil inter Diplo¬
mata etc. res Francicas spectantia t. II. III.
Paris 1791.
S =5 Gilberti Decret. coli, in Cod. Fuld. D 14.
Sa = = — — aucta — — D 5.
T = Alani Decret. coli, in Cod. — —
Ta = — — — aucta — — D 14.
U == Coli. Decret. Halensis in Cod. Halensi
Ye 80.
INCIPIT
BREVIARIUM EXTRAVAGANTIUM
BERNARDI PREPOSITI PAPIENSIS.
Iuste iudicate filii hominum et nolite iudicare secundum faciem, sed iustum
mdicium iudicate, ut ostendatis uos diligere iustitiam, qui iudicatis terram, illum
pre oculis cordis habentes, qui reddet unicuique secundum opera sua. Qua enim
mensura mensi fueritis remetietur uobis, cum et de talento credito teneamur
reddere rationem. Sit itaque iurisperitus in consilio cautus, in patrocinio fidelis,
;.n iudicio iustus. Ut autem uberior allegationum uel iudiciorum copia preparetur
id honorem Dei sanctaeque Romanae ecclesiae ac studentium utilitatem, ego
B. Papiensis prepositus extrauagantia de ueteri nouoque iure sub titulis compilaui
>uper operis imperfectione ueniam postulans a lectore.
LIBER PRIMUS.
TIT. I. DE CONSTITUTIONIBUS.
1. Ex conc. Meldensi. Canonum statuta — ducatur. C. Meld. (845.) c. 34. =c. 1. X. (1,2.)
2. Gregor, in Reg. Cognoscentes — sustinere. Greg. I. Reg. IX, 36. ad Fortunat, ep.
STeap. (599). — Ja. 1195. == c. 2. X. (1, 2.)
3. Idem1. Peruenit ad me etc. et infra 2. Hoc enim quod per prophetam
:t in lege Deus precepit de sabbato3 tam diu teneri potuit, quam diu legem
uxta litteram licuit custodiri. At postquam uenit4 Christi5 gratia precepta legis,
pie6 iuxta litteram dicta sunt, seruari non possunt. Nam si quis dicit hoc de
;abbato esse seruandum, dicat necesse esse7 etiam8 carnalia sacrificia persoluenda,
licat preceptum9 de circumcisione 10 adhuc esse11 tenendum12.
4. Augustinus super illud epist. ad Ebreos. Translato enim — intelligatur. Glossa
Ordin. in Hebr. VII, 12. = c. 3. X. (1, 2.)
5. Idem in epistola ad Galatas1. „Testificor autem omni homini rur^
mm circumcidenti se, quoniam debitor est uniuersae legis faciendae; “ id est ex
lebito omnia legalia debet adimplere2.
6. Hieronimus in parabolis. Ne innitaris — preponit. Glossa ordin. in Prov. III, 5. =
. 5. X. (1, 2.)
7. Aug. sup. ep. ad Roman. Nam concupiscentiam — prohibet. Glossa ordin. in Rom.
Imi, 7. = c. 4. x. (1, 2.)
TIT. II. DE RESCRIPTIS ET EORUM INTERPRETATIONIBUS.
1. Alexander III. Senonensi Archiep. Sicut Romana — generali. (1159 — 81.)— -Ja.
) 1 55. 9157. (ung eademque est decretalis) = c. 1. X. (1, 3.)
2. Idem Cantuar. Archiep. Exparte — compellas. (1174 — 81.) Ja. 9315. =c.2. X. (1,3.)
3. Alex. III. Winton. ep. P. C. : Quamuis simus. (= c. 6. X. (1, 29.) Ceterum si — 4
\lebet. (1159—81.) Ja. 9226. = c. 3. X. (1, 3.)
Lib. I. Tit. I. 3. 1) ep. Gregor. I. C602.) Reg. XIII, 1. 8) et: l 9) add.: quoque: Reg. 10) add. : corporis : ib<
|<x. 1485. 2)uerba omissa exstant D. 3. c. 12. pr.de consecr. 11) usque retin.: ib. 12) Huius capitis Raim. ratio-
? ) pr. dicitur, ne inferatis onera per portas uestras die nem non habuit, tum quia pars eius ap. Grat. exstaret,
abbati (Ierem. XVII, 24.) tam diu : orig. 4) superuenit : l; tum etiam quia cap. proximo de eadem re breuiter
|,pparuit: Reg. 5) add.: omnipotentis Dei Dom. no- ageretur: Aug.
tri: Reg. 6) que per figuram dicta sunt iuxta lit. 5. 1) Glossa interlin. ep. Pauli adGal.Y, 3. 2) im-
1 . . nonposs.: Reg. 7) nec esse: deest: 1c; est: Reg. plere: ac
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedlterg.
I
2
Comp. I. Lib. I. Tit. III. IV. De electione et electi potestate et iuramento.
4. Idem Eborac. Archiep. Inter ceteras — similibus. (1 159 — 81.) Ja.8942. = c.4.X.(i,3.)
5. Idem G. Rauennati Archiep. Siquando — suggestum. (1159 — 82.) Ja. 9128. =
c. 5- X. (1, 3.)
6. Lucius III. Waltero Lingon. (Lincoln: Ji). Ad aures — obtinere. (1183 — 84.) Ja.
9578 — 9579- (una eademque decretalis est. ) = c. 8. X. (1, 3.)
7. Idem Norwicens. ep. P. C. : Quesitum. Si autem — conueniri. (1181 — 85.) Ja.
9669 — 9670. (una eademque decretalis est.) = c. 9. X. (1, 3.)
8. Urbanus III. Cenoman. ep. P. C. : Cum in apostolica. Adliec — obedire. (1185 — ■
87.) Ja. 9886. = c. 12. X. (5, 39.)
TIT. III. DE CONSUETUDINE.
1. Gregor. inReg. Consuetudines — remittere. Gregor. I. in Reg. I, 66. ad Felicem ep.
Messan. (591.) Ja. 770. = c. 1. X. (1, 4.)
2. Alex. III. P. C. : Meminimus. Ceterum — debeat, ep. Wigorn. (1 159 — 81.) Ja. 9203. =
c. 3. X. (3, 24.) c. 4. X. (4, 5.)
TIT. IV. DE ELECTIONE ET ELECTI POTESTATE ET
IURAMENTO.
1. Pius Papa (Lucius: Ji). Nullus in ecclesia — expellatur. Ep. incerta = c. 1. X. (1, 6.)
2. Ex conc. Sardicensi. Osius episcopus — placet, c. 2. ao. 343. = c. 2. X. (1, 6.)
3. Urbanus Papa I.1 Si quis presbiter nolentibus clericis ecclesiam
adeptus fuerit, et eo discordante ab ecclesia discesserit2, uel alii uenire contem¬
pserint, quoniam contra canonum decreta agere dinoscitur, excommunicetur et a
limine ecclesiae priuetur, dicente propheta3: ue soli, etc.
4. Ex concil. Arelat. Nec episcopi — consentiat, c. 5. Conc. Arei. II. ao. 452. ap. Bruns
II, 131. == c. 7. X. (1, 11.)
(5. Lucius III. Decano, et canonicis Vocesten1. Quia requisistis a
nobis, utrum ad electionem faciendam procedere debeatis, proponentes, quod eam
sine assensu regio facere non audetis, si aliter fieri non possit, ad H. dilectum
filium nostrum in Christo regem Angliae accedentes, ei studiosius insinuetis, B.
quondam episcopum uestrum perpetuo esse depositum, et eiusdem regis impetrato
assensu, in personam honestam, litteratam et idoneam unanimiter conueniatis, et
eam in pastorem, et episcopum eligatis concorditer, ut eius prouidentia, et guber¬
natione ecclesiae tam in spiritualibus, quam in temporalibus grata ualeant incre¬
menta prouenire.)
(6. Ex decretis Teodori1. Porro, quod episcopus non ab uno, sed a
cunctis comprouincialibus episcopis consecretur, ideo est statutum, ut non aliquid
contra fidem ecclesiae inuitis episcopis tirannica auctoritas moliretur. Propterea
ab omnibus conuenientibus constituitur, ut non minus, quam a tribus presentibus
consecretur, ceteris tamen consentientibus testimonio litterarum. In ordinatione
autem episcopi ipse, qui ordinat, missam celebrare debet, et qui ordinatur similiter.)
(7. Item ex concilio Arelatensi1. Placuit, ut sicubi contingerit duos
episcopos consecrare tertium, ipse2 et auctores dampnentur3, quo cautius ea, que
fuerunt4 antiquitus statuta, seruentur.)
(8. Ex concilio Gabilon3. Placuit, ut seruato primatu metropolitano
ceteri episcoporum secundum sue ordinationis tempus alius alii sedendi locum
deferat.)
9. (5.) Annitius (Lucius: Ji) Papa. Si archiepiscopus — ordinandorum, ep. Pseudoisid.
ap. Hinschius nr. I. p. 120. — Ja. LIV. == c. 6. X. (1, 11.)
10. (6.) Gregorius in Registroh Sepius a nobis Paulus frater et coepi-
scopus noster petiit2, ut eum ad propriam reuerti faceremus ecclesiam, quam3
Lib. I. Tit. III. 3. 1 ) Cap. incert. 2) disces¬
serint clerici : l 3) Eccles. c. 4. v. 10.
5. 1) can. 5 — 8. deest sunt in Codd. coli. — ab Aug. in
solo Barcin. inuenti sunt — canon repetitur Comp. II. c. 2.
(1, 3.) : Alex. III. decano et capit.
6. 1) cf. Burch. I, 225 ; Ivo Pan. III, 19. — c/. poenit.
Theodori ed. Hildenbr. §. 170.
7. 1) c. 20. C. Arans. (441.) ap. Bruns II, 125; Burch.
I, 30. (can.: de abiectione); Ivo Beer. V, 141; (ut ap.
Burch.) Ivo Pan. III, 20. — cf. Dist. LXIV. c. 3. Palea
2) et ipse: Coli. citt. 3) dampnabuntur : ib. 4) sunt: ib.
8. 1) imo c. 6. Bracar. I. (561.) cf. Dist. XVIII. c. 1.
et Coli, ibi citt.
10. 1) Ep. Greg. I. ad Petr. subdiac. Campan. (593.)
Reg. III, 35. Ja. 875. 2) expetiit : Reg. 3) quod quia
rationabile esse perspeximus eius petit.: ib.
I
Ii
I
(
1
J
P
r;
Ita
e:
ai
Ii
i
tc
ffii
fc
5,
ii
S;
'I
i
Comp. I. Lib. I. Tit. IV. V. De renuntiatione.
3
»etitionem necessario duximus adimplere. Proinde4 clerum Neapolitanae ecclesiae
acias duos uel tres de suis eligere, et huc ad eligendum episcopum mittere5,
led sua6 nobis relatione insinuent, quoniam hii, quos transmiserint, omnium in
.ac electione uice funguntur7, ut ecclesiae illi8 ualeat episcopus ordinari.
11. (7.) Idem eidem. Postquam is — inquirantur. Gregor. I. Anthemio subd. Campaniae
Leg. X, 19. (600.) Ja. 1302. = c. 3. X. (1, 6.)
12. (8.) Ciprianus1. Plebs obsequens dominicis preceptis2 a peccatore pre¬
nsito 3 separare se debet, nec se ad sacrilegi sacerdotis officia4 miscere, quoniam5
jsa plebs6 maxime habet7 potestatem uel eligendi dignos sacerdotes uel indignos
ecusandi.
13. (9.) Leo Papa III. Thessalon. episcopo uel primati1. Sicut2 iustas
lectiones nullis dilationibus uolumus fatigari, ita nichil permittimus te ignorante
resumi.
14. (10.) Alex. III. I(ldebrando) presb. card. ap. sed. leg. Quod diligentia — obserua-
\m. (1170 — 76. ) Ja. 8407. = c. 5. X. (1, 6.)
15. (11.) Idem in C. Lateran. Licet de uitanda — haberi, c. 1. C. Later. III. (1179.) =
6. X. (1, 6.)
16. (12.) Idem. Cum in cunctis — ordinentur, c. 2. C. Later. III. (1179.) = c. 7. X. (1,6.)
17. (14.) Idem Ravennati Archiep. Causam que inter - — decidant. Alexand. III.
159 — 81.) — Ja. 9126. = c. 8. X. (1, 6.)
18. (15.) Idem Wigorn. ep. Nosti sicut — reuocare. Alex. III. (c. 1176.) — Ja. 8455. =
9. X. (1, 6.)
19. (16.) Idem1. Dignum est et omni2 rationi consentaneum, ut eos, qui in
:ruitio tuo fideliter et constanter laborant, ampliori affectione diligas, et circa
)rum promotionem3 operam adhibeas efficacem. Lator autem4 presentium Val.5,
cut ex litteris tuis accepimus, apud nos pro negotiis sibi iniunctis fideliter institit,
; ad ea promouenda pro uiribus suis diligenter et deuote laborauit. Inde est,
rod nos pensata fidelitate6, quam erga te gerit7, ipsum tuae prudentiae duxi¬
us8 commendandum fraternitati tuae per ap. scripta9 mandantes, quatinus ei pro
nerentia beati Petri et obtentu fidelitatis suae aliquam de ecclesiis ad tuam
ocesim spectantibus si qua uacat, uel cum primo uacauerit, unde possit uitae
:iae sustentationem sufficienter et honeste percipere, cum fueris confirmatus, con-
:das, ita10 quod tibi debeat omni tempore deuotior existere.
20. (17.) Gregor. Petro subdiacono. Ego episcopus — euangelia, cf. C. Rom. 1079.=
.4. X. (2, 24.)
21. (18.) Pascalis Palerm. Archiep. Significasti — uisitant. Paschalis II. Spalatino
.rchiep. ap. Fejer Cod. dipl. Hungar. II, 32. (1099 — 1118.) Ja. 4851. = c. 4. X. (1, 6.)
22. (19.) Alex. III. Considerauimus — ■ prouidere. (1159 — 81.) =c. 10. X. (1, 6.)
TIT. V. DE RENUNTIATIONE.
1. Alexander III. Hug. Senonen. Archiep.1 Quanta importunitate 2 et
yecum instantia venerabilis frater noster hactenus Altisiodorensis episcopus a3
pntificali sollicitudine sepe a nobis petiit exhonerari, et quomodo nos nulla
itione potuimus induci, ut eius petitioni4 et voluntati5 assentiremus ad fraterni-
Itis tuae notitiam credimus peruenisse. Unde licet ipse sicut homo religiosus
<. humilitate6 pariter et ex7 debilitate forte mentis et corporis commissae sibi8
llministrationi spontanea uoluntate abrenuntiauit, quia tamen, nisi eius abrenun-
1 itio a Romano Pontifice primitus approbetur9, nec ab administratione illius fuerit10
[•solutus11, nec ipse a regime credito12 sibi fuerit13 exhoneratus, tibi nullo modo
Lib. I. Tit. IV. 10. 4) pro experientia tua clerum
|;1. Neapol. conueniat, quatenus duos: ib. 5) trans-
iltere non omittat: ib. 6) et sua: ib. 7) fungan-
4 : ib. 8) illi deo auctore suus antistes ualeat ord.: ib.
12. 1) ep. 67. in ed. Vindobon. ( Corp.SS . eccl. lat. III,
•S T37.) c. 3. 2) add.: et Deum metuens: orig. 3) add. :
I sit praecisus ab ecclesia: l 4) sacrificia: orig.
Iduando: ib. 6) plebs: deest: ib. 7) habeat: ib.
13. 1) ep. uel: deest: aclc; imo ep. Leon. I. {ep. 14. ed.
I lier.) c. 6. (444.?) Ja. 189. 2) add. : enim: orig.
19. 1) Lips. XXXI, 8; Bamb. XXX, 6; Cass. XL, 6.
Greford. ep.) (1159—81.) Ja. 9014. 2) omn. : deest:
ul.citt. 3) prouectionem curam: R 4) aut. : deest: ib.
5) Wal. : QR; deest: P 6) add. : eius: R 7) gessit: P
8) add. : attentius: QR 9) add. : precipiendo: TclPR
10) in quo ipse tibi . . . deuotior existeret: R
Tit. V. 1. 1) L>ps. XXXI, 2 ; Bamb. XXX, 2 ; Cass.
XL, 2. (Exon. archiep.); (1167.) ap. Bonquet Rec. XV, 854.
Bernardi textus repetitur. — Ja. 7605. — Exon. arch. : b;
Wig. et Sen. aep. : a; Sen.: deest: Q 2) oportunitate :
PR 3) a: deest: Q 4) pet. et: deest: R 5) uo-
luptati: Q 6) humanitate: R 7) ex: deest: ib. 8) re-
nuntiauit: R 9) approbatur: acQ 10) fuit: P; ec¬
clesiae fuit: QR 11) ecclesia absoluta: R 12) con¬
dicto: R; condictae ecclesiae: Q; sibi: deest: QR
13) fuit : QR
I*
4 Comp. I. Lib. I. Tit. V — VIII. De etate et qualitate et ordine preficiend.
licuit absque conscientia et mandato nostro eius abrenuntiationem recipere, nec
capitulum Altisiodorense de electione tractare potuit, aut ad14 nominationem
alicuius procedere. Quapropter, si uellemus15 rigorem canonum et sanctorum
patrum auctoritates et statuta seruare et te possumus16 dure secundum meritum
facti redarguere, et illos de tantae presumptionis audacia grauiter et districte
punire: et quia in hoc nec17 secundum rectum ordinem, nec secundum formam cano¬
num processum est, electio eorum ratione facti nullas debet uires habere. Ceterum
quoniam qui18 tibi omne factum, et causam ecclesiae tuam propriam reputasti, in
multis debitores existimus, et honori et exaltationi tuae, in quibus cum Deo et
iustitia possumus, et cupimus et tenemur deferre, non19 ponentes legem in poste¬
rum, sed similia fieri prohibentes20 de cetero, ex dispensationis apostolicae mode¬
ratione21 et non ratione facti22 prouidentiae tuae precipimus, ut dilectum filium
nostrum W. fratrem tuum, quem inter alios fratres nostros23 respectu deuotionis24
probitatis tuae karissimum25 reputamus, et propter prouidentiam et discretionem26
eius prescriptam ecclesiam27 spiritualia et temporalia incrementa consecuturum 28
incunctanter assumas29, et ipsum tempore oportuno in presbiterum ordines, et de¬
mum in episcopum studeas auxiliante gratia spiritus sancti consecrare.
2. Idem Lundon. ep. Litteras tuas — penitere. ad Lundens. ep. (i 159 — 81.) — Ja.9C>73.=:
c. 1. X. (1, 9.)
3. Idem Abb. Dalonensi et Priori de Artigia. Cum inter — intercessit. (1159 — 81.)
Ja. 8927. = c. 2. X. (1, 9.)
4. Idem ep. Verulan. Ex transmissa — recipiant. (1159 — 81.) — Ja. 9102. =0.3. X. (1,9.)
TIT. VI. DE TEMPORIBUS ORDINATIONIS ET QUALITATE
ORDINANDORUM.
1. Alex. III. Batbon. ep. (B. Exonensi ep. : P) Subdiaconos — celebrentur. (1159 — 81.)
Ja. 8844. = c. 1. X. (1, 11.)
2. Idem H ereford. ep. Sane super — ordinandi. (11 59 — 81.) Ja. 9011. = c. 2. X. (1, 11.)
3. Idem Hereford. ep. De eo autem — ordinare. (1159 — 81.) Ja. 9011. (cf. c. anteced.)=-
c. 3. X. (1, 11.)
4. Lucius III. Turonensi Archiep. Ad aures — Dei. (1181 — 85.) — Ja. 9677. =
c. 5. X. (1, 11.)
5. Alex. III. W. Albanensi ep. Ex tuarum — prohibere. (1160 — 61.) — Ja. 7152. =
c. 4. X. (1, 11.)
TIT. VII. DE ORDINATIS AB EPISCOPO QUI RESIGNAVERAT
EPISCOPATUM.
Un. Alexander III. Toletano Archiep. Requisiuit — dispensare, ad Archiep. Colon. (?).
(1159— 81.) Ja. 9174. = c. 1. X. (1, 13.)
TIT. VIII. DE ETATE ET QUALITATE ET ORDINE
PREFICIEND ORUM.
1. Ex Concil. Pictauiensi P. C. : Decreuit. Ut abbates — amittant, c. 7. (1078.) =
c. 1. X. (1, 14.)
2. Item Pelagius Papa. Qui in uiuorum — adhiberi. — repetituri. (3, 8. ) cum inscr. :
Gelasius P. ad Roman. = c. 1. X. (3, 8.)
3. Alexander III. Cantuar. Archiep. Ex ratione — decernas. (1159 — 81.) Ja. 8876. =
c. 2. X. (1, 14.)
4. Idem Cantuar. Archiep. et eius Suffrag. Indecorum — puniemus. (1159 — 81.) Ja.
888-7. =c. 3. X. (i, 14.)
5. Idem. Eam te — ordinare. AI. III. (1179 — 81.) Ja. 9335. =c. 4. X. (1, 14.) c.22. X. (3,38.)
6. Idem Exon. ep. P. C. : In litteris. Preterea — recipere. (1 159 — 81.) Ja. 9045. 9046.
(una eademque decretalis est.) = c. 5. X. (1, 14.)
7. Idem Dul mensi Episcopo1. A nobis tua discretio requisiuit, utrum is,
Lib. I. Tit. Y. 1. 14) in: Q 15) uelimus: 26) discretionis (et: deest)’. P 27) prescriptae ecclesiae:
aciklP 16) possemus: R 17) non: P 18) qui: deest: QR 28) consuetudinem : P; deest: Q 29) assumi: P
ldP 19) ideo non: l 20) prohibemus : QR 21) mo- 7. 1) Appdx. C. Later. XXV, 4. Lips. XIX, 8. (Dinomin.
deramine: PQ 22) fac.: deest: P 23) uestros: R ep.) Bamb. XX, 7. (Di. ep.); Cass. XXX , 7. (Dnil. ep.) —
24) dilectionis : l; add. : et : QR 25) carissime : cR (1179—81.) Ja. 9334. Diaellensi ep. ?
’ Comp. I. Lib. I. Tit. X. De seruis non ordinandis et eorum manumissione. 5
cui ante XXV.2 annum etatis suae nondum concilio, quod nuper Lateranis3 feci¬
mus celebrato, magisterium ecclesiae concessum fuerit, occasione decreti, quo4 in
eodem concilio clericis minoris etatis conferri ecclesias prohibuimus, possit ecclesia
spoliari quam ante concilium obtinuerat, presertim cum ipsa concessio fuerit a5
)diocesiano episcopo post concilium approbata: super quo consulto tibi6 taliter
respondemus, quod nisi alia7 causa rationabilis 8 obstet, occasione minoris etatis
aut decreti, quod in concilio promulgauimus, nolumus eum a percepto ante9 bene-
jdcio remoueri.
TIT. IX. DE FILIIS PRESBITERORUM ORDINANDIS VEL NON
NEC IN PATERNIS ECCLESIIS TOLLERANDIS.
1. Ex C. Pictau. P. C. : Decreuit. Ut filii — donentur. (1078.) c. 8. = c. 1. X. (1, 17.)
2. Alex. III. G. Lineo n. electo. Ad presentiam (Ex insinuatione: l) — amoueas.
(1173 — 82.) Ja. 9048. = c. 2. X. (1, 17.)
3. Idem P. C. : Inter cetera. Presentium etiam — amouere. Alex. III. Rog. Wigorn.
ep. ap. Gilb. Foliot ep. ed. Giles II, 97. (1163 — 74.) Ja. 8228. — Ja. 9025. immerito decretalem
inseruit. =. c. 3. X. (1, 17.)
4. Idem Wigorn. ep. Conquerente nobis — ecclesiam. (1159 — 81.) Ja. 9204. =
c. 4- X. (1, 17.)
5. Idem Dul mensi Episcopo1. Quod super his, de quibus dubitas, a nobis
desideras2 edoceri et ab animo tuo dubitationem auferri, sollicitudinem tuam3
et diligentiam4, sicut dignum est, commendamus, et consultationi tuae in eo
quod possumus libenter respondemus. Inde est, quod super eo5, quod a nobis
tua deuotio6 postulauit, utrum filii sacerdotum, si7 idonei inuenti fuerint, ad sacros
ordines possint promoueri, uel eis8 animarum cura committi, inquisitioni tuae
taliter respondemus, quod9 filii sacerdotum nisi in monasterio uel canonica
regulari probatae 10 uitae fuerint et konuersationis habiti ad diaconatum uel
ad12 sacerdotium non debent admitti.
6. Idem Lundon. ep. Veniens ad presentiam — molestiam. (1159 — 81.) Ja. 9060.=
c. 5. X. (1, 17.)
7. Idem R. Exon. ep. Proposuit nobis — celebrare. (1161 — 8i.)Ja. 9274. =c.6. X. (1, 17.)
8. Id. uenerabilib. fratrib. R. Cant. Archiep. totius Angi. prim. et ap. s. leg. et
R. Wigorn. ep. Ex transmissa — possessionem. (1174 — 79- ) Ja. 8651. = c. 7. X. (r, 17.)
(9. Idem Eboracensi Archiepiscopo1. Dignum est et rationi consen¬
taneum, ut qui litterarum sunt prediti et honestis moribus adornati prerogatiam
fauoris et gratiae nostrae obtineant et spirituali priuilegio decorentur honoris.
Inde est quod de te laudabili multorum testimonio audito, quod videlicet litterarum
scientia et honestis moribus sis ornatus, de consueta sedis apostolicae clementia
indulgemus, ut si aliqua2 ecclesia te ad dignitatem aut ad beneficium eccle¬
siasticae dignitatis uocauerit, non obstante, quod non es de legitimo matrimonio
natus, libere ualeas ad beneficium uel ad dignitatem assumi. Tamen ut3 que
tibi speciali beneficio indulgemus, non debeant aliis in posterum legem prefigere
nec ifL exemplum deduci.)
10. (9.) Idem Wigorn. ep. et priori de (Luccivvreden : O). Constitutus in — possidere.
(1159— 81.) Ja. 9215. = c. 8. X. (1, 17.)
11. (10.) Idem Eborac. Archiep. Ex tua — prohibemus. (1159 — 81.) Ja. 8946. =
c. 9. X. (1, 17.)
12. (11.) Idem Cantuar. Archiep. et ei. suffrag. Quoniam saetis — existit. (1159 —
81.) Ja. 8882. = c. 10. X. (1, 17.)
TIT. X. DE SERVIS NON ORDINANDIS ET EORUM
MANUMISSIONE.
1. Ex Cone. Tolletano. Instruendi — Francorum. Caput incertum. = c. 1. X. (1,18.)
Lib. I. Tit. VIII. 7. 2) XV. : 0 3) Laterani: tuam : cikl 5) su. eo: deest: 0 6) dilectio : R 7) si
abiR 4) quod: R 5) ab ipso: 0 6) tibi: deest: al; alias: k 8) et eis possit : R 9) quia: QR , 10) si
consultationi tuae : OPQ ; consulto tuo: R 7) aliqua: R prob. : R 11) et: deest: Q 12) ad: deest: ikR
8) rationabiliter: 0 9) ante: deest: kPR 9. i) can. exstat: l; deest: Codd. coli. o. sed in &
5. 1) Appdx. Cone. Lat. XXIX, 2 ; Bamb. XXIII, 2. manu posteriori in margin. addit, est. 2) aliquando in
(Dulon. ep.); Cass. XXXIII, 2. (Demel. ep.) — (1159 — 81.) ecclesia te uel dignitatem ad beneficium: l 3) Itaque
Ja. 8932. 2) postulas: kO 3) tu. : deest: QR 4) dii. quae: l
6
Comp. I. Lib. I. Tit. XI — XVI. De offitio archipresbiteri.
2. Ex eodem. De seniorum — potest, c. 6. Capit. Aquisgran. 817. — Mon. LL. 1,207.=
c. 2. X. (1, 18.)
3. Ex Concil. ap. Altheum. Nullus clericus — ducet, hab. ao. (916.) = c. 4. X. (1,18.)
4. Ex Cone. Tolletano. De familiis — promeruerint, c. 74. Cone. Tolet. IV. (633.)
ap. Bruns I, 241. = c. 3. X. (r, 18.)
5. Alex. III. Turon. Archiep. Consuluit nos — presumas. (1159 — 81.) Ja. 9181. =
c. 5. X. (1, 18.)
TIT. XI. DE OBLIGATIS AD RATIOCINIA ORDINANDIS VEL NON.
Un. Ex Cone. Carthag. Magnus — sententia, c. 8. C. Carthag. I. hab. 348. ap. Bruns
I, 114. = c. un. X. (1, 19.)
TIT. XII. DE CORPORE VITIATIS ORDINANDIS VEL NON.
1. Alex. III. P. C. : Licet preter. De presbitero — extitisset. — Archiep. Salernitano
(1159 — 81) Ja. 9141. (immerito Ja. canonem inseruit 9146. ) = c. 1. X. (1, 20.)
(2. Idem Cesten. Episcopo1. Dilectae in Christo filiae priorissa et con-
uentus de Tolosantia a sede apostolica quesierunt, si iuuenis quidam suis geni¬
talibus destitutus in presbiterum possit permissione canonica ordinari, nostramque
uolentes in hoc casu distinctionem canonicam obseruari mandamus, quatinus
ueritatem diligentius inquiratis, si ab hostibus sectus fuerit, aut medicis, aut
nesciens carnis uitio reluctari ipse sibi manum iniecerit: priores autem admittunt
canones, si alias idonei sunt; tertium uelut homicidam sui statuunt puniendum.)
3. (2.) Idem Cistrensi (leg. : Cicestrensi) electo. Cum de tua — honorem. (1174.) Ja.
8314. = c. 2. X. (1, 20.)
TIT. XIII. DE BIGAMIS NON ORDINANDIS.
1. Ex concilio Aurelian1. De his, qui ex concubinis filios habent et
uxores legitimas posthabuerunt2 et defunctis uxoribus sibi concubinas publice
sociant3, id obseruandum4 censuimus, ut sicut eos, qui iam clerici per ignoratiam
ordinati sunt5, non remouemus, ita6 statuimus, ne ulterius ordinentur.
2. Ex eodem. Utbigami — promoueantur. summa c. 3. C. Arei. IV. (524. ) = c. 1. X. (1,21. )
3. Lucius III. Spoletano (Spalatrensi?) Archiep. Supereo — priuetur. (1181 — 85.) =
c. 2. X. (1, 21.)
TIT. XIV. DE CLERICIS PEREGRINIS ET EIS SINE LITTERIS
NON RECIPIENDIS.
Un. Alex. III. Cenomanensi ep. Tua nos — dispensari. (1159 — 81.) Ja. 8907. 8904.
(una decretalis est.) = c. 1. X. (1, 22.)
TIT. XV. DE OFFITIO ARCHIDIACONI.
1. Gregorius Honorato Archid. Salonitano. Ea que — deputaris. Gregor. I. Reg.
L 3°- (590- ) Ja. 72 2. = c. 3. X. (1, 23.)^
2. Ex libro Romani ordinis. Ut archidiaconus — corrigat. Cap. incert. =c. 1. X. (1,23.)
3. Ex Concil. Tolletano. Offitium — debeat. Cap. incert. = c. 2. X. (1, 23.)
4. Alex. III. Eliensi Archidiac. Cum satis — presumas. (1159 — 81.) Ja. 8962. =
c. 4. X. (1, 23.)
5. Alex. III. Wigorn. ep. P. C. .-Causam que uertitur. Archidiaconis — promulgare.
(1163—79.) Ja. 8630. — sed videtur esse ex ep. ad Conventr. ep. et prior, de Thevilla Ja. 8923. =
c. 5. X. (1, 23.)
TIT. XVI. DE OFFITIO ARCHIPRESBITERI.
1. ExC. Tolletano. Ut archipresbiter — iniunxerit. — ex ep. quam dicunt Isidori ad Ludi-
fredum (de qua videas adnot. ad c. 1. Dist. XXV. = c. 1. X. (1, 24.)
2. Item Leo Papa. Ministerium — peragant. Ep. incerta (Leo III. : P) = c. 2. X. (1, 24.)
3. Idem. Offitium archipresbiteri — fiant. Cap. incert. = c. 3. X. (1, 24.)
Lib. I. Tit. XII. 2. 1 ) can. deest: Codd. coli. 0. 2) habuerint: lv.; habuerunt aut: orig. 3) crediderint
Tit. XIII. 1. 1) c. 9. C. Aurei. III. (538.) ap. Bruns sociandas: orig. 4) add. : esse: ii. 5) sunt: deest: P
II, 194; Burch. II, 19; Ivo Beer. VI, 39; Lips. IXL, 2. 6) iam: Iv.
Comp. I. Lib. I. Tit. XVII — XXI. De offitio et potestate iudicis delegati. 7
(4. Ex concilio Tribur1. Precipimus, ut unusquisque uestrum semper duas
lebdomadas2 uel tribus diebus dominicis seu festis eorum populum sibi commis¬
sum documentis3 salutiferis ex sacra scriptura sumptis in ecclesia post lectum4
euangelium instruere studeat, et iubeat5, ut nullus de ecclesia exeat, antequam a
presbitero seu diacono ultima laus, id est: „ Benedicamus domino “ dicatur'5, uel7
„Ite Missa est“ pronuntietur.)
5. (4) Item ex sinodo Ravennae habita a Iohanne Papa XII. et Lamberto Imp.
\ Ut singulae — presumant. ex constitut. a Lamberto Imp. post Cone. Ravenn. ao. 898. promulgat. =
4. X. (1, 24.)
TIT. XVII. DE OFFITIO PRIMICERII.
Un. Item ex Cone. Romani Ordinis. Ut primicerius — instruendi sunt. Caput incert. =
;. un. X. (1, 25.)
TIT. XVIII. DE OFFITIO SACRISTAE.
Un. Item ex Cone. Toletano. Ut sciat — cera. Cap. incert. = c. un. X. (1, 26.)
TIT. XIX. DE OFFITIO CUSTODIS.
1. Item ex libro Romani ordinis. Custos ecclesiae — sibi. Cap. incert. = c. 1. X. (1, 27.)
(2. Idem1. Studeant summopere horas uigilantissima cura custodire catho¬
licae: et in his diuinum offitium persoluere, mox etenim, ut datum fuerit signum,
festinato omnes ad ecclesiam concurrant, quam non pompatice aut incomposite aut
inhoneste sed cum reuerentia et Dei timore ingrediantur. Sed quoniam aliud est
sx toto dimittere, aliud pigre occurrere: qui autem tarde ad quodlibet diuinum
Dffitium occurrerit, dignum est, ut cum aliis in choro, sed omnium ultimi sedeant,
mt certe erubescere discant, in loco huiuscemodi negligentius a prelatis constituto
stent. Custodes preterea horarum distinctiones bene notent, ut s. signa certis tem¬
poribus pulsent.)
3. (2.) Ex Cone. Tolletano. Custos uero — illos. Cap. incert. = c. 2. X. (1, 27.)
TIT. XX. DE OFFITIO VICARII EIUSQUE BENEFITIO.
1. Gregor. Maxim. Siracus. Mandata — presumamus. Greg. I. Reg. II, 7. (591.)
fa. 796. = c. 6. X. (2, 23.)
2. Alex. III. Norwicensi ep. et Walter. Archid. Ad audientiam — sanctioni. (1159 —
3 1. ) Ja. 8845. = c. 1. X. (1, 28.)
3. Alex. III. Eliensi ep. P. C. : Veniens. Prouideas — unam. (1159 — 81.) — Ja.896o.=
:. 2. X. (1, 28.)
4. Idem Winton. ep. P. C. : Quamuis simus. Adhec si — condempnandus. (1159 — 81.)
[a. 9225. 9226. (non duae sed una eademque est decretalis.) = c. 3. X. (1, 28.)
5. Idem Norwic. ep. — P. C. : Significauit. — (significasti?) Clericos — contrarium.
(1159 — 81.) Ja. 9089. 9095. (quae una eademque decretalis esse uidetur.) = c. 4. X. (1, 28.)
TIT. XXL DE OFFITIO ET POTESTATE IUDICIS DELEGATI.
1. Alexander III. Lundon. Episcopo1. Cum tibi sit de benignitate sedis
apostolicae indultum, ut causas, quas de mandato nostro suscipis terminandas, liceat
tibi personis aliis, uni uel pluribus delegare, sed2 ab his quibus causa per te fuerit3
commissa, fas4 sit litigantibus appellare, et si eadem causa tibi fuerit a nobis com¬
missa appellatione remota5 accidit interdum, sicut tu asseris, quod causam, quam
fibi commisimus6 appellatione postposita7 terminandam, aliorum experientiae com¬
mittis8 audiendam, et appellationem alter litigantium ad tuam, alter ad nostram
audientiam interponat, consultationi tuae respondemus, quod ei appellationi, que ad
nos interponitur, est omnino deferendum, licet fuerit9 appellatione remota commissa.
Lib. I. Tit. XVI. 4. 1) hoc cap. in solo Barcin. Tit. XXI. 1. 1) Appdx. VII, 1; Lips. XXXV, 1;
cod. exstat. Burch. II, 237. 2) super duas seu tres heb- Bamb. XXXIII, 1 ; Cass. XLII, 1. (Regd. ep.) (1159—81.)
domadas, dieb. dom. seu festiuitatibus sanctoiuim: Burch. Ja. 9055. 2) et si: R 3) fuit: 0; add.: a nobis: R
3) doctrinis: ib. 4) perlectum: ib. 5) add. : illis: ib. 4) fas . . . commiss.: deest: R 5) cessante: 0 6) com-
6) dic.: deest: ib. 7) aut: ib. mittimus: P 7) remota: P 8) committas: 0 9) sint
Tit. XIX. 2. 1) can. in solo Barcin. cod. exstat. ... remissa; R
8
Comp. I. Lib. I. Tit. XXI. De offitio et potestate iudicis delegati.
2. Idem ad Bartholomeum Exoniens. Quia quesitum est — coliercere. (1159 — 81.)
Ja. 8845. = c. 1. X. (1, 29.)
3. Idem Eboracensi ep. P. C. : Inter ceteras. Sane si — iniquitatem. ( 1 1 59 — 81.)
Ja. 8942. 8943. (una eademque est decretalis.) = c. 2. X. (1, 29.) c. 9. X. (2, 27.)
4. Idem Lundon. e p. Si pro debilitate — terminari. (1159 — 81.) Ja. 9054. =c. 3. X. (1, 29.)
5. Idem Willelmo Carnot. electo. De causis — punias. (1165.) Ja. 7508. =
c. 4. X. (1, 29.)
6. Idem Senonensi Archiep. Sicut Romana — potestatem. (1159 — 81.) Ja. 9155*
9156. (una eademque est decretalis.) = c. 5. X. (1, 29.)
7. Idem Winton. ep. Quamuis simus — potest. (1159 — 81.) Ja. 9226. = c. 6. X. (1, 29.)
8. Idem eidem1. Sententiam a delegato iudice latam, si ad mandatum
ipsius iudicis diocesianus episcopus executioni mandare neglexerit2, is qui ex de¬
legatione romani pontificis sententiam tulit, eam executioni mandandi3 plenam et
liberam habeat facultatem.
9. Idem Norwic. ep. Significasti nobis — coliercere. (1159 — 81.) Ja. 9095. =c. 7. X. (1, 29.)
10. Idem. Siquando — innotescat, ibidem = c. 8. (1, 29.)
11. Idem Hereforden. Episcopo1. Intelleximus ex tuae fraternitatis re¬
latu, quod quandoque a nobis impetrantur litterae certam formam habentes ad te
et alios2 aliquando per suggestionem falsitatis, aliquando per suppressionem ueri-
tatis. Unde a nobis consilium postulasti, utrum secundum formam aut secundum
rigorem iustitiae3 tunc debeas in ipsa causa procedere; super quo fraternitati4 tuae
taliter5 duximus respondendum, quod si litterae nostrae ad te directae formam ex¬
pressam habuerint, et cognoueris per6 suggestionem falsitatis aut per7 suppressio¬
nem ueritatis cum tali forma impetratas fuisse, tunc non secundum formam in eis
expressam, sed secundum rigorem iustitiae in causa ipsa sine personarum ac¬
ceptione procedas.
\2. Idem1. Si autem lis infra certum terminum precipiatur decidi non
poterit negotium ultra prefixum diem2 nisi3 de communi consensu partium pro¬
rogari. Verum si iudex delegatus aliter fecerit et fines mandati excesserit4 eius
iurisdictionem non est dubium expirare.
13. Idem G. Lundon. et R. Wigorn. Episcopis1. Peruenit2 ad nos ex
parte R. senis presbiteri, quod cum ipse3 olim ad uos litteras nostras attulisset, quod
si uobis constaret4 eum per uim T. clerici metu regio cooperante ecclesiam de
Giledesia5, quam se asserit per6 XL. annos pacifice possedisse, pridem7 iuramento
prestito refutasse, eandem ecclesiam ei restitueritis8, predictus T. alias litteras
posterius9 impetratas ad alios iudices super hoc10 eodem negotio reportauit, et sic
causa ipsa sub uestro non fuit examine terminata11. Mandamus itaque fraternitati
uestrae12 atque precipimus, quatinus non obstantibus litteris a memorato T. posterius
impetratis, nisi ibi contineatur expressum, quod causam ipsam uestro iudicio sub¬
traximus13, utramque partem ante14 uos conuocetis, et eidem causae iuxta alia¬
rum15 litterarum nostrarum tenorem sublato appellationis remedio non differatis
debitum finem imponere.
14. Idem Brix. ep. In litteris — functus, ad B. Exonens. ep. (1 159 — 81.) Ja. 9045.
9046. 8980. 8981. (una eademque decretalis est.) = c. 9. X. (1, 29.)
15. Idem Abbati S. Albani (rectius: Albini). Consultationibus — delegatore. (1173 — 76.)
Ja. 8408. = c. 10. X. (1, 29.)
16. Idem Carnot. ep. Sane quia — supponat. (1159—81.) — Ja. 8901. — cf. infra ad
c. 5. (2, 14.) = c. 11. X. (1, 29.)
17. Idem Eborac. Archiep. et ep. Conuentrensi. Exparte — ueritate. (1159 — 81.)
— Ja. 8955. = c. 12. X. (1, 29.)
Lib. I. Tit. XXL 8. 1) Appdx. VII, 10; Lips.
XXXV, 10. (Idem eidem in eadem ep.) ; Cass. XLII, 10.
{ut in Lips.) ; Bamb. XXXIII, 10. (eidem i. e. Canton. ep.)
(1159 — 81.) Ja. 9226. 2) neglexit: Q 3) mandandam: B
11. 1) Appdx VII, 13; Lips. XXXV, 13; Bamb.
XXXIU, 13 ; Cass. XLII, 14. — (1159—81.) Ja. 9013. 9011.
(una decret. est.) 2) ad al.: 0PB 3) iuris: PQ; tunc:
deest: Q 4) discretioni: 0 5) tale damus respon¬
sum: ib. ; taliter respondemus: B 6) eas per: l 7) per:
deest: B,
12. 1) Appdx. VII, 14; Lips. XXXV, 14; Bamb.
XXXIII, 14; Cass. XLII, 15. — Add. P. C.: Meminimus:
b Cod. Barcin. — Wigorn. ep. (1159 — 81.) Ja. 9203. 2) ter¬
minum: 0 3) de: deest: ib. 4) excessit (ei: deest): B
13. 1) Appdx. VII, 15 ; Lips. XXXV, 15. (G. et R. epp.) ;
Bamb. XXXIII, 15; Cass. XLII, 16, (ut in Lips.) (1163—
79.) Ja. 8624. 2) peruenerat : 0 3) ipse: deest: 0;
sol.: deest: B 4) constiterit: B 5) Gitebergia: 0;
Gidelingentia : P; Gideli: Q; Begingia: B 6) post: P
7) iam prid. : 0 8) restitueres: 0; restituens: B
9) add.: a nobis: Coli. citi. 10) hoc: deest: OB 11) ter¬
minanda: P 12) tuae: B 13) subtraxerimus: 0P
14) apud : acikl 15) alterarum : 0
Comp. I. Lib. I. Tit. XXII. XXIII. De offitio et potest, prelati et iud. ord. 9
18. Idem Eboracensi Archiep. Ex parte tua — expressisse. (1159 — 81.) Ja. 8941. =
13. X. (1, 29.)
19. Idem Abbati et conuentui maioris monasterii. Quoniam abbas — habemus.
[ 159 — 81.) — Ja. 9244. = c. 14. X. (1, 29.)
20. Idem P. C. : Tua nos. Super eo uero — sublatum (interclusum: l) ad ep. Cenoman.
1159 — 81.) Ja. 8906. 8907. (una eademque decretalis est.) = c. 15. X. (1, 29.)
21. Idem. — Arelatensi archiep. et S. Mar. in Via lata diae. card. Causam matri¬
monii — adhiberi. (1170 — 71.) Ja. 7936. = c. 16. X. (1, 29.)
22. Lucius III. Cantuar. Archiep. et eius Suffragan. Relatum est — interiectum.
181 — 85.) — Ja. 9657. = c. 19. X. (1, 29.)
23. Urbanus III. de Vellebec (legendum fortasse: Bellobeco) et Olseston. abbatib.
'ratum — processisse. (1185 — 87.) — Ja. 9888. = c. 20. X. (1, 29.)
TIT. XXII. DE OFFITIO LEGATI.
Un. Alex. III. uniuersis suffraganeis Cantuar. eccl. Cum non ignoretis — transferre.
159—81.) = c. 1. X. (r, 30.)
TIT. XXIII. DE OFFITIO ET POTESTATE PRELATI ET
IUDICIS ORDINARII.
1. Ex sinodo Iohannis Papae — c. 12. sinod. Rom. (898.) — Pernitiosa — custodien-
m. = c. 1. X. (1, 31.)
2. Alexander III. Rotomagen. Archiepisc.1 Quesitum2 est a nobis ex
arte tua, utrum3 liceat tibi eos, qui ab episcopis suffraganeis4 tuis sunt excom-
umicatione innodati et5 ad audientiam tuam appellant, absoluere, ante quam tuo
;ent6 iudicio; inquisitioni tuae presentibus litteris duximus7 respondendum, quod
post appellationem in8 eos sit9 excommunicatio10 promulgata absolutione non
idigent, cum sententia post appellationem lata11 neminem excommunicare12 pos-
j t. Si uero13 ante appellationem excommunicati sunt14, ante ingressum causae
incepto ab eis sacramento15 secundum ecclesiae consuetudinem debes ipsos16 ab-
)luere, nisi episcopo, a quo excommunicati sunt17, in hac parte deferre18 uolueris
t eos ad ipsum absoluendos19 remittere. Cum autem a te uel ab ipso20 fuerint
bsoluti causam audire21 et22 sine debito terminare poteris23, quia nec excommu-
icati ante absolutionem suam in causa sunt audiendi, nec24 ad eos, a25 quibus
ppellatum est, debent26 remitti.
3. Idem Florentino Archiep. Cum ab ecclesiarum — relaxetis. (1159 — 81.) Ja. 9001. =
3- X. (1, 31.)
4. Idem Genuen. ep. Nos inter — transferre. (1159 — 81.) Ja. 9032. repetitur infra c. 7.
L 29.) =c. 6. X. (5, 34.)
5. Idem Cantuar. Archiep. et ei. suffrag. Cum uos — reseruare. (n^g — 81.) —
f 8889. = c. 4. X. (1, 31.)
6. Eugenius Papa. Si sacerdos — remouit. Alex. III. Noruicensi ep. (?) (1159 — 81.) —
1. 9092. = c. 2. X. (1, 31.)
7. Alex. III. Cant. Archiep. Ex parte tua — prestare. (1159 — 81.) Ja. 8984. ==
5- X. (1, 31.)
8. Idem Exonen. Episcopo1. In litteras et infra. Ad hec cum aliquis
imis prolixum terminum suae appellationi prefixerit2 iudex potestatem habet com-
etenti modo abreuiandi, et si in termino de tempore abreuiando competenter statuto
ppellationem3 non fuerit prosecutus, nec canonicam excusationem pretenderit, sen¬
entia si lata est tenet. Quod si non est lata, iudex appellatione cessante potest4
jompellere infra terminum statutum appellationem5 prosequi, uel coram se iudicio
:are.
Lib. I. Tit. XXIII. 2. 1 ) ap. Oilb. Foliot epp. ed.
(7 es II, 78; Appdx. XXXI, 4; Lips. XXXII, 2; Bamb.
XXII, 2 ; Cass. XLI, 2. (1171—80.) Ja. 8774. 2) Quia
les. : 0 ; quoniam ques. : orig. 3) si : 0 4) aut suffr. : 0
add.: ob hoc: P 6) steterint: 0R 7) respondemus: 0
inter: ib. 9) est: 0 orig. 10) excommunicationis
mtentia: orig. 11) facta: R 12) ligare: ORorig.
i) autem: 0; — c/. c. 40. X. (5, 39.) 14) fuerint: 0;
nt: R 15) iuramento : 0 orig. 16) eos: 0Q 17) fue-
mt: 0 18)fauere: P 19) absoluendum : Q; ad
absoluendum: P 20) ipso episcopo: aR; episcopo: 10P
21) debes audire : OP orig. 22) etiam : 0 23) pot. :
deest: OPQ orig. 24) nec causa: 0 orig. 25) a: deest:
orig. 26) deb@t: orig.; debet aliquatenus: 0; debes
remittere : P
8. 1) Appdx. YII, 19; Add. : P. C. Cum in litteris: 5
In litteris: Cod. Barcin. (1159 — 81.) Ja. 8986. 8981. 9045.
9046. ( una decret. est.) 2)prefixit: ack ; prefigit: 0
3) appellationi: aci 4) appellantem pot. : 0 5) posse
appell. : ck
IO
Comp. I. Lib. I. Tit. XXIV— XXIX. De procuratoribus.
9. IdemP. C.: Quod sedem1. Preterea de Ugone de Calceio2, qui filiam
Alelmi cognatam suam duxit uxorem3, et hoc publicum est et manifestum, nec
apparet aliquis, qui matrimonium ipsum4 uelit impetere, id tibi respondemus, quod
non apparentibus accusatoribus et parentela manifesta et publica existente, quod
credibile non est, nisi5 essent consobrini in primo uel secundo gradu, ecclesiasticae
auctoritatis6 interest matrimonia7 illa grauitate adhibita dissoluere, que8 illicite
noscuntur contracta.
TIT. XXIV. DE TREUGA ET PACE.
1. Alex. III. in C. Later. Treugas — incurrat, c. 21. C. Lat. III. (1 179. ) = c. 1. X. (1, 34.)
2. Idem. Innouamus — Christiana, c. 22. C. Lat. III. (1179.) = c. 2. X. (1, 34.)
c. 10. X. (3, 39.)
TIT. XXV. DE MAIORITATE ET OBEDIENTIA.
1. Gregorius Augustino Anglor. ep. Cum certum — actione. Gregor. I. Reg. XI, 65.
(601.) — Ja. 1415. = c. 1. X. (1, 33.) _
2. Leo papa. Legebatur — offiiio. ep. Leon. I. in ed. Baller, no. XIV. (446?) Ja. 189. =
c. 3. X. (1, 33.)
3. Gregorius. Si quis uenerit — abicialur. Cap. incert. = c. 2. X. (1, 33.)
4. Ex C. Tollet. In libro — anathematizetur. Cap. incert. = c. 2. X. (1, 33.)
5. Clemens papa. Omnes — precipiebat. ep. I. Pseudo Clement. ap. Hinsch. no. XXXIX.
р. 13. — Ja. IX. ==c. 4. X. (1, 33.)
TIT. XXVI. DE PACTIS.
1. Ex C. Affricano. Antigonus — custodiantur, c. 12. Cone. Carthag. I. (348.) ap.
Bruns I, 116. = c. 1. X. (1, 35.)
2. Gregor. Quotiens — solidare. ep. Greg. I. ad Preiectam Reg. IX, 57. (599.) —
Ja. 1215. = c. 2. X. (1, 35.)
3. Idem P. C. : Iohanni a partibus Sar. Qualiter — compleantur, ep. Gregorii I. ad
Ianuar. Reg. X, 38. (600.) Ja. 1323. = c. 3. X. (1, 35.)
4. Alex. III. Exonensi et Wigorn. episcopis. Cum pridem — noscuntur . (1159 — 81.)
Ja. 8990. = c. 4. X. (1, 35.)
5. Idem Eborac. Archiep. Accepimus — decernas. (1159 — 81.) Ja. 8945. = 0.5. X. (1,35.)
6. Idem Cantuar. Archiep. et ei. Suffrag. Cum clerici — reportare. (1159 — 81.) —
Ja. 8883. = c. 3. X. (1, 35.) c. 11. X. (3, 39.)
TIT. XXVII. DE TRANSACTIONIBUS.
1. Gregorius A. Subdiac. et Dom. abbati. Sicut graue — suscipiat. Gregor. I. ad
Antonium subdiac. et Dometium abbat. et presbyt. a paribus — Reg. IX, 28. (ao. 598.) Ja. 1185. =4
с. 1. X. (1, 36.)
2. Alex. III. Statuimus — persistat. (1159 — 81.) Ja. 9258. = c. 2. X. (1, 36.)
3. Idem Dulmen. ep. Contingit — reuocare. (1159 — 81.) — Ja. 8931. =c. 3. X. (1, 36.)
4. Idem abbati de Stradeford et priori de Esebi (Helesby: 0 ). Constitutus —
terminetis. (1159 — 81.) — Ja. 9164. = c. 4. X. (1, 36.)
5. Idem Carnotensi ep. P. C. : Nos in eminenti. De cetero — excedit. (1159 — 81.) —
Ja. 8898. = c. 5. X. (1, 36.)
6. Idem Venerab. fratrib. Eborac. Archiep. ap. sed. leg. et R. Wigorn. ep. Ex
litteris — absoluendum. (1163 — 79.) — Ja. 8623. = c. 6. X. (1, 36.)
TIT. XXVIII. DE POSTULANDO.
Un. Ex C. Lateran. Clerici — possunt, c. 12. C. Lateran. III. (1179.) = c. 1. X. (1, 37.)
TIT. XXIX. DE PROCURATORIBUS.
Un. Gregor. Maximo Salonit. ep. Alia quidem — subsistere, ep. Gregorii I. (602.)
Reg. XIII, 11. — Ja. 1495. = c. 1. X. (1, 38.)
Lib. L Tit, XXIII. 9. 1) Appdx. L, 29 ; — 1170— 7) matrimonium: ib. 8) quod ... noscitur contrac*
71. Ja. 7985. 2)Catorie: 0 3) add. : in : ib. 4)ips.: tum: ib.
deest:ib. 5) ubi: ib. 6) auctoritate interdictum est: ib.
Comp. I. Lib. I. Tit. XXX — XXXV. De iuramento calumpniae. 1 1
TIT. XXX. DE SINDICO.
Un. Gregorius Petro Subdiacono Siciliae. Sicut studii — existere. Gregor. I. (591.)'
eg, I, 69. — Ja. 773. = c. un. X. (1, 39.)
TIT. XXXI. (XXX.) DE HIIS QUE VI METUSVE CAUSA
GESTA SUNT.
1. Alex. III. Oscen, ep. et priori s. Mariae Caesaraug. Perlatum (Relatum: 1) est —
impellatis. (1159 — 81.) — Ja. 9103. == c. 1. X. (1, 40.)
2. Idem Wigorn. ep. Abbas — uniuersa. (1159 — 81.) — Ja. 9196. = c. 2. X. (1, 40.)
TIT. XXXII. (XXXI.) DE IN INTEGRUM RESTITUTIONE
ECCLESIAE VEL MINORUM.
Un. Alex. III. Alphano episcopo. Requisiuit — defraudari. (1159 — 81.) Ja. 8826. —
1. X. (1, 41.)
TIT. XXXIII. (XXXII.) DE ALIENATIONE IUDICII MUTANDI
CAUSA FACTA.
Un. Alex .III .Dulm. ep. Ex quorundam — parere. (1159 — 81.) Ja. 9140. =c. 1. X. (1, 42.)
TIT. XXXIV. (XXXIII.) DE ARBITRIS.
1. Gregorius Theo. Duci Sardiniae1. Iustitiam quam mente etc. et
■fra^. Iuliana siquidem abbatissa monasterii Sancti Viti3 insinuauit nobis, a Donato
fficiali uestro possessionem4 predicti monasterii detentari, qui dum excellentiae
ustrae patrociniis cingi5 se conspicit, ad examinandum iudicium uenire contempnit.
bd nunc gloria uestra precipiat eundem officialem cum predicta ancilla Dei arbi-
lile subire iudicium, quatinus quidquid de tali controuersia arbitrorum iudicio
ierit diffinitum, effectui mancipetur.
| 2. Idem Ianuario Episcopo1. Licet fraternitas etc . et infra 2. Proinde
iiternitas tua predictam feminam in nullo contra equitatem grauari permittat^
l:c aliqua inconsulte pati dispendia, sed si quas causas habuerit3, in electorum
i dicio altercandi4 uentiletur contentio, et quecumque fuerint diffinita tranquille5,
d effectum perducantur.
TIT. XXXV. (XXXIV.) DE IURAMENTO CALUMPNIAE.
1. Constitutio1 noua D. Henrici Imperatoris Aug. Dat. III.2 die
lensis April. ciuitate Arimino. Quoniam3 legibus cautum est, ut nemo
ericus iurare presumat, alibi uero reperitur scriptum, ut omnes principales per-
snae in primo litis exordio subeant iuramentum4 calumpniae, nonnullis legis peritis
rs uenit in dubium, utrum clerici iusiurandum prestare debeant, aut alii personae
|c officium liceat delegare, quia5 illud constitutionis edictum, ubi clerici iurare
phibentur a Marcho6 Aug. Constantino7 pretorio8 prefecto de Constantinopolitanis
c;ricis promulgatum fuisse uidetur: idcirco ad alios clericos pertinere non creditur.
1; ergo ista dubietas ab9 omnibus penitus auferatur, nos10 illam diui Marchi11
' Lib. I. Tit. XXXIV. Greg. I. (591.) Reg. I, 48; —
4 752. 2) mente geritis oportet coram hominibus
le operum demonstretis: Reg. 3) add. : quod Vitula
q indam recolendae memoriae contraxerat : ib. 5) poss.
lis: ib. 5) angi: abdi
2. 1) Ep. Greg. I. (591.) Reg. I, 63; Ja. 767. 2) ue-
8 i zelo iustitiae se in diuersorum tuitionem congruen¬
ti impendat, proniorem tamen eam credimus prorsus
listere in eorum solamine, quos ei nostra commendat
# stola. Pompeiana igitur religiosa femina per horni -
nu suum suggessit multa se quorumdam hominum
Itinere assidue irrationabiliter grauamina et ob hoc
l)is supplicasse dignoscitur ut nostris eam uobis com¬
ti ndaremus apicibus. Propterea salutantes fraternita¬
tem tuam debito caritatis affectu, praedictam uobis-
feminam necessario duximus commendandam, ut comi¬
tante iustitia, in nulla eam frat. tua contra aeq. etc. : Reg .
3) eam habere contingerit: ib. 4) altercando: ib.
5) ita tranq. uobis solatiantibus perducantur, ut et uobis
pro tali opere merces inhereat, et nostris apicibus
commendata gaudeat se inuenisse iustitiam : ib.
Tit. XXXV. 1. 1) in Mon. Germ. LL. II, 41. — c/.
Cass. XLIV, 1. 2) IV. : a 3) in: orig. 4) ius iuran-
dum: ib. 5) add.: enim: ib. 6) Theodosio: ib. ;
legend. est: Marciano — cf. I. 25. §. 1. Cod. Inst. de epp.
(1,3.) 7) Tauro : orig. (haud recte) 8) pret .\ deest: abi
9) ab: deest: orig. 10) nos: deest: ib. 11) Theodosii t
ib. ; leg.: Marciani
Comp. I. Lib. II. Tit. I. De iudiciis.
12
constitutionem ita interpretari decreuimus, ut ad omnium ecclesiarum clericos
generaliter pertinere iudicetur. Nam cum diuus Iustinianus iure decreuit12, ut
canones patrum uim legum habere oporteat, et in nonnullis13 patrum canonibus
reperiatur14, ut clerici iurare non15 audeant, dignum est, ut totus clericalis ordo a
prestando iureiurando immunis esse proculdubio censeatur. Quapropter nos utrius-
que uidelicet diuinae et humanae legis intentione seruata16 decernimus17, ut non
episcopus, non abbas, non presbiter, non cuiuscumque ordinis clericus, non aliquis
monachus uel sanctimonialis in quacumque controuersia, siue criminali siue ciuili
iusiurandum compellatur qualibet ratione subire, sed suis idoneis aduocatis hoc
officium liceat delegare.
2. Honorius ep. seruus urbis Romae omnib. ep. oriental. Iriherentes — annuimus.
«p. Honorio II. (1125 — 30.) — Ja. 5216. = c. 1. X. (2, 7.)
3. Item Eugenius Papa Arditioni Rom. eccl. subdiac. et Mag. Omnibono.
Litteras benignitatis — procedat, ep. Eugenii III. (1145 — 53.) Ja. 6684. = c. 2. X. (2, 7.)
4. Eugenius seruus Dei. In pertractandis — priuetur. ep. Eugenii III. (1 145— 53.) =
c. 3. X. (2, 7.)
5. Idem R. Magal. et Nemaus. episcopis. Imperatorum — statuas, ep. Eugenii III.
(1145—63.) — Ja. 6673. ==c. 4. X. (2, 7.)
6. Lucius III. Eliensi ep. et Archidiac. Noruicensi P. C. : Peruenit. Ceterum
quia — obstante, ep. Lucii III. (1181.) — Ja. 9427. = c. 5. X. (2, 7.) c. 2. X. (3, 22.)
7. Idem Cantuar. Archiep. P. C. : Constitutus. Quia uero — cogatur. (1181 — 84.)
Ja. 9576. = c. 3. X. (3, 22.)
LIBER SECUNDUS.
TIT. I. DE IUDICIIS.
1. Ex concil. Affricano. De Quoduultdeo — potuisset, c. 87. C. Afric. ap. Dionys. =?■
c. 1. X. (2, 1.)
2. Ex sinodo Eugenii P. ap. Remis. Decernimus — iustitiam. c. 5. C. Remens.
tn48.) = c. 2. X. (2, 1.)
3. Alexander III.1 Nos in eminenti, et infra. Quia2 uero inimicitia uel
contrarietate aliquis parochianus a3 iudicio diocesani episcopi eximatur: quia nos
consulere uoluisti, discretioni tuae4 duximus respondendum, quod non solum pro
inimicitia, sed etiam pro manifesta causa suspicionis potest sui episcopi iudicium
euitare, et ad iudicem superiorem recurrere, cum nullus a suspecto iudice debeat
iudicari. Datum Ferent.5
4. Idem Consulibus Papiensibus1. Relatum est auribus nostris, quod
uos de decimis et negotiis, que iudicium ecclesiasticum requirunt, non ueremini
ludicare, et de his non sine uestrae detrimento salutis uos intromittere minime
dubitatis, minus recte quam deceat cogitantes quo modo ex hoc creatorem
nestrum offenditis et manifeste sanctorum patrum institutionibus contraitis. Quo¬
niam igitur que a quolibet rege uel principe non sustinemus2 a uobis nolumus
sicut nec debemus aliquatenus sustinere, cum presertim exinde iudicium possitis
formidare diuinum et honestatem ecclesiasticam conculcetis, discretionem uestram
monemus, mandamus atque precipimus, quatinus de decimis uel de3 ecclesiasticis
-negotiis de cetero uos intromittere nullatenus presumatis, sed ea4 uenerabili fratri
nostro episcopo uestro et aliis personis ecclesiasticis tractanda et iudicanda sine
contradictione qualibet relinquatis.
Lib. I. Tit. XXXV. 1. 12) decreuerit: ib. — cf. archiep. (1159—81.) Ja. 8863. 8877. ( una decret. est.)
Juli an. CXIX, 1. 13) nullis: ovig. 14) reperitur: ib. 2) quatenus: 0 3) a: deest: ib. 4) tuae: deest: ib,
15) non: deest: ib. 16) seru.: deest: ib. 11) add. : 5) Dat. Fer.: exstat: ck
>et imperiali auctoritate intrectabiliter diffinimus : ib. 4. 1) Lips. XXII, 4. (1159 — 81.) ; Ja. 9109. 2) susti-
Lib. II. Tit. I. 3. 1) cf. Appdx. X, 27. Cantuar. neremus: il 3) de: deest: P 4) ea: deest: ib.
Comp. I. Lib. II. Tit. II — IV. De mutuis petitionibus coram eodem iudice. 13
5. Alex. III. illustri Regi Angliae. Quanto te — terminari (1159 — 81. ) Ja. 8818. =
c. 3. X. (2, 1.)
6. Idem Salernitano Archiep. P. C. : Licet preter solitum. At si clerici — conterere -
(1159 — 81.) Ja. 9141. 9145. 9146. (una eademque decretalis est.) = c. 4. X. (2, 1.)
7. Idem P. C. .* Eam te. Ceterum — concessionis etc. (1159 — 81.) — Ja. 9251. eadem
decretalis esse uidetur atque illa quam Ja. 9335. enumerat. = c. 5. X. (2, 1.)
8. Lucius III. Strigon. Archiep. P. C. : Ad apost. sedis. Clerici uero — generarim
(1181 — 85.) Ja. 9676. = c. 8. X. (2, 1.)
9. Idem Paduano ep. Intelleximus — securus. Alex. III. (1159 — 81.) — Ja. 9115. —
fc 7- X. (2, 1.)
TIT. II. DE FORO COMPETENTI.
1. Ex Cone. Calcedon. Si quis — subiacebit. c. 9. (451.) = c. 1. X. (2, 2.)
2. Ex Cone. Matie. Nullus clericus — mulctetur c. 8. (581.) = c.6. C. XI. qu.'i. (Palea).
3. Ex C. Paris. Nullus iudicum — emendet, c. 4. (615.) ap. Bruns. II, 256. =c. 2. X. (2, 2.J
4. Ex C. Affric. Sane — duorum, c. 121. ap. Dionys. = c. 3. X. (2, 2.) c. 1. X. (1, 43.)
5. Gregorius Bonifati o Defensori Corsicae. Si quis — compleatur. Greg. I. (601.)
Reg. XI, 77. — Ja. 1429. = c. 4. X. (2, 2.)
6. Alexander III.1 in concilio Lateranen. P. C.: Preterea. Sane quia
laici quidam ecclesiasticas personas et etiam ipsos episcopos iudicio suo stare
compellunt, eos qui de cetero id presumpserint a communione fidelium decerni¬
mus segregandos.
7. Idem P. C. Ideo (Nos ideo) inter alios. Si uero — f iat . (1159 — 81.) — Ianuensi ep».
Ja. 9032. 9033. 9034. (una eademque est decretalis.) = c. 5. X. (2, 21,)
TIT. III. DE LIBELLI OBLATIONE.
Un. Ex conc. ap. S. Medardum. Hygmarus — porrexerunt, ex C. Suesson. (853.) =
c. 1. X. (2, 3.)
TIT. IV. DE MUTUIS PETITIONIBUS CORAM EODEM IUDICE.
1. Gregorius Paulino episcopo Taur.1 Clerus ecclesiae Regitanae etc.
et infra2. Et ideo mediis sacrosanctis euangeliis fraternitas uestra3 in causa pre-
dicti clerici et episcopi sui sine cuiusquam personae respectu tam clericorum
querelam, quam habent contra4 suum episcopum, quam5 si quam forte episcopus6
contra clericum habuerit perscrutetur, et quidquid in ueritate cognouerit7 nobis
significet8.
2. Alex. III. Vulterano Archipresbit. et abb. de Spongia. Ex litteris — terminetis .
(1159—81.) — Ja. 9190. = c. 1. X. (2, 4.)
3. Idem Plebano et clericis Martur1. Miramur plurimum et mouemur,
quod cum causam, que inter uos et dilectos filios nostros2 abbatem et fratres
Maturensis monasterii uertitur, dilectis filiis nostris archipresbitero3 Vulterano4 et
abbati de Spongia commisissemus fine debito terminandam, et abbas et fratres
parati essent iudicium eorum5 subire, si uos eis super questionibus, quas aduersus
uos proponunt, deberetis in continenti6 respondere, uos7, sicut idem iudices nobis,
litteris suis intimauerunt, id efficere noluistis. Unde quoniam8 rationis ordo exigit9,
ut qui sibi uult ab alio10 iustitiam exhiberi, ei non debeat11 quod iustum est
denegare, fraternitati uestrae per apostolica scripta precipiendo mandamus, qua¬
tinus actione12, quam aduersus predictos abbatem et fratres intenditis, proposita
et responsione facta eisdem13 abbati et fratribus coram predictis iudicibus in
continenti respondeatis, ut causa14 uestra et ipsorum uicissim postmodum audiri
Lib. II. Tit. II. 6. 1) c. 14. C. Later. IH. (1179.)
Lips. 9; Cass. XII, 18.
Tit. IV. 1. 1) Ep. Greg. I. (599.); Reg. IX, 48; Ja.
1208. 2) multa contra reuerendiss. fratr. n.Bonifacium
ep. suum elata nobis petitione conquestus est, petens,
ut ad nos debuisset habere ueniendi licentiam, quatenus
causae ipsae hic subtiliter probarentur. Sed quia nos
interim praedictum fratrem nostrum hoc modo non
praeuidimus deducendum, uisum nobis est illic deputare
causam eandem cognoscendam, et ideo : Reg. 3) ue¬
stra una cum Sabino diacono resideat et sicut officio est
sacerdotali conueniens, sine cuiusq. : ib. 4) aduersus
suum sicut diximus: ib. 5) uel: ib. 6) ita contra
eos : ib. 7) add. : cum omni aequitate ac sollicitu¬
dine: ib. 8) add. : una cum praedictis fratribus no¬
stris subtiliter diligenterque signif. : ib.
3. 1) Appdx. XI, 2 ; Lips. XXXVI, 2 ; Barnb. XXXIVr.
2 ; Cass. XLIII, 2. 2) dilectum fil. nostrum : R 3) ar-
chidiacono: 0; deest: R 4) Volintino: R 5) illorum: 0
6) incontinenter: P 7) et uos: R 8) quia: R 9)hoe
exig.: 0 10) aliquo: ib. 11) debet: ib. 12) accu¬
satione ipsa: ib. 13) eidem: Q 14) causae uestrae-
. . . debeant: R
14
Comp. I. Lib. II. Tit. Y — IX. De restitutione spoliatorum.
debeat et terminari. Nos enim eisdem iudicibus in mandatis dedimus, ut uos ad
id faciendum instanter moneant et auctoritate nostra districte compellant.
TIT. V. DE ORDINE COGNITIONUM.
Un. Clemens III. Aletrino episcopo. Intelleximus — absoluas. (1187 — 91.) —
Ja. 10193. = c. 1. X. (2, 10.)
TIT. VI. DE PLUS PETITIONIBUS.
Un. Leo Papa in sermone de natal. Domini1. Soluitur2 letiferae
pactionis male suasa conscriptio, et per iniustitiam plus petendi totius debiti summa
nacuatur.
TIT. VII. DE FERIIS.
Un. Ex Cone, apud Compendium. Omnes dies — facienda, c. 37. Cone. Mogunt.
<813.) = c. 1. X. (2, 9.)
TIT. VIII. DE CAUSA POSSESSIONIS ET PROPRIETATIS IN
EODEM IUDICIO MOTA.
1. Gregorius Felici Siciliae. Susceptis — diffnere. Gregor. I. Reg. IX, 14. (598.) —
Ja. 1172. = c. 1. X. (2, 12.)
2. Idem Ioanni Episcopo Siracus1. Felix etc. et infra2. Oportet, ut3
actores ecclesiae uestrae deputetis, ut cum eo debeant eligere cognitores, qui tam
momenti4 quam principalis rei questionem cognoscere ualeant et finire, ne si ali¬
qua5 occasione dilatum fuerit, et ipse pati preiudicium, et partes ecclesiae non
habere iustitiam uideantur6. Nam nos sic causas ecclesiae7 finire uolumus, ut nec
dispendium contra equitatem sustineat.
TIT. IX. DE RESTITUTIONE SPOLIATORUM1.
1. Alex. III. Wigorn. ep. Sollicite — differas. (1159 — 81.) — Ja. 9208. =c. 2. X. (2, 13.)
2. Idem. Accepta — silentium, ep. decan. Lincoln, et abb. de Riuallis. (1159 — 81.)
Ja. 9050. = c. 3. X. (2, 13.)
3. Idem Parisien. Episcopo et Abbati Sancti Remigii et Decano
Mei d en.1 Fratres Aremarenses2 grauem ad nos contra abbatem suum transmisere
querelam, dicentes eum ipsius monasterii bona dilapidasse ipsumque inutilem esse
ut sortilegum. Nuntius uero abbatis in presentia nostra constitutus hec omnia in¬
stantius denegabat3, adiciens prescriptum4 abbatem ab administratione absque
causa destitutum rationabili. Ideo5 discretioni uestrae per apostolica scripta pre-
cipiendo mandamus, quatinus adG locum, in quo facilius possitis partes presentes
habere et de causa cognoscere uenientes, et que hinc inde proposita fuerint dili¬
gentius audientes, negotium ipsum omni gratia et amore postposito terminare
curetis7, ita quod si uobis8 constiterit legitime predictum abbatem irrationabiliter
destitutum ipsum9 restituatis. Si uero destitutus non10 est et eum inueneritis de¬
stituendum, illum11 auctoritate nostra destituatis, indempnitati ecclesiae, sicut melius
noueritis12 expedire, consulentes. Verum si prelibati13 fratres ipsum canonice con-
uicerint14 de obiectis depositionis sententiam proferatis15. Ceterum si prefati
Lib. II. Tit. VI. Un. 1) Sermo XXII. c. 4. Ed.
Baller. 2) add. : itaque : orig.
Tit. VIII. 2. 1) Ep. Greg. I. (598.) Reg. IX, 13; Ja.
1171. 2) uir memorandus suis nobis epistolis questus
est fraternitatis uestrae actionarios possessiones quas
tenuerat illicite et contra iuris ordinem peruenisse,
petens ablata sibi restitui, et se cum eis, si tamen cau¬
sam uoluerint dicere, paratum esse in iudicio sine ali¬
qua dilatione consistere. Quod si ita est, quia quid
legalis ratio habeat non nescitis op. : Reg. 3) ut omni
mora postposita : ib. 4) imminentis : ib. 5) qua¬
libet: ib. 6) uid. Ita ergo agite ut sub omni celeritate
iudicium eligatur : ib. 7) uestrae fieri: ib.
Tit. IX. 1) exspoliatorum: Aci
3. 1) Appdx. XXII, 3; Lips. XXXIX, 3; Bamb.
XXXVI, 3; Cass. XLV, 4. — 1159—81. — Ja. 9112.
2) Aramcenses : Q; Areminenses: R 3) has omnes
instantias negat: R 4) predictum : ib. 5)Ideoque:
ailOP 6) in: R 7) terminetis : ib. 8) uob .: deest: ib.
9) ips.: deest: ib. 10) non: deest: ib. 11) ipsum: Q
12) uidebitis (cons. : deest) : R 13) predicti: 0 14) de-
uicerint: JcR 15) afferatis: 0; feratis: R
Comp. I. Lib. II. Tit. X. XI. De eo qui mittitur in poss. causa rei seruandae. 15
fratres accusationis libello porrecto in probatione defecerint abbati16 canonica
purgatione iniuncta illos debita animaduersione puniatis.
4. Idem Wigorniensi episc. et R. Eliensi Archidiac. Audita — iuramentum.
(1159—81.) — Ja. 9213. = c. 4. X. (2, 13.)
5. Idem Brixiensi ep. In litteris — restituendus. Exonens. ep. (1159 — 81.) Ja. 9045.
9046. (una eademque est decretalis.) = c. 5. X. (2, 13.)
6. Idem Exon. ep. P. C. : In litteris. Item cum quis — existere. (1159 — 8i.)Ja.9045.
9046. (cf. ad c. anteced. ) = c. 6. X. (2, 13.)
7. Gregorius Constantino ep. Licet multum — misereri. Gregorii I. Reg. X, 29.
\6oo. ) — Ja. 1314. = c. 1. X. (2, 13.) c. 4. X. (3, 39.)
8. Lucius III. G. Archidiac. et I. presbit. Tur. et Alcapicerio canon. Ex con¬
questione — terminetis. (1 181 — 85.) — Ja. 9678. = c. 10. X. (2, 13.)
TIT. X. DE DOLO ET CONTUMACIA ALTERIUS PARTIS
PUNIENDA.
1. Alex. III. Hereford. ep. Adhec — iudicio. (1159 — 81.) — Ja. 9012. =c. 1. X. (2, 14.)
2. Idem abb. de Ramasen. et archid. Eliensi. Ex litteris uestris — compellatis.
(1159—81.) — Ja. 9125. = c. 2. X. (2, 14.)
3. Idem Cantuar. et Wigorn. ep. Dilecti — restituatis. (1159 — 81.) — Ja. 8893. =
1. X. (2, 8.)
4. Urbanus III. de Nouo Loco et de Vigert prioribus. Prout — absenti. (1185 — 87.)
fa. 9879. == c. 4. X. (2, 14.)
TIT. XI. DE EO QUI MITTITUR IN POSSESSIONEM CAUSA
REI SERVANDAE.
1. Alex. III. Priori et fratrib. de Giseb. Constitutis — incursurum. (1159 — 81.) —
ra. 9005. = c. 1. X. (2, 15.)
2. Idem1. Causam, que inter dilectos filios nostros canonicos2 de Gisebur3
it canonicos de Thorin4 super ecclesia de Leuinter5 et capella de lar.6 et7 super
piadam transactione, que exinde post appellationem facta fuisse dicitur, diutius
ist8 agitata, ad suggestionem cuiusdam canonici de Thorin experientiae uestrae
;ub certa forma commisimus terminandam. Verum9 quidam canonicorum de
Jiseb. ad nostram postmodum presentiam accedentes dilectorum filiorum nostrorum
;ardinalium tunc sedis apostolicae legatorum litteras pertulerunt, in quibus contine¬
batur, quod cum de mandato nostro causam suscepissent diffiniendam, canonicos
le10 Gisebi in possessionem prescriptae capellae11 induxerunt12. Vnde13 quia pre-
licti cardinales tantae honestatis, circumspectionis14 et maturitatis habentur, quod
fis fidem omnimodam adhibemus, et eos credimus rectum et iustum iudicium per-
ulisse15, discretioni uestrae per apost. scripta precipiendo mandamus, quatinus si
nfra annum memorati canonici de Thorin causam possessionis secundum formam
uris non intrauerunt16, canonicos de Gisebi possessionem sibi17 a cardinalibus ad-
udicatam quiete faciatis pacificeque18 possidere, non obstantibus litteris, quas
canonicus de Thorin, sententia cardinalium tacita, noscitur reportasse. Ita qui-
lem19, quod si canonici de Thorin de proprietate agere uoluerint causam ipsam
Lsque ad diffinitiuam sententiam remoto appellationis obstaculo20 audiatis et fine
lebito terminetis. Si qua uero partium duxerit appellandum, depositiones iurato-
um testium et alias rationes utriusque partis sub uestris sigillis clausas nobis
nittatis terminum utrique parti congruum prefigentes, quo debeant cum ipsis at-
estationibus et rationibus apostolico se conspectui presentare 21.
Lib. II. Tit. IX. 16) ab abbate: R
Tit. XI. 2. 1) Appdx. III, 3; Lips. XLI, 2; Bamb.
:XXVIII, 2; Cass. XLVII, 2. 2) can.: deest : Coll.citt.
) G-isebunt: c; Giseburc: b; G-isebert: k; Gisele-
urn: 0 ; Geseb. : R; postea legitur: Giseburg: P; Gise-
sburc: 0; Giselebron: 0 4) Thorum: b; Tou: Q;
hurin: R; postea legitur: Tborun: 0; Thurim: R
) Leuerint : P; Leuentri : 0 ; Leuin. : R 6) Iaren : c ;
Chorum: 0; Tho: Q 7) et: deest: Q; et iure deci¬
marum super: 0 8) est: deest: R 9) Unde: P
10) ecclesiae de : Q 11) predictae ecclesiae : 0 12) in¬
duxerint: R 13) Verum: 0 14)etcirc.: Q 15) pro¬
tulisse: 0 16) intrauerint: 0 17) sibi: deest: ib.
18) etpac.: ib. 19) quoque: ib. 20) obst. : deest: 0R
21) representare : P
i6 Comp. I. Lib. II. Tit. XII. XIII. De testibus et attestationibus.
TIT. XII. DE PROBATIONIBUS.
1. Gregor. Raccaredo regi Wisigot. Ex epistolae — proferre. Gregor. I. (599A
Reg. IX, 122. — Ja. 1279. = c. 1. X. (2, 19.)
2. Lucius III. Cistrensi ep. Ex litteris tuis — possidet. Alex. III. (11=59 — 81.) — Ta.
8912. = c. 3. X. (2, 19.)
TIT. XIII. DE TESTIBUS ET ATTESTATIONIBUS.
1. Ex concilio Triburiensi1. Testimonium laici aduersus clericum nemo
suscipiat2.
2. Ieronimus super Matheum1. „Iustificata est2 sapientia ab operibus
suis.“ Sapientia quippe non uocis, sed operis3 testimonium querit.
3. Gregorius Iohanni Defensori eunti in Hispaniam. Innomine — firmitatem.
Gregor. I. (603.) Reg. XIII, 45. — Ja. 1530. = c. 2. X. (2, 20.)
4. Idem Sabino Defensori Sardiniae. Quoniam aliqua — uera sunt. Greg. I. (593.)
Reg. III, 36. — Ja. 876. = c. 3. X. (2, 20.)
5. Pascalis Papa. In omni negotio — uerum est. Paschal. II. Widoni archiep. Vienn.
(1099 — 11 18.) Ja. 4864. = c. 4. X. (2, 20.)
6. Alexander III. Episcopo Papiensi1. Cum A. de Plano, et G. de
Betolio etc. et infra. Ideoque fraternitati tuae per apost. scripta precipiendo mam
damus, quatinus cum exinde requisitus fueris utramque partem ante tuam presen-
tiam conuoces, et rationibus hinc inde plenius auditis et cognitis eandem causam,
secundum attestationes, quas dilectus filius noster P. titulo sanctae Susannae pre-
sbiter cardinalis sigillo suo muniuit, et aliorum testium, si qui idonei producti
fuerint, si attestationes ipsae non sunt publicatae infra XXX. dies post harum
susceptionem litterarum remoto appellationis obstaculo concordia uel iustitia medi¬
ante decidas.
7. Idem Beluacensi ep. Sicut notis — admittendum. (1159 — 81.) — Ja. 8850. =
c. 9. X. (2, 20. )
8. Idem Papiensi electo. P. C.: Ad Audientiam1. Ad hec quoniam
consuetudo est, ut dicitur, ecclesiae Papiensis, ut si de propinquitate illorum, qui
sunt matrimonio copulandi, mentio aliqua fiat, presbiteri per ecclesias publice
dicant, ut qui nouit aliquid infra terminum qui prefigitur exeat et dicat, tua
duxit discretio inquirendum, an illi debeant, qui posterius ueniunt, ad accusatio¬
nem uel testificationem admitti. Tuae itaque prudentiae litteris presentibus inno¬
tescat, quod si suspicione carent posterius uenientes ab accusatione, uel testifica¬
tione repelli non debent. Ceterum si commoniti a presbiteris tacent, et post-
modum accusare uel testificari uoluerint tamquam suspecti merito repellentur.
9. Idem Attinensi Archidiac. (?) Veniens ad — condempnationem. (1159 — 81.) —
Ja. 8869. = c. 10. X. (2, 20.)
10. Idem Cap. ep. et abb. St. Luciae et Priori S. Crucis. Causam que — terminetis.
(1159 — 81.) — Ja. 8896. = c. 11. X. (2, 20.)
11. Idem R. Cantuar. Archiep. et R. Wigorn. ep. Cum nuntius — impediat.
(1174 — 79.) — Ja. 8652. = c. 12. X. (2, 20.)
12. Idem Tarracon. Archiep. P. C. : Significasti. Supereo — admitti. (1159 — 81.)
Ja. 9167. et 9177. (una eademque decretalis esse uidetur. ) = c. 13. X. (2, 20.)
13. Idem Winton. Episcopo1. Quamuis simus et infra1*. Porro, si aliquis3
crimen obicit testi, qui contra ipsum producitur, ut eum in ciuilibus causis eo
modo possit a ferendo testimonio remouere4, audiendus est, et si crimen ciuiliter
probare poterit, quod5 sibi obicit ad testimonium ferendum contra ipsum non est
aliquatinus audiendus, sed propter hoc non debet puniri. Quemlibet autem ad:
peribendum testimonium ueritati Romana ecclesia minime cogere consueuit.
14. Idem Salernitano Archiep. P. C. : Licet preter solitum. De cetero — admitti.
(1159 — 81.) — Ja. 9141. 9145* 9146. (una eademque decretalis est.) = c. 14. X. (2, 20.)
Lib. II. Tit. XIII. 1. 1) Capit. Angilr. ap. Hin-
schius p. 768. 2) suscipiant: orig.
2. 1) lib. III c. 11. no. 72. ed. Migne 2) Luc.
VII, 38. 3) operum : orig.
6. 1) (1173—81.) Ja. 9307.
8. 1) (1178—81.) Ja. 9322.
13. 1) (1159—81.) Ja. 9226. Appdx. VIII, 6. (in cap.:
Suggestum) 2) uerba omissa quaeras c. 6. X. (1, 29.)
3) quis: 0 4) repellere: ib. 5) quod . . . obic. ;■
de est: ib.
Comp. I. Lib. II. Tit. XIV. XV. De fide instrumentorum. 17
15. Idem eidem, in eadem ep. In causis — disputari, (cf. ad cap. antecedens) =
c. 15. X. (2, 20.)
16. Idem Preposito et Canonicis Embrudensis (leg. : Ebrodunensis — Embrun) eccl.
Cum tu fili — tenere. (1159 — 81.) — Ja. 8959. = c. 16. X. (2, 20.)
17. Idem Placentino ep. P. C. : Ut autem nec nostrae diffinitionis. Fraternitatis
tuae litteris — iuramentis. (1159 — 81.) — Ja. 9122. == c. 17. X. (2, 20.)
18. Idem Exonensi Ep. et Abb. S. Albani. Intimauit — postponatis. (1159 — 81.) —
Ja. 8995. — c. 18. X. (2, 20.)
19. Idem Abb. et Fratrib. S. Michaelis de Martura. Causam que uerlitur — transmit¬
tatis. (1159—81.) — Ja. 9075. = c. 19. X. (2, 20.)
20. Eugenius III. Quotiens aliqui — ita esse. (1145 — 53.) — Ja. 6686 a. = c. 5. X. (2, 20.)
21. Idem Priori et Fratrib. S. Trinitatis Lundunensis. Insuper etiam — admitti.
Alex. III. (1159 — 81.) — Ja. 9067. = c. 6. X. (2, 20.)
22. Idem Exon. Wigorn. Episcopo1. Ad hec2 quia prefati clerici scripta
authentica non habent, quibus muniri possint, presentium uobis significatione man¬
damus, ut omnes illos clericos siue laicos, quos isti clerici nominauerint3, moneatis,
ut rei ueritatem, quam4 super ipsa causa nouerint5, coram uobis aperiant, nec
eam6 gratia, uel timore alicuius7 uel odio in suae salutis periculum reticere pre-
sumant.
23. Idem Herefordensi ep. Bal. Abb. de Ford. Ex parte Adae — presumant.
Alex. III. (1159 — 81.) — Ja. 9019. = c. 7. X. (2, 20.)
24. Idem Exon. et Wigorn. ep. Si qui testium — discretas. (1159—81.) — Ja. 8992. =
c. 8. X. (2, 20.)
25. Urban. III. de Rufort et de Costen. abbatib. et priori de Torguan. Cum
uenisset — imponatis. (1185 — 87.) — Ja. 9885. = c. 25. X. (2, 20.)
TIT. XIV. DE TESTIBUS COGENDIS VEL NON.
1. Alex. III. Winton. ep. P. C. : Quamuis simus. Quemlibet — consueuit. Canon
legitur in fine c. 7, (1, 21.) = c. 6. X. (1, 29.)
2. Idem Papiensi electo. Causam matrimonii — compellas . (1178 — 81.) — Ja. 9323. =
c. 1. X. (2, 21.)
3. Idempresbit. Pontii et Asilii (Pontiae et Assissii?). Cum super causa — formidare.
(1159 — 81.) — Ja. 9123. = c. 2. X. (2, 21.)
4. Idem Ianuensi Archiep. P. C. : Nos inter alios. Super eo uero — compelli.
(1159 — 81.) — Ja. 9032. 9033. 9034. (una eademque decretalis est.) = c. 3. X. (2, 21.)
5. Idem Carnotensi Episcopo1. Sane et infra2. De testibus non habe¬
mus in sacris canonibus3, quod cogendi sint, sed admonendi, cum celare ueri¬
tatem sicut dicere falsum mortale reputetur4 sepe delictum.
6. Idem Exon. et Wigorn. Episcopis1. Testes, quos Radul.2 clericus3
clericos uel laicos uobis nominauerit, moneatis et si opus fuerit auctoritate apo-
stolica compellatis ad peribendum testimonium ueritati.
TIT. XV. DE FIDE INSTRUMENTORUM.
1. Gregorius. Si autenticam — possumus. Gregor. I. (592.) Reg. III, 3. — Ja. 842.=
c. 1. X. (2, 22.)
2. Alex. III. Scripta uero — habere, (ad ep. Wigorn. scr. 1159 — 81.) Ja. 9016. 9206.
9209. (una eademque decretalis est.) = c. 2. X. (2, 22.)
3. Idem Wigorn. Episcopo1. Sollicite et infra2. Sicut ex litteris tuis,
frater episcope, euidenter accepimus, aduersarius3 N.4 clerici proposuit, eum N.5
clerico respondere non teneri6, eo quod filum erat7 fractum, quo bulla nostra de¬
pendebat8. Verum licet litterae ipsae a nobis fuerint impetratae et in cancellaria
nostra compositae, circumspectionem tamen prudentiae tuae, frater episcope9, non
immerito commendamus, qui10 hac occasione in causa procedere distulisti, in qua
L i b. II. T i t. XIII. 22. 1) 1159—81. Ja. 8993. Appdx.
VIII, 19; Lips. XLIII, 19; Bamb. XXXIX, 15; Cass.
XLVIII, 15. 2) hoc cum: k; hoc quod: 0; hoc: Q
3) nominauerunt: OR 4) et que: 0 5) nouerunt: OR
6) etiam: 0; enim: Q; deest: PR 7) alterius: R
T i t. XIV. 5. 1) 1159—81. Ja. 8901. Appdx. VII, 20 ;
Lips. XLV, 6. (Terracon. ep. P. C. : Significauit.) ; Bamb.
XL, 8 ; Cass. XLIX, 3. — Cantuar. archiep. : bk 2) sane
et inf. : deest: PQR; uerba omissa quaeras c. 11. X. (1,29.)
3) ordinibus: P 4) reputatur: kPQR; deputetur: 0
6. 1) 1159—81. Ja. 8991. Appdx. VIII, 16 ; Lips. XLV,
7 ; Bamb. XL, 4; Cass. XLIX, 4. 2) R. : kR 3) cler. *,
deest: 0
Tit. XV. 3. 1) 1159—81. Ja. 9195. 9208. {una decre¬
talis est) Appdx. XLI, 5. 2) uerba omissa quaeras c. 2. X.
(2, 13.) 3) H. adu. : l 4) H. : kO; En. : ac 5) H. : kO
6) debere :0 7) esset: ib. 8) pendebat: ib. 9) frat.
ep.: deest: ib. 10) quod: ib.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
2
Comp. I. Lib. II. Tit. XVI. XVII. De iureiurando.
i8
non decuit aliter quam feceris processisse11, cum non fuerit mirum, si pars pre-
fati12 H. asserebat se non teneri predicto N.13 respondere, ex quo filum nostrae
bullae fractum cernebat.
TIT. XVI. DE PRESUMPTIONIBUS.
1. Salomon in Parabol. Sicut noxius — feci. Parabol. XXVI, 18. sq. = c. i. X. (2, 23.)
2. Idem in iudicio duarum mulierum. Afferte mihi — eius. III. Reg. III, 24. seq. =
c. 2. X. (2, 23.)
3. Bonifatius Papa1. Dilectione2 sola discernitur quis ex quo genitus ap¬
probetur, dicente Iohanne3: „In hoc manifesti sunt filii Dei et filii diaboli.“
4. Ieronimus super Parabol. Ex studiis — corrumparis. (Hieron. siue Beda) in Parab.
XX, 21. =c. 3. X. (2, 23.)
5. Bonifatius Papa episcopis Galliae. Nullus dubitat — putat. Bonif. I. (419.) —
Ja. 141. = c. 4. X. (2, 23.)
6. Gregorius in O melia. Nonne bene — concessit. Ilomil. XVIII. = c. 5. X. (2, 23.)
7. Idem Max. ep. Mandata — presumamus. Greg. I. (591.) Reg. II, 7. — Ja. 796. =
c. 6. X. (2, 23.)
8. Idem Italicae patriciae et Dom. Ven. Quosdam — cognouistis. Domno Venantino
patricio et Italicae iugalibus (599.) — Reg. IX, 123. — Ja. 1200. = c. 7. X. (2, 23.)
9. Idem Victori ep. Quanto — peruenit. (602.) Reg. XII, 29. — Ja. 1462. =
c. 8. X. (2, 23.)
10. Ieronimus super Osee. Scribam — negligent. Glossa ord. in Os. VIII, 12. =
c. 9. X. (2, 23.)
11. Alex. III. Decano Cassi. Quia uerisimilitudinem — proferendum. (1159 — 81.) —
Ja. 8911. = c. 10. X. (2, 23.)
TIT. XVII. DE IUREIURANDO.
1. Urbanus Papa. Nullus episcopus — compellat. Urban. II. (1088 — 99.) — Ja.43i2.=a j
c. 5. X. (2, 24.)
2. Alex. III. Vigiliensi ep. Debitores — seueritate. (1159 — 81.) — Ja. 9188. =
c. 6. X. (2, 24.)
3. Idem Rothomag. Archiep. et eius suffrag. Ad nostram nouer itis — condempnatum.
(1159 — 81.) — Ja. 8872. =. c. 7. X. (2, 24.)
4. Idem Se non. (Sanctonensi) Archiep. P. C. : Sicut Rom. Siuero — ministrare, ep.
Alex. III. (1159 — 81.) — Ja. 9155. 9157. (una eademque est decretalis) = c. 8. X. (2, 24.)
5. Idem Decano Cicestr.1 et Archidiac. de Bedeford2. Insinuatum
est nobis ex parte W., quod cum ipse cappellam de Veli.3 canonice fuisset adeptus,
canonici de Lamestanter4 super eadem ecclesia huiusmodi conuentionem fecerunt5,
quod ipsiH eandem ecclesiam tenere7, ac8 predicto W. et exinde annuum canonem
deberent persoluere, et infra. Sed quia eadem9 compositio eorum10 ecclesiae11
fuit12 dampnosa de iuramento uiolato13 penitentiam recipiant et prefatam eccle¬
siam predicto clerico restituant.
6. Idem Sanctionensi et Gabilon. episcopis. Ex rescripto — celebrari. (1159 —
81.) — Ja. 9150. = c. 9. X. (2, 24.)
7. Idem Lundon. et Wigoriensi ep. Querelam — possidere. (1159 — 81.) — Ja. 9065. = j
c. 10. X. (2, 24.)
8. Idem Lundon. Episcopo1. Si Stephanum contra compositionem fidei
interpositione firmatam uenisse constiterit, nisi manifestam rationem poterit alle¬
gare, ipsum a2 prefata ecclesia et3 beneficiis eius appellatione cessante non
differas4 spoliare5 et eam W. cum integritate resignes6.
9. Ex registro Gregorii. Peruenit — absoluimus. Gregor. VII. Virdun. ep. (1080.) —
Reg. VII, 13. 14. Ja. 3880. 3881. == c. 2. X. (2, 24.)
10. Idem in Reg. Regi Francorum. Peruenit — paruisse. Cap. incert. =c. 3. X. (2, 24.)
Lib. II. Tit. XV. 3. 11) finis canonis : ib. 12) pre-
fatus H. : l 13) H. : ck
Tit. XVI. 3. 1) ep. apocr. Ja. CLXXXVII. Bnrch.
I, 131. (ex dictis Bon. P. C. : Sicut omnis) Ivo Decr. V,
231. (ex decretis Bon. P. C. : Sicut omnis) 2) add.:
enim: Burch. Iv. 3) Joann. I, 3.
Tit. XVII. 5. 1) Ceforen: a; Citeforen : b ; Cefo-
rest: c; Cicefor: i; 'Foren : kR; deest: l ; Castrensi: P
2) Bord. : l; — Appdx. XVII, 2; Lips. XVII, 5; Bamb.
XVHI, 5; Cass. XXVIII, 7. (1159—81.) 3) illis:
aiQ; Te.: R; Lamen: l 4) nomen corrupt. est. Lanste:
k; Lanestanter: c ; Lamstranct. : P; Lanstanet: 0;
Claust. : R; La. : Q 5) fecerint: R 6) ipsi: deest: R
7) retinere: ib. 8) a: QR 9) eorum: 0 10) eis
(eccl. : deest): PQ 11) huic: 0; ipsis: R 12) fuerat:
PQ 13) uiol. : deest: R
8. 1) Appdx. XVII, 6 ; Lips. XVII, 8 ; Bamb. XVIII, 8 ;
Cass. XXVIII, 10. (1159-81.) Ja. 9058. 2) a: deest: P
3) et a: PQ 4) differatis: R 5) finis canonis: R
6) assignes : Q
Comp. I. Lib. II. Tit. XVIII. XIX. De sententia et re iudicata.
19
11. Urban. III. in Registro Archiep. Pisano. Cum quidam — competenti. (1185 —
?7.) — Ja. 9881. = c. 8. X. (1, 11.) c. 12. X. (2, 24.)
TIT. XVIII. DE PRESCRIPTIONIBUS.
1. Ex Cone. Affricano. Placuit — pertinebant, ap. Dionys. c. 119. == c. 1. X. (2, 26.)
2. Ex Concilio Maticensi1. Ut de rebus ecclesiarum que ab eis per
XXX. annorum spatium sine ulla interpellatione possessae sunt testimonia non re¬
cipiantur, sed eo modo contineantur, sicut res ad fiscum dominicum pertinentes
contineri solent.
3. Ex reg. Gregorii Italicae Patriciae. Nichil prodest — facturam. Gregor. I. ( ^93. )
Reg. III, 60. — Ja. 899. =c. 2. X. (2, 26.)
4. Gregorius. Sanctorum patrum — alienus. Caput incert. = c. 3. X. (2, 26.)
5. Gregorius Siracusano Episcopo1. Ne religiosorum uirorum corda
ecclesiasticarum 2 rerum contentio3 a mutua, quod absit, caritate disiungat, magna
solicitudine studendum est, ut facillime4 finem res possit in altercatione5 deducta
percipere6. Hortamur ergo7 ut8 ad predicta loca, de quibus contentio est, debeatis
accedere, et9 constituta loca10 que in lite sunt presentia11 iure12 terminari faciatis
XL. tantum13 annorum ab utraque14 parte prescriptione seruata.
6. Alex. III. Salernitano Archiep. P. C.: Licet. De quarta — admittit. (1159 — 81.)
fa. 9141. 9143. (una eademque decretalis est.) = c. 4. X. (2, 26.)
7. Alex. ep. Clemens gloriosus martir. in lib. stemmat. Vigilanti — placuit.
Alex. III. (1159 — 81.) = c. 5. X. (2, 6.)
8. Idem1. Controuersiam, que inter Martiensem2 et Formosolensem3 super
decimis de uilla Leuinga4 mota fuerat5, nos cum fratribus nostris pertractauimus,
et quidem6 monachi decimationem7 ipsius8 uillae suo monasterio pertinere tam
per Caroli regis donationem9 quam per10 nostrum priuilegium allegabant, clerici
uero ecclesiae Formosolensis11 tertiam partem decimae per XXX. annos12 et eo
amplius sine interruptione sinodali uel13 legitima possedisse asserebant, nos uero
utriusque partis allegationibus 14 diligenter indagatis decreuimus15, quod si ecclesia
de Formos. tertiam partem decimae per XXX. annos quiete et inconcusse16 posse¬
disse per tres17 idoneas personas probare18 poterit19 eam20 deinceps sine inquieta¬
tione possideat.
9. Idem Mauritano (Maurianensi?) ep. Ad aures — secludit. (1159 — 81.) — Ja. 9079. =
c. 6. X. (2, 26.)
10. Idem Parmensi ep. Causam que — ratione, (c. 1179.) — Ja. 8761. = c. 7. X. (2, 26. )
TIT. XIX. DE SENTENTIA ET RE IUDICATA.
1. Ieronimus super Parabolas1. Iudicium determinat causas, et qui im¬
ponit stulto silentium mitigat iras.
2. Gregorius I. primae Iustinianeae. Sententia — transmisisti. Gregor. I. (592.)
Reg. III, 6. — Ja. 845. = c. 1. X. (2, 27.)
3. Idem. lurgantium — rigori. Greg. I. (592.) Reg. II, 40. — Ja. 829. = c. 2. X. (2, 27.)
4. Idem Natali Archiep. Salem. Non potest — submouere. Gregor. I. (592.)
Reg. III, 8. — Ja. 847. == c. 3. X. (2, 27.)
5. Idem V. Episcopo Arelat.1 Cum piae etc. et infra?. Ea3 que semel
apostolicae sedis auctoritate sancita sunt nichil de hoc habent firmitatis.
Lib. II. Tit. XVIII. 2. 1 ) cap. incertum
5 1) Appdx. XXXVIII, 6; Bamb. XLI, 4; Cass. L,4.
.Ep. Greg. I. (597.) Beg. VII, 39. Ja. 1117. 2) secularium:
Iteg. 3) intentio : ib. 4) facillimum : ib. OR 5) alterca¬
tionem : 0 Reg. 6) add. : et infra : 0 ; in Reg. h. I. se-
.sequitur : Quia ergo indicante Caesario, abbate monas¬
terii S. Petri, quod in loco est qui Baias dicitur consti¬
tutum , comperimus inter eum et Ioannem abbatem
monasterii S. Luciae, in Syracusana ciuitate constituti,
^rauem esse exortam de quibusdam finibus quaestio¬
nem, ne ipsa inter eos ualeat contentio prolongari,
certamina eorum agrimensoris definitione prospeximus
finienda. Et ideo scripsimus Fantino defensori, ut
Ioannem agrimensorem, qui de Romana urbe Panor¬
mum profectus est, illuc ad fraternitatem uestram de¬
beat destinare 7) igitur: R 8) add. : cum eo: Reg.
9) et utraque parte: 0 Reg. 10) cominus loca: ib.
11) presenti: ali 12) uestra : 0 Reg. 13) tamen: ib.
14) utrique parti : Reg.
8. 1) Appdx. XXXVm, 3; IAps. XLVI, 5; Bamb.
XLI, 5; Cass. L, 5; Remensi archiep.: 0. (1159—81.) Ja.
9134. 2) Martur. : i; Martin.: I; Macular. : Q 3) For-
moloson. : PQ; Formolens. : 0; Formose.: R 4) Knnca:
P; Remegan: 0; Beuinga: Q; Reguiga: R 5) fuit: 0
6) quidam : OQR 7) decimam omnem : 0 8) illius:
OPR 9) dationem: IP 10) per: deest: R 11) uero
de Formo: ii 12) annis (per : deest) : 0 13) uel legali
obseruatione : ile; se legitime: R 14) add.: rationibus
et (dii.: deest ); 0 15) decernimus: P 16) se poss.:
QR 17) tres : deest : aclPQR 18) sibi propriax-e : 0
19) potuerit: P 20) ea: 0; eandem: R
Tit. XIX. 1. 1) Prouerb. XXVI, 10.
5. 1) ep. Greg. I. (599.) Reg. IX, 111. Ja. 1268.
2) uerba omissa quaeras: C. XXV. qu. 2. c. 3. 3) Nam
licet ea . .. nihil egeant firmitatis: ex abundantia tamen
cuncta quae pro huius rei quiete a praedecessore nostro
statuta sunt etc. : Reg.
2*
20
Comp. I. Lib. II. Tit. XX. De appellationibus et recusationibus.
6. Leo ep. uniuersis per Cesariensl Mauritaniam. Ea que — roborentur. Leo. I.
ep. XII. (c. 446.) Ja. 188. = c. 4. X. (2, 27.)
7. Alex. III. Eboracensi ep. P. C. : In eminenti. De cetero — oportebit. (1159 —
81.) — Ja. 8937. 8940. (una eademque est decretalis) = c. 5. X. (2, 27.)
8. Idem Noruicensi ep. Cum aliquibus — possessione. (1159 — 81.) — Ja. 9099.=
c. 6. X. (2, 27.)
9. Idem Noruic. ep. et T. et W. Archidiac. Lator presentium — permanere. (1159 —
81.) Ja. 9100. = c. 7. X. (2, 27.)
10. Idem Theobaldo eccl. S. Anastasiae. Cum causa — adiudicamus. (1170 — 73.) — •
Ja. 8183. = c. 8. X. (2, 27.)
||[i
TIT. XX. DE APPELLATIONIBUS ET RECUSATIONIBUS.
1. Alex. III. Exonensi ep. et decano Lincoln. Dilecti filii — inuestigetis. (1159 — 81.)
Ja. 8999. = c. 6. X. (2, 1.); c. 1. X. (2, 28.)
2. Idem Archiep. Remensi (Rauennati). Inter ceteras — admittendam. (1159 — 81.) J
Ja. 9128. = c. 2. X. (2, 28.)
3. Idem abb. S. Petri super Diuam. Ad nostram — castiges. (1159 — 81. ) Ja. 8929. = i
c. 3. X. (2, 28.)
4. Idem Noruicensi ep. Personas — recipiantur. (1160 — 74.) ap. Gilb. Foliot. ep. ed.
Giles II, 95. — Ja. 8227. = c. 4. X. (2, 28.)
5. Idem Henrico Rem. Archiep. Cum sit — - excommunicauit. (1159 — 81.) = !
c. 5. X. (2, 28.)
6. Idem in eadem. Ad liec — existat. (cf. ad c. 5.) = c. 6. X. (2, 28.)
7. Idem in eadem. Si duobus — tenere, (cf. ad c. 5.) = c. 7. X. (2, 28.)
8. Idem Plebano et clericis S. Nazarii de Alb. Ex ratione — preiudicare. (1159—
81.) = c. 8. X. (2, 28.)
9. Idem Wigorn. ep. Meminimus — procedendum. (1159 — 81.) Ja. 9016. 9206. 9209.
(una eademque decretalis est.) = c. 9. X. (2, 28.)
10. Idem. P. C. : Meminimus. Super eo — inhibeatur. (cf. ad c. anteced. ) =
c. 10. X. (2, 28.)
11. Idem in eadem. De appellationibus — compellas, (cf. ad c. 9.) =c. 11. X. (2, 28.)
12. Idem Senon. Archiep. Sicut Romana — generali — repetitur c. 1. (1, 2. ) =
c. 1. X. (1, 3.)
13. Idem. Super eo — recepisse, ad Senon. archiep. (1159 — 81.) Ja. 9155. 9157. (una
eademque decretalis est.) = c. 12. X. (2, 28.)
14. Idem Dulmen. ep. Ex quorundam — parere — repetitur c. un. (1, 32.) = c. 1. X. (1, 42.)
15. Idem. Peruenit — representent. Cantuar. archiep. (1174 — 81.) — Ja. 9311. =
c. 13. X. (2, 28.)
16. Idem Tolletan. Archiep. Consuluit — parere. (1159 — 81.) — Ja. 9172. = *
c. 14. X. (2, 28.)
17. Idem Eborac. Archiep. Inter ceteras — iniquitatem. (1159 — 81.) — Ja. 8942. =
c. 9. X. (2, 27.)
18. Idem Rauennati Archiepiscopo1. Consuluit nos tua fraternitas,
utrum recusationes admittere debeas in causis, quas absque remedio appellationis
tibi committimus terminandas. Super quo fraternitati- tuae taliter duximus respon¬
dendum3, quod licet sacrae leges remedium illud4 admittant, tamen5 censura
sacrorum canonum aliud remedium preter remedium6 appellationis non admittit,
cum licitum sit secundum statuta canonum, ante litis7 contestationem et in* ipsa
litis contestatione et post decisionem causae ad appellationis remedium conuolare.
Ideoque remedium recusationis non debes admittere, si quando causas aliquas9
tibi commiserimus 10 appellatione remota terminandas. Verum tamen cognitioni11
causae, que uertitur inter B.12 et nepotem B. 13 uolumus, ut14 in presentiarum15
supersedeas, quia utraque pars nostro conspectui se representauit16.
19. Idem Dulm. Episcopo1. Appellationi autem2, si qua sub aliquo casu
ab alterutra partium fuerit interposita, nisi appelletur ab ipso cui causa sit remota
appellatione commissa debita deuotione est deferendum.
Iiib. n. Tit. XX. 18. 1) Appdx.X, 16. (sine inscr.);
Lips. XLVII, 16; Bamb. XLII, 14; Cass. LI, 15. (1159—81.)
Ja. 9127. 2) discretioni: 0 3) respondemus: ib.
4) tale: ib. 5) cum censurae admittant: ib. 6) pret.
remed.: deest: P 7) lit. cont. : deest: Q 8) in: deest: P
9) alicuius: B 10) commisimus: 0Q 11) in cogni¬
tione: P 12) H. : cQR 13) Blasium: h; Balduini: 0P;
Bal .: Q 14) ut: deest: Q 15) presenti : P 16) pre-
sentauit: WR
19. 1) Appdx. X, 17. (Exon. ep. P. C.: Significauit.);
Lips. XLVII, 18. (Norwint ep. P. C. : Significauit.); Bamb.
XLII, 16; Cass. LI, 17. (Veron. ep. P. C. : Significauit.) —
1159—81. Ja. 9095. 2) aut. : deest: 0
Comp. I. Lib. II. Tit. XX. De appellationibus et recusationibus. 21
20. Idem eidem. Suggestum — cognoscas. (1 159— 8r. ) Ja. 8933. = c. 15. X. (2, 28.)
21. Idem Cant. Archiepiscopo, et eius suffraganeis1. Relatum est
auribus nostris, quod cum2 sint quidam in prouincia uestra3, qui uxoribus suis4
propria auctoritate relictis concubinis adherere non dubitant, errorem suum ac
temeritatem suam per obstaculum appellationis tueri ac fouere nituntur. Quoniam
igitur offitio nostrae sollicitudinis imminet prouidendum, ne appellationis obtentu
in sua malitia perseuerent, fraternitati uestrae6 per apost. scripta precipiendo man-r
lamus, quatinus si manifestum sit7 aliquos de prouincia uestra uxores suas sine
rationabili causa dimisisse et adhesisse aliis, si commoniti uxores suas concubinis
ibiectis non8 receperint, pro appellatione9, si quam ad suum errorem fouendum
nterposuerint10, non pretermittatis11, quin eos ad abiciendas12 concubinas et13 ad
•ecipiendas14 uxores suas et maritali affectione15 tractandas16 per excommunica-
:ionis sententiam compellatis.
22. Idem Eborac. (Ebroicensi) Archiep. Ad presentiam — factae. (1173—81.) —
la. 9306. = c. 16. X. (2, 28.)
23. Idem Cantuar. Archiep. Cum teneamur — licebit. (1159 — 81.) — Ja. 8878. =
;. 17. X. (2, 28.)
24. Idem uniuersis suffraganeis Cant. Archiepiscopi1. Significauit
robis uenerabilis frater noster Cantuariensis2 archiepiscopus3, quod si quando uos
ippellatis ad presentiam nostram uel archidiaconi uestri super aliquo certo ne¬
gotio4, episcopatus, et5 archidiaconatus uestros sub protectione apostolica ponitis,
it6 appellatis ad annum, et interim nec de preteritis commissis nec de nouis ex¬
ossibus uestris siue de7 subiectorum8 uestrorum delictis permittitis9 ipsum10
:ognoscere, sed11 omnem iustitiam ei12 suspenditis et prorsus13 euacuatis. Quo-
liam igitur prouidendum est, ne appellationis14 obtentu aut manifesta delicta15
•emaneant impunita, aut subditi uestri de suorum excessuum impunitate letentur,
fraternitati uestrae per ap. scripta precipiendo mandamus, quatinus si16 uos epi¬
scopi17 uestros episcopatus aut archidiaconi uestri18 archidiaconatus suos19 aposto-
icae protectioni subiciunt, et ad20 audientiam nostram appellant, propter hoc
nemoratum21 archiepiscopum nullatenus impedire temptetis, quominus de causa22
lel de23 excessibus subditorum uestrorum cognoscere24 ualeat et iuxta meritorum
jualitatem eos25 debita animaduersione punire, aut etiam26 excessus uestros, si
hui manifesti sunt et notorii, his dumtaxat exceptis super quibus appellatio est
nterposita, possit27 digne corrigere, et quod iniuste actum28 est ad rectitudinis
ramitem reuocare.
25. Idem R. Cant. Archiepiscopo1. Relatum est auribus nostris, quod
;i quando2 episcopi suffraganei tui uel archidiaconi tuae prouinciae super aliquo
berto negotio ad audientiam nostram appellant3, episcopatus et archidiaconatus
mos, nostrae et Romanae ecclesiae protectioni4 subiciunt, et cum appellant5 ad
I innum 6 interim de7 suis uel8 suorum subditorum excessibus cognoscere non per-
Lnittunt, sed9 omnem10 iustitiam euacuant et suspendunt. Volentes itaque pastorali
sollicitudine prouidere, ne appellationis obtentu detur eis11 audacia grauia12 com-
nittendi, auctoritate apostolica tibi13 duximus indulgendum, quod si prefati epis-
bopi uel14 archidiaconi appellauerint15 ad audientiam nostram, et episcopatus et
I archidiaconatus suos sub apostolica protectione posuerint16, pro eorum appellatione
Lib. II. Tit. XX. 21. 1) Appdx. X, 20 ; Lips. XLYII,
L8; Barnb. XLII, 18; Cass. LI, 19. (1159—81.) — Ja. 8890.
!) cum: deest: OR 3) prouinciis uestris: R 4) suis:
\ieest: 0 5) et: deest: IPQR 6)tuae:0 l)add.:
huantocius: PR 9) propter appellationem: 0 10) in¬
terposuerunt: aciO 11) nullatenus omittatis: P 12)abi-
hiendum: R 13) et: deest: P; ad: deest: 0 14) reci¬
piendum: R 15) affectu: 0 16) add. : uxores: R
24. 1) Appdx. X, 24; Lips. XLYII, 23; Barnb . XLII,
| U ; Cass. LI, 52. — Anagniae II. Id. Maii 1174. in Epp. S.
iChomae Cantuar. ed. Giles ( Oxonii 1845.) II, 40. — Ja. 8318.
12) add. : R. : 0 3) add.; sedis ap. legatus: orig. A) add.:
( x presentia eius : ib. 5) uel : 0 6) et app. : deest; ib.
f) de: deest: R 8) subditorum: 0 9) permittatis : PQ
ILO) eum: 0 11) et: orig. 12) eius: OQ 13) proti¬
nus: 0 14) sub app.: ib. 15) mala (aut. man. : deest):
ib. 16) si qui uestrum episcopatus : ib. 17) ep. uest. :
deest: orig. PQR 18) arch. uest.: deest: 0 19) suos: IQ
20) ad: deest: OR 2i) predictum: 0 22) causis: 0 orig:
23) de: deest: OR orig. 24) agnoscere : Q 25) ipsos : orig.
26) exinde: R; deest: Q 27) potest: R 2») factum:
orig.
25. 1) Appdx. L, 30; Lips. XLYII, 31; Barnb . XLII,
28 ; Cass. LI, 29. ap. Gilbert Foliot ed. Giles II, 62. (1162—70.)
Ja. 7788. 2) qu. : deest: acdl 3) appellauerint: PR;
appellantur (?) : orig. 4) prot.: deest: 0R 5) appel¬
lantur (?) : orig. 6) unum : P 7) te de : orig. 8) et : Q
9) scilicet: ou'g. lo) add.: tuam: ib. 11) eis: deest: ib.
12) grauiora : 0 13) tibi: deest: Q 14) et: OPR orig.;
deest: Q 15) quando app.: 0 16) posuerunt: ali
22 Comp. I. Lib. II. Tit. XX. De appellationibus et recusationibus.
II!
nullatenus pretermittas, quin de causis17 et excessibus18 subditorum suorum et de
suis propriis excessibus, si qui manifesti sunt et notorii, his dumtaxat exceptis
super quibus appellatum est, cognoscere possis, et super his statuere quod secun¬
dum iustitiam uideris statuendum.
2 6. Idem Crapulano Episcopo1. Quesiuisti ab apostolatu nostro: cum
sublato appellationis remedio litterarum, sicut in istis ponitur, si totam litterarum
seriem comprehendat nec ne? Inquisitioni tuae respondemus, quotiens2 sic sublatio
appellationis ponitur3, non nisi ea que predicta4 sunt complectitur5. Ad ea uero
que in fine litterarum ponuntur6 minime extenditur, nisi forte ipsa appellationis
sublatio reiteretur.
27. Idem Bonon. ep. et Archipresb. Consuluitnos — pareant. (1159 — 81. ) Ja. 8851. =
c. 18. X. (2, 28.)
28. Idem Rauennati Archiep. Inter cetera — ualemus. (1159 — 81.) Ja. 9128. =
c. 2. X. (2, 28.)
29 Idem Ianuensi (Auriensi?) ep. Cum parati — ostensurus. (1159 — 81. ) Ja. 9231. =
c. 19. X. (2, 28.)
30. Idem Cant. Archiep. Adhec — compellas. (1159 — 8i.) = c. 20. X. (2. 28.)
31. Idem Carnot. ep. Questioni — obseruari. (1159 — 8i.)Ja. 8901. = c. 21. (2, 28.)
32. Idem Winton. ep. Preterea — stare. (1159 — 81.) Ja. 9221. — c. 22. X. (2, 28.)
33. Idem Cantuar. Archiepiscopo et eius suffraganeis1. Ex queri¬
moniis2 clericorum qui de partibus uestris ad presentiam nostram accedunt satis
euidenter nobis innotuit, quod interdum decedentibus ecclesiarum personis, quando¬
que filii, quandoque3 alii absque conscientia4 et consensu episcopi diocesiani se
in predictas ecclesias intrudere non uerentur, et earundem ecclesiarum claues ac¬
cipiunt, et ut ecclesias et earum bona teneant occupata in uocem appellationis
prorumpunt5. Quoniam igitur id iniquum est6 penitus et absurdum, nos tantae
iniquitati et enormitati pastorali uolentes consideratione occurrere, et radicem
huius cupiditatis7 de clero penitus extirpare fraternitati uestrae per apost. scripta
precipiendo mandamus, quatinus si qui sunt8 uel fuerint9 in partibus uestris, qui
tali modo ad detinendas ecclesias inhiare presumant, ipsos ad easdem10 ecclesias,
quanto citius relinquendas studiose monere curetis et ecclesiastica districtione
compellere. Ita11 quod si manifestum est, ipsos ita temere12 et presumptuose
ecclesias detinere13, obtentu14 appellationis, si quam interposuerint15, non omittatis,
quin eos ad easdem ecclesias dimittendas appellatione cessante ecclesiastica
censura compellatis.
34. Idem Winton. Episcopo1. Super eo uero quod a nobis querendum
duxit tua discretio, utrum uidelicet propter incidentem questionem, super qua2 ■
fuerit3 appellatum, tota principalis causa, que commissa est iudici appellatione
postposita4 terminanda, debeat indecisa relinqui, inquisitioni tuae duximus re¬
spondendum, quod si questio incidens talis fuerit, quod sine ea principalis causa j
non potest terminari, per5 interpositum6 appellationis obstaculum totius causae
cognitio debet de iure differri, donec superior iudex, ad quem super iam7 dicta8
questione appellatum est, aliter de tota causa disponat.
35. Idem Cant. Archiepiscopo1. Significauerunt nobis dilecti filii nostri
prior et canonici sanctae Frid.2, quod cum3 super causa, que inter eos et canonicos
de Oseneia4 de ecclesia S. Mariae Magdalenae uertitur, de mandato nostro coram
uenerabilibus fratribus nostris Exonensi et Cistrensi5 episcopis tractaretur ad6
Lib. II. Tit. XX. 25. 17) casibus : orig. 18) de
exc.: 0
26. 1) Lips. XLVII, 17. (Caprulano ep.) (1159—81.)
Ja. 8895. — can. : deest: k 2) quod quot. : P 3) appo¬
nitur (app. : deest) : ib. 4) supradicta: ib. 5) com¬
plectuntur: ib. 6) earum depon. : ib.
33. 1) Appdx. XXVIII, 14; Lips. XLVII, 33 ; Bamb.
XLII, 30; Cass. XVIII, 7. (1159—81.) ap. Gilbert. Foliot,
epp. ed Giles II, 63. — Ja. 8881. 2) add. : crebris: 0 orig.
3) add.: consanguinei personarum ipsarum quandoque:
orig. ' 4) licentia: P 5) arripiunt: orig. 6) sit: 0
7) iniquitatis et cup. : orig. 8) sint ... fuerint: 0
9) fuerunt: acilPQR 10)' eas: abilPB 11) Ita quidem
quod: orig. 12) tenere :Q orig. 13) retinere \P
14) sub obt. : 0 15) interposuerunt : acilcP
34. 1) Appdx. X, 31; Lips. XLVII, 34; Bamb. XLII,
31; Cass. LI, 31. Add.: P. C. : Quamuis: P (1159 — 81.) ;
Ja. 9226. 9221. ( una decretalis est.) 2) sub qua: 0;
quam: ilPQR 3) fuit: R 4j remota: 0 5) pro¬
pter: 0P 6) interpositae: R 7) predicta: 0
35. 1) Appdx. X, 32 ; Lips. XLVII, 35 ; Bamb. XLII,
32; Cass. LI, 32 ; add. : ap. red. legato : PQ; (1159—81.)
Ja. 8867. 2) Fridae: ac; Frigidae: P; Frideswihae: 0
3) cum: deest: bk 4) Osen: bk; Osene: P; Osenia: R:
Oso: Q; Osone:/c 5) Castrensi: PR; Cestrensi: Q
6) et ad: 0
Comp. I. Lib. II. Tit. XX. De appellationibus et recusationibus.
23
audientiam nostram appellassent, idem episcopi canonicos de Oseneia7 possessio-
! nem ecclesiae ipsius causa rei seruandae iudicauerunt induci, et postmodum idem
I episcopi litteras commissionis nostrae, quas super causa ipsa8 receperant, diligen-
ttius intuentes, et uidentes appellationem alterutri partium in eisdem litteris in-
Ihibitam non fuisse, Exonensi9 archidiacono mandauerunt, ut omnia in eodem
statu seruaret, in quo tempore factae appellationis fuisse dinoscuntur10. Interim
uero canonici de Oseneia in prescriptam ecclesiam irruerunt, et ibi manere uolentes
a ministris S. Fridae reiecti11 fuerunt. Deinde autem12 canonici de Oseneia ad
Lundonensem et Wigoriensem episcopos litteras nostras impetrauerunt continentes,
quod si a possessione ipsius ecclesiae fuissent uiolenter eiecti, eis possessio red¬
deretur. Et sic13 cum pars utraque propter hoc14 eorum se conspectui presentasset15,
prefatus prior sanctae Fridae, quoniam litterae ante terminum appellationi pre-
fixum, sicut aiebat16, per subreptionem fuerunt17 impetratae, ad nostram iterum
audientiam appellauit: sed Lundonensis episcopus appellationi non deferens cano¬
nicos de Oseneia in possessionem eiusdem ecclesiae fecit induci. Inde est, quod
fraternitati tuae per apostol. scripta precipiendo mandamus, quatinus siue ex18
litteris nostrae commissionis predictis19 Exonensi et Cistrensi episcopis factis20,
siue ex assertione ipsorum episcoporum aut etiam alias tibi21 legitime constiterit,
in predictis litteris appellationem inhibitam non fuisse, quidquid post22 appellatio¬
nem ab eisdem episcopis ad nos interpositam in causa ipsa innouatum est23 uel24
mutatum25, in eum statum26 facias appellatione cessante reduci, in quo tempore
factae appellationis noscitur extitisse27, non obstantibus litteris nostris28 ad Lundo¬
nensem et Wigoriensem episcopos posterius directis, si ante terminum appellationi
prefixum aut etiam in termino fuerint29 tacita impetratae ueritate. Non enim a
possessione fuerunt eiecti uiolenter, si uolentes possessionem30 intrare sunt in con¬
tinenti reiecti, cum liceat omnibus uim in continenti31 ui repellere et ab aliorum32
uiolentia iura sua33 tueri. Deinde uero utraque parte ante te34 conuocata causam
ipsam35 diligentius audias et eam sublato appellationis remedio studeas terminare36.
36. Alexander III. Cantuar. Archiep.1 Nos in eminenti specula eccle¬
siae licet immeriti2 disponente domino constituti fratrum et coepiscoporum nostro¬
rum tenemur consultationi respondere et quod a nobis in questione proposita melius
uisum fuerit aperire. Inde est, quod3 prudentiae4 tuae5 litteris presentibus re¬
spondemus, quod causa aliquibus sublato appellationis remedio delegata, si alter
iudicum coniudici suo6 aut alii uices suas commiserit, a secundo delegato iudice
poterit7 appellari, quia delegatus non poterit8 appellatione postposita delegare.
Causa uero per9 appellationem ad10 primos delegatos aut11 ad eum qui delegauit
secundum appellantis arbitrium referetur12.
37. Idem Gradensi patr. et E. tit. S. Vitalis presb. cardin. et priori S. Crucis.
Constitutis — terminetis. (1166 — 76. ) Ja. 8406. = c. 23. X. (2, 28.)
38. Idem Eborac. Archiep. Proposuit — dampnandus. (1159 — 81.) Ja. 8937. =
c. 24. X. (2, 28.)
39. Idem eidem. Relatum est — ordinentur. (1 159— 81. ) Ja. 8937. = c. 24. X. (3, 8.)
40. Idem Eboracen. Archiepiscopo1. In eminenti specula ecclesiae
licet immeriti disponente domino constituti intendere debemus consultationibus
singulorum, et prout nobis dominus reuelauerit propositas2 enodare3. Consuluisti
autem, si causa appellatione remota commissa altera partium ante citationem uel
post citationem4, ante sententiam uel post sententiam5 ad sedem apostolicam ap-
Lib. II. Tit. XX. 35. 7) Oseina: P; Osenia: 0;
Osentia: R 8) ipsa: deest: 0 9) questione facta
Xenefordensi: 0 10) dignoscitur: 0 11) eiecti: «6.
12) aut.: deest: ib. 13) sicut (cum: deest ): ib. 14) prop.
hoc: deest: ib. 15) presentaret: P 16) aiebant : R
17) fuerint: ib. 18) in: 0 19) supradictis : R 20) factae:
OPQ 21) tibi : deest: 0 22) post eius: acil 23) est:
deest: P 24) aut: 0 25) immutatum: Q 26) eo
statu: 0 27) fuisse: 0 28) nostr. : deest: ib. 29) fue¬
runt: Q 30) poss.: deest: 0 31) add. : tantum: ib.
32) earum: ib. 33) sua: deest: ib. 34) presentiam
suam: ib. 35) ips.: deest: abilPQ 36) termines: 0
36. 1) Lips. XLVII, 36; Bamb. LII, 33. ( can . cont .) ;
Cass. LI, 33; (1159—81.) Ja. 8863. 8877. 2) immerito : P
3) quod nos: ib. 4) prouidentiae : R 5) add. : sollici¬
tudinem commendantes : P 6) suo : deest: abclQR
7) potest :P 8) potest: ib. 9) post: R 10) et ad: P
11) et: ib.; uel: PQ 12) referatur: EP
40. 1 ) Appdx. XLIX, 13; Lips. XLVII, 40: Bamb.
XLII, 34; Cass. LII, 37; (1159—81.) Ja. 8937. 8940.
2) proposita: kl; questiones propositas : R 3) deno-
dare : AbcilP 4) cit. : deest: acilOPQ 5) sent. s
deest: acil
24 Comp. I. Lib. II. Tit. XX. De appellationibus et recusationibus.
pellauerit, an appellationi sit in huiusmodi6 articulo7 deferendum. Preterea si9
causa fuerit appellatione remota commissa, et alter aduersariorum appellasset9,
quia delegatus iudex non uult probationes super suggestione 10 falsi admittere,
qua11 causatur litteras impetratas, an in hoc casu appellatio teneat quesiuisti.
Dubitas autem12, si duobus fuerit causa appellatione remota commissa, et alter suo
coniudici uices suas commiserit, an ille solus13 possit procedere appellatione re¬
mota, uel ab eo liceat appellare, cum in fine litterarum14 non sit apositum, ut si
uterque nequiuerit interesse unus procedat15. Primae igitur questioni taliter re¬
spondemus, quod causa16 appellationi remota commissa appellationi deferri non
debet, siue ante citationem siue post, siue ante sententiam siue postea17 fuerit
appellatum, nisi appellans prius quam citaretur iter arripuisset ad sedem aposto-
licam ueniendi. Quod autem quesisti, si aliquis appellauerit, quia delegatus iudex
audire super falsi18 suggestione probationes recusat, an appellatio teneat, hoc tuam
uolumus discretionem tenere, quod in eo casu debet appellatio deferri. Ab uno uero
iudicum19 appellatione remota in causa procedi non potest, nisi hoc specialiter20
in commissionis litteris exprimatur21. De cetero noueris, quod si sententiam a
nobis latam preceperimus per aliquem executioni mandandam22, et fraus inter-
uenerit, non est facultas executori de toto negotio cognoscendi, sed referri ques¬
tiones que inciderint ad sedem apostolicam oportebit.
41. Idem R. Carit. Archiep. Qua fronte — sepulturae. (1174 — 81.) Ja. 9310. =
c. 25. X. (2, 28.)
42. Idem in Cone. Later. Reprehensibilis — iniunctum. c. 6. C. Lat. III. (1179.)==
c. 26. X. (2, 28.)
43. Idem P. C. : Eam te. Adhec — questionem. (1179 — 81.) Ja. 9335. = c. 27. X. (2, 28.)
44. Idem Salesberiensi ep. Peruenit — assignes. (1159 — 60.) Ja. 7139. =
c. 28. X. (2, 28.)
45. Lucius III. Wall. Lincon. ep. P. C. : Ad aures. Postremo — delegatum. (1183 — 84.)
Ja. 9578. 9579. (una eademque decretalis est.) = c. 36. X. (2, 28.)
46. Idem Norwic. ep. P C. : Quesitum. Adhec — declinare. (1 159=81. ) Ja. 9669.
9670. (una eademque decretalis est.) = c. 37. X. (2, 28.)
47. Gregorius VIII. Uniuersis Archiepiscopis1. Vel ex2 malitia liti¬
gantium uel ex defectu nostro credimus prouenire, quod tanta negotiorum fre¬
quentia diebus singulis perurgemur, ut imbecillitate proprii corporis laborantes
minori etiam intelligentia prepediti3 omnibus non possumus commode superesse
aut undique concurrentium 4 clamores et5 murmura sustinere. Hinc etiam euenit,
quod negotiis mediocribus6 occupati maioribus intendere non ualemus, prout ne¬
cessitas ecclesiastica postularet, et que diffiniri uel disponi per nos breui tempore
potuissent expectatione diutina plus quam oporteat7 multis pariter irruentibus
producuntur. Quo circa per generalem epistolam remedium huic rei duximus
prouidendum, ne uel multitudinis 8 impediamur incursu uel suam iniuriam patien¬
tibus possit iustitia deperire. Ea propter fraternitati9 uestrae per ap. scripta
precipiendo mandamus, quatinus si forte super10 rebus modicis, que infra summam
marcarum XX. subsistunt, in auditoriis uestris questio11 uentiletur, et alteruter liti¬
gantium delusorie putauerit prouocandum12, eius appellatione contempta infra
fines13 uestrorum episcopatuum eligere compellatis qui suspicione careant iudices,
si tamen ibidem idonei poterunt inueniri14, in quorum presentia iurgium sopiatur,
a quibus si qua partium crediderit appellandum, ad archiepiscopum seu primatem
uocem prouocationis15 emittat16. Si uero negotium tale fuerit17, quod substantiam18
aliquatinus teneat ampliorem, infra fines uestrarum diocesum cognitores19 eligere,
si sponte noluerint, non cogantur inuiti. Tamen20 de uicinis episcopatibus aliquos
Lib. n. Tit. XX. 40. 6) hoc: l 7) articulis:
blOPQ 8) si cui: tP 9) appellat : PQ 10) sugges¬
tiones: PQR 11) contra Cantuariensis litteras: 0
12) etiam: 0 13) sol.: deest: R 14) lit. : deest: 0
15) add.: in causa: Q 16) causa . . . com.: deest: P; in
causa: Q 17) post: OQR 18) falsa: IcR 19) iudice: R
20) speciale : 0 21) fuerit expressum : Q ; finis canonis : 0
22) mandari: Q
47. 1) Appdx. XLIX, 1. (1187.) Ja. 10002. 2) ex dolo
uel ex: 0 3) diligentia impediti : ib. 4) contra¬
dicentium: ib. 5) aut: ib. 6) minoribus: ib. 7) opor¬
tet : ib. 8) multimodo (uel : deest ) : ib. 9) uniuersi-
tati: ib. 10) de: ib. 11) causa: ib. 12) appellan¬
dum: ib. 13) fines uero: CO 14) ibi fuerint inuenti : 0
15) appellationis: ib. 16) emittant: ai 17) sit: 0
18) summam . . . contineat: ib. 19) cogn. el. : deest: ib.
20) cognitores tam. : ib.
| as$!
I ma
|es
jfel
|ja
\k
[JseIi
| eu
}cai
jiiei
ical
ali
itic
an
Comp. I. Lib. III. Tit. I. De uita et honestate clericorum.
25
ssumere21 compellantur, iuxta formam quam premisimus negotium tractaturos, in
aioribus causis et obscurioribus articulis appellandi sedem22 apostolicam copia
^seruata23. Non enim uidetur malitiae suspicione carere, quod plerique suos in24
resentiam nostram aduersarios laborare compellant25, cum a nobis fere nichil
lud, quam commissionis possint26 litteras obtinere. Ceterum, si qui litigantium
proximo festo purificationis super aliquibus27 causis, de quibus episcopus cuius
risdictioni saltem is qui conuenitur subiacet28 non fuerit requisitus, uel iudices
i ecti supradicto modo non fuerint29, litteras a nobis duxerint impetrandas, per
nas examinatio iurgiorum uel diffinitio iudicibus non ordinariis committatur,
«reant impetratis, et ad suorum audientiam iudicum ordine debito iuditia30 re-
urtantur. Sic enim subterfugiis disceptantium occurrere uolumus, ut dum eorum
< lliditatibus obuiamus eis alium ad iustitiam aditum reseruemus. Cum tamen 31
i [qui iustam causam habuerint nostram presentiam adeundi, litteras eis dimis-
srias non negetis seriem negotii continentes. Hoc autem de factis ad nos appella-
t>nibus disponentes, super illis que ad archiepiscopos32 fieri contigerit, et primates
itiquorum ordinem canonum non mutamus33.
TIT. XXI. DE CONFIRMATIONE UTILI VEL INUTILI.
e
(
1. Alex. III. Exon. ep. Si quis —
temque decretalis est.) = c. i. X. (2, 30.)
2. Idem Wigorn. ep. P. C. : Ex p
70— 71.) Ja. 7941. = c. 2. X. (2, 30.)
diffinire.
arte tua.
(1159—81.) Ja. 8986. 9045, 9046. (una
De confirmationibus — iudicandum.
LIBER TERTIUS.
TIT. I. DE VITA ET HONESTATE CLERICORUM.
Ut laici — sanctorum, c. 4. C. Turon, II. (567.) ap.
Clerici ■ — excommunicentur, c. 10. (1079) =
1. Ex Cone. Mogunt, (Affric. : l)
Bns II, 226. = c. 1. X. (3, 1 )
2. Ex Cone. Pictau. P. C. : Decreuit.
• X. (3, 1.)
3. Gregorius. Si quis — sit. c. 17. C. Roman. (721.) = c. 4. X. (3, 1.)
4. Ex Cone. Carthag. Clericus — barbam, c. 24. Statt. eccl. antiq. ap. Bruns I, 146. =
• X- (3, 1)
5. Cx concilio Triburiensi1. Ut laicalibus uestimentis clerici non utan-
fij id est2 mantello uel cotta3 siue4 cappa nec pretiosis et ineptis calciamentis
atdiis nouitatum uanitatibus, sed religioso et decenti habitu induti incedant.
6. Ex Cone. Tribur. Clericus — audeat. Non exstat in impressis = c. 6. X. (3, 1.)
7. Ex Cone. Nannetensi. Ut quisque — erudiat. Non exstat in impressis = c. 3. h.t. (3, 1. )
8. Alex. III. in Cone. Later. P. C. : Clerici in sacris. Monasteria — alieni, c. 11.
•at. III. (1 1790= 0. 8. X. (3, 1.)
9. Gregorius VIII. Uniuersis Episcopis1. Statuimus, ut clerici clausa
iterant indumenta, cappis siue mantellis rubeis aut uiridibus non utantur, nec
zl datum uel aliud sericum pannum eis apponant, anulos non portent in manibus,
ni episcopus fuerit qui habeat hoc ex offitio. Coronam et tonsuram habeant,
cc gruentem, ludos alearum et taxillorum prorsus et uenatoriam occupationem
ei
ent et se in offitiis ecclesiasticis et aliis bonis2 studiis exerceant competenter.
jib. II. Tit. XX. 47. 21) eligere: ib. 22) ad
ib. 23) seruata: ib. 24) ad: ib. 25) com-
nt: bik 26) possit: cl; possunt: b 27) al.:
0 28) non subi. : 0 29) fuer. electi et : 0
30|egotia: ib. 31) uero : ib. 32) add. : uel prima-
b. 33) add: Dat. Bonon. : b
Lib. III. Tit. I. 5. 1) Reg. I, 345. (ex eod. ante¬
cedit can. Goncil. Mogunt.) ; Burch. II, 208. (ex c. Tri)bur.
c. 27.) ; Ivo Beer. VI, 283. cf. C. Mettense c. 3. (888. ap.
HaHzheimConc.Germ.il, 381. 2) nisi: l 3) mantellum ...
cottam : Reg. ; mantello ... cotto : Burch. Iv. 4) sine : Reg.
9. 1) (1187.) Ja. 10012. 2) hominis : l
26 Comp. I. Lib. III. Tit. II. De cohabitatione clericorum et mulierum etc.
Si quis autem contra hoc uenire presumpserit, per episcopum suum remoto appel
lationis obstaculo corrigatur, et immunitatis illius interim fiat extorris que prc
tutela clericorum et cohercenda uiolentia laicorum noscitur instituta. Viri quoqut
incisas uestes ab inferiori non habeant parte, et mulieres uestibus sumptuosis ei
proprii corporis longitudinem excedentibus amodo non utantur, sed in habiti
honesto et moderato incedant, qui nec lasciuiam notet nec iactantiam uanitatis
ostendat. Quisquis uero uir siue mulier talia fecerit amodo3 indumenta, et s
communione Dominici corporis donec se corrigat reddatur extraneus, et ecclesia'
sticis non sinatur offitiis interesse grauiorem quoque poenam per sacerdotis offitiuir
subiturus, si nec sic leuitatem suam curauerit emendare.
io. Idem. Quoniam — ordinare. (1187.) Ja. 10013. = c. 9. X. (3, 1.)
TIT. II. DE COHABITATIONE CLERICORUM ET MULIERUM
ET CLERICIS CONCUBINARIIS.
1. Ex Cone. Nannet. Inhibendum — sedere, c. 4. (895.) = c. 1. X. (3,2.)
2. Idem in concilio Pictauien. P. C.: Decreuit. Ut nullus presbiteq
diaconus, subdiaconus2 concubinam habeat, sed nec aliam feminam, unde mala
suspicio habeatur in una domo secum teneat, et quicumque sacerdotum3 siue.
per pecuniam ordinatorum4 missam scienter audierint excommunicationi subiacere
debent5.
3. Ex decreto Eugenii P. Si quispiam — iudicelur. C. Rom. (826.) = c. 2. X. (3, 2.) j
4. Alex. III. Salem. Archiep. P. C. : Cum tu sicut. Clericos — arceantur. (1159—;
81.) Ja. 9144. 9147. (una eademque decretalis est.) = c. 3. X. (3, 2.)
5. Alex. III. Cantuar. Archiep. et eius suffrag. Sicut ad extirpanda — curetis. !
(1159— 81 ) Ja. 8880. =c. 4. X. (3, 2.)
6. Idem in eadem1. De sacerdotibus2 publice fornicarias3 habentibus-
dilectioni tuae nichilominus precipiendo mandamus, ut eos diligentius4 conuenias,
et attentius commoneas, quatinus5 fornicarias suas dimittant et a se prorsus ex- j
pellant. Quod si forte6 ammonitionem 7 tuam contempserint8 et9 in sua immun¬
ditia duxerint persistendum, tu eos absque10 appellationis remedio11 ab omni
offitio et benefitio ecclesiastico non differas spoliare.
7. Idem Lundon. ep. P. C. : Ad aures. Si autem — interdicere. (1159 — 81.) Ja. 9057. i
9056. (una eademque decretalis est.) = c. 6. X. (3, 2.)
8. Idem Ebor. (Bidiceno: l) ep. Super eo — prodesse. (1159 — 81.) Ja. 8951. =
c. 5. X. (3, 2. ) j
9. Idem Cantuar. Archiepiscopo1. Cum in Cantuariensi prouincia2, j
ubi legationis offitio fungeris quod tibi commisimus, multi clerici sint, qui in
domibus fornicarias habere dicantur3, mirabile satis gerimus, quod4 eos in spur- •
citia uitiorum manere5 permittis, qui ad resecanda uitia et preparandas uirtutes
diligens omnimodo et sollicitus esse deberes. Unde fraternitati tuae per ap.
scripta precipiendo mandamus, quatinus si qui clerici prouinciae tuae concubinas
uel6 fornicarias habent eos constanter admoneas et si opus fuerit ecclesiastica
districtione compellas, ut fornicarias7 et concubinas a se dilatione et appellatione
postposita prorsus amoueant, eas uel alias nequaquam ulterius admissuri. Si qui
autem eorum ita fuerint pertinaces, quod noluerint in hac parte tuis mandatis
parere, ipsos ab ecclesiis quas habent appellatione remota non differas spoliare.
10. Idem1. De cetero quia Stephanus clericus de Wallenton.2 in archidia-
conatu predicti archidiaconi3 adulteram et conmatrem4 in domo sua dicitur deti-
Lib. III. Tit. I. 9. 3) am. ; deest: ile monitionem: ib. ; tuam: deest: 0 8) facere cont.:
Tit. II. 2. 1) c. 9. (1078) ap. MansiXX, 499. 2 )add.: orig. 0 9) sed: 0 10) absque: deest: ib. 11) re-
uel : orig. 3) huiusmodi sacerdotis : ib. 4) ordinati : ib. moueas : R
5) debeant: ib. 9. 1) Appdx. XVIII, 10; Lips. LXIY, 9; Bamb. LV,9;
6. 1) Appdx. XVIII, 7. (id eidem in ead. ep.); Lips. Cass. LXIII, 9. (1159—81.) Ja. 8879. 2) add.: tua: R
LXIV, 6; Bamb. LV, 6; Cass. LXIII, 6. (id eid. in ead. 3) dicuntur: OPR 4) dic. satis graue est quod: 0
ep.) — antecedit ep. ad Yigil. ep. directa — add.: P. C. : In- 5) permanere: 0 6) et: P 7) forn. et: deest: R
ter cetera: b — Wigorn. ep. (1163— 74.) ap. Gilbert Foliot 10. 1 ) Appdx. XVIII, 11; Lips. LXIV, 10; Bamb.
epp. ed.Oiles 11,97; Ja. 8828. 2) add.: uero: orig. LV, 10; Cass. LXIII, 10. (1159 — 81.) 2) Uelleton: 6;
3) fornicariis (hab.: deest)'. ib. 4) diligentes: ib. Wallecon: c; Deuellentin: 0; W.: Q; Wale: R 3) ar-
5) quod : ib. ; ut : 0 6) forte : deest: orig. 7) ad com- chiepiscopi: 0 4) matrem 1 Q
Comp. I. Lib. III. Tit. III. De clericis coniugatis.
2 7
ere, si hoc publicum est5 et manifestum tantum6 et tam grauem excessum,,
nimaduersione debita nullius contradictione uel appellationis obstante corrigas.
11. Idem Wigorn. Episcopo1. Ex parte prioris et fratrum de Waleden.2
obis innotuit, quod3 C. presbiter qui habet uicariam in ecclesia ipsorum de
iStona4 publice concubinam tenet, ac5 sicut laicus quilibet tabernas frequentare
on erubescit; sed quia indecens et rationi contrarium est, ut hii qui altario
uniunt feminarum complexibus6 maculentur aut per tabernas discurrant7, cum8
ks sobrios et castos esse oporteat, fraternitati uestrae per ap. scripta precipiendo
tandamus, quatinus rei ueritate diligenter inquisita et cognita, si eum talem in-
sneris qualis describitur9, ipsum ab eadem ecclesia dilatione10 et appellatione
assantibus amoueas.
12. Idem in Cone. Later. Clerici — retrudantur. c. 11. C. Lat. III. (1179.) =
4- X. (5, 31.)
TIT. III. DE CLERICIS CONIUGATIS.
1. Idem P. C.: Sicut ad extirp. Si qui autem — compellatis. (1159 — 80.) Ja. 8880. =
1. X. (3, 3.)
2. Idem Lundon. Episcopo1. Uniuersalis ecclesiae sollicitudo quam
•ouidente domino2 gerimus pro ecclesiarum statu nos compellit propensiori
ara satagere, et3 ut secundum deum et4 iustitiam disponamus5 uigilem6
uram7 et studium adhibere8. Accepimus autem, quod plerique in tuo episcopatu
egentes, cum essent in acolitatus9 offitio et infra constituti, uxores duxerunt10, et
jchilominus ecclesias quas prius habebant detinere presumunt11. Unde12 quo¬
jam uxorati, cum diuisi sint et eos cogitare oporteat13, quo modo uxoribus
jacere ualeant et14 seruire obsequiis, non solummodo possunt15 intendere diuinis:
mternitati tuae per ap. scripta precipiendo mandamus, quatinus predictos uiros
cclesias libere et absolute dimittere appellatione cessante compellas et eas aliis
rrsonis idoneis in sacris ordinibus constitutis concedas. Verum16 ii qui eorum
hquod in eisdem ecclesiis simplex prius benefitium habuerunt17, ipsum eis1&
ccepto magisterio19 ecclesiarum sub dissimulatione dimittere poteris20.
3. Idem Herford. ep. Sane de clericis — uxorem. (1159 — 81.) Ja. 9010. 9015. (una
fiemque decretalis est.) = c. 2. X. (3, 3.)
I 4. Idem Wigorn. Episcopo1. Inter cetera sollicitudini 2 tuae conuenit
adiose ac3 diligenter attendere, ut tales in4 ecclesiis tuae gubernationi commissis
jinistros ordines et preponas5, qui et domum6 domini sciant decenter disponere,
| populo dei preesse possint7 et prodesse. Peruenit autem ad audientiam no¬
ram, quod quidam in tua diocesi commorentur8, qui se ecclesiasticae professionis
«se9 fingentes, cum tamen ecclesiastica benefitia habeant, matrimonia contra-
Int10, et adepta benefitia nichilominus optinere contendunt. Alii autem, licet
Ili sacerdotum existant, patribus suis11 quasi hereditario iure succedunt, et irt
Is postmodum instituti12 ad sacros ordines et13 minus licite promouentur. Quod
dia indignum est et sacrorum canonum institutionibus noscitur penitus obuiare,
iiternitati tuae per ap. scripta mandamus14, quatinus illos qui infra subdiacona-
trn matrimonia15 contraxerunt suis ab uxoribus nulla ratione permittas diuer-
Lib. III. Tit. II. 10. 5) fuerit: P 6) ob tant.
(m grau. : deest ): 0; tant. et: deest: R
11. 1) Appdx. XVIII, 15 ; Lips. LXIV, 14 ; Bamb. LV,
I (decano et can. Lenoce.) Cass. LXIII, 14. (1159—81.)
1 9200. 2) Vanter: k; Van. : aci; Nau: b; Valle:
1R; Wellebec: 0 3) quod cum: P 4) Estonia: Q;
8;ona: P; Hortun.: 0 5) et: 0 6) amplexibus: R;
latores sint (aut . . . disc. : deest) : 0 7) discurrant: P
8:um sobrii et casti esse debeant: Q 9) qualem de-
( ibitis : P; add. : esse : 0 10) occasione : 0
Tit. III. 2. 1) Appdx. XVIII, 3 ; Lips. LXIV, 3 ;
I nb. LV, 3. (Bon. ep.); Cass. LXIII, 3. (ut in Bamb.) —
1 Gilbert. Foliot epp. ed. Giles II, 88. (1171—81.) Ja. 9292.
2 irouidentia domini: orig. 3) et : deest: aiP 4) do-
1 ai iustitiam : R 5) disponentur: orig. 6) uigilare
f.tud.: QR 7) diligentiam: 0 orig. 8) cohibere: R
lieoliti: adi; acolitus: orig. 10) duxerint: 0R ll)pre-
sumpserint: R 12) Verum: kR 13) oportet: 0 14) et
earum : R 15) non poterunt: P; non possunt: Q 16) Ve-
rumtamen: orig. 17) habuerint: 0PR; habuerant: orig.
18) eis: deest: Q 19) magistro: 0; magistro scholarum
sub:P 20) dimittas: R; — add.: Dat. Tus cui. kaL
Mart. : orig.
4. 1) Appdx. XVIII, 6; Lips. LXIV, 5; Bamb. LV, 5.
Cass. LXIII, 5. (Vigiln. ep.) in Gilb. Foliot epp. ed. Giles
II, 97. (1163—74.) Ja. 8228. 2) sollicitudinis tuae curae
commissa prudentiae tuae: P orig. 3) et: P; diligen-
terque: 0 4) in: deest: PQR orig. 5) proponas: 0;
etprep.: deest: R 6) domui: OQ orig.; e t: deest: 0
7) sciant : 0; add.: utiliter: P orig. 8) commorantur:
0 ; constituti sint : R 9) esse: deest: Q 10) contrahunt:
0 orig. 11) add. : in ecclesiis : orig. 12) constituti
(ad . . . etiam: deest): ib. 13) etiam: 10P; deest: orig „
14) add. : precipiendo : 0R orig. 15) matrimonium : 0
28
Comp. I. Lib. III. Tit. IV. V. De prebendis.
tere16, nisi de communi consensu17 illi18 ad religionem transire uoluerint et ibi1?
in dei seruitio iugiter commorari20. Si autem cum uxoribus uixerint, ecclesiastica
benefitia que ad illos tantum qui assidue in seruitio dei persistunt21 spectare
noscuntur non debent ullatenus22 optinere23. Illi24 uero qui in subdiaconatu
uel25 supra ad matrimonia26 conuolauerint, mulieres possunt et debent inuitas et
renitentes relinquere, nec huiusmodi coniunctio matrimonium, sed contubernium
est potius27 nuncupandum28.
5. Idem Verulano ep. Quod te — redire. (1159 — 60.) Ja. 7142. = c. 3. X. (3, 3.)
6. Gregorius VIII. Abbati et Archipresbitero Nonnatulan1. Memi¬
nimus uobis olim pro Pagano clerico uestro litteris apostolicis mandauisse, ut pre¬
hendam quam ei subtraxeratis ex occasione matrimonii quod cum quadam
-muliere contraxisse dicebatur restituere deberetis, uos pro litteris nostris illud
facere non curastis, asserentes inde scandalum inter alios generari. Attendentes
itaque, ne predictus clericus beneficii ecclesiastici auxilio destitutus ad turpia et
secularia lucra sectanda redire cogatur, cum multi concubinarii et adulteri de
bonis ecclesiae sustententur, et in talibus sit ordinibus constitutus, in quibus legi¬
time coniugatum a beneficio ecclesiastico sacri canones non repellunt, discretionem
uestram rogamus attentius ac per ap. scripta mandamus, quatinus ei benefitium
percipiendum unde sustentari ualeat extra fratrum consortia3 conferatis.
7. Item Clemens III.1 Querelam Gand.2 acoliti nos accepisse noscatis,
sicut predecessor noster Gregorius, qui ad uos propter eum bis scripsisse noscitur,
qui cum a Gisla muliere peteretur in uirum, inde sumpta occasione ipsum benefi-
tio quod a nobis habuerat post appellationem ad sedem apostolicam factam
minus rationabiliter spoliastis. Unde quia omnibus iniuste grauatis patrocinium
tenemur apostolicum impertiri, discretionem uestram rogamus attentius, et per ap.
scripta precipiendo mandamus, quatinus si rem sic se habere constiterit memo¬
rato clerico benefitium illud taliter subtractum absque dilatione reddentes appel¬
latione remota pacifice dimittatis, ita quod querelam ad nos non debeat iterare,
memorati abbatis sententia non obstante super matrimonio lata, quominus bene-
fitium debeat obtinere, nisi curam habeat animarum annexam.
TIT. IV. DE CLERICIS NON RESIDENTIBUS IN ECCLESIA
PREBENDATA.
1. Ex Cone. Sardie. Non liceat — transiret, c. 1. (343.) = 1. X. (3, 4.)
2. Ex gestis Rom. ponti f. Leo III. — demoratur . Anastas. uita Leon. IV. ap.
Mansi XIV, 398. = c. 2. X. (3, 4. )
3. Ex Cone. Later. Quia nonnulli — firmetur. c. 13. C. Lat. III. (1179.) =
n. 3. X. (3, 4.)
4. Alex. III. Eborac. Archiep. P. C. : In emin. (Meminimus: R) Relatum est —
dnteriectum. (1179 — 81.) Ja. 9332. aut 8982. = c. 4. X. (3, 4.)
TIT. V. DE PREBENDIS.
1. Ex Cone. Pictau. P. C. : Decreuit. Ut nullus — habenda, c. 3. (1078.) =
c. 1. X. (3, 5 )
2. In corpore canonum P. V. ex nouellis. Non liceat — possint. Coli. Ans.
ded. V, 194. (Iui. Epit. Nou. Const. V. c. 23. ed. H aenei. ) = c. 2. X. (3, 5.)
3. Gregorius Antemio subdiac. Ratio — applicetur. Greg. I. Reg. IX, 51. (59 9?)
Ja. 1187. =c. 3. X. (3, 5 )
4. Alex. III. De cetero — exhiberi. (1159 — 81.) Ja. 9252. == c. 7. X. (3. 4.)
5. Ex Cohe. Later. Episcopis — habere, c. 5. C. Lat. III. (1179.) = c. 4. X. (3, 5-)
6. Ex eodem. Quia in — subleuari. c. 14. ib. (1179.) = c. 5. X. (3, 5.)
7. Idem Eboracen. Archiepiscopo1. Relatum est auribus nostris, quod
Lib. III. Tit. III. 16) separari: orig. 17) as- 6. 1) (1187.) Ja. 10016. 2) add. : precipiendo : ac
•sensu: ib. 38) illi: deest: R 19) ipsi: orig. 20) mo- 3) consortium : cik
rari: It 21) seruierint: ib. 22) nullatenus : Q 23) ha- 7. 1) 1187— 91. Ja. 10215. 2) Wa. : Tc
here: P 24) Ipsi: orig. 25) et: 0 26) matrimonium: Tit. IV. 7. 1) Appdx. XXX, 1 ; Lips.XXJ, 1; Cass.
ib. ; conuolauerant : 0; conuolauerunt : orig. 27) pot.: XXXI, 1. (1159 — 81.) Ja. 8950.
deest: R 28) presentium etiam tibi: orig.
Comp. I. Lib. III. Tit. VI — VIII. De concess. prebendae eccl. non uacantis. 29.
Micolaus archidiaconus de Bedeford.2 canonicus Beluacensis3 ecclesiae ita integre
it plenarie canonicam iam dictae ecclesiae requirit prebendam4, sicut et illi qui
lie noctuque satagunt eidem ecclesiae deseruire5; super hoc etiam6 litteras
lostras se habere proponit. Quia tamen7 hoc indignum et absurdum est, nisi de
:onsuetudine predictae8 ecclesiae hoc possit requirere, fraternitati tuae per ap.
cripta precipiendo mandamus, quatinus eundem archidiaconum diligenter com-
noneas, quod occasione litterarum nostrarum communia prelibatae ecclesiae nulla
atione contra consuetudinem ipsius ecclesiae et institutionem9 requirere audeat,,
usi eidem ecclesiae in propria persona assidue uel per medietatem anni uoluerit
leseruire.
8. Idem. Cum teneamur — exequendum. London. ep. (1159 — 81.) Ja. 9059.
. 6. X. (3, 5.)
9. Idem. Referente nobis — assignes. (1159 — 8i.)Ja. 9238. = c. 7. X. (3, 5.)
10. Idem in Cone. Turon. Maioribus — prohibemus, c. 1. (1163.) = c. 8. X. (3, 5d
11. Idem Cantuar. Archiep. Relatum est — receptus. (1159 — 81.) Ja. 8868. =
3- 9- X. (3, 5.)
12. Idem Canonicis regular. et monachis Eboracens. archiepiscopatus. Auan-
«ae — presumatis. (1159 — 81.) Ja. 8957. = c. 10. X. (3, 5.)
13. Idem prepos. et canonicis Insulens. Significatum est — subtrahere. (1159 — 60 )
1. 7140. =11. X. (3, 5.)
14. Idem Wigorn. ep. P. C. : Meminimus. De monachis — assignata. (1159 — 81. )<
i. 9206. 9207. 9209. 9016. (una eademque decretalis est. ) = c. 12. X. (3, 5.)
TIT. VI. DE CLERICO EGROTANTE ET DEBILITATO.
1. Gregor, ad Candidum ep. de Urbe ueteri. Cum percussio — desinat. Greg. L
;9i.) Reg. II, 8. Ja. 797. = c. 1. X. (3, 6.)
2. Eugenius P. Iocellino Archipresb. Presbiterum — prohibemus. Ioc. Sarensi ep.
145— 53 ) = c. 2. X. (3, 6.)
3. Lucius III. P. C. : Ad aures. De rectoribus — portionem. (1183 — 84.) Ja. 9578".
579. (una eademque decretalis est.) = c. 3. X. (3, 6.)
TIT. VII. DE INSTITUTIONIBUS.
1. Alex. III. Cantuar. Archiep. et eius suffrag. Ex frequentibus — presumatis .
159-81.) Ja. 8884. = c. 3. X. (3, 7.)
2. Idem Lundon. Episcopo1. Ad aures nostras noueris2 peruenisse, quod
lidam archidiaconi te inconsulto contra consuetudinem ecclesiae tibi3 commissae
prsonas instituunt4 in ecclesiis, et sic in ecclesiis uel earum portionibus nunc
: ios, nunc alias personas et uicarios instituere non uerentur. Volentes itaque pro
:>stri offitii debito in irritum deducere quod contra iuris ordinem attemptatur5*
actoritate apostolica duximus tibi indulgendum, ut si idem archidiaconi post pro-
!bitionem tuam ipsis inde6 factam instituerunt7 sine mandato et auctoritate tua8
bquos in ecclesiis, in quibus patres eorum proximo ministrare9 noscuntur, aut
prsonas alias10, uel uicarios, cum idem sit canonicae sanctioni contrarium, liberum
hi sit, nullius contradictione uel appellatione obstante institutiones huiusmodi
pnitus irritare, et taliter institutos ab ecclesiis remouere.
3. Repetitur c. 4. (1, 15.)
TIT. VIII. DE CONCESSIONE PREBENDAE ECCLESIAE
NON VACANTIS.
1. Repetitur c. 2. (1, 8. )
I 2. Ex Cone. Later. Nulla ecclesiastica — disponat, c. 8. C. Lat. III. (1179.) —
<2. X. (3, 8.)
3. Eboracensi Archiepiscopo1. Ea que honestatis decorem deformant
Lib. III. Tit. y. 7. 2) Hereford: Tc; Bedes: c;
gluacensis : i; Bedis : 0; Bedefet: R 3) Beuianensis: 0
litpreb. :R 5) deferre: 0 6) et : ib. 7)uero:
§10 8) prescriptae: 0 9 ) add: ipsius: R
T i t. VII. 2. 1) Appdx. XXIV, 1 ; Lips. XII, 1. (Lugd.
«); Bamb. XII, 1; Cass. XXII, 1. (1159—81.) Ja. 9056.
9057. ( una decretalis est.) 2) noueritis: P 3) sibi: 0
4) instituerunt: ib. 5) attemptant: abe 6) tamen: P
7) instituerint : OR 8) uestra : 0 9) ministrasse r
OQR; prox.: deest: 0 10) aliquas: 0
Tit. VIII. 3. 1) Appdx. XV, 11. (Idem — LuciuslU.}-
30
Comp. I. Lib. III. Tit. IX— XIII. Commodati.
-et canonum probantur sanctionibus obuiare penitus sunt euellenda et falce apos- j
tolici moderaminis resecanda. Unde quia ecclesiae2 uiuentibus personis aliis con- 1
ferri non debent3, consultationi tuae taliter respondemus, ut si quas concessiones
ecclesiarum tui episcopatus uiuentibus personis factas esse constiterit, et super hoc
nentum fuerit ad iudicium, eas auctoritate nostra in irritum reuoces et friuolas et
Tianas esse decernas.
TIT. IX. DE HIIS QUE CONCEDUNTUR1 AB EPISCOPO
SINE CONSENSU CANONICORUM2.
1. Ex Cone. ap. V alentiam. Irrita — clericorum, c. 50. Statt. eccl. ant. ap. Bruns I. 145. =
c 1. X. (3, 10.)
2. Alex. III. Norwic. ep. Continebatur — priori. (1159 — 81. ) Ja. 9097. =c. 2. X. (3,10.)
3. Alex. III. Wigorn. ep. Cum nos — habuisset. (1163 — 74.) ap. Gilb. Foliot epp. ed.
Giles II, 103. Ja. 8628. = c. 3. X. (3, 10.)
4. Idem Ierosolimit. patriarchae. Nouit — decernimus. (1168.) Ja. 7613. =
c. 4. X. (3, 10.)
5. Idem eidem. Quanto maiori — censemus. (1170 — 71.) Ja. 7937. = c. 5. X. (3, 10.)
TIT. X. DE HIIS QUE FIUNT A MAIORI PARTE CAPITULI.
Un. Ex Cone. Later. Cum in cunctis — alienus, c. 16. Cone. Lat. III. (1179.) =
•c. 1. X. (3, 11.)
TIT. XI. DE REBUS ECCLESIASTICIS ALIENANDIS VEL NON.
1. Ex Cone. Lugd. Non licet — faciat. Cap. incert. = c. 1. X. (3, 13.)
2. Ex eodem. Quires — excludantur. Cap incert. = c. 2 X. (3, 13.)
3. Ex Cone. Tollet. Consensus — prosequentes. c. 69. C. Tolet. IV. (633.) =
•c. 3- X. (3> 13 )
4. Ex Cone. ap. Siluan. Nulli liceat — comminatur. Nouell. VII. c. 1. ap. Iulian. =
•c- 5- X. (3, 13.)
5. Ex Cone. Tollet. Episcopi — reuocabit. c. 66. C. Tolet. IV. (633.) = c. 4. X. (3, 13.)
6. Simmacus P. Si quis presbiterorum — seruato. Cone. Rom. III. et VI. sub Symmacho
liabit, constitt. in compend. redactae. =6. X. (3, 13.)
7. Alex. III. Wigorn. ep. Ad aures — conferri. (1159 — 8i.)Ja. 9197. sed uidetur esse
.9016. 9206. 9209. = c. 7. X. (3, 13.)
8. Idem. De possessionibus — defraudari. Repetiture, un. (1, 31.)
TIT. XII. DE PRECARIIS.
1. Ex Cone. ap. Beluae. Precariae — renouenlur. c. 22. C. Meldens. (845.) =s
c. 1. (3, 14- )
2. Ex Cone. Carthag. De precariis — reuocentur. c. 10. Const. Olonn. Lothar. (825.)
Mon. Germ. L. L. 1, 249. = c. 2. X. (3, 14.)
TIT. XIII. COMMODATI1.
1. In Exodo1. Si quis commodauerit2 proximo suo bouem asinum et4
ouem et omne iumentum ad custodiam, et mortuum fuerit aut debilitatum uel
captum ab hostibus, nullusque hoc uiderit: iusiurandum erit in medio, quod non
extenderit manum ad rem proximi sui, suscipietque dominus iuramentum, et ille
reddere non cogetur. Quod si furto ablatum fuerit, restituet dampnum domino, si
comestum a bestia, deferat ad eum quod occisum est et non restituet. Qui a
proximo suo quidquam postulauerit horum mutuum1, et debilitatum aut mortuum
fuerit domino non presente reddere compelletur. Quod si in presentia5 fuerit
dominus, non restituet, maxime si conductum fuerit6 pro mercede operis sui.
2. In Exodo1. Si quis commodaiierit2 amico suo pecuniam aut uas in
Lib. III. Tit. VIII. 3. 2) cum eccl. : 0 3) de- 1. 1) Exod. c. 22. v. 10. 2) commendauerit : YnM
beat: 0 3) et: deest: ib. 4) mutuo: ib. 5) presentiarum : ib.
Tit. IX. 1) add: uel fiunt: b; fuerit: a 2) clerico- 6) fuerat: k; uenerat: Vulg.
;rum:a«7 2. 1) Exod. XX, 7. 2) commendauerit: Yulg.
Tit. XIII. 1) De commodato: a; De commodatis : hei
Comp. I. Lib. III. Tit. XIV— XVIII. De fideiussoribus.
3i
custodiam, et ab eo qui susceperat furto ablata fuerint3, si inuenitur fur, duplum
‘eddet, si latet, dominus domus applicabitur ad deos, et iurabit, quod non exten-
lerit manum suam in rem proximi sui ad perpetrandam fraudem, tam in boue,
Hiam in asino et oue ac uestimento, et quidquid dampni4 inferri potest, ad deos
itriusque causa perueniet, et si illi iudicauerint, duplum restituet proximo suo.
TIT. XIV. DEPOSITI1.
1. Greg. Sereno Episcopo Anconitano1. Vir reuerentissimus Passiuus
Episcopus2 indicauit nobis3, argentum4 a decessore ecclesiae tuae Fabiano apud
ierenum diaconum tuum pro temporis qualitate esse depositum, cuius parte5 re-
tituta partem aliquam6 apud eum asserit reiacere et restituere7 quadam excusa-
ione differre, proinde te8 hortamur, ut eum admoneas9, quatinus quod10 accepit
ine cunctatione 11 restituat, aut si qua ratione se excusare confidit12, inter eum et
ctores Firmanae ecclesiae13 cognoscere debeas14 et finire, ne ipse diaconus pati
•reiudicium, nec prefata ecclesia iniuste dampnum ualeat15 sustinere.
2. Alex. III. Lugdun. ep. Grauis illa — acceptum. (1159 — 81. ) Ja. 9072. =c. 1. X. (3, 16.)
TIT XV. DE EMPTIONE ET VENDITIONE.
1. InLeuitico1. Si attenuatus frater tuus uendiderit possessiunculam suam
t uoluerit propinquus eius post2 redimere quod ille uendiderat, si autem non
abuerit proximum et ipse pretium ad redimendum potuerit3 inuenire, computa-
untur fructus ex eo tempore, quo uendidit et quod reliquum est reddet emptori,
icque recipiet possessionem suam.
2. Ex Cone. ap. Aluern. Placuit — uendant. Cap. ap. Vern. pal. (884. ) c. 12. in M. Germ.
L. 1, 55i- ==c. 1. X. (3, 17.)
3. Ex Cone. Magont. Ut mensurae — peniteat .» Cap. incert. = c. 2. X. (3, 17.)
i 4. Alex. III. Attrebat. ep. Cum dilecti — proponendam. (1159 — 81.) Ja. 8835. =
3- X. (3, 17.)
TIT. XVI. DE RERUM PERMUTATIONE.
1. Ex Cone. ap. Siluan. Si princeps — promulgata. Ansegis. Capit. II, 30. =
1. X. (3, 19.)
2. Ex Cone.. Beluae. Ut commutationes — emendentur. Regino I, 379. =c. 2. X. (3, 19.)
3. Ex Cone. ap. Sinacum. Mancipia — potest, c. 12. Syn. ap. Suess. ciuit. in mon.
. Medardi (853.) = c. 3. X. (3, 19.)
4. Ex eodem. Iniustum — seruituti. Cap. incert. = c. 4. X. (3, 19.)
TIT. XVII. DE PIGNORIBUS.
1. Ex Cone. Remensi. Nullus presbit er — docuit, c. 11. Capit. Hincmari Remens. =
1. X. (3, 21.)
2. Gregor. Sanctio defensori. Lator — addici. Greg. I. (594.) Reg. IV, 45. Ja. 950.=
2. X. (3, 21.)
3. Alex. III. Exon. ep. Ex presentium — coliercere. (1159—81.) Ja. 8975. =
3- X. (3, 21.)
TIT. XVIII. DE FIDEIUSSORIBUS.
1. leronimus in parabolis1. „Fili mi, si spoponderis pro amico tuo de-
xisti animam tuam apud extraneum, illaqueatus es uerbis oris tui et captus pro-
jriis sermonibus.^ Littera patet, quia suadet ei qui spoponderit proximo suo, ut
Lib. III. Tit. XIII. 3) fuerit: abei 4) dampnum
ferre : Yulg.
Tit. XIV. 1) De deposito : ai
1. 1) Ep. Greg. I. (598.) Reg. IX, 16. Ja. 1175. 2) fra-
r et coepiscopus noster adueniens : Reg. 3) nob :
A est: ib. 4) arg. ecclesiae suae a decessore suo Fa-
I o : ib. 5) add. : aliqua : ib. 6) al .: deest: ib. l)add.:
m : ib. 8) his fraternitatem tuam hortamur affati*
* is : ib. 9) admonere studeas : ib. 10) que : ib.
11) contentione: ib. 12) aut si forte ab eius restitu¬
tione aliqua se excusari ratione confidit, necesse est, ut
inter: ib. 13) eccl. una cum Armenio fratre et coepis-
copo nostro: ib. 14) debeatis et subtiliter ueritate
discussa ita huic causae finem imponere ut nec ante-
dictus diaconus: ib. 15) uideatur: ib.
Tit. XV. 1. 1) Leuit. c. 25. v. 25. 2) potest: abei
3) poterit : acikl
Tit. XVIII. 1. 1) ad Prouerb. c. 6. v. 1.
32 Comp. I. Lib. III. Tit. XIX — XXII. De testamentis et ultimis uoluntatibus.
eum sollicitus admoneat, quatinus, pecunia reddita quam debet creditori, ipsum
et se liberet.
2. Salomon in parabolis1. Tolle uestimentum eius, qui fideiussor extiterit
alieni et pro extraneis aufer ab eo pignus, et infra. Noli2 esse cum eis, qui de¬
figunt manus suas et qui uades se offerunt pro debitis. Si enim non habes, unde
restituas, quid causae est, ut3 tollat operimentum de cubili tuo.
3. Ex Cone. Carthag. Clericus — abiciatur. c. 20. Canon. Apost. = c. 1. X. (3, 22.)
4. Lucius III. Elien. ep. et Archidiac. Norwicen. Peruenit — iuramentum. (1181.)
Ja. 9427. = c. 2. X. (3, 22. )
5. Idem Cantuar. Archiep. Constitutus — satisfactum. (1181 — 84.) Ja. 9576. =
c. 3. X. (3, 22 )
TIT. XIX. DE SOLUTIONIBUS.
Un. Alex. III. decan. et capit. Mor. Ad lioc — tenetur. (1159 — 81.) Ja. 9078.=;
c. 1. X. (3, 23.)
TIT. XX. DE DONATIONIBUS.
1. Gregor. Asclepiodoto patricio Gallor. Prudentes — relinquitur. Greg. I. (600.)
Reg. XI, 14. Ja. 1362. =c. 1. X. (3, 24.)
2. Alex. III. ep. Papiensi. Fraternitatem — reuocare. (1159 — 81.) Ja. 9321. =
c. 2. X. (3, 24.)
3. Idem. Ceterum — debeat. Repetiture. 2. (1, 3.)
TIT. XXI. DE PECULIO CLERICORUM.
1. Ex Cone. Later. Inuestigandum — auctoritatem, c. 18. Capit. Hincmari Remens. =s
c. 1. X. (3, 25.)
2. Ex Cone. Arausico. Presbiter — discedat, c. 54. C. Agath. (506.) = c. 2. X. (3,25.)
3. Ex epist. Pii P. Ut unusquisque — relinquat, c. 11. Capit. Ingelheim. (809.) =
c. 3. X. (3, 25.)
4. Ex dictis Augustini1. Ego qui in primis concessi clericis habere pro¬
prium nunc dico: quisquis clericus inuentus fuerit habens proprium, non illi per¬
mitto, ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum.
5. Ex concilio Tolletano1. Ceterum si presbiteri2 post ordinationem
suam aliquid acquisierint, illud obseruandum est, quod in canonibus de consecratis
et nil habentibus constitutum est.
6. Ex Cone. Remensi. Inquirendum — furabatur, c. 19. Capit. Hincmari Remens. =
c. 4. X. (3, 25.)
7. Ex Cone. Tollet. Si quis sane — largiri, c. 4. C. Tolet. II. (525. ) = c. 5. X. (3, 25.) '
TIT. XXII. DE TESTAMENTIS ET ULTIMIS VOLUNTATIBUS.
1. Gregorius in registro1. Testamentum Baucadae2 quondam xenodochi
nunc3 uero Forensis episcopi in ea qua conditum est uolumus firmitate persistere.
2. Idem Antemio subdiac. Quorundam — conseruetur. Greg. I. (599.) Reg. IX, 77.
Ja. 1233. = c. 1. X. (3, 26.)
3. Gregor. Quia ingredientibus — diffiniatur. Greg. I. Ianuar. ep. Caralit. (598.)
Reg. IX, 7. Ja. 1163. == c. 2. X. (3, 26.)
4. ExConc. Later. Cum in offitiis — remanere, c. 15. C. Later. III. (1179. ) = c. 7. X. (3,26.)
5. Alex. III. P. C. : Tua nos, Ad hec — constituti. (1159—81.) Ja. 8908. 8907. (una
est decretalis. ) = c. 8. X. (3, 26. )
6. Idem Vigil, ep. Quia nos — testamentum. (1159 — 81.) Ja. 9018. — c. 9. X. (3, 26.)
7. Idem Salernit. Archiep. P. C. : Tua nos. Ad hec — personarum. (1159 — 81.) —
c. 13. X. (3, 5.)
8. Idem Carnot. ep. (Tornac.) Admonet nos — ultionem. (1159 — 81.) Ja. 9175- ^
c. 4. X. (1, 9.)
Lib. III. Tit. XVIII. 2. 1) Prouerb. c. 20. v. 16.
2) c. 22. v. 26. 3) nisi ut: l
Tit. XXI. 4. 1) Lips. XXI, 1. — cf. Ans. Lue.
VII, 6. — ex August. Serm. CCCLVI, no. 14. ed. Maur.
5. 1) inter can. C. Tolet. non innentwm est. — Burch.
III, 122 ; Ivo Beer. III, 96; Lips. XX, 10. 2) presbiter
. . . acquisierit: Burch. Iv. P
T i t. XXI. 1. 1) Ep. Greg. I. (590.) Beg. I, 9. Petro
diae. Jaffe 712. 2) autem Bacaudae : Beg. 3) nunc
. . . ep. : deest: il).
Comp. I. Lib. III. Tit. XXIII. XXIV. De sepulturis. 33
9. Idem Ubaldo Ostiensi ep. et Archipresb. et canon. Velletren. Cum esses —
testamenta. ( 1 1 7 1 — 2.)Ja. 8158. — c. 10. X. (3, 26.)
10. Idem iudicib. Velletr. Relatum est — uerbum. (1168 — 70.) Ja. 7793. =
c. 11. X. (3, 26.)
11. Ex Cone. Magont. Si heredes — impleantur. Bened. Lev. Add. III, 87. =
3. 6. X. (3, 26.)
12. Gregorius. Nos quidem — decens est. Greg. I. Ianuario ep. Caralit. (593.) Reg. IV, 8.
[a. 913. = c. 3. X. (3, 26.)
13. Idem Petro subd. Siciliae. Iudicare — impleri. (592.) Reg. II, 32. Ja. 824. =
4- X. (3, 26.)
14. Idem Dono ep. Filius — debuistis. (597.) Reg. VIII, 3. Ja. 1125. = c. 5. X. (3,26.)
TIT XXIII. DE SUCCESSIONIBUS AB INTESTATO.
1. Ex Cone. ap. Altheum hab. Sedhoc — tradantur, c. 27. C. Altheim. (916. ) Mon.
Germ. LL. II, 560. = c. 1. X. (3, 27.)
2. Ex Cone. Tribur. Concilio allatum — - anatematizentur. Non exstat in impressis =
'• 2. X. (3, 27.)
3. Gregorius Maximiano Episcopo1. Eupolus2 presentium portitor
5usinaum Agrigentinae ciuitatis episcopum suum fuisse asserit 3 genitorem4, quem
pioniam intestatum asserit esse defunctum, ideo5 iam dicti episcopi patris sui se
)romit6 substantiam adipisci7: proinde de rebus paternis, quas ante episcopatum
loscitur8 habuisse iam dictus episcopus9, si eas in iure10 ecclesiae suae quolibet
nodo non transtulit11, ei quantum portioni eius legaliter scit12 competens13, ut
;atisfieri possit, fraternitati tuae14 immineat.
4. Idem Sergio defensori1. Quia Pantaleon notarius ecclesiasticis2 sit
itilitatibus occupatus nouisti3, et ideo, quoniam4 Iohannes auunculus Megalis socrus
psius nullo alio proximiore5 obiisse intestatus et sine filiis memoratur, ne per ab-
entiam generi sui illa dampnum possit incurrere, quia si ita est, lex predictam
flulierem ad intestati auunculi uocat6 successionem, tibi7 precipimus, ut8 quascum-
lue res ille9, qui defunctus est, reliquit10 sub breui, quousque Pantaleon predictus
Leniat11, debes facere12, et infra. Etiam predictus Iohannes sacra uasa habuisse
licitur et ea inquire, nobisque quidquid inuentum fuerit indica13.
TIT. XXIV. DE SEPULTURIS.
1. Gregorius Anglorum Episcopo1. Monachi corpora tam uiuorum
uam mortuorum deferre ad ecclesiam suam nequaquam2 audeant, nisi assensu3
t petitione ecclesiae4, que eis5 dum uiuerent consuluit et consulendo6 seruiuit
c ministrauit, quod si fecerint, ut7 inuasores sanctae ecclesiae sub districti8
nathematis interpositione, quousque satisfaciant ecclesiae, fieri precipimus. Omni9
;aque semota10 fraternitatis occasione, simili modo unaqueque ecclesia totius
rdinis aliam quamlibet inuadere pertimescat. Si autem, eodem anathematis
inculo sciat se a nobis proculdubio subigi.
2. Pascalis Papa II.1 Volumus et2 iuxta canonum statuta3 probabile nobis
Lib. III. Tit. XXIII. 3. 1) Lips. XX, 13. — Ep.
yeg. I. (594.) Reg. IV, 37. Ja. 942. 2) Euplus: Reg.
memorat: ib. 4) add. : matrisque suae res apud
im plurimas indicat mansisse: ib. 5) ideo et res ma-
i rnas sibi petit debere restitui, et ante dicti ep. : ib.
permitti: ib. 7) Qua de re fraternit. tuae huius
? -accepti serie deputamus, quatenus diligenter curet
I Idiscere, et si quid apud praedictam ecclesiam de re¬
is matris suae inueniri potuerit, si quidem nihil est,
lod ante dicto Euplo rationabiliter possit obsistere,
secundum suam faciat portionem restitui. Proinde
’! de: ib. 8) dignoscitur: ib. 9) dict. ep. : deest: ib.
I) ius: ib. 11) transtulerit: ai 12) sit: 2 13) com-
;tere : Reg. 14) frat. tuae: deest: ib.
4. 1) Ep. Greg. I. (599.) Reg. IX, 46. Ja. 1206. 2) in
I ;cl. : Reg. 3) experientia tua non habet incertum: ib.
• quia: ib. 5) add. : existente: ib. 6) uocare di-
lioscitur: ib. 7) hac tibi preceptione iniungimus: ib.
i ut reuerentissimum fratrem et coepiscopum nostrum
htatianum atque Bonifacium notarium in solatium
um adhibeas et: ib. 9) eum: ib. 10) constiterit
1 Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
reliquisse: ib. 11) redeat debeas: ib. 12) facere.
Quod ut melius possis implere, filium n. Ioannem uirum
memorandum tribunum in tuum pariter stude adbibere
solatio. De quo omnino confidimus quia si ei uolunta-
tem nostram prodideris, deuote se tibi accommodare
non deneget. Pariter etiam studii tui sit, quoniam
quaedam apud re sacrata praedictus Ioannes habuisse
ministeria perhibetur et ea diligenter inquirere, et cum
omni cautela in tutum facere: Reg. 13) subtiliter iu¬
dicare : ib.
Tit. XXIV. 1) Appdx. XLIII, 4; Lips. XXIII, 25;
Ramb. XXVII, 2; Cass. XXXVI, 2. — cap. incertum
2) non: 0 3) consensu: ib. 4) eius eccl.: ib. 5) ei
. . . uiueret: ib. 6) cons. uiaticum suum administrauit
quod: ib. ; consul, administrauerit: Q , 7) ueluti: 0
8) districta: ib. 9) omnique: R; it.: deest: OR 10) re¬
mota: 0
2. 1) Appdx. XLIH, 1 ; Lips. XXIII, 28 ; Bamb. XXVII,
3 ; Cass. XXXVI, 3. (1099—1118) Ja. 4871 a. 2) ac : P;
autem ac: R 3) sententiam 0; scita: QR
3
34 Comp. I. Lib. III. Tit. XXV. XXVI. De decimis et primitiis et oblationibus.
uidetur4, ut sicut morienti conceditur iudicium rerum suarum facere5, cuicumque6
loco sibi placuerit, sic nimirum iustum est, sui corporis habere licentiam illud7
iudicandi in quocumque loco uoluntas extiterit8, siue in monasteriis, siue in aliis
religiosis9 locis.
3. Leo III. Nos instituta — preiudicium. (816.) Ja. 5795. = c. 1. X. (3, 28 )
4. Leo P. omnib. fidelib. per Dardan. constitutis. Relatum est — subiaceat.
(Leo IX. 1048—54.) = c. 2. X. (3, 28.)
5. Innoc. II. Ianuensi ep. Fraternitatem — sepeliri. (1130—43.) Ja. 5884a. =
c. 3. X. (3, 28.)
6. Alex. III. Spalen. ep. P. C. : Continebatur. De his — personis. (1159 — 81.)
Ja. 9160. = c. 4. X. (3, 28.)
7. Lucius (Urbanus) III. ep. Floren. P. C. : Litteras. De uxore — relinquendum .
Urb. III. (?) (1185— 87.) Ja. 9874. = c. 7. X. (3, 28.)
8. Idem prepos. et can. Fauentin. Cum super — reseruetur. (1186 — 7-)Ja. 9904.=;
c. 8. X. (3, 28.)
TIT. XXV. DE PAROCHIIS ET ALIENIS PAROCHIANIS.
1. Ex Cone. Affric. Si episcopus — loco. c. 118. ap. Dionys. = c. 1. X. (3, 29.)
2. Ex Cone. Nannet. In dominicis — eiciant. — c. 2. X. (3, 29.)
3. Adrianus P. Nullus episcopus — potuit. Capit. Angilram. ap. Hinschius p. 761.=
c. 3. X. (3, 29.) .... .. . ]■
4. Alexander III. archiepiscopis episcopis et aliis prelatis1 per
Angliam constitutis. Licet uniuersa loca etc. usque s eruar e. Uniuersitati 1
uestrae per ap. scripta precipiendo2 mandamus, quatinus nullus uestrum in
monachos pretaxati monasterii uel cuiuslibet obedientiarum eius excommunica- 1
tionis uel interdicti sententiam audeat3 de cetero promulgare. Cum autem sen- 1
tentia in parochianos alterius ab aliquo uestrum4 prolata fuerit5, de iure non 1
teneat, multo minus illa, que in speciales Romanae ecclesiae filios, qui scilicet j
nullum episcopum preter Romanum pontificem habent, profertur, debet ab6 aliis j <
obseruari. Quod si aliquis7 uestrum attemptare presumpserit, eius in hac8 parte m
factum nullas uires optineat, sed irritum potius habeatur et uacuum. Ii
5. Urban. III. de Nouo loco et de Vigert priorib. P. C. : Prout. Supereo —
statutos. (1185 — 87.) Ja. 9879. — c. 4. X. (3, 29.)
TIT. XXVI. DE DECIMIS ET PRIMITIIS ET OBLATIONIBUS. j
1. Alexander III. Mediolanen. Archiepisc.1 Querela uenerabilis fratris
nostri Vercellensis episcopi ad nos transmissa peruenit, quod quidam clerici in eius 1
diocesi constituti decimas noualium, que ad iam dictum episcopum pertinent, I
tenere pro sua uoluntate presumunt, laici uero parochiani ipsius, cum decimas j
quasdam non sine sui2 creatoris offensa percipiant, contendunt sibi decimas no¬
ualium uendicare, in quo tanto offendunt grauius, quanto specialius decimae ipsae
ad episcopalem dispositionem respiciunt, super quibus constat, nil laicis fuisse con¬
cessum. Quo circa fraternitati tuae3 per ap. scripta mandamus, quatinus laicos ad
decimas noualium occasione et excusatione postposita resignandas per excommuni- ]
cationis sententiam appellatione remota compellas4; clericos moneas et ecclesiastica tj
districtione compellas, ut eas, quas detinent, memorato episcopo sine mora et diffi¬
cultate in pace dimittant, ut sub examine tuo5 iustitiae non differant plenitudinem
exhibere.
2. Idem Cant. Archiep. et eius suffrag. Peruenit — persoluant. (1159 — 81.) j
Ja. 8888. =c. 5. X. (3, 30.)
3. IdemWinton. ep. Nuntios — constringas. (1159— 81.) Ja. 9228. 9229. (una decret
est.) = c. 6. X. (3, 30.)
4. Idem Exon. et Wigorn. epp. Cumhomines — exhibeant. (1159 — 8i.)Ja. 8994 —
c. 6. X. (3, 30.)
Lib. III. Tit. XXIV. 2. 4) esse uid. : -R 5) fac.: deant: ib. 4) uestr. : deest: ib. 5) fuer. : deest: ib. j
deest: ib. 6) quocunque: 0 7) eligendi sepulturam 6) ab al.: deest: ib. 7) quis: acil 8) hac: deest: R
(iud. : deest ) : 0 8) eius ext. : bciklQ 9) rei. : deest: 0 Tit. XXVI. 1. 1) Lips. XXII, 5. (1159—81.) Ja. 9080. |
Tit. XXV. 4. 1) add.: ecclesiarum: bk; — Cass. 2) sui : deest: bcikl 3) uestrae : aci 4) compellens : P i
XIX, 8. (1159 — 81.) Ja. 8829. 2) prec.: deest: R 3) au- 5) uestro: aci
Comp. I. Lib. III. Tit. XXVI. De decimis et primitiis et oblationibus. 35
5. Idem Consano Archiepiscopo1. Intelleximus ex litteris tuis, quod
R.2 tam3 diu, scilicet sex4 annis, decimam5 capellae suae tibi detinuit, asserens,
juod in mutatione6 ipsius decimae predecessori tuo redditus quorundam7 dederit
uillanorum, quos etiam tibi ipsi8 uult assignare. Quia uero9 decimae cum tem¬
poralibus non sunt10 commutandae11, auctoritate tibi presentium inhibemus, ne
orescriptos redditus in commutatione12 ipsius decimae presumas recipere, sed pre-
iictum R. ad restituendas tibi subtractas decimas et ad eas soluendas in posterum
cclesiastica districtione compellas.
6. Idem monachis de Neu-(bothe). Dilecti filii — extendere. (1159 — 81. ) Ja. 9085. =
8. X. (3, 30.)
7. Pascalis II. Nouum genus — debent. (1099 — 1118.) Ja. 4865. = c. 2. X. (3, 30.)
8. Alexander III. Eboracen. Archiepisc.1 Fraternitatem tuam scire
lolumus et firmiter tenere, quod te ex caritatis feruore ob multiplicia tuae deuo-
ionis gratissimae obsequia nobis frequenter impensa diligimus, ut2 aliquando3 tibi
legare4 nolumus5, quod cuilibet fratrum nostrorum concedere6 debemus7. In eo8
lutem quod de compellendis monachis albis, uel9 nigris, uel10 canonicis secula-
ibus11, uel regularibus ad soluendas decimas de terris conductis, quas habent ad
erminum uel ad firmam a nobis, tuae discretionis prudentia12 postulauit, te uel
[uemlibet alium audire13 uel exaudire nulla ratione possumus, nisi manifeste
lelimus14 obuiare iustitiae et predecessorum nostrorum15 institutis16 contrahire, ne
ideamur religionem persequi, quam si forte in17 nobis non habemus, in aliis
liligere et fouere tenemur. Cautum si quidem in scriptis18 habetur predecessorum
ostrorum Romanorum pontificum, quod religiosi uiri ab exactione decimarum de
iboribus19, quos propriis suis20 manibus uel sumptibus21 colerent22 et de nutri-
lentis animalium suorum prorsus essent immunes; sed piae recordationis Adrianus
apa predecessor23 noster labores in noualia pro sua uoluntate conuertit. Illud
tiam24 nos a tuae petitionis effectu retrahere uidetur25, quod in ueteri testamento
on recolimus nos26 umquam legisse, ut leuitae leuitis decimas soluerent27. I11
ouo28, sicut tua discretio non ignorat, non ambigimus esse statutum, ut populus29
cclesiis illis decimas soluat30, ubi ecclesiastica recipiunt31 sacramenta. Unde
ipostolus ait32: „non est magnum, si temporalia metamus33, ubi spiritualia semina-
ius34.“ Non graue tibi sit, sicut esse non debet, si ratione diuinae scripturae et
ostra honestate35 pensata petitionem illam, quantumcumque te diligamus36 et
icut karissimo37 fratri nostro deferentes, non duximus admittendam. In38 nullo
nim patieris39 repulsam, quod secundum40 iustitiam a nobis fieri postulares41.
9. Idem abbatt. et fratrib. de Lorengio. Suggestum — proponunt. (1159—81.)
.1. 9068,. = c. 9. X. (3, 30.)
10. Idem Terrae. (Trecensi) ep. Ex parte tuae — uendicare. (1159 — 81.) Ja. 9176. =
’ 10. X. (3, 30.)
11. Idem. Licet de — compellat. (1159 — 81.) abb. et fratrib. Rames, eccl. Ja. 9124. =
11. X. (3, 30.)
12. Item ex priuilegio Alex, papae1. Sane laborum uestrorum, quos
ropriis manibus aut2 sumptibus colitis3, siue de nutrimentis uestrorum
nimalium, nullus omnino clericus siue4 laicus a uobis decimas exigere
Lib. III. Tit. XXYI. 5. 1) Appdx. IV, 1; Lips.
XII, 7; Bamb. XXIV, 4; Cass. XXXIV, 4. (1159— 81.)
Is. 8926. 2) add. : Lantius : 0 3) tam : deest: abciQR ;
'. de Lauiano sex: l 4) VII. : Q 5) decimas: OB
)j commutatione : OQR 7) quarundam dedit uillarum : 0
ips. : deest: ib. 9) cum: R; ceterum quia: 0; deest:
wil 10) sint: R 11) add. : attendentes: 0 12) com-
jjjutationem : OQ
; 8. 1) Appdx. XIII, 3 ; Lips . XXIII, 8 ; Bamb. XXV, 4 ;
I ss. XXXV, 4. in Gilbert. Foliot Epp. ed. Giles. II, 72.
h59— 81.) Ja. 8935. 2) ita ut: Q; nec: Q 3) nihil
|iq. : P orig. 4) denegare: P 5) uelimus: PQ orig.
4 conc. : deest: PQR orig. 7) deberemus: ikl OP 8) Su-
r eo: OR; aut.: deest: 0 9) et: 0 10) et: 0; deest:
iig. 11) sec. uel: deest: 0 12) prouidentia: orig.;
a discretio: 0 13) aud. uel : deest: P 14)uellemus:
I I orig. 15) nostr. : deest: 0 16) constitutionibus : P;
Istitutionibus : orig. 17) in nob.: deest: Q 18) pre-
scriptis: cik; scripturis: P orig. 19) add.: suis: P orig.
20) suis: deest: OPQ orig. 21) add. : suis: R 22) co¬
lunt: 0 23) decessor: orig. 24) et.: deest: R 25) de¬
bet: 0; retrahit: QR 26) non usquam: 0 27) per-
soluissent: P orig.; persolueinnt: 0; soluant. : Q; per-
soluerent: R 28) add. : etiam: orig.; etiam testamento:
P; immo (nou. : deest: 0) 29) pop. : deest: OQ 30) per-
soluant: bO; soluant: aciQ 31) percipiunt: OP; acci¬
piunt: Q 32) ait: deest: OP; — I. Cor. IX. 11. 33) me¬
timus : OQR orig. 34) seminauimus: OQ 35) auctori¬
tate : R 36) diligeremus : Q 37) karum fratrem no¬
strum defendentes: 0 38) In: deest: ib. 39) patereris:
0 orig.; patiemini: R 40) Domini iufet. : R; add.:
Deum et: orig. 41) postulatis : R
12. 1) Appdx. XIII, 7; Lips. XXIII, 12; Bamb. XXV,
8; Cass. XXXV, 8; Idem: acil 2) uel: 0; ac : R 3) ex¬
colitis : 0 4) uel : W
3*
36 Comp. I. Lib. III. Tit. XXVI. De decimis et primitiis et oblationibus.
presumat; hoc etiam idem ex priuilegiis aliis aliorum Romanorum habetur5
pontificum.
13. Idem. Ad audientiam — 'ponimus. (1159 — 81.) Conuentr. ep. et officialib. eius.
Ja. 8924. = c. 12. X. (3, 30.)
14. Gregorius Papa1. Statuimus, ut monasteria ex suis prediis nullo modo
cogantur soluere decimas, quia si legitime dandae sunt orphanis et peregrinis2,
indignum est3, ut ab eis4 exigantur5, qui propter eum, cuius sunt decimae,
pauperes efficiuntur. Nam si pauperes domini sunt hereditas eius6, pauperum
hereditas pauperibus est eroganda, illis uidelicet, qui pro7 timore illius, quae pos¬
sidere poterant dimittunt eumque nudi sequentes potestati alterius se subdunt8.
15. Adrianus1. Nobis in eminenti specula disponente domino constitutis,
si cunctarum iura ecclesiarum integra non debeant illibata2 seruari, locum beati
Petri apostolorum principis inutiliter obtinere et3 iuxta nobis commissae dispensa¬
tionis officium negligenter agere uidemur. Sic enim ecclesia4 dei nobis5 eam
diuina gratia prouidente gubernantibus6 recto7 suo8 cursu dirigitur, dum9 nos et10
errata queque uigili prouisione corrigere et unicuique studemus ius proprium11
seruare. Dilecti filii nostri Proregalensis12 ecclesiae canonici aduersus uos questione
deposita nobis relatione sua demonstrauerunt13, uos quasdam decimationes ad
suum ius pertinentes uiolenter auferre, et ipsos fratres eisdem decimationibus ausu
temerario infestare. Quod14 si beati Benedicti regulam, iuxta quam uiuitis et
monasticum15 habitum, quem16 gestatis attenta solicitudine pensaretis, ad proxi¬
morum bona diripienda17 non presumeretis manum extendere, uel que alterius
iuris sunt uobis illicite18 usurpare. Ne igitur19 uos de cetero aut auaritiae
malum aut uitium quod absit rapacitatis accuset, per apost. scripta precipiendo20
mandamus, quatinus nullam eorum21 antiquam possessionem uel decimationem,
et22 eam presertim23, quam eo24 loco qui Inatiem25 nuncupatur26 existit, auferre
seu perturbare27 presumatis, et si quid28 eis preter solitum29 hoc30 anno de ipsis
decimis negastis31, quascunque etiam possessiones per uiolentiam detinetis, secun¬
dum quod antiquitus prefata ecclesia noscitur possedisse, eisdem32 canonicis in
integrum omni occasione33 cessante nullatenus restituere differatis34. Nos siquidem
religiosis uiris non alias decimas, nisi eas, que de noualibus prouenire noscuntur,
duximus indulgendas. Si-uero huius mandati ausi fueritis existere contemptores
et ad apostolicae sedis audientiam35 querimonia peruenerit iterata, timendum uobis
erit, ne sentire debeatis seueritatis ecclesiasticae ultionem.
16. Idem monachis de Astino1. Presbiteri de Lauare2 transmissa nuper
ad nos conquestione3 peruenit, uos partem cuiusdam decimae, que ipsum iuste
contingit, occasione constitutionis apostolicae detinere, cum religiosis uiris decimas
noualium tantum sedes apostolica statuerit indulgendas. Unde quoniam nos occa¬
sione hac nolumus, ecclesias ueterum decimarum sustinere dispendium, per pre-
sentia uobis scripta mandamus quatinus si querela eius nititur ueritate, partem
eiusdem4 decimationis, que sibi debetur, eidem integre persoluatis, et non pre¬
sumatis eam sub obtentu constitutionis apostolicae detinere.
17. Idem Wigorn. ep. et Herefor. ep. Ex multiplici — soluant. (1159—81.)
Ja. 9124. = c. 3. X. (3, 30.)
18. Idem B. (T.) Cant. Archiep. Commissum — persolui. (1162 — 70.) Ja. 7707. =
c. 4. X. (3, 30.)
Lib. III. T i t. XXYI. 12. 5) habetis : Q • deest: OR
14. 1) Appdx. XIII, 9; Lips. XXIII, 14; Bamb. XXV,
10; Cass. XXXV, 10; Augustin.: a; Eugenius: Cod. Tar-
racon. — cap. incertum. 2) add.: dandae sunt: 0
3) add. : enim : ib. 4) a clericis : ib. 5) exigatur : P
6) ei.: deest: R 7) propter amorem: 0; pro amore: Q
8) submittunt: 0
15. 1) Appdr. XIII, 10; Lips. XXIII, 15; Bamb. XXV,
11; Cass. XXXV, 11; ep. Hadr. III. (1154-59.) Ja. 7066.
.2) et illib. : kOR; illibataque: Q 3) et in ecclesia nobis
commissa disp. : R 4) ecclesiae . . . diriguntur: 0
5) et nobiscum diuina : Q 6) et gubernante : ib. 7)recte:
R 8) suorum: P; deest: Q 9) cum: Q 10) et: deest: ib,
11) suum: 0 11) Pantardolens. : b; Portariolen. : 1c; Par-
tonolensis (can. : deest): 0; Pontariolensis: P; Poetario-
lensis: Q; Portariclauneriensis: R 13) monstraueruntr
0 14) Quia: 0; Qui: Q 15) monachalem: acil; mo¬
nachicum: 0Q 16) quem : deest: OQR 17) acci¬
pienda: Q 18) ita ili. : R 19) ergo: 0 20) add.:
uobis: 0Q 21) eor. : deest: R 22) uel: 0 23) quae
illo presert. qui: 0 24) in eo: QR 25) Inatien: al:
Macien. : 0R; Arcen. : P,- Acien. : Q 26) appellatur: 0
27) protrahere: ib. 28) qua: ib. 29) add. : morem : R
30) in hoc: 0 31) negatis: Q 32) eis (can.: deest): 0;
eis quidem: Q 33) appellatione : R 34) differas: Q'
35) sedem apostolicam : 0
16. 1) Austino: c; IJps. XXIII, 5; (1154—59.)
2) Lanate: lc; Leuate: ai; Lauat: P 3) conquestio: abi
4) eius : P
Comp. I. Lib. III. Tit. XXVI. De decimis et primitiis et oblationibus. 37
19. Idem monachis de Sancto Laurentio1. Sicut2 uobis uestra iura
integra uultis illibataque3 seruari, sic et4 aliis iustitiam suam subtrahere nequa¬
quam debetis. Audiuimus autem5, quod decimas ecclesiae de Colligran6 cum ea7
in qua solui debebant8 integritate antequam5 fundus ad uestrum dominium per¬
veniret10 non soluitis11. Unde12 quoniam13 indecens et inhonestum uobis14 ualde
sxistit, ut aliis dampna presumatis inferre, que uobis nullatenus irrogari uelletis,
miuersitati uestrae per apost. scripta precipiendo mandamus et15 mandando pre-
dpimus, quatinus predictas decimas memoratae ecclesiae sine deminutione aliqua
;'t cum ea integritate, in qua antiquitus solui solebant, soluere non differatis, quia16
lobis graue plurimum existeret17, si super hoc18 ulterius ad nos querimonia de¬
ferretur19. Verumtamen si quid20 iuris ibi uos habere confiditis, in presentia
venerabilis fratris nostri Wigorniensis episcopi et dilecti filii nostri decani
Llistrensis occasione et appellatione remota21 ordine iudiciario experiamini, quod22
psi inter uos et partem alteram duxerint23 statuendum firmiter suscepturi24 et in¬
violabiliter seruaturi25.
20. Item Gregorius1. Ut nullus abbas decimas et primitias et reliqua, que
>ecundum statuta canonum ad episcopos pertinent, detineat sine auctoritate Romani
Dontificis seu episcopi, in cuius diocesi habitat, apostolica auctoritate firmamus.
21. Item Iohannes Papa1. Certam habemus predecessorum2 constitutio-
rem et rationem, nichil in hoc mundo habentibus decimas3 et4 oblationes uiuorum
it mortuorum conuenire, qui spontaneam eligentes paupertatem in monasterio suo
legere uolunt sub imperio5, in quibus Christus alitur et uestitur.
22. Alexander III. Lundon. et Wig. Episcopis1. Referente2 magistro
3en.3 latore presentium nobis innotuit, quod hospitalarii de Hardeuic4 decimas
le nutrimentis animalium suorum et decimas quarundam terrarum, que ad ius
iiusdem ecclesiae spectare noscuntur, soluere contradicunt et iniuste detinere5 pre-
fjjumunt. Inde est, quod6 precipiendo mandamus, quatinus predictos hospitalarios
nducatis, ut prescriptas decimas tam maiores quam minores aut earum estimatio-
iem7 memorato Hen. sine diminutione restituant, et de persoluendis8 nullam in¬
ierant molestiam, aut in presentia uestra appellatione remota exhibeant iustitiae
l'omplementum, nullo munimento9 iuri Hen. preiudicium faciente. Quod si ad ad-
nonitionem10 uestram neutrum horum adimplere11 uoluerint, ipsos ad alterum
ifficiendum ecclesiastica districtione compellatis12.
23. Ex Cone. Lat. P. C. : Preterea. Prohibemus — priuetur. c. 14. C. Lat. III. (1179.) =
19. X. (3, 30.)
24. Alex. III. Tolletano Archiepisc. et eius suffrag.1 Vota, que ad
lonestatem respiciunt et ad salutem pertinent animarum, quadam manu sollici-
udinis aduocare tenemur et efficaciter promouere. Ad nos siquidem peruenit,
quod per parochias uestras laici minorum uillarum, que aldeae uocantur, iustas et
laudabiles antiquorum patrum consuetudines presumptuose dantes in desuetudi¬
nem2 postpositis ecclesiis, in quibus ecclesiastica sacramenta ex integro percipiunt,
id ecclesias maiorum uillarum quidam spontanei, quidam a laicis maiorum uilla-
•um coacti, dimidiam partem decimarum suarum persoluere consueuerunt. Unde
quoniam tantae iniquitatis excessum non debemus relinquere incorrectum, fraterni-
Lib. III. Tit. XXYI. 19. 1) Appdx. XIII, 13 ; Lips.
kXIII, 18; Bamb. XXV, 14; Cass. XXXV, 14; in Gilbert.
HoPof epp. ed. Giles II, 108. (1159 — 81.) Ja. 9042. 2) Sic.
. . debetis: deest: orig. 3) et illib. : 0 4) et: deest:
! )QR 5) etiam: 0; deest: orig. 6) Collebram: a;
Collebran: i; Colingeam: bP; Cabrum: c; Colligea: kR;
Volleng: Q; Colingham: 0 orig. 7) ea qua solebant int.
1 reddi : orig. 8) debuerant : R 9) quando : 0 10) per-
benit: ib. 11) soluistis ; R; persoluetis : orig. 12) Ve¬
rum:*} 13) quia: orig. 14) uob .: deest: R 15) et
. . pr. : deest: ib. 16) quia: deest: orig. 17) exsistet:
IP; exsistit: 0 18) bis: 0 19) defertur: OP; referre-
;ur: orig. 20) aliquid: Coli. citt. orig. 21) cessante: 0
k i2) et quod: P; id quod: R; quid (ips.: deest)'. orig.
|}3) duxerit: orig. 24) recepturi: ib. 25) obserua-
I uri : ck orig.
20. 1) Idem: acil; Appdx. XIII, 14; Lips. XXIII, 19;
Cass. XXXV, 15. — ap. omnes: Gregor. P. ; Bamb. XXV,
15. — cap. incertum.
21. 1) Appdx. xni, 15; Lips. XXIII, 20; Bamb,
XXV, 16 ; Cass. XXXV, 16. — cap. incertum 2) add. :
nostrorum: QR 3) et dec. : OR £) et: deest: 0 5) add.:
alterius: R
22. 1) Lips. XXIII, 22 ; Bamb. XXV, 18 ; Cass. XXXV,
18. (1159—81.) Ja. 9064. 2) Deferente : Tcl 3) En. :
PQ ; N. : acil 4) Hardewinc: b; Bard. : c; Here Wincr
P; Bardauic:§; Hered.:P; A.:l 5) retinere: R
6) qu. uobis: Q 7) existimationem: P 8) soluendis :
cklP 9^ add. : in: R; in iuramento: Q .10) commoni¬
tionem: P 11) complere: ib. 12) compellas : ib.
24. 1) 1159—81. — Ja. 9173. 2) consuetudinem: l
38 Comp. I. Lib. III. Tit. XXYII. De regularibus transeuntibus ad religionem.
tati uestrae per ap. scripta precipiendo mandamus, quatinus prefatos laicos omni
studio moneatis et inducatis, ut ecclesiis3 suis, in quibus missas audiunt et bap¬
tismum et cetera ecclesiastica frequentius sacramenta percipiunt, decimas suas ex
integro persoluant, ut iuxta considerationem uestram persoluta4 distribuantur. Si
autem ad hoc discordes extiterint et contumaciter instituta uestra5 neglexerint,
auctoritate nostra ecclesiastica censura remoto appellationis obstaculo eos percel¬
latis, quatinus sententia diuina maneant innodati, quousque consentiant et statuta
nostra firmiter obseruent. Que uero de decimis a laicis in propriis6 ecclesiis per¬
solutis et contradictoribus puniendis a nobis statuta sunt, fraternitati uestrae pre¬
cipiendo mandamus, ut per parochias uestras irrefragabiliter faciatis obseruari.
25. Idem Brixiensi ep. Quoniam a nobis — exhibere. (1159 — 81.) Ja. 8855. =
c. 13. X. (3, 30.)
26. Idem Remensi Archiep. P. C. : De diacono. Parochianos — possunt. (1159 — 81.)
Ja. 9131. =c. 14. X. (3, 30.)
27. Idem Ambian. ep. P. C. : Quod sedem. Ad hec — astringas. (1170 — 71.)
Ja. 7935- = c- 15- X. (3, 30.)
28. Idem Massil. ep. P. C. : Quia super his. De terris — fraudari. (1159 — 81.)
Ja. 9076. 9040. (una eademque decretalis est.) = c. 16. X. (3, 30.)
20. Lucius III. Strigon. Archiep Ad apostolicae — generari. (1181 — 85. ) Ja. 9676. ==
c. 20. (3, 30.)
30. Alexander III. Atrebaten. Episcopo1. Plene nobis innotuit ex tua¬
rum continentia litterarum, quod cum hostia quedam sacrata2 in arca cuiusdam
mulieris parochianae tuae conclusa fuisset, uirtute domini faciente, pars fere media
in corpus Christi manifeste conuersa est, ita ut caro uideretur. Cum uero3 hostia
ipsa a parochiali ecclesia, quam S. tuae ecclesiae canonicus possidet, a te et a
canonicis ecclesiae tuae ad ecclesiam ipsam translata sit, idem canonicus obla¬
tiones, que obtentu illius corporis Christi eidem ecclesiae proueniunt4, instanter
requirit, quas in reparatione ecclesiae fideliter sicut asseris erogasti. Licet autem
eidem canonico petas super hoc silentium imponi, et nos libenter in eo, quod se¬
cundum5 deum possumus, petitiones tuas uelimus attendere6 et admittere, petitioni 1
tuae super hoc non possumus exhibere fauorem, sed uenerabilibus fratribus nostris7
Ambianensi8 et Siluanectensi episcopis, quibus causam ipsam commisimus9, dedi¬
mus in mandatis, ut prefatum canonicum commoneant10 a petitione ipsarum ob¬
lationum desistere, ut11 eas in reparatione prescriptae ecclesiae erogari permittat.
Si uero ad hoc induci12 non poterit, eidem causae debitum finem imponant. Cre¬
dimus enim firmiter et speramus, quod sub examine episcoporum eadem causa
effectum sit debitum sortitura13.
TIT. XXVII. DE REGULARIBUS TRANSEUNTIBUS AD
RELIGIONEM.
1. Alexander III. cruciatis1. Ad petitionem uestram regulam, secundum
quam uiuere debeatis et omnipotenti deo seruire2, duximus constituendam in
primis id statuentes, ut professionem maiori priori faciant omnes laici in manu
eius, se3 absque proprio uicturos promittentes et continentiam, quantum permiserit
diuina gratia, seruare. Cui quidem4 tam clerici quam laici, sicut proprio magistro
et animarum suarum rectori debitam in omnibus reuerentiam5 promittant, nec ali¬
cui inter uos professo liceat ad alium ordinem absque prioris licentia ullo modo
transire, nisi forte ad religionem migrauerit artiorem. Nullus absque maioris6
prioris licentia hospitale audeat facere, nullus proprium habeat; si quid7 acqui-
Lib. IU. Tit. XXVI. 24. 3) in eccl. : ai 4) pere- Tit. XXVII. 1. 1) delect. filiis G. priori et fratri¬
que soluta: aci 5) nostra: bk 6) laic. ipsis: acil bus iuxta disciplinam ( add .: bonae memoriae: OR ) Cleti
30. 1) Lips. XXI, 3. (1159— 81.) Ja. 8834, 2) sacra- (deest: 0; clerici : R) uiuentibus : OPR ; Appdx.XXY III,
menti: P 3) uero: deest: ib. 4) oblatae sunt: ib. 5; Lips. XV, 1; Bamb. XVI, 1. (inscr. deest)', Cass.XXV,l*
5) sec. deum : deest: ib. 6) att. et: deest: ib. 7)nostr.: (1159— 81.) Ja. 9036. 9037. (una decretalis est) 2) deser-
deest: ib. 8) Alban.: bk; Abban. : ai 9) olim com- uire: P 3) se: deest: aci 4) quoque: 0 5) obe-
miseramus: P 10) moneant: ib. 11) et: ib. 12) in- dientiam: ib. 6) mai.: deest: ib.; prior.: deest: R
ducere . . . poterunt : ib. 13) sortita : ib. 7) quis : R
^omp. I. Lib. III. Tit. XXVIII — XXX. De statu monachorum et cellis eorum. 39
ia$t
iere
'r
i I
-Ii
ierit, suo rectori assignet; nullus uestrum alii8 uobiscum esse uolenti crucem
ribuat, sed per medium annum integrum9 uobiscum in probatione permaneat et
Ltnc maiori priori presentetur10, ut ab ipso, non ab alio crucem suscipiat11.
2. Idem Archiepiscopis, epp. et aliis eccl. prelatis per Gall. constitutis. Non est
Volis — compellantur. (1159 — 81. ) Ja. 8916. = c. 7. X. (3, 31.)
3. Ex Cone. Magont. Nullus — uoluntate. c. 23. (813.) =c. 1. X. (3, 31.)
4. Ex eodem. Si quis — dictum est. Cap. incertum = c. 2. X. (3, 31.)
5. Ex Cone. Tollet. Ut clerici — canonici. Ansegis. Capitt. I, 72. = c. 3. X. (3, 31.)
6. Ex Cone. Aurei. Vidua — deponere, c. 25. C. Tribur. (895.) = c. 4. X. (3, 31.)
7. Gregor. Antem. subdiac. loliannes — reddatur. Gregor. I. (591.) Reg. I, 42.
a. 746. = c. 5. X. (3, 31.)
8. Alex. III. mag. Fidantiae can. Ciuitat. Ad nostram — denunties. (1159. — 81.)
: a. 8919. = c. 8. X. (3, 31.)
9. Idem Hiern. (Hereforden. ) ep. Supereo — ueniunt. (1159 — 81. ) Ja. 9010. 9015. (una
ecretalis est.) = c. 9. X. (3, 31.)
10. Idem Ambian. ep. P. C. : Quod sedem. Sane de canonico — compellas. (1170 — 71.)
a. 7935. =c. 10. X. (3, 31.)
11. Idem Beluae, ep. Significatum — compellas. (1159— 60?) Ja. 7138. =c. 11. X. (3, 31.)
TIT. XXVIII. DE CONVERSIONE CONIUGATORUM.
1. Alex. III. Yleren. (Hereford.) ep. P. C. : Super eo quod. Preterea — promittat.
1159 — 8i.)Ja. 9008. 9010. 9015. (una decretalis est. ) = c. 1. X. (3, 32.)
2. Idem Salernit. Archiep. P. C. : Licet preterea. Verum post — remanere. (1159 —
1.) Ja. 9141. = c. 2. X. (3, 32.)
3 Idem Pisano Archiep. Quidam intrauit — mulier. (1159 — 81.) Ja. 9119. =;
3- X. (3, 32.)
4. Idem Exon. ep. Cum sis pr editus — transeat. (1159 — 81. ) Ja. 8963. =c. 4. X. (3, 32. )
5. Idem Strigon et Coloc. Archiep. Coniugatus — coniugium. (1159 — 81. )Ja. 9165. =
5- X. (3, 32.)
6. Idem eisdem. Sane si coniugati — occasio. Cf. cap. anteced. = c. 6. X. (3, 32.)
7. Idem Brixiensi ep. Ex publico — transire. (1159 — 8i.)Ja. 8854. = c. 7. X. (3, 32.)
8. Idem G. Priori et fratrib. S. Ioannis P. C. : Ad petitionem. Uxoratus —
ssumat. (1059 — 8i.)Ja. 9036. 9037. (una decretalis est. ) = c. 8. X. (3, 32.)
9. Idem Episcopo Sanctae Agathae P. C.: De Muliere1. Sane super
o, quod quedam mulier2 uiro3 fidem dederit et ipse illi, quod matrimonium inter
e contraherent, et uiro uolente sacramentum seruare mulier castam disponit4
lucere uitam, discretioni tuae taliter respondemus, quod si coniuncti5 non fuerint,
nulier permittatur ad religionem transire et domino relicto seculo militare. Quod
i facere noluerit et in seculo caste uiuere disposuerit, quia hoc suspectum esset6
;t7 se ad utrumlibet, ad bonum uidelicet et malum8, posset habere9, ipsam matri-
nonium consummare constringas. Beatum enim Iohannem et plures 10 alios ab ipsis
:tiam sponsaliciis ad uitam contemplatiuam legimus euocatos, et ideo eidem
nulieri confidenter permittere poteris, ut transeat ad religionem castitatis uotum
eruatura.
TIT. XXIX. DE VOTO ET VOTI REDEMPTIONE.
1. Alex. III. Exon. ep. De peregrinationis — dispensare. (1159 — 81. )Ja. 8980. (8978?) =
i- X. (3, 34-)
2 Idem Norwic. ep. Venientis ad nos — prouidere. (1166 — 67.) Ja. 7578. =
2. X. (3, 34.)
TIT. XXX, DE STATU MONACHORUM ET CELLIS EORUM.
1. Greg. F. ep. Neapol. Theodosius — contigerit. Greg. I. (595. ) Reg. V, 37. Ja. 988. =
1. X. (3, 35 )
2. Ex Cone. Later. Monachi — transferendi, c. 10. C. Lat. III. (1 179.) — c. 2.X. (3, 35.)
Lib. III. Tit. XXVII. 1. 8) alicui: 0 9) uel posuit: ib. 5) iuncti : ib. 6) esse posset: iit. 7) ser
ntegr. : OR 10) representetur : R 11) accipiat: 0 deest:ib. 8) ad mal. : bk 9) baberi ipsam .. . con-
Tit. XXVIII. 9. 1) Appdx. L, 30 ; (1170 — 71.) Ja. summarii 0 10) complures: ib.
?934. 2) mul.: deest: al 3) add. : suo: 0 4) dis-
40 Comp. I. Lib. III. Tit. XXXI — XXXIII. De iure patronatus et ecclesiis etc. (
TIT. XXXI. DE RELIGIOSIS DOMIBUS UT1 EPISCOPO
SINT SUBIECTAE.
1. Gregor. Victori Neap. ep. Nunc ad basilicam — permitti. Greg. VI. (1045 — 46.)?
= c. 1. X. (3, 36.)
2. Ex decret. Eugenii P. De xenodochiis — ordinentur, c. 24. Cone. Rom. (826.) 1
summarium = c. 3. X. (3, 36. ) L
3. Gregor. Agapeto abbati. Quia monasterium — feremus. Gregor. I. (601.) Reg.
XI, 72. Ja. 1422. = c. 2. X. (3, 36.)
4. Urban. III. Arimin. ep. Licet ad ea — sanctiones. (1185 — 87.) Ja. 9866. = !
c. 4- X. (3, 36.)
■ i <
TIT. XXXII. DE CAPELLIS MONACHORUM ET ALIORUM
RELIGIOSORUM.
C
1. Urban. II. in Cone Claromont. Congregato apud — conuersaiio. Urban. II. (1095.) ,
= c. 1. X. (3, 37.)
2. Ex Cone. Later. P. C. : Cum et plantare. In ecclesiis — remouere. c. 9. Cone. ,
Later. III. (1179.)— repetitur c. 3. (5, 38. ) = c. 3. X. (5, 33.)
3. Alexander III. dilectis filiis uniuersis monachis regularibus1
per Cantuarien. prouinciam constitutis2. Cum deceat nos commodis et ]
profectibus ecclesiarum feruenter3 intendere, nobis summopere congruere4 dinosci-
tur, ut earum5 ordinationibus tanto6 studiosius intendamus, et ne inordinatae 1
remaneant7 uigilem curam et sollicitudinem adhibeamus. Inde est quod uniuer-
sitati uestrae per ap. scripta precipiendo mandamus, ut8 ecclesiis9, in quibus L
representationem10 habetis, cum uacauerint, diocesanis episcopis clericos idoneos
presentetis, qui illis de spiritualibus, uobis11 autem de temporalibus debeant
respondere12.
TIT. XXXIII. DE IURE PATRONATUS ET ECCLESIIS A
LAICIS CONCESSIS.
1. Ex Cone. Mediomatricis. Relatum est — possit, c. 26. C. Cabilon. (813.)==
c. I..X. (3, 38.)
2. Ex Cone. Tribur. Quecumque ecclesia — preesse. c. 32. (895.) = c. 2. X. (3, 38.)
3. Ex concilio apud Confluentiam1. Si laici proprias ecclesias2 ha¬
buerint, a ratione et auctoritate alienum habeatur3, ut ipsi decimas accipiant, et
inde canes aut genitarias4 suas pascant, sed potius presbiteri ecclesiae5 eas
accipiant6 et inde restaurationes7 ecclesiarum et luminaria et hospitum pau¬
perumque8 receptionem exhibeant, et pro sancta ecclesia ac pro statu regni9 dei
misericordiam studiose implorent.
4. Ex Cone. Later. Quoniam in quibusdam — difjfinitium. c. 17. C. Lat. III. (1179.) =
c. 3- X. (3, 38.)
5. Ex eodem. Preterea quia — deponatur, c. 14. ibid. = c. 4. X. (3, 38.)
6. Alexander III. Decano et Precentori et capitulo Vellen.1 Ex dili¬
genti relatione magistri E. accepimus, quod cum bonae memoriae R. quondam
episcopus uester de assensu et uoluntate uestra ipsum canonicum ecclesiae
uestrae recepisset, assignans ei XL.2 solidos sub annua pensione nomine pre-
bendae percipiendos quousque prebenda uacaret in eadem ecclesia, ad quam
ipsum intitulauit, cum eum ad diaconatus ordinem promouerit, predicto episcopo
de medio sublato et redditibus episcopatus ad fiscum deuolutis, cum quedam
prebenda in iam dicta ecclesia uacaret, karismus in Christo filius noster H.
Ij i b. III. T i t. XXXI. 1) et ut : Ici Tit. XXXUI. 3. 1) Burch. III, 239. (ex C. Remensi
3. 1) reg. : deest: l; canonicis reg. : P; mon. et can. presente Ludouico imp. c. 5.); Ivo Beer. III, 281. (ex
reg. : Q orig. 2) Appdx. XV, 24 ; Lips. LII, 28 ; Bamb. eod. = Cone. ap. Confluent.) Lips. LII, 9. — cap. incert.
XLV, 21; Cass. LIII, 21. — in Gilb. Foliot epp. ed. Giles 2) capellas: Burch. Iv. 3) habetur: Burch. 4) gy-
IV, 68; Ja. 8894. (1159 — 81.) 3) firmiter: OR; frequen- naeciarias: l; genitarias: Burch. Iv. 5) ecclesiarum:
ter: orig. 4) competere : R 5) ecclesiarum : orig. Burch.lv. 6) acc. : deest: P 7) restaurationem :
6) toto studio : ib. 7) maneant: § 8) quatenus: R Burch. Iv. P 8) et (ac: Burch.) paup. : Burch. P
9) in eccl. : OR orig. 10) presentationem : 0 orig. 11) et 9) regis : P
nob.: orig.; aut. : deest: 0 orig. 12) reddere rationem: P 6. 1) Vercen. : b (1159 — 81.) Ja. 9192. 2) LX: bk
omp. I. Lib. III. Tit. XXXIII. De iure patronatus et ecclesiis a laicis conc. 41
i.ustris rex Anglorum eam Thomae clerico suo contulit, cui etiam aliam post-
:odum in ipsa3 ecclesia uacantem cum archidiaconatu, ad quem dicitur per¬
dere, concessit, quas in simul non debet habere, cum nulli sit licitum in una et
udem ecclesia duas prebendas optinere. Quo facto idem Thomas fructum pre-
bndae prioris sibi taliter collatae Stephano fratri suo de regia auctoritate confisus
i-nferre presumpsit. Quia igitur interest nostra, que in ecclesiis dei ita inor-
1 nate fiunt studiosius emendare, discretioni uestrae per ap. scripta mandamus,
uatinus si prelibatus E. a memorato6 episcopo de assensu et uoluntate uestra
] canonicum ecclesiae fuerit7 assumptus, ita quod cum prebenda uacaret, sibi
uberet ibidem assignari, prebendam illam cum fructibus, quos predictus Thomas
Jephano fratri suo post susceptum archidiaconatum cum alia prebenda dicitur
cntulisse, memorato E. omni occasione et appellatione remota auctoritate nostra
uam citius assignetis, et eam sibi faciatis in pace et quiete dimitti, quia pro non
fito habetur, quod ab illo datur, qui non potest de iure donare.
7. Idem Eborac. Archiep. P. C. : Relatum est. Quod autem considis — conferri.
| i 79 — 81) Ja. 9332. aut 8982. = c. 5. X. (3, 38.)
8. Idem Exon. ep. Quia clerici — spolietis. (1159 — 81.) Ja. 9020. = c. 6. X. (3, 38.)
9. Idem Hereford. ep. et abb. de Ford. Ex litteris — respondere. (1159 — 81.)
J 9018. = c. 7. X. (3, 38.)
10. Idem Winton. ep. Quamrns simus — irritanda. (1159 — 81.) Ja. 9223. 9226. (una
c:retalis est.) = c. 8. X. (3, 38.)
11. Idem Winton. ep. Querimonia — percellas. (1159 — 81.) Ja. 9211. =0.9. X. (3,38. )
12. Idem Eborac. Archiep. Inter ceteras — ordinare. (1179 — 81.) Ja. 9332. =
cio. X. (3, 38.)
13. Idem abbatib. priorib. et clericis per ar chiepiscopat. Eborac. constitutis.
( m pastorali — censemus. (1159 — 8i.)Ja. 8958. = c. 11. X. (3, 38.)
14. Idem Abbatib. et fratrib. Cistren. ordinis1. Relatum est auribus
istris, quod uos ius representandi2 clericos ad3 ecclesias contra institutionem
^tiquam ordinis uestri4 emptionis titulo et modis omnibus satagitis adipisci, ut
sb tali pretextu uobis liceat habere ecclesias et per uos et5 per alios detinere.
C doniam igitur non decet uos6 occasione qualibet uel optentu ab antiquis institu-
trnibus7 patrum uestrorum recedere, aut quidquam efficere, in quo possitis de
i:io cupiditatis reprehendi, discretioni uestrae per ap. scripta precipiendo manda¬
ris, quatinus iura8 patronatuum in ecclesiis9 aut ecclesias de cetero acquirere
<:sistatis, quia non expedit uobis, nec nos uolumus sustinere, ut sub tali pretextu
ibis uel ordini uestro derogetur. Sane usque adeo uos et ordinem uestrum
eligimus, ut uos in his10 que honestati et religioni contraria sunt, nullatenus
cnfouere11 uelimus, quod12 de uobis nichil incommodi nilquid uolumus audire
siistri.
15. Idem Lundon. ep. Si uero aliquando — euicit. (1159 — 81.) Ja. 9061. =
ci2. X. (3, 38.)
16. Idem dii. filiis Hos. et Templ. Cum seculum — audeatis. (1159 — 81.) =
C13. X. (3, 38.)
17. Idem. Ex insinuatione — percellas. (1159 — 8i.)Ja. 9051. = c. 14. X. (3, 38.)
18. Idem Andrensi ep. Consuluit nos — concedant. (1159 — 81.) Ja. 8828. =
ci5- X. (3, 38.)
19. Idem1. Ad aures nostras peruenit, quod Robertus2 et W. de Crotona3 ius
i.tronatus ecclesiae4 eiusdem loci ab eo ad quem presentatio spectabat, emerunt
«fibus decedentibus R. filius W. iam dicti exemplo patris ius patronatus ecclesiae
ciere non dubitauit, et canonicis de Stoleia5 tantas molestias intulit6, persecu-
t>nes7 et grauamina, quod metui et dolo illius seducti iuri suo penitus renun-
liuerunt. Unde quoniam8, cum ius patronatus annexum sit spirituali, nemini
Lib. III. Tit. XXXIII. 6. 3) eadem: l; eadem 19. 1) Appdx. XV, 16. (Winton. ep.); Lips. LII, 21;
Ia: a 4) inordinata : hl 5) fuerit: aci; fuerint: lil Bamb. XLV, 14; Cass. XIII, 14. (1159 — 81.) 2) F .: Q
Csommemorato : il 7)fuit:«7c 8) al .:deest:cl 3) Certon: a; Octaua:6; Cretona:#; Hortun.:0; Or-
14. 1) Appdx. XV, 10; 'Bamb. XLV, 8. (1159—81.) tona: P; Croto: Q; Catena: It 4) eccl. : deest: 0
Jbresentandi: 0 3) ad eccl. : deest: ib. 4) nostri: Q 5) Stoldeia: c; Stodeleia: l; Stodleia: 0; Losteia: Q;
Hael al. : k; uel per: 0Q 6) nos: 0 7) canonibus: ib. Tolania: R 6) intulerit: R 7) et pers.: PQR 8) Ve¬
ji iure patronatus: ib. 9) in eccl.: ib. 10) in uobis rum quia: P
f s \ deest): ib. 11) fouere: ib. 12) quia: ib.; qui: Q
4 2 Comp. I. Lib. III. Tit. XXXIV. De censibus et exactionibus et procurationib.
licitum est uendere illud, discretioni tuae per ap. scripta mandamus9, quatinus
utraque parte ante te conuocata10 rei ueritatem diligentius inquiras, et, si ita esse
inueneris, predicto R. super patronatu ecclesiae occasione et appellatione remota11
perpetuum silentium imponas, et predictis canonicis ius, quod ibi habebant, si
prior eorum metu capitis32, quod idem R. se abscissurum fide ut fertur firmauit13
eidem renuntiauit14, integre facias15 restitui, non obstantibus litteris nostris, si que
sunt tacita ueritate impetratae.
20. Idem. De iure — reuocare. Cantuar. Archiep. (1159 — 81.) Ja. 8866 — c. 16. X. (3,38.)
21. Idem. Nullus laicus — offeratur. (1159 — 81.) = c. 17. X. (3, 38.)
22. Idem. Significasti — admittendae. (1159 — 8i.)Ja. 9095. = c. 18. X. (3, 38.)
23. Idem abb. S. Albani. Consultationibus — spoliari. (1159 — 8i.) = c. 19. (3, 38.)
c. 4. X. (3, 24.)
24. Idem1. Dilecti filii nostri decanus Eboracensis et prior de Nouoburgo2,.
quibus causam, que inter canonicos de Giseburn. et R. clericum super ecclesia de
Trucornum3 uertitur, commisimus terminandam, transmissa nobis relatione mon-
strauerunt, quod canonici concessionem domini4 fundi habeant, R. uero donatio¬
nem5 uenerabilis fratris nostri Ebroracensis archiepiscopi ap. sedis legati et non
domini fundi se habuisse probauit. Unde quoniam donationes6 ecclesiarum ad
episcopos pertinent, et ad7 laicos assensum spectat prebere, eisdem8 significaui-
mus9, quod si res ita se haberet, uidebatur nobis concessionem archiepiscopi
donationi laicali debere10 preiudicare. Quia sicut diximus, episcoporum est eccle¬
siastica11 beneficia conferre, laicorum uero qui habent in ecclesia ius patronatus,
assensum prebere, quibus in concessionibus ecclesiarum illud obseruandum est,
quod sancti patres reseruare12 noscuntur.
25. Idem Eborac. Archiep. Suggestum est — fulcitur. (1159 — 81.) Ja. 8947. =
c. 20. X. (3, 38.)
26. Idem Illustri Regi Anglorum1. Magnificentiae tuae litteras, quas
pro R. milite super iure patronatus ecclesiae de Bliburg2 apostolatui nostro sere¬
nitas regia destinauit, ea qua decuit benignitate recepimus, promptum animum
plenamque uoluntatem habentes, excellentiae tuae3 preces, in quibus cum deo et
honeste4 poterimus exaudire. Unde5, quoniam sanctorum patrum statutis contra¬
rium uidetur, si clericos ab ecclesiis, quas canonice sunt adepti, patronatus6
obtentu sustineremus amoueri, salua conscientia prenominato militi non potuimus
nostrum7 in parte illa8 impartiri fauorem, cum ex hoc ei, si de iure debet9 habere,
preiudicium in posterum non generetur10.
27. I dem Archiepp., epp. , per Angliam constitutis. Relatum est — euitari. (1159 —
81.) Ja. 8832. = c. 2i. X. (3, 38.)
28. Idem1. Super eo uero, quod clerici et religiosae, sicut asseris, personae
litterarum intuitu, quas habent a laicis, sibi ius in ecclesiis uendicant, hoc tibi
uolumus innotescere, quod ubi2 episcopalis auctoritas non accesserit per litteras
non possunt3 ecclesias optinere.
29. Lucius III. P. C. : Ad abolenda. Preter ea quoniam — prebituri. (1 184.) Ja. 9635. =
c. 23. X. (3, 38.)
30. Idem Norwic. ep P. C. : Tua nos. Cum autem aduocatus — uideretur. Alex. III.
(1159—81.) Ja. 9091.
TIT. XXXIV. DE CENSIBUS ET EXACTIONIBUS ET
PROCURATORIBUS1-
1. Ex Cone. ap. Guarmac. Sancitum est — impendant, c. 10. Capitul. Hludouici 817*
Mon. Germ. LL. 1, 207. = c. 1. X. (3, 39.)
Lib. III. Tit. XXXm. 19. 9) add. : precipiendo : PR
10) uocata: R 11) cessante: ib. 12) captus: OQ 13) fir-
mauerit : abcilOP 14) renuntiauerit : bcilP 15) faciatis : P
24. 1) add. : abbati de Riuesham et diacono et
arcbidiac. Lincolniensi : l; Appdx. XV, 22; Lips. LII, 26;
Banib. XLV, 19; Cass. LIII, 19. (1159—81.); Ja. 9138.
2) Neuburc: 0 3) Creton: ah; Tractorum: b; Certon:
ci; Cradun: 0; G-raton: P; Cant. : Q; Terton. : R
4) domino . . . parant: R 5) donatione: ib. 6) donatio
. . . pertinet: Coli. citt. 7) ad: deest: R 8) eidem : ib.
9) designamus : PQ 10) deb. : deest: Q 11) ecclesia¬
rum: 0 12) obseruare: ai; obseruasse: R; seruare: 0
26. 1) Appdx. L, 32; Lips. LII, 29; Banib, XLV, 22;
Cass. LIII, 22. (1159—81.) Ja. 8817. 2) Blibung: h;
Bligurd: l; Ligugis: 0; Liburg: PQ; Bligurgis: R
3) uestrae : P 4) honestate : Coli. citt. 5) Verum: hlO
6) iuris pat. : l 7) nostr. : deest: P 8) ista: 0 9) de¬
beret: Q 10) generaretur: ib.
28. 1) Appdx. XXVIII, 5. ( cap . : Contingit. Dulmu
ep.) ; Lips. V, 5. (eidem in eadem = Bulm. ep. : Contingit
interdum.); Cass. XVII, 5. (Idem de Castraford et
priori de Esebi) — (1159—81.) Ja. 8931. 2) nisi: OR
3) possint: R
Tit. XXXIV. 1) procurationibus: ac
Comp. I. Lib. III. Tit. XXXV — XXXVII. Ne clerici uel monachi secular. etc. 43,
2. Augustin. sup. ep. ad Roman. Omnis anima — subiectionis. Gloss. ord. in Rom.
. XIII, 1. = c. 2. X. (3, 39.)
3. Gregorius Lucilio Episcopo de Melita1. Offitii nostri decet2 pro¬
positum suadere3 subiectis, ut rebus seruare debeant fidem in placitis, ne dum
lucri4 rapiuntur studio pacificam uertant communionem5 in partem. Peruenit
itaque ad nos, fraternitatis tuae clericos terras Africanae tenentes ecclesiae, quod
pensionem earundem6 dare contempnunt7. Quod si uerum est et ad tuam8 uenit
notitiam, tua in hoc desidia eorum culpa nutrita est, ob quam rem te9 admonemus,.
iit ad soluendam10 pensionem eos11 nulla mora uti permittas12. Nam si huius rei
denuo ad nos querela recurrerit13, et de te aliam estimationem 14 habere incipimus,.
2t in illos15 ut dictum16 est uindicabimus17.
4. Idem ad Stephanum Casterium. Scientes — permittas. Greg. I. (592.)Reg. II, 28.
fa. 818. = c. 3. X. (3, 39.)
5. Pascalis II. Comitissae Matildae. Peruenit ad nos — permittas. (1095 — 1115.) =
5. X. (3, 39.)
6. Ex Cone. Later Cum Apostolus — indultarn. c. 4. C. Later. III. (1179.) =
'• 6. X. (3, 39-)
7. Idem P. C. : Cum in ecclesiae. Prohibemus insuper — habeatur. c. 7. ib. —
7. X. (3, 39.)
8. Alex. III. Wigorn. ep. P. C. : Meminimus. Pr et er ea illi — efficere. (1159 — 81.)
[a. 9193. 9206. 9209. 9016. (una eademque decretalis est. ) = c. 8. X. (3, 39.)
9. Idem Carnot. ep. P. C. : In eminenti. De cetero — excedit. Repetitur can. 5. (1,27.)
10. Idem Carnot. ep. P. C. : Tua nos. Ecclesiis autem — pregrauare. (1159 — 81.)
[a. 8908. 8907. (una decretalis est.) = c. 9. X. (3, 39.)
PIT. XXXV. DE ECCLESIIS RE EDIFIC ANDIS1 ET2 REPARANDIS.,
1. Ex Cone. Later. Cum dicat — cogantur, c. 23. C. Lat. III. (1179.) = c. 2. X. (3, 48.)
2. Idem Ebor. Archiep. Ad audientiam — omittas. (1159 — 81.) Ja. 8949. =
р. 3- X- (3, 48.)
3. Idem Exon. ep. In litteris — inuitentur. (1159 — 81.) Ja. 8981. 8986. 9045. 9046.
'una decretalis est.) = c. 4. X. (3, 48.)
4. Ex Cone. Magont. Quicunque ecclesiasticum — reddant, c. 25. C. Arei. VI. (813.) =
с. 1. X. (3, 48.)
TIT. XXXVI. DE IMMUNITATE ECCLESIAE CIMITERII ET
RERUM AD EAM PERTINENTIUM.
1. Ex sinodo Ioh. Pap. Ut in domibus — hospitentur. Cap. Lamberti Imp. (898.) Mon.
Germ. LL. 1, 565. = c. 1. X. (3, 49.)
2. Greg. ep. Agnello ep. Terracin. Peruenit — prouocari. Greg. I. (598.) Reg. VIII, 18.
[a. 1140. = c. 2. X. (3, 49.)
3. Idem Vitali defensori Sardiniae. Indicatum est — permittat. Greg. I. (599.)
Reg. IX, 64. Ja. 1219. =c. 3. X. (3, 49.)
4. Ex Cone. Later. Non minus — competentem. c. 19. C. Lat. III. (1179 ) =
c. 4. X. (3, 49.)
TIT. XXXVII. NE CLERICI VEL MONACHI SECULARIBUS
NEGOTIIS SE IMMISCEANT.
1. Ex Cone. Magont. Multa sunt — negotiis, c. 14. (813.) = c. 1. X. (3, 50.)
2. Alex. III. in Cone. Turon. Non magnopere — amittant, c. 8. C. Turon. (1163.) =■
c. 3. X. (3, 50.)
3. Ex Cone. Later. P. C. : Clericum. Sed nec procurationes — attemptare, c. 12,
C. Lat. III. (1179.) = c. 4. X. (3, 50.)
Lib. III. Tit. XXXIV. 3. 1) ep. Greg. I. (592.)
Reg. II, 44; Ja. 831. 2) add. : ualde: Reg. 3) magno¬
pere suad. : ib. 4) inconsiderate lucrandi : ib. 5) con-
uentionem in iurgium : ib. 6) add. : possessionum : ib.
7) contemnant: ib. 8) fraternitatis tuae haec sunt pu¬
tata not. : ib. 9) add. : scriptis presentibus : ib. 10) qua¬
tenus ad persolu. : ib. 11) nulla mora, nullaque excu¬
satione eosdem clericos : ib. 12) perm. Sed si fidem
honestatis contemplatione seruare postponunt, tua dis¬
cretione compulsi, quae 'rationi conueniunt cogantur
implere: ib. 13) recurreret: abi 14) extimationem:
aci 15) illo : cU 16) dignum : Reg. 17) uindica-
mus: abcil
T i t. XXXV. 1) edificandis : ab ; add. : edificandm
uel : ck 2) uel : ai
44
Comp. I. Lib. IV. Tit. I. De sponsalibus et matrimonio.
4. Alexander III. Cant. Archiepiscopo et eius suffraganeis1. Fra¬
ternitati uestrae2 per ap. scripta mandamus et3 mandando precipimus, quatinus
nniuersis monachis uestrae4 iurisdictionis artius inhibere curetis, ne uillas uel5
ecclesias recipere6 ad firmas uel detinere7 presumant. Quod si presumpserint8,
•eos auctoritate apostolica freti sublato appellationis remedio faciatis a sua pre-
sumptione ecclesiastica districtione cessare.
5. IdemLundon. ep. Secundum instituta — teneant. (1159 — 8i.) = c. 6. X. (3, 50.)
6. Idem Cantuar. Arcliiep. Clericis qui — subiaceat. (1159 — 81.) = c. 5. X. (3, 50.)
7. Idem Lundon. ep. Relatum est — reuertantur. (1159 — 81. ) Ja. 9062. = c. 7. X. (3, 50.)
8. Eugen. P. Lucell. Arcliiep. Sacerdotibus autem — generari. Iocellino Sarensi ep.
•{1145—53.) = c. 2. X. (3, 50.)
LIBER QUARTUS.
TIT. I. DE SPONSALIBUS ET MATRIMONIO.
1. Alex. III. Ad audientiam — compellas. (1159 — 81.) = c. 4. X. (4, 1 )
2. Idem Winton. Episcopo1. Non sunt una caro uir et mulier, nisi
coheserint copula maritali. Idcirco defuncta sponsa intacta eius soror a2 sponso
hoc non impediente libere ducitur in uxorem.
3. Idem Wigorn. Episcopo1. Consuluit nos tua fraternitas, quid tibi facien¬
dum sit de Willelmo2 parochiano tuo, qui licet in manu tua fidem dederit, quod
mulierem quandam duceret in uxorem, spreta tamen religione fidei ipse3 sibi
aliam copulare presumpsit. Super hoc itaque4 consultationi tuae taliter respon¬
demus, quod licet non sit tutum cuilibet5 contra fidem suam uenire, si tamen aliam
in suam receperit, nec in facto primae mulieris ultra processerit, nisi quod fidem
dederit6, a muliere secunda7 separari non debet, sed ei de lesione fidei peni-
ientia est indicenda8.
4. Idem Panormit. Arcliiep. De illis autem — subsecuta. (1159 — 81.) Ja. 9105. =
c. 5. X. (4, 1.) c. 3. X. (4, 5.)
5. Idem Eberardo Paduano ep. P. C. : Sollicitudini. De muliere — stare. (1159 —
81.) 9284. = c. 6. X. (4, 1 . ) c. 3. X. (4, 16.)
6. Idem Cantuar. Arcliiep. Ex litteris — ministrare. (1159 — 81.) Ja. 8860. =
c- 7. X. (4, 1.)
7. Idem Vigil, ep. P. C. : Cum sit Ro. Sponsam — copulare. (1159 — 81. ) Ja. 9185. =,
<: s. x. (4, 1.)
8. Idem abbatib. S. Eadmundi et de Meseia. Ex parte — euitari. (1159 — 81.)
Ja. 8934. = c. 9. X. (4, 1.)
9. Idem Pictauiensi ep. Exlitteris — celebrari. (1159 — 81.) Ja. 9118. =c. 10. X. (4, 1.)
10. Innocentius II. Vintonien. Episcopo1. Super eo quod interrogasti
de sacramento coniugii breuiter respondeo, illam quam dixisti a patre coniugi
traditam et ab eo, cui tradita fuit2, patri commendatam, donec statuta die in
domum suam traduceret3, dico, quod4 legitimo consensu interueniente ex eo statim
coniunx sit5, quo6 spontanea concessione7 sese coniugem esse asserit8. Non enim
futurum promittebatur, sed presens firmabatur9. Qua propter quidquid cum alia
postmodum factum est in coitu siue in generatione prolis tanto reprehensibilius
Lib. III. Tit. XXXVI. 4. 1) Appdx. XXYII, 1; 3) et ipse: l; et interdicto tuo : R; fid. et interdictum
Lips. XIV, 1; Bamb. XIV, 1; Gass. XXIV, 1. (1159 — 81.) tuum aliam sibi in alia parochia: P 4) utique: 0;
Ja. 8875. 2) tuae: QR 3) et mand. : deest: R deest: R 5) cuil. : deest: 0 6) dedit: ib. 7) ea :ib.
4) auctoritate uestrae: ib. 5) et ecclesias ad firmam 8) inducenda: l; iniungenda: It
uel receptas detin. : 0 6) accipere : R 7) decimare : Q 10. 1) Appdx. VI, 31 ; Bamb. LI, 28 ; Cass. LVIII, 29.
8) presumptum fuerit : R ap. omnes: Innoc. III. (1130 — 43.) 2) fuerat: 0 3) ille
Lib. IV. Tit. I. 2. 1) Appdx. XLV, 5. (1159 — 81.) traducet: ib. 4) quoniam: Q 5) fuerit: OR 6) quod: Q
Ja. 9222. 2) a,: deest: 0 7) uoluntate: 0; confessione: R 8) consenserit: 0Q;
3. 1) Appdx. VI, 2; Lips. LIX, 2; Bamb. LI, 3; Cass. consensit: R 9) confirmabatur: 0
LVIII, 3. (1159—81.) Ja. 9201. ; Wint. ep. : b 2) Wa. : P
Comp. I. Lib. IV. Tit. II. De desponsatione impuberum.
45
ist secundum quanto uerius est10 primum. Constante enim primo quanto amplius,
n deo11 committitur, tanto magis culpa augetur. His igitur12 cognitis, facile erit
liscretioni tuae negotium presentium latoris debito fine terminare.
11. Idem Exon. ep. Super eo quod — terminare. Alex. III. (1159 — 81.) Ja. 8967. =-
' 2. X. (4, 1.)
12. Lucius III. Rapulen. ep. Requisiuit a nobis — debebit. (1181 — 85.) Ja. 9659. =
:. 17. X. (4, 1.)
13. Alex. III. Archiepp., epp., abbatib. et aliis ecclesiar. prelatis et uniuerso
Iero per Angliam et cismarinam terram i 11. regis Anglor. constitutis. Nonestuobis —
S-s portabunt . (1173 — 74. )Ja. 8286. = c. 11. X. (4, 1.)
14. Idem Ianuensi ep. P. C. : Tua fraternitas. Illud quoque — adimpleuerit. (1159 —
1.) Ja. 9031. = c. 11. X. (2, 23.)
15. Idem Baran. Archiepiscopo1. Veniens ad nos P. ciuis tuus in
mdientia nostra proposuit, quod cum ipse mulierem quandam nomine E. iurasset,.
lesponsasset2 et cognouisset, quedam mulier B.3 nomine ipsum impetiit coram te,,
t quod se eam iurasset ducturum in uxorem in presentia tua duobus testibus de-
Jarauit. Adierit4 etiam idem P., quod mater eius5 parata est fidem facere, quod
orefatam B. de sacro fonte leuauit6, et ideo etiam si nullam iurasset aliam uei
lesponsasset, mulierem illam de ratione habere non potest. Licet autem idem uir
e asserat a tua audientia appellasse, quia tamen ad tuam presentiam redire de-
iderat, causam ipsam experientiae tuae committimus7 presentium auctoritate8
►recipiendo mandantes9, quatinus presentibus partibus ueritate inquisita, si tibi
:onstiterit, quod prefatus uir10 mulierem E. desponsasset et cognouisset et quod
►refatam B. tantum iurauerit11, ab impetitione eiusdem B. iniuncta sibi penitentia
le fidei uiolatione, contradictione et appellatione cessante, prorsus absoluas et cum
am dicta E. pacifice manere permittas, aut si coram te legitime probatum fuerit,
[uod mater eiusdem uiri prefatam B. de sacro fonte susceperit12, ei super hoc
►erpetuum silentium imponas. Quod si manifestum et notorum esset, ipsam eam
n13 uxorem duxisse, ab eius consortio, si ita esset, deberet14 separari.
16. Idem ep. S. Agathae P. C. : De muliere. Pr et er ea de muliere — contingat.
1170— 71.) Ja. 7934. =c. 12. X. (4, 1.)
17. Idem procuratorib. et canonicis Soranis. Veniens — obseruari. (1170 — 71.),
a. 7938. = c. 13. X. (4, 1.)
18. Eugenius III. presbit. Aesculano. Iuuenis ille — diuidas. (1145 — 53. Ja. 6685.=
. 3. X. (4, 1.)
19. Alex. III Papiensi ep. Cum locum — mandati. (1159 — 81.) = c. 14. X. (4, 1.)
20. Urban. III. Cum in apostolica — remanere. Cenoman. ep. (1185 — 87-)Ja. 9870.=
. 18. X. (4, 1.)
TIT. II. DE DESPONSATIONE IMPUBERUM.
1. Benedictus P. Gradensi patr. Lex diuinae — monstratur . = C. XXVII. qu. 2. c. 18".
2. Hormisda Eusebio ep. Tua sanctitas — mandamus. Cap. incert. = c. 1. X. (4, 2.)
3. Gregorius Papa1. Manifestum est, eum6 puberem esse, qui gesticula-
ione3 sui corporis talis4 est, ut iam prScreare possit, licet ad metas legibus dif-
initas non peruenerit.
4. Nicolaus P. Ubi non est — tolleretur. Cap. incertum. = c. 2. X. (4, 2.)
5. Alex. III. Herford. ep. Litteras tuae fraternitatis — permittas. (1159—81.)
lar 9009. == c. 4. X. (4, 2.)
6. Idem Eborac. Archiep. Accessit ad presentiam — possunt. (1159 — 81.) Ja. 8952. =
■ 5- X. (4, 2.)
7. Isidorus. Puberes — pariunt. Etymol. XI, 2. = c. 3. X. (4, 2.)
8. Alex. III. Noruic. ep. Continebatur — copulare. (1159 — 81.) Jar 9096. =-
. 6. X. (4, 2.)
9. Idem Baton. ep. De illis qui — consensum. (1159 — 81 ) Ja. 8842. = c. 7. X. (4, 2.)
Lib. IV. Tit. I. 10. 10) est: deest: ib. 11) deum:
p; secundo (in: deest): Q 12) ergo: 0
15. 1) liaret.: b: Barn.: k; — Lips. LIX, 55.
Bathon.); Bamb. IA, 36. (Bathon.); Cass. LVIII, 38.
v Barensi.) (1159—81.) Ja. 8S38. 2) add. : et : R 3) R. :
) et sic deinceps 4) add. : et : R 5) ei. : deest: bcilR
I ) leuauerit: P 7) comm.: deest: acikQ; terminandam
omm. Unde frat. t. p. ap. scr. precipiendo manda¬
mus: P 8) add. : per ap. literas: R 9) mandamus r
abci 10) P. : P 11) iurauerat : kR 12) leuauerit?
PR 13) in: deest: kl 141 debet: P
Tit. II. 3. 1) Appdx. VI, 6; Lips. LIX, 17; Bamb~
LI, 6; Cass. LIX, 17. Gregor VII.: Coli. citt. (1073—85.)
2) eum: deest: P 3) ex gest. : PR; de gest. : 0 4) taL
. . . ut: deest: PQR 5) quamuis ad illas metas : ib.
46 Comp. I. Lib. IV. Tit. III. IV. De sponsa duorum et econuerso.
10 Idem eidem. A nobis tua discretio — proximo capite. (1159 — 8 i.)Ja. 8840. (eadem
«st cum 8842. ) = c. 8. X. (4, 2. )
11. Idem1. Si2 puella3 infra XII. annum4 alicui desponsata fuerit5, uel
sponsus aliquam infra6 XIV. annum desponsauit, antequam ad annos peruenerat7
matrimonio aptos, a pactione nuptiali recedere et ad aliud8 matrimonium con-
uolare non possunt9, sed cum puella ad nubiles annos et sponsus ad annos aptos
matrimonio peruenerit10, tunc de pactione illa11 complenda uel recipienda12 sunt
audiendi et ad conplendum13 matrimonium ab hiis, qui matrimonium iurauerant14,
commonendi15. Sponsa16 autem si nubili etati proxima est, nullus consanguineo¬
rum sponsi potest eam sibi matrimonio copulare.
12. Idem Ianuensi ep. P. C. : Tua fraternitas. De illis autem — accedat. (1159 — 81.)
Ja. 9031.
13. Urban. III. Cenoman. ep. Attestationes — transeundi. (1185 — 87.) Ja. 9870. =
«. 10. X. (4, 2.)
14. Idem Pisano Archiep. Ex litteris — libertatem. (1185 — 87.) Ja 9882. =
«. 11. X. (4, 2.)
TIT. III. DE CLANDESTINA DESPONSATIONE.
1. Ieronimus in parabolis1. „In plateis tuis aquas tuas diuide,“ id est:
iilium tuum ac filiam aliis nuptui trade et hoc manifeste cum pluribus sociis.
2. Ex Cone. Agath. Si quis — probatio. Cap. incertum = c. 1. X. (4, 3.)
3. Alex. III. Beluae, ep. Quodnobis — heredes. (1159 — 8i.)Ja. 8849. = c. 2. X. (4,3.);
c. 9- X. (4, 17.)
TIT. IV. DE SPONSA DUORUM ET ECONVERSO1.
1. Augustin. de fide pactionis et consensus. Duobus modis — suscipiunt. Cap.
incertum .= c. 1. X. (4, 4.)
2. Ex B. lib. XIX. Accepisti — peniteas. Burch. XIX, 5. — c. 2. X. (4, 4.)
3. Alex. III. Salernit. Archiep. Licet preter — seculo. (1159 — 81.) Ja. 9141. 9143.
Juna decretalis est.) = c. 3. X. (4, 4.)
(4.1 Idem. Solet frequenter, ut audiuimus, euenire, ut super clandestinis con-
iugiis, que in archiepiscopatu tuo sepissime contrahuntur, multa litigantium ques¬
tione pulseris, cum ea sit inter contrahentes dissensio, ut unus matrimonium factum
asserat et alter alteri contradicat. Ne igitur pro defectu testium euacuetur, quod
si fieret in publico, auctoritate ecclesiae debent corroborari, monemus fraternita¬
tem tuam atque mandamus, quatinus generaliter in ecclesia sub anathematis inter¬
minatione prohibeas, ne de cetero inter aliquos in absconso, sed publice coram
idoneis testibus sponsalia contrahantur, ut sic saltem, quod iuste sit, digno robore
conualescat, nec hec causa ambigua possint questione pulsari.)
(5. Idem. De iis, qui sponsas alienas rapiunt, antiqua de(?) sinodalis sententia
•seruetur. Quod si forte in ecclesia euentus talis reperiri dignoscitur, et pro salutis
et pro religionis intuitu, potentia remedia circa eos quod debeant tractare pontifices,
sicut canonica, ut his utamur uerbis, docet auctoritas. Quia durior iniquitas differo
durius, posterior quedam tractauit humanius. Nullo modo, ut ad maximam in¬
dulgentiam descendamus, alterius sponsae (raptor) sine publica transeat penitentia.
Quod si huic obedire noluerit, sine ulla refragatione anathematizetur. Frauda¬
tores1 uero illius iuxta modum culpae episcopi2 de cetero peniteant. Si uero
quod non optamus, de gradu ecclesiastico de talibus nuptiis se consensorem uel
iniunctorem manifeste prodiderit, a gradu proprio repellatur, et si fuerit ueri-
similibus suspicionibus pulsatus, se purget.)
Lib. IY. Tit. II. 11. 1) Appdx. YI, 3 ; Lips. LIX, 3.
(P. C. : Cum sit matrimonium); Bamb. LI, 3; Cass.
LVIII, 4. (1159 — 81.) Ja. 9187. — Idem Vigil, ep. : l 2) si
uero : OP 3) puellam : 0 4) annos : R 5) fuer. :
deest: P; aliquis desponsauerit (uel .. . desp. : deest ):
OQR 6) ante: P 7) peruenerit: PQR; ambo perue-
nerint: 0 8) alterius :Q 9) potest: QR 10) per-
aienerint: P 11) ipsa: OPQR 12) remittenda: 0;
retinenda: PR 13) implendum : OPQR 14) iuraue-
runt: OQR; iurauerint: P 15) finis canonis: OPQR
16) Sponsam: ac
Tit. III. 1. 1) Glossa interlin. ad Prouerb. V, 16.
Tit. IV. 1) et sponso duarum: akl
4. 1) hoc et sequ. caput in solo Cod. Barcin. exstant
5. 1) August. : suffragatores legend. censet 2) Au-
gust. : ipsi praeferendum censet
Comp. I. Lib. IV. Tit. V. De conditionibus appositis in desponsatione etc. 47
4. (6.) Idem E bardo1 Paduano Episcopo. Sollicitudini sedis apostolicae
Incumbit, ut si qua2 dubia uel difficilia ad nostram audientiam3 perferantur4, ea
lebemus absoluere5 et in lucidum6 reuocare; super eo si quidem, unde7 nos con-
uluit8 dilectio tua9, quid uidelicet seruandum10 sit et tenendum11 de muliere, que
mm sit uni uiro desponsata et ab alio postea desponsetur et cognoscatur, sollici-
f udini tuae presentibus 12 litteris respondemus 13, quod licet quarundam ecclesiarum
:onsuetudo habeat, ut cum uiro secundo debeat remanere, conuenientius tamen
videtur, ut si uir et mulier ad etatem coniugio aptam deuenerint14, et ita15 mulier
lesponsata fuerit, quod uir mulierem in suam et mulier uirum in suum recipiat,
icet postea ab alio desponsetur et cognoscatur, debeat16 primo restitui.
5. (7.) Idem Archiepiscopo Senonensi P. C.: Sicut Romana1. Porro
i qui2 uir et mulier pari consensu contraxerunt3 matrimonium, et uir ea incognita
,liam duxerit in uxorem et4 eam cognouerit, cogendus est secundam dimittere5 et
d primam redire. Quia quamuis exinde sit diuersa quorundam sententia et non
:adem consuetudo ecclesiae6, tutius tamen uidetur, ut primam habere7 debeat
[uam secundam, cum a prima sine8 iudicio ecclesiae separari non debeat9, post¬
quam cum ea10 pari uoto et consensu11 matrimonium contraxit12. Sane quamquam
nulieri desponsatae et a uiro nondum cognitae liceat13 ad religionem transire,
liam tamen non potest ducere in14 uxorem.
6. (8.) Idem P. C.: Significasti1. Super eo uero2 quod ex tuis litteris
ntelleximus, uirum quendam et3 mulierem de mandato domini utriusque4 sese in-
licem recepisse, nullo sacerdote presente nec adhibita solempnitate, quam solet
Lnglicana5 ecclesia exhibere6, et alium7 predictam mulierem ante carnalem com-
nixtionem solempniter duxisse et8 cognouisse, tuae prudentiae9 taliter duximus
espondendum, quod si10 primus uir et mulier ipsa11 pari consensu de presenti
ese receperint, dicente uno12 alteri: ego te recipio in meum et ego te recipio13 in
cieam, etiam si non intercesserit illa solempnitas, nec uir mulierem carnaliter
ognouerit, mulier ipsa primo debet restitui, cum nec potuerit14 nec debuerit15
>ost talem consensum alii nubere. Si uero consensus talis16 inter eos non inter¬
cesserit, sub uerbis illis que diximus, nec carnalis copula etiam assensu de futuro
nreeunte, secundo uiro, qui eam postea traduxerit17 atque cognouerit, debet mulier
psa relinqui18, et ab impetitione prioris absolui, iniuncta primo uiro19 penitentia
le lesione fidei uel20 uiolatione iuramenti, si dedit exinde21 fidem, uel prestitit22
aeramentum. Appellationi23 autem, si qua super isto casu ab alterutra partium
iierit interposita, nisi appelletur ab eo24, cui causa est remota appellatione com-
nissa, est deuotione debita deferendum.
7. (9.) Idem Ia nuens i ep. Tua fraternitas — irritare. (1159 — 81.) Ja. 9031. =
> 4- X. (4, 4 )
riT. V. DE CONDITIONIBUS APPOSITIS IN DESPONSATIONE
VEL1 ALIIS CONTRACTIBUS.
1. Ex Cone. Affric. Quicumque sub conditionis — teneatur. Cf. c. 7. C. XXXVII.
u. 2. = c. 1. X. (4, 5.) _
2. Gregorius Grisanto ep. Spolet. Cum sit 'proprium — ualeat. Greg. I. (599.)
keg. IX, 37. Ja. 1196. = c. 2. X. (4, 5.)
Lib. IV. Tit. IV. 4.(6.) l)Eboardo: c,- Ebaldo: 6;
J-. -.R; leg. : G-erardo. — Appdx. VI, 18 ; Lips. LIX, 29.
I oan. cont.) ; Bamb. LI, 16. (can. cont.) • Cass. LVIII, 18.
1169 — 81.) Ja. 9284. 2) qua: deest: OQ 3) aurem: R
tj) proferantur: aci; perferuntur: P; deferuntur: R
<) eadem: PQR; soluere: P 6) lueem: 0 7) uestra: Q
i ) consulere uoluit: P 9) tua: deest: Q 10) obser¬
vandum: R 11) retinendum : QR 12) taliter (lit. :
I leest):0 13) duximus respondendum : R 14) uene-
' int: Q 15) infra: 0 16) debet: 0
5. (7.) A Appdx. VI, 17 ; Lips. LIX, 31 ; Bamb. LI,
1 8; Cass. LVIII, 20. (1159—81.) Ja. 9155. 9158. (una de-
1 retatis est.) 2) quis : P 3) contraxerint: Coli. citt.
| ) atque (eam: deest ) : P 5) relinquere: P 6) eccle-
liarum: P 7) hanc (deb. : deest); 0 8) sin q: deest: R
9) debuit: P 10) ipsa: P 11) assensu: P 12) con¬
traxerit: P 13) licet: R 14) in: deest: R
6. (8.) 1) Appdx. VI, 22. (Eberardo Pad. ep.) ; Lips.
LIX, 32. (Norv. ep. : deest)-, Bamb. LI, 19; Cass. LVIII,
21.(1159—81.) Ja. 9095. (?) Idem Nouuic.ep. : l: Norwic.:
QR 2) uero : deest: 0 3) et: deest: R 4) add.:
assensu: 0 5) Anglica: R 6) adhibere: OQR
7) aliam: IQR 8) et cogn. : deest: P 9) paternitati: 0
10) si: deest: Q 11) ipsa: deest: 0 12) dicendo
unus: l; dic. ... mul. : deest: 0 13) rec.: deest: kR
14) potuit: P 15) debuit: PR 16) taliter: P 17) tra¬
duxit . . . cognouit : OP 18) illa restitui : P 19) uiro :
deest: 0 20) et: P 21) exin. : deest: 0 22) prestiterit: Q
23) Appellatio : PR 24) ipso : P 25) cessante : P
Tit. V. 1) et: i; et in: a
48 Comp. I. Lib. IV. Tit. VI. Qui clerici uel uouentes matrimonium etc.
0
3. Alex. III. P. C. : Meminimus. Verum cum alicui — debeat. Repetitur supra c. 2. (1,3.)
4. Urban. III. P. C. : Cum in apostolica. Super eo — consistit. (118^ — 874
Ja. 9870. =c. 5- X. (4, 5 )
TIT. VI. QUI CLERICI VEL VOVENTES MATRIMONIUM
CONTRAHERE POSSUNT.
1. Alex. III. Remensi Archiep. De diacono — demonstrat. (1159 — 81.) Ja. 9131. =!
c. 1. X. (4, 6.)
2. Idem Cenoman. ep. Ex litterarum — ministrare. (1159 — 81.) Ja. 8905. =
c. 2. X. (4, 6.)
3. Idem Exon. Episcopo1. Significatum est nobis, quod quidam sub-
diaconi in tua diocesi existentes uel2 commorantes matrimonia3 contrahere pre- j c
sumpserunt4, et sicut laici quilibet5 cum uxoribus6 commorantur. Unde quoniam
id, sicut tua non ignorat discretio, sacrorum canonum obuiat7 institutis, fraternitati
tuae per ap. scripta precipiendo mandamus, quatinus cuiusmodi uitae subdiaconi ; ij:
illi ante contractum matrimonium extiterint et quales futuri credantur, si uxores
dimiserint, diligenter ac studiose inquiratis8, et si eos honestae uitae ante con¬
tractum matrimonium fuisse, aut dimissis illis, que uxores eorum9 dicuntur esse10,
caste uicturos credideris, tu ipsos mulieres a se dimittere moneas diligentius et
appellatione remota districte compellas. Si autem antea11 dissolutae uitae fuerint12,
aut illis, quas tenent dimissis, in deteriora lapsuri creduntur13 et plures pro una J
frequentare, tu id dissimulare poteris et pro grauiori lapsu uitando, quod insimul L
maneant sustinere. Ita tamen, quod ad altaris ministerium non accedant, nec ec¬
clesiastica beneficia percipiant. Verumtamen14 si tales aliqui ecclesiae persona- k
tum gerunt, aut uxores aut ecclesias prorsus dimittere sunt cogendi.
4. Idem Decano et Canonicis Lemouicensis ecclesiae1. Cum in- |
stitisset apud nos Herbertus presentium lator parochianus uester, ut de ordine sub- |
diaconatus, ad quem recipiendum nimis2 enormiter et inordinate se ingesserat3, j
cum eo misericorditer ageremus, nec4 potuisset, sicut nec5 debuerat6, in hac7 !
parte proficere, tandem a nobis licentiam postulauit, ut posset8 sibi in matrimo- ;
nium9 aliquam legitime10 copulare. Nos itaque studiosius attendentes, quomodo11 i
predictus ordo, cum nullam sibi dignitatem attulerit uel honorem, matrimonium i
eius non impedit, discretioni uestrae12 per ap. scripta precipiendo mandamus, qua- i
tinus si matrimonium legitime duxerit contrahendum, nullus uestrum eum a con- [
tractu matrimonii13 predicti ordinis obtentu prohibere presumat, nec14 sibi propter I
hoc molestiam inferat uel grauamen.
5. Idem Ispalensi Episcopo. P. C.: Continebatur1. Super eo uero2 |
quod asseris, quosdam uiros tuae iurisdictionis in sacris ordinibus constitutos matri- !
monia3 contraxisse, hoc tuae prudentiae respondemus, quod si qui in diaconatu4
et supra matrimonia contraxerunt5, cogendi sunt uxores relinquere6 et uiuere con- f
tinenter, ita quod post peractam7 penitentiam ex dispensatione possint in suis I
ordinibus ministrare. Si uero subdiaconi contraxerint matrimonia8, eos dummodo
ante hoc tales fuerint, quod timendum sit, ne una pro pluribus abutantur, dissi¬
mulare poteris cum suis mulieribus remanere; quia9 tollerandum est malum, ut
peiora uitentur.
6. Idem Wigorn. ep. Meminimus nos — rescindere. (1159 — 81.) Ja 9016. 9206. 9209
(una decretalis est. ) = c. 3. X. (4, 6. )
7. Idem Lucensi ep. Consuluit — promouendus. (1159 — 81.) Ja. 9070. = c. 4. X. (4, 6.)
8. Idem. Veniens — postponas. (1159 — 8i.)Ja. 9235. = c. 5. X. (4,6.)
Lib. IV. Tit. VI. 3. 1) Appdx. XVIII, 13 ; IAps.
LXIV, 12; Bamb. LV, 12; Cass. LXIII, 12. (1159-81.) Ja.
8969. 2) exin. uel: deest: 10 3) matrimonium : 0
4) presumpserint : R 5) quii. : deest: P 6) uxore: R
7) obuiant: ai 8) inquiras: 10PR 9) eor. : deest: 0
10) fuisse: R 11) antea: deest: R 12) fuerit: Q
13) credantur: 0 14) Verum: 1:R
4. 1) Lemouicensibus : PR; Lincolniensibus uel
Lemouic.: 0; Lincoln.: I; — Appdx. XVIII, 14; Lips.
LXIV, 13 ; Bamb. LV, 13. (idem simpliciter) ; Cass. LXIII,
13. (1159—81.) Ja. 9049. 2) minus: 0 3) ingessit: Q
4) et non: IPR 5) non : aciklQ 6) debuit: R 7) hac:
deest: 0 8) possit: IP 9) matrimonio : abci 10) leg.:
deest: 0 11) quod : blOPR 12) tuae: R 13) con¬
tracto matrimonio: 0 14) et: R
5. 1) Appdx. LXV, 9; Bamb. LV, 14; Cass. LIX, 8.
(c/. Lips. LX, 9.) (1159—81.) Ja. 9160. 2) uero : deest: 0R
3) matrimonium: P 4) subdiaconatu: P 5) con¬
traxerint : PR 6) dimittere : IR 7) actam : P 8) ma¬
trimonium : R 9) quod : bclQ
IComp. I. Lib. IV. Tit. VII — XIII. De eo qui cognouit consanguineam etc. 49
TIT. VII. DE EO QUI DUXIT IN MATRIMONIUM QUAM1
POLLUIT2 ADULTERIO3.
1. Idem abbati S. Albani. Propositum est — reportare. (1159 — 8i.) = c. 1. X. (4,7.)
2. Idem abb. de Fontibus et mag. Vacario. Significauit nobis — uxorem. (1159 — 81.)
L 9002. = c. 2. X. (4, 7.)
3. Idem Bauaren. ep. P. C. : Quoniam ex multis auctor. Super Jio c uero — ob~
1 ; ruanda . (1159— 81. ) Ja. 8848. = c. 3. X. (4, 7.)
TIT. VIII. DE CONIUGIO LEPROSI.
1. Idem Cantuar. Archiep. Peruenit ad nos — constringas. (1159 — 81.) Ja. 8861. =
!' 1. X. (4, 8.)
; 2. Idem Baioran. ep. Quoniam ex multis — inuenitur. (1159 — 81.) Ja. 8848. =
i 2. X. (4, 8.)
3 Urban. III. ep. Florentino. Litteras fraternitatis — consummatum. (1185 — 87.)
' 9874 =C. 3. X. (4, 8.)
1?: I
TIT. IX. DE CONIUGIO SERVORUM VEL1 DISPARIS
CONDITIONIS.
1. Adrianus P. Salzeburgen. Archiep. Dignum est — exhibenda. (1151 — 59.)
1. 7068. = c. 1. X. (4, 9.)
2. Alex. III. Priori et preposito Mortar. Proposuit nobis — faciatis. (1159 — 81.)
• 9083- = c. 2. X. (4, 9.)
3. Urban. III. Ariminensi ep. Licet ad ea — indicandum. (1185 — 87.) Ja. 9866. =
3- X. (4, 9-)
TIT X. DE NATIS EX LIBERO VENTRE.
Un. Greg. Non solum — reuocentur. Greg. I. (591.) Reg. I, 55. Ja. 759. =c. un. X. (4, 10.)
TIT. XI. DE COGNATIONE SPIRITUALI ET FILIIS ANTE
VEL POST COMPATERNITATEM GENITIS.
1. Alex. III. Salem. Archiep. P. C. : Licet preter. Utrum autem — habeat. (1179—
i .) Ja. 9148. 9141. 9143. (una decretalis est.) = c. 1. X. (4, II.)
2. Idem eidem. Si uir — dolus, ibid. = c. 2. X. (4, 11.)
3. IdemWigorn. ep. Supereo — assumi. (1159 — 81.) Ja. 9198. = c. 3. X. (4, 11.)
TIT. XII. DE COGNATIONE LEGALI.
Un. Nicolaus ad consulta Bulgaror. Si qua — possunt. (866.) Ja. 2123. =
> un. X. (4, 12.)
i TIT XIII. DE EO QUI COGNOVIT CONSANGUINEAM SUAE
UXORIS VEL SPONSAM SUI CONSANGUINEI.
1 Ex Cone. ap. Metiam. Si quis cum fliastra — nubere, c. 2. Capit. Vermer. (753 )
!on. Germ. LL. I, 22. — c. 1. X. (4, 13.)
2. Alexander III. Wigorn. Episcopo1. Ad aures nostras perlatum fuisse
ignoscas, quod cum2 quidam parochianus tuus uxorem duxisset, ea dimissa aliam
i 3 consanguineam sibi copulare presumpsit4, et eam carnali commixtione cognoscere
; secum tenere minime dubitauit. Cumque prior mulier ei5 super hoc querelam
louisset, matrimonium eius negauit6 et secundae7 copulam confessus8 est. Unde
im primum coniugium aduersus eum per testes probatum fuisset9, quoniam a se-
Lib. IV. Tit. VII. 1) quam prius : ab 2) pol- 79.) Ja. 8627. 2) cum: deest: P 3) S. uxoris suae : P;
ierat: c* 3) per adulterium : b scilicet ei: 0; illius scilicet: orig. 4) pre-
Tit. IX. 1) et: bck sumpserit: R 5) ei: deest: OPR 6) denegauit: OR
Tit. XIII. 2. 1) Appdx. YI, 15 ; Lips. LIX, 27 ; Cass. 7) secundum: 22 8) professus: 0 9) probaretur
1 VIII, 16. in epp. Gilbert. Foliot ed. Giles II, 102. (1163 — fuisse : 0
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
4
50 Comp. I. Lib. IV. Tit. XIV. XV. De sobole suscepta ex secundis nuptiis.
eunda recedere noluit, ad nostram audientiam appellauit. Super quo utique10 tuae
prudentiae respondemus, quod si prior11 mulier et secunda se in12 prima, uel
secunda consanguinitatis 13 linea contingunt14, tu uirum facias utraque omni contra¬
dictione et appellatione cessante carere et sine spe coniugii perpetuo permanere15.
51 uero eas in tertio gradu16 solummodo uel supra se se attinere17 constiterit, tu
ipsum a secunda compellas recedere, et de commisso penitentia sibi condigna im¬
posita eum priorem sicut uxorem suam18 recipere et maritali de cetero19 affectione
tractare constringas.
3. Idem Pictau. ep. Veniens ad nos — accipere. (1159 — 81.) Ja. 9117. =c. 2. X. (4, 13.)
4. Idem1. De illo2, qui mulierem quandam cognouit et filiam eiusdem3 sibi
postea4 in matrimonio copulauit, cui iam per decennium cohabitauit, tuae pru¬
dentiae respondemus, quod si delictum eius, sicut nobis significasti, occultum
existit, penitentia sibi condigna debet imponi, nec ab uxore, tanti sceleris inscia,
est propterea separandus. Si autem5 id publicum6 et notorium esse dignoscitur, et
ab uxore separari debet et perpetuo7 sine spe coniugii permanere.
5. Idem Verulan. Episcopo1. Ex relatione I. presentium latoris et ex
tenore litterarum tuarum accepimus, quod cum idem I. sororem uxoris suae carna- <
liter cognouisset et cum ea diutius permansisset, tu eos abinuicem separasti et iam 1
dictum I. ad nostram presentiam destinare curasti. Super quo utique fraternitati |
tuae duximus respondendum, ut eum studeas Ierosolimam destinare, deinde uero2 ,
cum ad propria redierit, ne absentia3 illorum deterius forte contingat, dissimulare ,
poteris, quod uxori suae cohabitet, non tamen ut eis ad hoc4 licentiam aut fauo- L
rem tuum5 indulgere aliquatenus uidearis.
TIT XIV. DE CONSANGUINITATE ET AFFINITATE.
1. Lucius III. Spaloten.1 Archiepiscopo P. C.: Super eo quod.
' Verum super eo, quod in quinto gradu consanguinitatis in prouincia tua quidam i
dicuntur coniuncti, propter duritiam populi matrimonia2, licet sint contra sacrorum
canonum institutionem contracta, sub silentio et dissimulatione poteris preterire.
2. Alex. III. Cassin. abb. Ex litteris — ignorent. (1159 — 81.) Ja. 8902. =c. 1. X. (4, 14.)
TIT. XV. DE SOBOLE SUSCEPTA EX SECUNDIS NUPTIIS.
1. Alexander III. Canonicis Mutin.1 Dilectus filius noster Egidius
canonicus uester apud sedem apostolicam constitutus a nobis ex parte uestra re- I
quisiuit, si proles suscepta ex secundis nuptiis in quarto gradu possit ad consor- ;
tium cognationis prioris uiri transire. Ideoque uobis significatione presentium re¬
spondemus, quod soboles ex secundis nuptiis suscepta consortio cognationis prioris ;
uiri in prescripto gradu coniungi de iure non potest.
2. Idem Verulan. Episcopo1. Quia nobis significatum fuerat, quod
Octauianus auus Octauiani de Tracterio quandam feminam carnaliter cognouit, j
ex qua filium procreauit, et postmodum uirum accipiens, filium generauit, cui cum |
Octauianus predicti Octauiani nepos filiam suam tradere disponeret uxorem,
fraternitati tuae nos mandasse recolimus, ut id matrimonium fieri prohiberes et
si contractum esset, omnino faceres dissolui. Sane scire uolumus sollicitudinem
tuam, quod illis, qui in aliis causis ex auditu solummodo testificantur, fides non
est aliquatenus adhibenda, sed in parentela et matrimonio testimonium sufficit ex
auditu, si testes iurauerint se a maioribus suis hoc audisse et ipsi ita credant.
Lib. IV. Tit. XIII. 2. 10) itaque: R 11) supe¬
rior: l; ei primam mulierem et secundam : P 12) uel: 0
13) cons. : deest: OR 14) contigerit: IP 15) ma¬
nere: OPR orig. 16) eas interdicto gradu {male): 0
17) sese attingere: 0 18) suam : deest: IP 19) decet.:
deest: ib.
4. 1) Appdx. L, 4. (W. Alban ep.) 1159—81. 2) ado¬
lescente : 0 3) eius : 0 4) post (in : deest) : 0
5) uero: 0 6) pubi, et: deest: 0 7) perp. : deest: 0
5. 1) Appdx. L, 5. (1159—81.) 2) uero : deest: 0
3) ex abs. : l; abstinentia: 0 4) ad h. : deest: cil
5) tuum : deest : 0
Tit. XIV. 1. 1) c/. ad c. 3. (1, 13.) — legend. for*
tasse: Spalatrensi 2) matr. talia: l
Tit. XV. 1. 1) 1159— 81. Ja. 9084.
2. 1) 1159—81. Ja. 9183.
Comp. I. Lib. IV. Tit. XVI— XVIII. Qui filii sint legitimi.
5i
TIT. XVI. DE FRIGIDIS ET1 MALEFICIATIS2 ET IMPOTENTIA
COEUNDI.
1. In B. lib. XIX. Accepisti mulierem — domino. Burchard. Wormat. XIX, 104. (ed.
i Vasserschleben. ) = c. 1. X. (4, 15 )
2. Alexander III. Adranensi1 Episc. P. C.: Consuluit. Super eo2
[iero, quod de illo3 nobis significasti, qui cum procreare uelit4 filios, uxori suae
•unquam carnis5 debitum reddidit uel reddere potuit, inquisitioni tuae taliter
| ©spondemus, quod diuersa sunt inde decreta et6 diuersae sententiae, sed consue-
udo est Romanae7 ecclesiae in similibus taliter tenere, quod si non potest eam
icut8 uxorem habere, ipsam9 habeat sicut sororem.
3. Idem Ambian. ep. Quod sedem — reputantur. (1170 — 71.) Ja. 7935. =
• 2. X. (4, 15.)
4. Clemens III. O. Verulano Episcopo1. Litteras tuas recepimus, ex
piarum tenore cognouimus, quod cum lator presentium quandam feminam iam
lapso quinquennio sibi matrimonio copulasset et secum per tres menses in eodem
jecto dormisset, maleficio suo creditur impeditus, quod cognoscere illam nequiuit.
mper quo sedis apostolicae litteras recepisti, in quibus continebatur, quod de
lomanae ecclesiae consuetudine non erat talium matrimonium separandum.
Unde conuocatis eis ad tuam presentiam, cum uiuerent separatim, compulisti eos
id habitationem redire communem et licet postmodum in eadem domo et lecto
'uissent et idem homo multa uerba2, sicut tibi constitit, eidem feminae contulisset,
:i tamen non potuit carnaliter commisceri, propter que tu timens, ne idem uir
lomicidii reatum incurrat, quid in hoc casu esset agendum, nos consulere uoluisti.
Quo circa discretioni tuae per ap. scripta mandamus, quatinus pro memoratis
occasionibus non dimittas, quin predictos uirum et uxorem per censuram ecclesias-
icam insimul habitare compellas.
TIT. XVII. DE MATRIMONIO CONTRA INTERDICTUM
ECCLESIAE CONTRACTO1.
1. Celestinus P. Florentin. eccl. Videtur nobis — recipiuntur. Ja. CXCI. =
3. X. (4, 18.)
2. Alex. III. Paduano ep. Litterae quas — coniungi. (1159 — 81.) Ja. 9116. ==
:. 1. X. (4, 16.)
3. Idem Winton. Baton. Hereford. epp. Ex litteris — fecerunt. (1174 — 81.) Ja.
9309. = c. 2. X. (4, 16.)
TIT. XVIII. QUI FILII SINT1 LEGITIMI.
1. Alex. III. Conquestus est — percellatis. (1159 — 81.) Ja. 9237. = c. 1. X. (4, 17.)
2. Idem. Cum inter I. — inferri. (1159 — 8i.)Ja. 9262. = c. 2. X. (4, 17.)
3. Idem Rotomag. Archiep. Transmissae nobis — filium. (1 159 — 81. ) Ja. 9139. =
b 3- X. (4, 17.)
4. Idem Exon. Winton. epp. et abb. Forden. Causam que — expirare. (1159 — 81.)
|[a. 8997. =c. 4. X. (4, 17.); c. 17. X. (1, 29.); c. 3. X. (2, 14.)
5. Idem B. Exon. ep. et abb. Fordensi. Lator presentium — decidat. (1161— 81.)
Ja. 9275. = c. 5. X. (4, 17.)
6. Idem Exon. ep. Tanta est uis — potuerunt. (1159 — 81.) Ja. 8982. =c. 6. X. (4, 17.)
7. Idem Lundon. et Wig. epp. Causam que — impetitum. (1159 — 81.) Ja. 9066. =
b- 7- X. (4, 17.)
8. Idem ep. et Archidiac. Vicentin. Perlatum est — imponatis. (1170 — 71 )
[a. 7940. = c. 8. X. (4, 17.)
Lib. IY. Tit. XVI. 1) et : deest: cibi 2) malefi- let: OR 5) carnale: K 6) et: deest: 0 7) Romana
ciis: l (eccl. : deest) : QR 8) tamquam: R 9) eam: QR
2. 1) Adrian.: ai; Arensi: b; Aderemensi : k; 4. 1) (1190 — 91.) Ja. 10288. can. deest: b 2) uer-
\kppdx. VI, 24. (Andrensi ep.); Lips. LIX, 34. (Remensi bera:&
archiep.); Bamb. LI, 21.; Cass. LIX, 34. (ut in Lips.) Tit. XVII. 1) celebrato: Z
;il59— 81.) Ja. 8828. 2)illo:P@ 3)eo:P 4) uel- Tit. XVIII. 1) sunt: alci
4*
52
Comp. I. Lib. IV. Tit. XIX. XX. De diuortiis.
TIT. XIX. QUI MATRIMONIUM ACCUSARE POSSUNT1 VEL
TESTIFICARI2.
1. Alex. III. Parmensi ep. Relatum est — audiendi. (1159 — 81.) = c. 1. X. (4, 18.)
2. Idem Burdega. Archiepiscopo1. Consuluit nos tua fraternitas quid
tibi faciendum sit de quodam milite, qui cum mulierem quandam duxerit2 in
uxorem et eam tempore longo tenuerit et3 prolem ex ea susceperit, nunc matri¬
monium ipsum4 accusat, dicens se ei5 in quarto gradu consanguinitatis esse. Ad
quod utique6 consultationi tuae taliter respondemus, quod si prefatus miles
mulierem ipsam in facie ecclesiae duxit7 et longo tempore tenuerit8, non debet
uox suae accusationis admitti, nisi aliae personae idoneae9 apparerent et10 merito
suspicione11 carentes, que12 matrimonium ipsum uelint legitime et13 possint14
accusare, nec eaedem15 personae admitti debent, si per XX. uel XVIII. annos in-’
simul sine questione mansissent.
3. Idem B.1 Exon. Episcopo2. Peruenit ad audientiam nostram quod
Hug. de Relega3 et M. uxor eius in tali sunt linea consanguinitatis coniuncti
quod nullo modo possunt4 insimul legitime commorari. Unde quoniam ad hoc
magna est discretio adhibenda, fraternitati tuae per ap. scripta precipiendo man¬
damus, quatinus si aliqui apparuerint, qui uelint et possint matrimonium ipsum
legitime impetere5, utraque parte ante tuam presentiam6 conuocata, quanto tem¬
pore cohabitauerunt7, diligenter ac studiose perquiras, et utrum tempore, quo con¬
iuncti fuerunt8, accusatores siluerunt9 et eos coniungi debere cognouerunt10 sollicite
inuestiges. Quod si illos tempore coniunctionis hoc sciuisse et siluisse constiterit,
de cetero graue esset eos audire. Tollerabilius est enim aliquos contra statuta
hominum copulatos relinquere11, quam coniunctos quoslibet legitime contra statuta
domini separare. Si uero matrimonium ipsum12 est recenter contractum, uel
notitiam eius tempore contractus ad accusatores peruenisse non constiterit13, fama
uiciniae et personarum sollicite perscrutata, causam audias et eam fine canonico
studeas terminare.
4. Repetitur c. 8. de testib. (2, 13.)
TIT. XX. DE DIVORTIIS.
1. Ex Cone. ap. Vermer. Si qua mulier — maneat, c. 5. Capit. Vermer. (753 ) Mon.
Germ. LL. 1, 22. = c. 1. X. (4, 19.)
2. Alex. III. Archiep. Beluacensi. Quesiuit a nobis — seruetur. ( 1 1 72 — 73.) Ja.
8191. = c. 2. X. (4, 19.)
3. Idem Ambian. ep. P. C. : Quod sedem. Porro de comite — contracta. (117° — 71-)
Ja. 7935- =c. 3. X. (4, 19.)
4. Idem. Significasti nobis — commisisse. (1159 — 8i.)Ja. 9177. = c. 4. X. (4, 19.)
5. Urban. III. Florentin. ep. P. C. : Litteras super. l)e illa uero — compellendam.
(1182 — 87.)Ja. 9873. 9874. (una decretalis est. ) = c. 6. X. (4, 19.)
6. Idem Episcopo Wigorn. P. C.: Meminimus1. Si aliquis2 parochia-
norum tuorum matrem, sororem3, uel filiam uxoris suae carnaliter forte4 cognouerit
et hoc publice5 et6 manifestum extiterit, est ab ea penitus separandus, et uterque
illorum, scilicet tam mechus quam mecha, debent7 sine spe coniugii8 perpetuo
permanere. Si autem id9 occultum fuerit et secretum, penitentiam de commisso
debet accipere et uxori suae infra tempus penitentiae uel extra debitum, si
Lib. IV. Tit. XIX. 1) non poss. : abii 2) in eo
test. : l
2. 11 Appdx. YI, 30; Lips. LIX, 40; Bamb. LI, 27;
Cass. LVIII, 28; (1159—81.) Ja. 8857. 8858. 8859. (una de¬
cretalis est) 2) duxit: bck 3) et: deest: 0 4) suum: 0
5) se ei: deest: 0; ei: deest: R 6) itaque: R 7) du¬
xerit: 0 8) tenuit: kPR 9) et id.: 0 ; appareant: OR
10) et: deest: P; nec: R 11) suspicionis: acikOQR
12)qui:PB 13) et: deest: Q 14) possunt: 0 15) here¬
des: 009
3. 1) H. : R 2) Appdx. VIII, 23; Lips. LIX, 57;
Cass. LVIII, 39. (1159—81.) Ja. 9271. 3) Relegata : l;
Kalega: 0; Belega: P; Wigandus de Tela: R 4) pos¬
sint:^ 5) impugnare : 0 6)antete:i2 7) coha-
bitauerint: kOR 8) fuerint: bk 9) siluerint: 0R
10) cognouerint: 0 11) add. : coniunctos: 0 12) ips.:
deest: R 13) constiterint: R
Tit. XX. 6. 1) Appdx. XII, 1; Lips. LX, 1. (P. C.:
Super eo quod a nobis) ; Bamb. LII, 1. (Wig. ep. sim¬
pliciter) ; Cass. LIX, 1. (ut in Lips.) (1159—81.) Ja. 9016.
9206. 9209. (una decretalis est) 2) quis: 0 3) uel
sororem: OQ (uel fil. : deest): R 4) forte: deest: l 5) pu¬
blicum: OPQR 6) uel: R 7) debet: aO 8) sine
coniugio manere: R 9) hoc: 0; deest: Q
|e«
[teri
(est
; P
\V
p
iP
!)f'
jiec
'Sic
i iln
p
p
i*-
p
1
1
1
Comp. I. Lib. V. Tit. I. De accusationibus.
53
uegerit, soluere. Sane si aliquam uxoris suae consanguineam, que illam10 in
titio11 uel alio deinceps gradu contingat, carnali commixtione cognouerit l2, non
<t propterea inter eos diuortium celebrandum13, sed deliquenti secundum qua-
latem personae et criminis est penitentia iniungenda.
TIT. XXI. DE DOTE POST DIVORTIUM RESTITUENDA.
1. Ex Cone. hab. ap. Guarmatiam. Mulieres uero — uxorem. Cap. incertum. =
Is. X. (4, 20.)
2. Alexander III.1 Ex conquestione 2 M.3 mulieris nobis innotuit, quod
] 4 quondam uir suus, a quo, sicut dicitur, fuit iudicio5 ecclesiastico separata,
otem suam sibi reddere contradicit. Quia uero indecens est et a iuris ordine6
denum, ut predicta mulier dotem suam amittat, fraternitati tuae per ap. scripta
|ecipiendo mandamus, quatinus si eadem mulier a predicto uiro fuit7 iudicio
«clesiastico separata, ipsum moneas8 et si necesse fuerit appellatione remota9
«clesiastica districtione compellas, ut predictae mulieri dotem suam restituat
|t secundum consuetudinem terrae in presentia tua iustitiae plenitudinem
I hibeat.
3. Urban. III. decano cantori et capicerio Lexorii. Significauit nobis — com¬
pilatis. (1185 — 87.)Ja. 9877. = c. 2. X. (4, 20.)
TIT. XXII. DE SECUNDIS NUPTIIS.
1. Idem Vigil, ep. Vir autem — debet. Alex. III. (1159 — 81.) Ja. 9186. 9185. (una
|:retalis est. ) = c. 3. X. (4, 21.)
2. Idem Exon. ep. P. C. : In Litteris. Super illa uero — aboletur. (1159 — 8i.)Ja.
286. 8981. 9045. 9046. (una decretalis est. ) = c. 4. X. (4, 21.)
3. Lucius III. Uniuersis Christianis in captiuitate Sarracenorum positis.
I minus ac — reuertatur. (1181 — 85.)Ja. 9685. = c. 2. X. (4, 21.)
LIBER QUINTUS.
TIT. I. DE ACCUSATIONIBUS.
1. Felix P. II. Si legitimi — accusatus. Pseudo-Felix II. ep. I. c. 18. ap. Hinschius
i 488. Ja. CLVIII. = c. 1. X. (5, 1.)
2. Gregor. Antemio subdiac. Cum fortius — deportari. (601.) Reg. XI, 71. Ja.
■ 21. = c 1. X. (5, 2.)
j 3. Pascal. P. Nulli episcoporum — separare. Cap. incertum = c. 5. X. (5, 1.)
4. Ex Cone. Magont. Deliis — replicari. Paulus recept. sent. §. 1. t. VI. B. Lib. I. ===
c6. X. (5, 1.)
i 5. Gregorius Guidascalo duci Campaniae. Illa prepositorum — absoluantur. (600.)
3:g. X, 11. Ja. 1294. = c. 3. X. (5, 1.)
6. Idem Constantiae augustae. Omnipotens deus — honoretur. (594-) Reg- V, 21,
j 973- = c. 4- X. (5, 1.)
7. Stephan. P. Repellantur cohabitantes — solet. Pseudo-Steph. I. ep. 2. no. VII. ap.
Imschius p. 184. Ja. XCV. = c. 7. X. (5, 1 )
8. Felix P. epp. per Galliam constitutis. Si quis episcopus — deferatur. Pseudo-
I lix I. ep. II. no. IX. ap. Hinschius p. 201. Ja. CI. = c. 2. X. (5, 1.)
9. Ex B. lib. XIX. Accusasti aliquem — debes. Burch. Wormat. lib. XIX. c. 27. (ed,
i asserschleben. ) = c. 8. X. (5, 1.)
10. Alex. III. P. C. : Licet preter soli. De cetero — remouendi. Repetuntur c. 14.
: 13 ); c. 6. (2, 2.)
Lib. IY. Tit. XX. 6. 10) illi: OQR 11) tertio
idu uel deinceps : OPQR 12) cognouit: ai 13) sen-
ltia diuortii celebranda : l
Tit. XXI. 2. 1) Appdx. XXXIII, 2. (uen. fratri N.ep.
thon.) ; Lips. LXIII, 7. (idem) ; Cass. LXII, 6. (idem.) ;
Baiocensi ep. : l (1159—81.) Ja. 8841. 2) questione : R
3) E. : 0 4) R. : 0 5) sine iud. : 0 6) ratione : R
7) fuerit: OP 8) commoneas: P; add.: et inducas: 0
9) cessante : R
54 Comp. I. Lib. V. Tit. II. De simonia et ne aliquid pro spiritualibus etc.
11. Augustinus super Genes, de morte Abel. Evidentia perpetrati — accusatoris.
Glossa interlin. ad c. 4. Genes. = c. 9. X. (5, 1.)
12. Alex. III. Gaetano electo. Cum P. Manconella — permittas. (1166 — 67.) Ja.
7577- =c. 10. X. (5, i.)jc. 7. X. (5, 34.)
13. Idem Wigorn. ep. Ex parte tua — ministrari. (1170 — 71.) Ja. 7941. =
c. 11. X. (5, 1.)
TIT. II. DE SIMONIA ET NE ALIQUID PRO SPIRITUALIBUS
EXIGATUR VEL PROMITTATUR1.
1. Gregor, gener, sinodo presidens. In ordinando — ■ prohibemus. Cone. Rom. sub
Greg. hab. = c. 1. (5, 3.)
2. Ex Cone. Magont. Quia alium — deponatur, c. 12. (847.) = c. 2. X. (5, 3.)
3. Deodatus P. Si dominus — exorandus. Cap. incertum = c. 3. X. (5, 3.)
4. Idem. Accusatum simonia — addiscere. Greg. I. (545 ) Reg. VI, 3. Ja. 1013. =
c. 4- X. (5, 3 )
5 Idem. Quotiens contra — disceremus. Ibidem = c. 5. X. (5, 3.)
6 Lucius P. Sicut enim simoniaca — mulctauit. Cap. incertum = c. 6. X. (5, 3.)
7. Alex. III. in Cone. Turon. Non satis — auget. c. 6. C. Turon. (1163.) =
c. 8. X. (5, 3.)
8. Ex Cone. Later. Cum in ecclesiae — imitatur, c. 7. Cone. Later. III. (1179.) =
c. 9. X. (5, 3.)
9. Alex. III. Vigil, ep. Cum sit Romana — potes. (1159 — 81.) Ja. 9185. 9186. (una
decretalis est.) = c. 10. X. (5, 3.)
10. Idem Tollet. Archiep. De hoc autem — possint. (1159 — 81.) Ja. 9170. =
c. 11. X. (5, 3.)
11. Alex. III. Eborac. Archiep. Cum essent — permittas. (1159 — 81). Ja. 8948.=
c. 12. X. (5, 3.)
12. Idem Cistrensi ep. Insinuatum est — deierare. (1159 — 81.) Ja. 8910. =
c. 13. X. (5, 3.)
13. Idem. Nemo presbit er orum — est. Capit. Hincm. Rem. c. 13. = c. 14. X. (5, 3 •)
14. Idem Vener. fratr. n. Wigorn. ep. et dii. fil. de Pateia priori. Querelam
monachorum — exequatur. (1163 — 79.) Ja. 8629. = c. 15. X. (5, 3.)
15. Idem. Ea que de auaritiae — uobis. (1159 — 81.) Ja. 9243. — c. 16. X. (5, 3.);
c. 12. X. (3, 30.)
16. Deusdedit. Tanta est — meretrix. Cap. incertum = c. 6. X. (5, 3.)
17. Alexander III. Cant. Archiep. et eius suffraganeis1. Cum clerici
uestrae iurisdictionis, sicut accepimus, decedentibus ecclesiarum personis paciscan¬
tur2, ipsis3 ecclesiis maiores solitis soluere pensiones, ut facilius easdem ecclesias
possint adipisci, nos quidem ad tam detestabile uitium extirpandum, attentam
uolumus curam et sollicitudinem adhibere4. Inde est quod fraterniti tuae5 per
ap. scripta precipiendo6 mandamus, quatinus clericis omnibus uestris, ne id at¬
temptare presumant, publice7 sub districta penitentia8 prohibeatis, et9 si qui¬
dem contra prohibitionem uestram10 uenire presumpserint appellatione postposita
eos ecclesiis11 taliter adeptis quam citius12 spolietis et alias13 pro tantae pre-
sumptionis excessu seueritate ecclesiastica puniatis. Ad hoc quia sunt clerici
quidam, qui cum religiosis uiris collusione facta citra auctoritatem diocesiani
episcopi ecclesias, quas tenent, eis14 constituunt censuales, ut post decessum eorum15
eaedem ecclesiae per representationem eorumdem religiosorum uirorum ad filios
uel nepotes clericorum ipsorum16 possunt17 transferri, presentium auctoritate uobis
precipimus, ut si qui clericorum uestrorum inuenti fuerint facere talia, eos a
prescriptis ecclesiis sublato18 appellationis remedio non differatis auctoritate apo
stolica remouere, ne de sua19 fraude uel dolo uideantur commodum reportare.
18. Lucius III. Spelatren. Archiep. P. C. : Super eo quod. De simoniace — sunt.
(1181— 85.) = c. 22. X. (5, 3.)
19. Alex. III. Bar. Ricardo. Ex diligenti — demonstrare. (1159 — 8i.)Ja. 9245.=
c. 17. X. (5* 3 )
20. Idem S trigon. Archiep. Et si questiones — consueuit. (1166,?) Ja. 7553- ""
c. 18. X. (5, 3.)
Lib. V. Tit. II. 1) uel prom. : deest: l
17. 1) Lips. VI, 2 ; Cass. XVIII, 2. (1159—81.) Ja. 8883.
2) paciscuntur: al 3)exips.:P 4) exhibere: R
5) uestrae: kR 6) prec.: deest: R 7) pub. : deest: R
8) pena: abei 9) et : deest: R 10) nostram : P 11) ab
eccl. : P 12) quantocius P; quanto cit. : R 13) aliter: R
14) ab eis : R 15) eorundem eccles. : R 16) suorum
ips. : P 17) possint: R 18) i’emota appellatione: R
19) sua: deest: cklP
55
Comp. I. Lib. V. Tit. III— VI. De hereticis.
21. Lucius III. Matteus cardinalis — - patiatur. (1181 — 85.) Turon. Archiep.
«23. X. (5, 3.)
TIT. III. NE PRELATD VICES SUAS VEL ECCLESIAS ALIIS
SUB ANNUO PRETIO CONCEDANT.
1. Alex. III. in Cone. Later. P. C. : Cum in officiis. Preterea quoniam — amittat.
< 15. C. Lat. III. (1179.) = c. 1. X. (5, 4.)
2. Idem in Cone. Turon. Quoniam in quibusdam — percellatur, c. 7. (1163.) =
«2(5,4)
3. Idem in Turon. Cone, residens ait. Quoniam enormis — habetur. = c. 3. X. (5,4.)
4. Idem Exon. ep. Querelam magistri — possidere. (1159 — 81.) Ja. 8974. = c. 4. X. (5,4.)
TIT. IV. DE MAGISTRIS ET NE ALIQUID EXIGATUR PRO
LICENTIA DOCENDI.
1. Ex Cone. Later. Quoniam ecclesia — impedire. c. 18. C. Lat. III. (1179.) =?
I1 (5, 5 )
2. Alex. III. Winton. ep. P. C. : Nuntios. Prohibeas attentius — preficere. (1159 —
l.)Ja. 9228. 9229. (una decretalis est. ) = c. 2. (5, 5.)
3. Idem. Quanto Gallicana — ualebunt. (1170 — 72.) Ja. 7993. — c. 3. X. (5, 5.)
TIT. V. DE IUDEIS ET SARRACENIS ET EORUM SERVIS.
1. Ex Cone. Maticen. Presenti concilio — * tenere. c. 16. C. Matiscon. (581.) =
1 X. (s, 6.)
2. Ex gestis Roman. Pontificum1. Tempore2 Zachariae natione Greci
«ntigit plures Venetorum3 hanc Romam4 in urbem aduenisse negotiatores, et
]ercimonii nundinas propagantes multitudinem mancipiorum, uirilis scilicet et
] minei 5 generis, emere uisi sunt, quos in6 Affricam ad paganam gentem nite-
Itntur deducere, quo cognito idem sanctissimus pater fieri prohibuit, hoc indicans,
uod iustum non esset, ut Christi abluti baptismo, paganis gentibus deseruirent,
utoque eisdem Venetis7 pretio, quod in eorum emptionibus8 dedisse probati
fnt, cunctos a iugo seruitutis redemit atque more liberorum degendos absoluit.
3. Gregor. Venantioep. Lucensi. Multorum ad nos — dampnauit. Gregor. I. (594.)
Ifg. IV, 21. Ja. 928. = c. 2. X. (5, 6.)
4. Idem Ianuario ep. Iudei de duitate — permittit. Greg. I. (598.) Reg. IX, 6. Ja.
; 62 = c. 3. X. (5, 6.)
5. Ex Cone. Later. Iudei siue — exhiberi, c. 26. C. Lat. III. (1179.)== c. 5. X. (5,6.);
<21. X. (2, 20.)
6. Ex eodem. Ita quorumdam — proferatur, c. 24. 16. ib. = c 6. X. (5, 6.)
7. Alex. III. Quia super his — conuertantur. Massiliensi ep. (1169 — 8i.)Ja. 9040. 9076.
(ia decretalis est.) — ■ c. 4. X. (5, 6.)
TIT. VI. DE HERETICIS.
1. Stephanus omnib. epp. Dubius in fide — ignorant. Pseudo-Sixtus ep. I. c. 3.
inschius p. 107. Ja. XXVIII. = c. 1. X. (5, 7 )
2. Leo P. Toribio Arusticensi ep. Qui alios — demonstrat, ep. 15. ed. Baller. (447.)
;. 190. = c. 2. X. (5, 7.)
3. Augustin. de fide. Firmissime tene — salutem. Fulgent, de fide = c. 3. X. (5, 7.)
4. Gregor. Anastasio Antioceno. Fraternitati tuae — auctores. Greg. I. (599-)
leg. IX, 49. Ja. 1209. = c. 4. X. (5, 7.)
5. Alex. III. Remensi Archiep. Cum Christus — subsistens. (1177.) Ja. 8467. —
7- X. (5, 7-) o r , x
6. Ex Cone. Later. Sicut ait — sepulturam, c. 27. C. Lat. III. (1179.) = c 8. X. (5, 7.)
7. Idem1. De Brabanzonibus2 etiam et3 Aragonensibus, Nauarris4, Basculis
; Cotarellis5, qui tantam in Christianos exercent immanitatem6, ut non7 ecclesiis,
L i b. V. Tit. III. 1) de prel. ne : cl 9) et in : ib. 7) Veneticis : ib. 8) emptione se : ib.
Lib. V. Tit. V. 2. 1) Lips. LV, 9. — Anastasii Tit. VI. 7. 1) Lips. XV, 3 ; Cass. XII, 3. — pars est
I i st, de uit. rom. pontif. Yita S. Zachariae (ed. Migne) capitis antecedentis 2) Braibanz '.Aci 3). et •. deest: orig.
,.222. 2) Porro eodem tempore contigit: orig. 4) et Nau. et: P 5) add. : et Triaserdinis (Terandinis:
Veneticorum : ib. 4) Romanam : ib. 5) femini: ib. R)'. orig. R 6) inhumanitatem : R 7) nec 1 R orig.
5<°
Comp. I. Lib. V. Tit. VI. De hereticis.
non8 monasteriis deferant, non9 uiduis et pupillis, non pueris aut10 senibus, nec11
cuilibet parcant etati aut sexui, sed more12 paganorum omnia perdunt13 et uastant,
similiter constituimus, ut ipsi14, qui eos tenuerint, uel conduxerint, uel15 fouerint
per regiones, in quibus taliter debacchantur, in dominicis et aliis16 diebus
solempnibus per ecclesias excommunicari publice denuntientur17, et eadem omnino
sententia et pena cum predictis hereticis habeantur astricti, nec ad communionem
recipiantur ecclesiae, nisi societate illa pestifera et heresi abiuratis18. Relaxatos
autem se nouerint a debito fidelitatis et19 hominii ac totius obsequii, donec in
tanta iniquitate permanserint20, quicumque illis aliquo pacto21 tenentur adnexi.
Principibus22 autem, cunctisque fidelibus in remissionem iniungimus peccatorum,
quod23 tantis cladibus uiriliter24 se opponant et contra eos armis tueantur populum
Christianum. Confiscentur25 quoque bona eorum et liberum sit principibus huius-
modi pestilentes homines subicere seruituti. Qui autem in uera penitentia ibi
decesserint et peccatorum indulgentiam et fructum26 mercedis eternae non dubi¬
tent se habituros. Nos etiam27 de misericordia dei et beatorum apostolorum28
Petri et Pauli auctoritate confisi fidelibus Christianis, qui contra eos arma susce¬
perint et ad episcoporum29, siue aliorum prelatorum consilium ad eos certaue-
rint30 expugnandos, biennium de iniuncta penitentia relaxamus, aut si longiorem
moram ibi habuerint31, episcoporum discretioni, quibus huius rei cura fuerit
iniuncta, committimus, ut ad eorum arbitrium secundum modum laboris maior
eis indulgentia tribuatur. Illos autem, qui admonitioni episcoporum in huius-
modi32 parere contempserint33, a perceptione corporis et sanguinis domini nostri34
Iesu Christi fieri35 alienos. Interim uero36 eos, qui ardore fidei ad expugnandum
eos laborem istum37 assumpserint, sicut eos, qui sepulcrum domini38 uisitant, sub
ecclesiae defensione recipimus et ab uniuersis inquietationibus tam in rebus quam
in personis statuimus manere securos. Si uero quisquam39 interim eos molestare
presumpserit, per episcopum loci excommunicationis sententia feriatur, et tamdiu
sententia ab omnibus seruetur40, donec et41 ablata reddantur et de illatis dampnis
congrue satis faciat42. Episcopi uero siue43 presbiteri, qui talibus forte44 non
restiterint45, officii sui priuatione46 mulctentur, donec misericordiam sedis aposto-
licae obtineant.
8. Ex Cone. Affric. Si quis episcopus — recitetur, c. 82. ap. Dionys. = c. 5. X. (5, 7.)
9. Ex eodem. In eos — exaudiendum est. c 22. ib. = c. 6. X. (5, 7.)
10. Alexander III.1 In partibus Tolosae dampnosa2 heresis dudum emersit,
que more cancri paulatim3 se ad uicina loca transfundens4, per Guasconiam et
alias prouincias quamplurimos iam infecit, que dum in modum serpentis infra
suas reuolutiones5 absconditur, quanto serpis occultius, tanto grauius dominicam
uineam in simplicibus demolitur. Unde contra eam episcopos et omnes domini
sacerdotes6 uigilare precipimus et sub interminatione anathematis prohibere, ne7 ubi
cogniti fuerint illius heresis sectatores, receptaculum eis quisquam in sua terra prebere
aut presidium impertiri presumat, sed nec in uenditione aut emptione aliqua cum
eis communio8 habeatur, ut solario saltem humanitatis amisso ab errore uiae suae
resipiscere compellantur. Quisquis autem contra hec uenire temptauerit, tamquam
particeps iniquitatis eorum anathemate feriatur. Illi uero si deprehensi fuerint,
per catholicos principes custodiae mancipati omnium bonorum amissione mulcten¬
tur. Et quoniam de diuersis partibus in unum latibulum crebro conueniunt et
Lib. V. Tit. VI. 7. 8) aut : P; nec: R orig. 9)’nec
. . . nec . . . nec . . . : R 10) et : orig. 11) aut : hP; uel : i
12) morte : cklB, 13) perdant . . . uastent : PR orig.
11) et ipsi: P; deest: R orig. 15) aut: P 16) in al.
solempnitatibus : P 17) nuntientur : abcil 18) add. :
penitus: Ii 19) seu: PR 20) remanserint: P 21) pec¬
cato : orig. 22) Ipsis : ib. 23) ut : P orig. 24) add. :
obuiantes: R 25) confis centurqu e: orig.; quoq.: deest:
R orig. 26) fructumque : P 27) autem : R 28) ap. :
deest: P 29) eorum: P; add.: suorum: orig. 30) de-
certauerint; PR; decertando : orig. 31) fecerint : R
32) huiuscemodi : orig. 33) contempserunt : ib. 34) no¬
stri . . . Christi : deest: PR orig. 35) add. : decreuimus:
Tt; iubemus: R 36) autem: blP 37) iustum: orig.
38) dominicum: ib. 39) quispiam: ib. 40) obserue-
tur: P 41) et: deest: P 42) satisfiat: abi; satisfi¬
ant: l; add.: iterum: orig. 43) uel: P 44) fortiter:
orig. R 45) restiterunt: P 46) suspensione: P
10. 1) c. 4. Cone. Turon. 1163. Lips. LIV, 1.
2) damnanda: orig. 3) paul.: deest: P 4) diffundens:
P orig. 5) euoiutiones : orig. 6) add. : in illis parti¬
bus commorantes: ib. 7) ut . . . sectatores ne: orig .
8) omnino commercium : ib.
P'
|C(
| H
\f
|?l
|.N
I e:
!P
I c
1(0
i st
i fii
c
!
It
!
Comp. I. Lib. V. Tit. VII — X. De homicidio uoluntario uel casuali. 57
reter consensum erroris nullam cohabitandi causam habentes, in uno domicilio
ommorantur, talia conuenticula et inuestigentur attentius, et si inuenta fuerint
anonica seueritate uetentur9.
11. Lucius III. Ad abolendam — obsequantur. (1184.) Ja. 9635. = c. 9. X. (5, 7.)
TIT. VII. DE SCISMATICIS ET ORDINATIS AB EIS ET
ALIENATIONIBUS FACTIS.
1. Ex gestis Rom. Pontificum1. Tempore Stephani papae natione Siculi
ux Nepesinus2 fratrem suum Constantinum in Lateranis eligi fecit, cui omnes
ene iurauerunt, deinde a Gregorio Prenestino et Eustasio3 Albanensi et Itonato4
ortuensi consecratur. Hic Sergium Rauennae archiepiscopum et Stephanum
Feapolitanum episcopum ex laicis consecrauit, sed postea captus et Romam ductus
xoculatur et in sinodum sub Stephano collectam adducitur. Canonibus ergo
rolatis sententia promitur, episcopos, presbiteros, diacones a Constantino conse-
ratos in primos suos gradus reuerti et inde decreto electionis facto a Stephano
Dnsecrati, nunquam maiori gradu prouehendi, sed in eis, quibus fuerant a Con-
;antino ordinati maneant. Laicos autem, quos ad ordines prouexit, monachos
eri et sic manere, omnia ab eo facta retractari preter baptisma et chrisma.
2. Ex Cone. Later. Quod a predecessore — suspensos, c. 2. Cone. Lat. III. (1179.) =
1. X. (5, 8.)
TIT. VIII. DE APOSTATIS ET REITERANTIBUS BAPTISMA.
1. Repetiture. 6. (3, 1.)
2. Alex. III. P. C. : Presbiterum. Preter ea clerici — declarant. Eugen. III. Iocellino
prensi ep. = c. 1. X. (5, 9.)
3. Idem abbati S. Genouefae. Ex litterarum — expiare. (1159 — 81.) Ja. 9004. =
2. X. (5, 9.)
TIT. IX. DE HIS QUI FILIOS OCCIDERUNT.
1. Alex. III. Tornac. ep. Veniens ad nos — adhereat. (1159 — 60?) Ja. 7141. —
1. X. (5, 10.)
2. Lucius III. Paris, ep. Intelleximus ex litteris — gubernare. (1181 — 85.) Ja. 9672. =
2. X. (5, 10.)
TIT. X. DE HOMICIDIO VOLUNTARIO VEL CASUALI.
1. In Exodo. Si quis — moriatur. Exod. XXI, 14. = c. 1. X. (5, 12.)
2. In eodem1. Si rixati fuerint viri et percusserit quis mulierem pregnan-
i.m et abortiuum2 fecerit, si3 ipsa uixerit, subiacebit dampno, quantum expetierit
laritus mulieris et arbitri iudicauerint. Si autem mors eius fuerit subsecuta,
iddet animam pro anima.
3. Ex Cone. Aurei. Qui sine odii meditatione — penitentiam agat. Ultima uerba c, ult.
i 2. C. XIII.
4. Ex penitentiali Rom. Interfecisti furem — agat. Burch. XIX, 26. (ed. Wassersch-
iben.) == c. 2. X. (5, 12.)
5. Augustinus sup. Exod. Si per f odiens — fur. Quaest. 84. = c. 3. X. (5, 12.)
6. Ieronimus. Cum iur amento — propheta. In c. 14. Matth. = c. 4. X. (5, 12.)
7. Alex. III. Bartolomeo Exon. ep. Sicut dignum — coherceri. (1 1 7 1 — 73.) Ja.
187. = c. 6. X. (5, 12.)
8. Idem. Presbiterum autem — incurrerit. (1159 — 81.) Ja. 9146. 9141. 9143. (una
hcretalis est.) = c. 7. X. (5, 12.)
9. Idem Cusentino Archiep. Continebatur in litteris — permittas. (1159 — 8i.)Ja.
521. = c. 8. X. (5, 12.)
10. Idem B. Exon. ep. et abb. Lator presentium — promoueri. Eugen. III. capit.
| urdegal. (1161 — 68.) Ja. 9273. = c. 9. X. (5, 12.)
Lib.V. Tit. VI. 10. 9) mulctentur: P Euslratio 4) leg.: Citonato aut Citornato
Tit. VII. 1. i) cf. Anastasii hist. de uit.Rom.Pontif. Tit. X. 2. 1) Exod. XXI, 22. 2) add. : quidem :
Vita Stephani III. 2) Nephesinus : abi 3) leg. : Ynlg. 3) sed : ib.
58 Comp. I. Lib. V, Tit. XI — XIV. De raptoribus predonibus incendiariis etc.
11. Idemabb. S. Benedicti de Nebia. Suscepimus litteras — interemptos. (1170 — 71.)
Ja. 7939. = c. 10. X. (5, 12.)
12. Idem Lucensi ep. P. C. : C onsuluit. De cetero noueris — promouendus. (1159 —
81.) Ja. 9070. = c. 11. X. (4, 12.)
13. Ex Cone. Guarmatiensi. Si aliquis — teneatur. Cap. incertum = c. 5. X. (5, 12.)
TIT. XI.
DE TORNEAMENTIS.
1. Ex Cone. Later. Felicis memoriae — sepultura, c. 20. C. Lat. III. (1179.) =
c. 1. X. (5, 13 )
2. Eugenius III. in concilio Remensi1. Temerariam similiter2 auda¬
ciam quorundam, qui ad detestabiles nundinas3 uel ferias ex condicto solent ad
concertationem4 uirium suarum conuenire, unde hominum5 sepe6 pericula7 proue-
niunt8, omnino fieri interdicimus; quod si quis ibidem mortuus9 fuerit, uiaticum10
non negetur, ecclesiastica tamen careat sepultura.
TIT. XII. DE CLERICIS PUGNANTIBUS IN DUELLO.
dpi
jium
Inoo
f sin1
1. Alex. III. P. C. : Licet preter. Porro si clericus — subsecuta . (1159 — 81.) Sa-
lernit. archiep. Ja. 9146. 9141. 9143. (una decretalis est.) = c. 2. (5, 14.)
2. Idem. De presbitero — extitisset. Repetiture. 1. X. (1, 12.)
TIT. XIII. DE ADULTERIIS ET STUPRO.
1. In Exod. Si seduxerit — consueuerunt. Exod. XXII, 16 sq. = c. 1. X. (5, 16.)
2. August. Felici Sipontin. ep. Peruenit ad nos — licentia. Greg. I. (593 ) Reg.
III, 43. Ja. 882. = c. 2. X. (5, 16.)
3. Ex Cone. Aurei. Si uir — sepe. Hermae Pastor = c. 3. X. (5, 16.)
4. Ex synodo Iohannis Papae. Perniciosa — prosequendum, c. 12. syn. Rom. (898. ) =
c. 1. X. (1, 31.)
5. Ex Cone. Paris. Maritis etiam — defendere. Interpret. ad c. 2. Cod. Theod. IX, 7. =
c. 4. X. (5, 16.)
6. Alex. III. Significasti nobis — postponas. (1172 — 73- ) Ja. 8190. = c. 5. X. (5, 16.)
Ima!
'rain
W
litu
nam
lew
Irati
late
jprel
i i
moi
pOS!
TIT. XIV. DE RAPTORIBUS PREDONIBUS INCENDIARIIS ET
VIOLATORIBUS ECCLESIARUM.
1. Ex Cone. Meldensi. De illis autem — emendent, cf. c. ult. C. VI. qu. 3. =
c. 1. X. (5, 17.)
2. Ex Cone. Later. P. C. : Ita quorundam. Excommunicationi quoque — subiacere.
c. 24. Cone. Lat. III. (1179.) = c. 3. X (5, 17.)
3. Alex. III. Panormit. Archiep. In archiepiscopaiu — potestati. (1159 — 81.) Ja.
9106. = c. 4. X. (5, 17.)
4. Lucius III. Nonhebergensi (Numburg. ?) ep. Cum causam — assensisse. (1181 — 85.)
Ja. 9668. = c. 6. X. (5, 17.)
5. Eugenius III. Super eo quod — careant. (1145 — 53.) Ja. 6686. = c. 2. X. (5, 17.)
6. Alex. III. Claremont. ep. In litteris tuis — liberari. (1159 — 81.) Ja. 8920. =
c. 5. X. (5, 17.)
7. Idem Lucen. P. C.: Consuluit1. De secunda vero2 questione hoc tuam
uolumus discretionem tenere, quod propinqui eius, quem pro manifestis excessibus,
uidelicet homicidio, incendio, uiolenta iniectione manuum3 in clericos, uiolatione4
multarum ecclesiarum et incestu, uinculo excommunicationis astringis, monendi
sunt, ut pro eo5 satisfactionem6 exhibeant. Quod si fecerint, quia7 laborans in
extremis, prestito iuramento per presbiterum meruit ab excommunicationis sen¬
tentia relaxari8 in9 cimiterio poterit10 sepeliri. Si autem propinqui11 tuis ac¬
quiescere monitis contradixerint, quia iam12 non est purgatum peccatum, defuncto
neganda13 est ecclesiastica sepultura.
Lib. V. Tit. XI. 2. l)Lips. VIII, 4; Cass. XX,
11. — c. 12. (1148.) 2) militum: P orig. 3) add. :
militum: E; deest: orig. 4) ostentationem: PE; osten¬
sionem: orig. 5) mortes hominum: PE; mortes cor¬
porum: orig. 6) et alia sepe: E; sepius: orig. 7) ani¬
marum per. : P; et animarum : orig. 8) prouenerunt :
orig. 9) caesus uel mort : ii. 10) ei uiat.: E; peni-
tentia ei et uiat. : orig.
T i t. XIV. 7. 1) Appdx. L, 52 ; Lips. Vin, 3 ; Bamb.
VHI, 3; Cass. XX, 3. (1159—81.) Ja. 9070. 2) uero:
deest: E 3) manus : P 4) in uiol. : 0 5) eis : 0
6) ex eo sat. : l; corporalem sat. : E 7) cum : E 8) presb.
est (fuerit : E) ... relaxatus : OE 9) et in : l 10) pote-
ris: aci 11) add. : sui: 0 12) iam: deest: nP(j
13) deneganda: QE
te
m
[jw
c !
K.
|i
i.
| jl
59
Comp. I. Lib. V. Tit. XV. XVI. De crimine falsi.
TIT. XV. DE USURIS.
Ii. Alex. III. in Cone. Turon. Plures clericorum — uideatur. c. 2. C. Turon. (1163.) —
1. X. (5, 19.)
2. Ex Cone. Later. Quia in omnibus — suspensus, c. 25. C. Later. III. (1179.) =
3- X. (5, 19.)
3. Alex. III. Panormit. Archiep. Super eo uero — inuoluatur. (1159 — 8i.)Ja. 9104. =
/5f
ani
Dii
4 X. (5, 19.)
4 Idem Cantuar. Archiep. et eius suffrag. Quoniam non solum — compellere.
159— 81.) Ja. 8886 = c. 2. X. (5, 19.)
5. Idem Salernit. Archiep. Cum tu sicut — liberari. Ja. 9144. 9147. (una decretalis-
l.) = c. 5. X. (5, 19.)
T05
H!
I
6. Idem Winton. Episcopo1. Nichilominus tibi precipimus presentium
uctoritate, ut si qui sunt in parochia tua, qui sortem suam de fructibus pigno-
im2 uel aliunde3 deductis expensis perceperint4, eos moneas et per excommunica-
onem5 compellas sine6 appellationis remedio, ut debitoribus suis pignora ipsa
ne dilatione et difficultate restituant.
7. Idem Lundon. Episcopo1. Ex transmissa conquestione T. Ecalers2 et
tatris eius nobis3 innotuit, quod pater eius qui est4 ex5 hac luce subtractus ter-
im suam de Dulecham6 monachis de Warsiniae7 pro quadam pecuniae summa
ignori obligauit, qui licet exinde sortem suam receperint8 et ultra, eam tamen
bi reddere contradicunt. Quia uero usurarum crimen deo et hominibus abhomi-
andum existit, et tanto grauius in ecclesiasticis et religiosis personis 9 est repre-
endendum, quanto magis se et alios a10 peccatorum laqueis tenentur eruere11*
•aternitati tuae per ap. scripta mandamus atque12 precipimus, quatinus rei ueri-
ite diligenter13 inquisita et cognita, si tibi constiterit, quod predicti monachi de
refata terra sortem suam deductis expensis receperint, eos attentius moneas et14
i necesse fuerit appellatione remota ecclesiastica districtione compellas, ut me-
lorato T. et matri eius predictam terram absque15 difficultate restituant pacifice
ossidendam.
8. Idem Ianuen. Archiep. P. C. : Fraternitas tua. In duitate tua — occultari.
159 — 81) Ja- 9027. =c. 6. X. (5, 19.)
9. Idem P. C. : Licet uniuersis. Preterea parochianis — constringatis. (1159 — 81) Ja.
339- = c. 7. X. (5, 19.)
10. Idem abb. et fratrib. S. Laurentii. Conquestus est — uestri. (1159 — 81.) Ja,
343. = c. 8. X. (5, 19.)
11. Alex. III. ep. Placentino. Tua nos — exercendum. (1159 — 81.) Ja. 9121. =■
9 X. (5, 19.)
12. Urban. III. Brixien. presbit. Consuluit nos — inducendi. (1 159 — 81.) Ja. 9867.—
10. X. (5, 19.)
TIT. XVI. DE CRIMINE FALSI.
1. Ex concilio Eliberitano1. Falsus testis, prout crimen est, punietur2*
l tamen non fuerit mortis, quod obiecit et probauerit, quod diu3 tacuit, biennii
empore penitebit4. Si autem non probauerit, in conuentu clericorum5 placuit per
uinquennium abstinere6.
2. Augustin. Falsidicus testis — desiderat. Isidor. cf. c. 80. C. XI. qu. 3. =■
1. h. t. (5, 20.)
3. Alexander III. P. C.: Personis ecclesiarum1. Ad hec2 de sacerdote
do, qui litteras nostras, quas nobis3 misisti, falsauit, discretioni tuae presentium
.uctoritate precipimus, ut si inueniri possit4, omni offitio sacerdotali5 et benefitio
Lib. V. Tit. XV. 6. 1) Appdx. XVI, 8; Lips. IX,
; Banib. IX, 4; Cass. XX, 7. (1159—81.) Ja. 9224. 2) ar¬
orum : 0 male 3) animalium : 0 4) perceperunt :
R; receperint: 0 5) excommunicationis sententiam:
6) sublato: 0; deest: R
7. 1) Lugdun. : & ; Appdx. XVI, 10 ; Lips. IX, 6 ; Bamb.
X, 6; Cass. XX, 9. (1159—81.) Ja. 9063. 2) Escaleos: b;
iscaleri: ai; S-calers: l; scolario: Q; Eschalari: R;
sest: 0 3) nob .'.deest: 0 4) qui est : deest: kl
) de: 0 6) Dullenam: P; Dullis: 0; Dul. : Q; De
’uleticam:.K 7) Wassime: b; Obersime:ft; Cardie:
; Wardone: 0; Wardine (de: deest)'. R; Cw.: Q 8) re¬
ceperunt : ail 9) uiris : Q 10) e : 0 11) exuere : Q
12) atque: deest: P: atque prec. : deest: R 13) diligen¬
tius : IQ 14) uel : IR 15) sine : R
Tit XVI. 1. 1) c. 74. (305. aut 306.) ap. Bvuns.
II, 11; Regin. II, 348; Burcli. XVI, 18; Lips. XLIY, 3.
2) abstinebitur: Reg. Burch. orig. 3) non tacuerit.*
orig. 4) abstinebitur ‘. Reg. Burch. orig. 5) prob-
conuento clero: orig. 6) abstineri: Reg. Burch. orig.
3. 1) Appdx. XXVI, 3. (Wig. et Norw. epp.) in epp.
Gilbert. Foliot ed. Giles II, 94. (1160—74.) Ja. 8227. 2) Ad
bec: deest: 0 3) tibi misimus: 0 4) poterit: 0 ,*
potest : orig. 5) sacerdotis : 0
6o
Comp. I. Lib. V. Tit. XVII— XXIV. De non ordinato ministrante.
ecclesiastico perpetuo6 priuatum in aliquod monasterium districtae religionis de¬
trudas, ut ibi tanti facinoris penas7 luens se talia defleat commisisse, et alii per
hoc a similibus ualeant deterreri. Quod si aliquos de consimilibus deprehendere8
poteris ipsos artissimae custodiae sublato appellationis remedio tradas9, donec
apostolicum susceperis10 inde mandatum.
c. :
TIT. XVII. DE SORTILEGIS.
1. Expenitent. Theodori. In tabulis — peniteat. c. i. X. (5, 21.)
2. Ex B. lib. XIX1. Requisiti sortes in codicibus uel tabulis, ut plures
rsolent, qui in psalteriis et in euangeliis uel in aliis huiusmodi rebus sortiri pre-
sumunt, si fecisti, X.2 dies peniteas.
3. Alex. III. Graden. patriar. Ex tuarum tenore — exercere. (1159 — 8i.)Ja. 9007.=
c. 2. X. (5, 21.) jk
m
TIT. XVIII. DE COLLUSIONE. jad
1. Gregor, uniuers. epp. de Corinto. Scripta fraternitatis — constiterit. Gregor. I.
<593-) Reg- III, 39- Ja.879. = c. 1. X. {$, 22.)
2. Idem. Crimina semel — gratiam. Ioan. Diacon, uita Greg. I. IV, 32. = c. 2. X. (5, 22.)
3. Alex. III. Noruic. ep. Audiuimus in Episcopatu — iaciuram. (1159 — 81.) Ja.
9090. = c. 3. X. (5, 22.)
TIT. XIX. DE SAGITTARIIS.
Un. Innoc. II. Artem illam — prohibemus, c. 29. C. Lat. II. (1139.) = c. un. X. (5, 15 )
TIT. XX. DE DELICTO PUERORUM.
1. Augustin. Pueris grandiusculis — uideantur. Cap. incertum. = c. 1. X. (5, 23.)
2. Alex. III. Hermonien. ep. Deferente nobis — absoluas. (1159 — 8i.)Ja. 9022. =
* 2. X. (s, 23.)
TIT. XXI. DE CLERICO PERCUSSORE. ' 1$
1. Ex Cone. Agath. Si quis in aliquo — deponatur. Cap. incertum. = c. 1. X. (5, 25.)
2 Gregor. Andreae Tarentino. Preterea quoniam — abstinere. Greg. I. (593-)
^eg. III, 45- Ja- 885. = c. 2. X. (5, 25.)
3. Alex. III. Lucensi ep. Presentium lator ■ — admittatis. (1159 — 81.) Ja. 9071. =
c. 3. X. (5, 25.)
TIT. XXII. DE CLERICO VENATORE. i
1. Ex Cone. Aurelian. Episcopum presbit erum — suspendatur, c. 55. C. Agath. (516.) =
•c. 1. X. (5, 24.) ■:!
2. Idem. Omnibus seruis — interdicimus. Cone. Germ. I. c 2. (742. ) = c. 2. X. (5, 24.) |
TIT. XXIII. DE CLERICO EXCOMMUNICATO VEL DEPOSITO [
MINISTRANTE. I
1. Ex canone apostol. Si quis episcopus — abscidatur, c. 29. = c. 1. X. (5, 27.)
2. Ex Cone. Antiocen. Si quis presbiter — dampnetur. c. 9. Capitul. ap. Vern. in
compend. redact. = c. 2. X. (5, 27.)
3. Alex. III. Turon. ep. P. C. : Relatum. Clerici autem — incurrant. (1159 — 81.)
Ja. 8871. = c. 3. X. (5, 27.)
4. Idem Tolletano Archiep. Latores presentium — iniungas. (1159 — 81.) Ja. 9171. =
*• 4- X. (5, 27.)
TIT. XXIV. DE NON ORDINATO MINISTRANTE.
1. Ormisda P. Si quis baptizauerit — ordinetur. Cap. incertum. = c. I. X. (5, 28.)
Lib. Y. Tit. XVI. 3. 6) perp. : deest: orig. Tit. XVII. 2. 1) Burch. XIX, 58. {in ed. Wassersch*
7) pena: 0 8) comprehendere : 0 9) retrudas: 0 leben) can.: deest: b; Ltps. XXVUI, 2. 2) XL .: I
10) susceperitis: 0
Comp. I. Lib. V. Tit. XXV — XXVIII. De priuilegiis et excessibus etc. 6 e
2 Urban. III. Legion. ep. Ex litteris tuae — transferendum. (1185 — 87.) Ja. 9876. =--
i 1. X. (5, 28.)
TIT. XXV. DE EO QUI FURTIVE ORDINEM RECEPIT.
Un. Alex. III. Lincon. ep. Veniens P. — promonendum. (1159 — 8i.)Ja. 9053, =
- 1. X. (5, 30.)
TIT. XXVI. DE FURTIS.
1. In Exodo. Qui furatur — moriatur. Exod. XXI, 16. = c. 1. X. (5, 18.)
2. In Exodo1. Si quis2 furatus fuerit bouem aut ouem, et occiderit uel
underit, quinque boues pro uno boue3 restauret et quatuor oues pro una oue4.
3. Salomon in ecclesiastem1. Non grandis est .culpa, cum quis furatus
ierit, furatur enim, ut esurientem impleat animam, deprehensusque2 reddet
sptuplum et omnem substantiam domus suae tradet et liberabit se. Qui autem
dulter est, propter cordis inopiam perdet animam suam.
4. Ex Cone. Tribur. Fures — negamus. Cf. c. 31. C. XIII. qu. 2. «= c. 2. X. (5, 18.)
5. Ex penitent. Teodori. Si quis pro necessitate — ieiunare. Cap. incertum =*
l3- X. (5, 18.)
6. Ieronim. sup. parabol. Qui cum fure — indicat. Gloss. ord. in Prou. XXIX, 24. =
C4- X. (5, 18.)
7. Alex. III. Cremon. ep. Ex litteris tuis — promonere . (1159 — 81.) Ja. 8925. =■
C5- X. (5, 18.)
TIT. XXVII. DE EXCESSIBUS PRELATORUM IN SUBDITOS
VEL ECONTRA1.
1. Idem. Peruenit ad audientiam — abstinebunt. (1159 — 81.) Ja. 9259. = c. 1. X. (5, 31. J
2. Idem Cantuar. Archiep. Ad Jiec quoniam — honorem. (1159 — 8i.)Ja. 8874. =
C2. X. (5, 31.)
3. IdemExon. ep. Ad aures — pumre. (1159 — 8i.)Ja. 8973. — c. 3. X. (5, 31.)
4. Idem Burdegal. Archiep. Preterea de archidiacono — contentum. (1159 — 8i.)Ja„
£58. 8859. (una decretalis est.) = c. 14. X. (3, 5.)
TIT. XXVIII. DE PRIVILEGIIS ET EXCESSIBUS1
PRIVILEGIATORUM.
1. Leo P. Episcopalia gubernacula — uilescat. Leo I. ep. XII. Ja. 188. = c. 1. X. (5,33.)
2. Gregor. Petro subdiac. Sicut in indiciis — subsidium. Greg. I. (592.) Reg. III, 5.
J 844. = c. 2. X. (5, 38.)
3. Alex. III. in Cone. Lat. Cum et plantare — uacuum. c. 9. C. Later. III. (1 1 79. ) =
c3- X. (5, 33.)
4. Idem uenerabilib. fratrib. Archiepp., ad quos litterae istae peruenerint
Pecti filii — timeatis. (1159 — 81.) Ja. 9025. = c. 4. X. (5, 33.)
5. Idem1. Simili2 modo sancimus, ut quicumque in uestra3 fraternitate fuerit
r:eptus, si forte ecclesia, ad quam pertinet, ea4 diuinis officiis fuerit prohibita
emque mori contigerit, eidem ecclesiastica sepultura non denegetur, nisi nomina¬
ta interdictus5 aut anathematis uinculo fuerit innodatus.
6. Idem Cantuar. Archiep. Ad hoc in beatorum — exequaris. (1175.) Ja. 8356. =*
co- X. (5, 33.)
7. Idem fatribus Ierosolimitani hospitalis1. Peruenit ad nos ex^
tnsmissa3 insinuatione uenerabilis fratris nostri Herfordensis episcopi, quod uos
o:asione priuilegii ab apostolica sede uobis indulti, non semel tantum in anno,,
sd frequenter episcopatum4 suum uisitatis et interdictas ecclesias aperitis, ubi5r
L i b. y . Tit. XXVI. 2. 1) Exod. XXII, 1 ; Ivo Beer. 5. 1) Appdx. XLIV, 8 ; Lips. XIII, 2 ; Bamb. XIII, 2 r
XI, 351. 2) Qui furat. : Ivo Beer. 3) boue : deest: ib. Cass. XXIII, 2. (1159 — 81.) Ant. August. suspicatus est
4j ue: deest: ib. canonem esse partem c. 1. (3, 27.) 2) Similique: P
3. 1) Parab. VI, 30. 2) deprehensus quoque: 3) eorum: 0 4) a: OPR 5) interdicto: b; interdicti: alP
■ 7. 7. 1) Appdx. XLIV, 9; Lips. XIU, 4; Bamb. XIII, 4;
Tit. XXVII. 1) e conuerso: ak; contra: l Cass. XXIII, 4. (1159—81.) Ja. 9026. 2) ex: deest: 0
Tit. XXVIII. 1) egressibus: l 3) tr. nobis : IPR 4) eius: 0 5) ut ... celebretis : (P
62
Comp. I. Lib! V. Tit. XXIX— XXXI. De dampno dato.
diuina offitia celebratis. Addit ad hoc6, quod7 uos corpora defunctorum, si qua
inhumata iacuerint, dummodo8 excommunicati non decesserint, ecclesiasticae9 i
dicimini tradere10 sepulturae. Quoniam igitur non decet uos aliquatenus usurpare, (
quod non est uobis indultum, cum priuilegium meretur11 amittere, qui permissa t
sibi abutitur potestate, discretioni uestrae per ap. scripta precipiendo mandamus, t
quatinus sic tenorem priuilegii conseruetis, quod eius metas in12 his, uel13 in aliis
transgredi minime uideamini, nec nisi semel in anno in ecclesiis interdictis diuina
presumatis offitia celebrare, scituri pro certo, quod si secus quod non arbitramur, <
feceritis, uos a presumptione uestra artius auctore domino compescemus.
8. Idem Episcopis, Archidiaconis et aliis ecclesiarum prelatis
per Galliam constitutis1. Sane quoniam a predecessoribus nostris et a nobis
statutum est, ut ipsos2 excommunicare uel oratoria sua interdicere nemini liceat,
uobis presentium auctoritate iniungimus, atque3 precipimus, ut predictos fratres4
hospitalis Ierosolimitani5 aut ecclesias suas6 interdicere uel excommunicare nul¬
latenus presumatis.
9. Idem abb. et monachis S. Andreae. Si de terra — tueri. (1159 — 81.) Ja. 8827, =
c. 6. X. (5, 33.)
10. Idem Ambian. ep. P. C : Quod sedem. Porro quoniam — obserues.
7i.) Ja- 7935- = c. 7- X. (5, 33.)
TIT. XXIX. DE PURGATIONE CANONICA.
1. Ex Cone. Agath. Si quis presbiter — patiatur. c. 8. C. Mogunt. (851.) = ic
c. 2. X. (5, 34.)
2. Ex Cone. Meldensi. Moniales si — cogantur, c. 70. (840.) = c. 3. X. (5, 34.)
3. Ex Cone. Meldensi. Si quis de gradu — purget, c. 68. ib. = c. 4. X. (5, 34.)
4. Innocent. P. Aquileiensi patr. et ep. Mantuan. Quotiens frater — iurauit.
<1130— 43.) Ja. 5884b. = c. 5. X. (5, 34.) _ | ;J
5. Lucius III. Ex tuarum intelleximus — debebunt. (1184 — 85.) Ja. 9662. =
-c. 8. X. (5, 34.) I
6. Idem Winton. ep. Constitutus in pr es entia — admittendi. (1181 — 85.) Ja. 9680. =
c. 9. X. (5, 34.) i i(
7. Alex. III. Ianuensi ep. Repetitur c. 4. (1, 23.)
8. Urbanus III. Archiepiscopo Turonen. Andegauen1. Ad audien¬
tiam nostram etc. et infra. Si uero2 publica et manifesta denuntione facta infra j
XL.2 dies accusator non apparuerit3 uel etiam4 in probatione defecerit, predicto |
archidiacono secundum quantitatem infamiae, qua laborat, purgationem canoni¬
cam5 imponatis6, et ea prestita et recepta, ipsum a nota infamiae7 absolutum
publice nuntietis8, ut ex hoc eius non possit aliqua9 promotio impediri10.
TIT. XXX. DE PURGATIONE VULGARI.
1. Ex Cone. Tribur. Nobilis homo — expurget. Cf. c. 15. C. II. qu. 5. =c. 1. X. (5, 34.)
2. Ex Cone. Magont. Qui presbiter um — maneat, c. 24. (847.) = c. 1. X. (5, 38. )
TIT. XXXI. DE DAMPNO DATO.
1. In Exodo. Si rixati — restituat. Exod. XXI, 18. sq. = c. 1. X. (5, 36.)
J i
Lib. Y. Tit. XXVIII. 7. 6) hec : 0 7) quod
diu: Q 8) dum : IP 9) ecclesiastici cimiterii: 0
10) eccl. traditis: 10 11) meretur: Q; mereatur: TtO
12) uel in : 0 13) et : P
8. 1) Appdx. XL1Y, 7 ; Lips. XIII, 5 ; Bamb. XIII, 15 ;
Cass. XXIV, 5. (1159—81.) Ja. 8833.; epp. archiepp. et
epp. : Jc ; et al. . . . prel. : deest: bk 2) scilicet Hospita-
larios ipsos: 0 ; hos ipsos Hospitalarios : R 3) atque
prec. : deest: R 4) fr. : deest: acilPR 5) hospitalarios
Ierosolomitanos : IPR 6) suas : deest: R
Tit. XXIX. 8. 1) Appdx. L, 65. ( add . : et ep. abbati
Salmucensi); Cass. XXI, 12. (add.: et abbati Salenensi)
(1159 — 81.) Ja. 9787. — can.: deest: b; et ep. Andegau. : k
Ad aud. nostram uen. fratre n. (W. : R) Cenomanensi
episcopo insinuante (significante : R) peruenit, quod
dii. filius n. W., archidiaconus eius, de morte cuiusdam
mulieris, que per officiales ipsius archidiaconi interfecta
proponitur, non aliter, quam si ips e (add.: eam: R) occi¬
derit, infamatur. Ceterum quia idem archidiaconus ab
huiusmodi reatu se asserit esse (deest: R) innocentem,
nos prouidere uolentes, ne infamia polluat, quem non
fecit nocentem: discr.u. p. ap. scr. mandamus, quatinus
per episcopatum Cenomanensem et ciuitatem facias (fa¬
ciatis : R) publice nuntiari, ut si qui de hoc ipsum archi-
diaconum accusare uoluerint, eum secundum iuris ordi¬
nem coram uobis accusent, et nisi comparuerint, qui de
homicidio illo eum (illum; eum: deest: R) uelint impe¬
tere, causam conuocatis partibus audiatis, et sublato
appellationis obstaculo debito ('canonico : R) fine ter¬
minetis. Si uero etc. ; OR 2) uero post manifeste de-
nunciationem factam: R 2) LX: ac 3) compa-
ruerit: R 4) et.: deest: R 5) canonum: acil
6) imponas : R 7) add. : contrad. et appeli. cess. : OR
8) nuntietis (nunties: 0) et faciatis (facias: 0) absolu¬
tum haberi: OR; finis can.: 0 9) aliquando: R
10) prepediri : R
Comp. I. Lib. V. Tit. XXXII — XXXIV. De sententia excommunicationis etc. 63
2. Item1. Si bos cornu petierit2 uirum aut mulierem et mortui fuerint,
apidibus obruetur, nec comedentur carnes eius, dominusque3 bouis innocens erit,
^uod si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati sunt dominum
uus, nec recluserat4 eum, occiditque uirum aut mulierem, et5 bos lapidibus ob¬
ruetur et dominum illius occident. Quod6 si pretium ei fuerit impositum, dabit pro
inima7 quidquid fuerit postulatus8. Filium quoque et filiam si cornu percusserit,
imili sententiae subiacebit, si seruum ancillamque inuaserit, XXX. siclos argenti
labit domino, bos uero lapidibus obruetur9.
3. Item. Si quis aperuerit — erit. Exod XXI, 33. sq. = c. 2. X. (5, 36.)
4. Item. Sibos — accipiet. Ib. v. 35. seqq. = c. 3. X. (5, 36.)
5. Item. Si leserit — restituet. Exod. XXII, 5. = c. 4. X. (5, 36.)
6. Item. Si egressus — succendit. Ib. v. 6. = c. 5. X. (5, 36.)
7. Ex penitent. Rom. Si quis domum — peniteat. = c. 6. X. (5, 36.)
TIT. XXXII. DE PENIS.
1. Ex Cone. Tollet. Ea que — condempnentur . Cap. incertum = c. 1. X. (5, 37.)
2 Ex Cone. Tribur. Presbiteri interfecti — sociauit. Ben. Leu. 1,86. = c. 2. X. (5,37.)
3. Alex. III. Cantuar. Archiep. Licet iuxta — obseruari. (1174 — 8i.)Ja. 9313. =
■ 3- X. (s, 37.)
4. Idem ep. Conuentr. et abb. Cistren. Mandamus ut — uendicare. (1159 — 81.)
a. 8992. = c. 6. X. (1, 23.)
5. Idem in Cone. Turon. Calumpniam — feratur. c. 9. C. Turon. (1163.) =
■ 4- X. (5, 37.)
TIT. XXXIII. DE PENITENTIIS ET REMISSIONIBUS.
1. Calixtus P. Manifesta peccata — purganda. Pseudo-Greg. Reg. XIV, 17.
a. CXXXIV. = c. 1 X. (5, 38.)
2. Alex. III. Mediolan. Archiep. Significauit nobis — formidare. (1160 — 76.)
a. 8845. = c. 3. X. (5, 38.)
3. Idem Cantuar. Archiep. P. C. : In eminenti. Quod autem consuluisti — implorare.
1159 — 81.) Ja. 8877. 8863. (una decretalis est.) = c. 4. X. (5, 38.)
TIT. XXXIV. DE SENTENTIA EXCOMMUNICATIONIS ET
ABSOLUTIONE1.
1. Greg. G. Spolet. ep. Repetiture. 2 (4, 5.)
2. Alex. III. Exon. ep. P. C. : Sicut dignum. Super eo uero — uenire. (1159 — 81.)
a. 8987. 9187. (una decretalis est. ) = c. 1. X. (5, 39.)
3. Idem. Monachi uero — adhibenda. Ibid. = c. 2. X. (5, 39.)
4. Idem. Si uero aliquis — immunis. Ibid. = c. 3. X. (5, 39.)
5. Idem. Si uero aliquis — abstineri. (1159 — 81.) ibid. = c. 4. X. (5, 39.)
6. Idem abbatib. priorib. et aliis eccl. uiris per Eborac. episcopat. constitutis.
I ^on dubium — impetrare. (1159 — 81.) Ja. 8958. = c. 5. X. (5, 39.)
7. Idem B. Exon. ep. Mulieres uel — probatur. (1159 — 8i.)Ja. 8843. =c- 6- X. (5, 39.)
8. Idem Eboracen. Archiepiscopo1. Consuluit nos tuae discretionis2
rudentia3, quid tibi faciendum sit de his, qui de seculo4 fugientes in monasterio5
uo6 religionis habitum susceperunt et inter7 cetera postmodum confitentur se tale
ommisisse delictum, quod ipso actu excommunicationis sententiam incurrunt8,
los autem sine licentia Romani9 pontificis nec10 potes nec debes absoluere11, sed
iresumptionem delinquentium debita animaduersione punire.
9. Idem. Porro si aliqui — possint. (1159— 81.) Ja. 9241. 9087. (una decretalis est.) =
7- X. (5, 39.)
Lib. Y. Tit. XXXI. 2. 1) Exod. XXI, 28. 2)per-
I asserit: Yulg. 3) dominus quoque : ib. 4) reclusit :b ;
Recluserit: Yulg. 5) add. : in utero habentem et exierit
ifans nondum formatus dampno mulctabitur quocunque
iir mulieris petierit, dabit cum dignitate. Si autem
)rmatus fuerit uel maturus, dabit animam pro anima:
i 6) qui: Id 7) add.: sua: Yulg. 8) postula-
tim: l 9) opprimetur: Yulg.
Tit. XXXIV. 1) de sententiis et excommunicatis
! t absolutis : l
8. 1) Appdx. XIV, 2 ; Lips. VII, 3. (Abbati de Neus) ;
Bamb.VU, 3 ; Cass. XIX, 3. (abbati de) (1159—81.) Ja. 9087.
9241. 2) dilectionis : R 3) prouidentia: 0 A) add.:
hoc: R 5) monasterium: 0 6) tua e: OQ 7) infra cer¬
tum tempus postm.: 0 8) incurrerunt: 10 9) summi: 0
10) non: 0 11) abs. sed si forte post conuersionem
suam in aliquem de fratribus suis aliquis uiolentas ma¬
nus iniecerit licitum tibi sit ab excommunicationis sen¬
tentia absoluere et pres. : R
64
Comp. I. Lib. V. Tit. XXXV. De presbitero nondum baptizato.
10. Idem. P. C. : Significasti. • Nulli autem — uitari. (1159 — 81.) Ja. 8972. =5
c. 8. X. (5, 33.) # -
11. Idem Abbati de Neus1. Si forte post conuersionem suam in aliquem
de fratribus suis aliquis uiolenter manum2 iniecerit, licitum sit tibi eos ab excom¬
municationis sententia absoluere.
12. Idem Cant. Archiepiscopo et eius suffraganeis1. Non sine
dolore2 et cordis amaritudine audiuimus, quod cum uiri ecclesiastici per uos aut
per alias31 personas ecclesiasticas in ecclesiis secundum statuta canonum ordinantur,
laici4, qui5 forte aliquando ecclesiarum ordinationes6 ex usurpatione consueuerant7
in suae periculum salutis habere, in tantam uesaniam et furorem prorumpunt, quod
ecclesiasticos uiros canonice in ipsis ecclesiis ordinandos8 iniuriis multis afficiunt,
aliquando affligunt9 eos uerberibus, interdum10 etiam, quod est auditu11 terribile,
occidere non uerentur. Quoniam igitur quanta sit presumptio et impietas eorum,
qui talia et tam atrocia facinora et nefaria12 committunt, nemo potest, qui recte
sapit, ignorare, ad eos puniendos et castigandos, qui hoc instinctu diabolicae
fraudis committunt, spiritualem13 gladium debetis exercere, et nos14 ita uolumus in
ipsos15 exercere rigorem ecclesiasticae disciplinae, ut nil uideamur16 omittere,
quod aduersus hos ex iuris districtione fieri possit. Inde est, quod fraternitati u
uestrae per ap. scripta precipiendo17 mandamus, quatinus si qui se in tantam
uesaniam et presumptionem18 erexerint, quod hac uel occasione alia19 clericos
occidant uel occidi20 faciant, ut21 alii in eos uiolentas manus iniciant22, tam male¬
factores ipsos, quam illos, de23 quorum mandato id fuerit perpetratum, publice ac¬
censis candelis et pulsatis campanis24 appellatione remota excommunicatos denun- L
tietis et faciatis sicut excommunicatos uitari25, donec deo26 et sanctae ecclesiae27 !
satisfaciant et cum litteris uestris rei ueritatem continentibus ad apostolicam sedem
accedant. . L
13. Idem1. Grauiter oculos diuinae maiestatis offendunt, qui religiosos uiros L
fatigant molestiis et otium2 suae perturbant quietis. Sane a sanctae memoriae L
predecessore nostro Papa3 in Lateranensi concilio constitutum4 est, ut qui uiolentas
manus in clericos uel monachos hospitalarios5, uel6 templarios, seu in uiros alterius >
religionis immittunt7, excommunicationi subiaceant, nos autem statutum predeces- L
soris nostri ratum et firmum tenere uolentes, fraternitati uestrae mandamus8 atque r
precipimus, quatinus si qui parochianorum uestrorum in fratres hospitalis Ierosoli- L
mitani manus uiolentas iniecerint9, eos appellatione remota publice10 excommuni- L
catos denuntietis et ab omnibus faciatis cautius euitari, donec predictis fratribus |
de illata iniuria congrue satisfaciant et cum litteris episcoporum suorum rei ueri¬
tatem continentibus apostolico conspectui se11 representent12.
14. Idem Archiepp. epp. et aliis prelatis per Gall. constitutis. Parrochianos J
autem — representent. (1159 — 81.) Ja. 8830. = c. 9. X. (5, 39.)
15. Idem Ianuen. ep. Ex tenore litterarum — ecclesia. (1159 — 81.) Ja. 9029 =
c. 10. X. (5, 39.) _ B
16. Idem Cenoman. ep. P. C. : Tua nos. De cetero nouer is — suscepturus. (1159 — 81.)
Ja. 8904. 8907. (una decretalis est. ) = c. 11. X. (5, 39.) H
TIT. XXXV. DE PRESBITERO NONDUM BAPTIZATO.
1. Ex Cone. ap. Compendium. Si quis presiiter — ordinetur. Cf. c. 60. C. I. qu. 1. = j-1
c- i- X. (3, 43.)
app. . . . exc. : deest: R 25) deuitari: 0; uitare: fi Uj
26) et deo : P 27) add. : matri : 0
13. 1) add.: uen. fratrib. archiepp. et epp. per An- r '
gliam constitutis: l; Appdx. XIV, 6; Lips. VII, 8; Banib. \
VII, 6; Cass. XIX, 7. (1159— 81.) Ja. 8831. 2) locum: Q \
3) Alex. III. : l; Eugenio: P; Urbano: Q; N .: R; in syn. j
Lat. (1139.) sub Innoc. II. hab. huiusmodi canon constitu- j
tus est, quem inter canones C. Later. (1123.) sub Calixto \
hab. non inueniri licet. 4; statutum: 0 5) uel hosp. : |
P 6) uel: deest: PR 7) mittunt: W: iniciunt: PQ
8)add.: per ap. scripta (atq.prec.: deest): R 9)iniecerit:
clPR 10) pub .-.deest: Q 11) se: deest: R 12) pre- j
sentent: 0
Lib. V. Tit.XXXIV.il. 1) Lips. VII, 6. (1159—
81.) Ja. 9086. 2) manus : IP
12. 1) Appdx. XIV, 5; Lips. VII, 7; Bamb. VII, 5;
Cass. XIX, 61. (1159—81.) Ja. 8885. 2) cordis dol. : 0
3) al. : deest: P 4) add.: uero: 0 5) qui: deest: Q
6) contra ecclesiasticam ordinationem: 0 7) consue-
uerunt : OP 8) ordinatos: OP 9) confligunt: Q 10) et
interd. : 0 11) audire : Q 12) nefanda : P 13) et
spir. '.10 14) uos: 0 15) eos : OQ 16) uideamus : bl;
uideamini : 0 ; uideantur : QR 17) prec. : deest : R
18) tanta uesania . . . presumptione: acik 19) aliqua: P
20) occidere: 0 21) uel aliter: 0; aut.: R ; aut alias: Q
22) iniecerint: 0 23) de: deest: R 24) signis: 0;
Comp. I. Lib. V. Tit. XXXVI. XXXVII. De regulis iuris.
65
2. Innocent. III. Cremon. ep. Apostolicam sedem — iubeas. Innoc. II. (1130 — 43.)
. 5883. = c. 2. X. (3, 43.)
TIT. XXXVI. DE VERBORUM SIGNIFICATIONE.
1. Ieronira. sup. Daniel. Num rex — appellat. Gloss. interi ad Dan. V, 11. =
2. X. (5, 40.)
2. Idem in Parabol. Nam et ego — decessit. Gloss. ord. in Prou. IV, 3. =c. 3. X. (5, 40.)
3. Idem sup. Matteum. Quod dicitur — ostendit. Hier, in Matth. I, 18. =c. 4. X. (5, 40.)
4. Idem in eod. Ioseph — sit. Hier, ad Matth. I, 25. = c. 5. X. (5, 40.)
5. Ilarius. Intelligentia dictorum — subiectus. Hilar. de trinit. lib. IV. = c. 6. X. (5, 40.)
6. August. sup. Matteum. Nichil obstat — uoluit. = c. 7. X. (5, 40.)
7. Gregor. Propterea si — amittitur. Greg. I. (591.) Reg. I, 29. Ja. 732. =c. 8. X. (5, 40.)
8. Item Isidor. de prepositis. Quamuis omnes — gerant. = c. 9. X. (5, 40.)
9. Alexander III. Quesiuit a — teneatur. (1172 — 73-)Ja. 8191. = c. 14. X. (5, 40.)
10. Isidor. in lib. Etimolog. Forus est — obtegunt. XVIII, 15. == c, 10. X. (5, 40.)
11. Idem in eodem. Pactum dicitur — factum. Ib. 24. = c, 11. X. (5, 40.)
12. Idem in eodem. Ius dictum — presumit. Ib. c. 25. = c. 12. X. (5, 40.)
13. Pascasius P. II. canonicis S. Martini. Causa Carpensis — indicatur. (1099 —
18.) Ja. 4863. = c. 13. X. (5, 40.)
14. Ieronim. sup. Os e. Innouate nouale — precisus. Gloss. interi, ad Ose. X, 12. =
1. X. (5, 40.)
TIT. XXXVII. DE REGULIS IURIS.
1. Ioann. Crisostom. Omnis res — dissoluitur. Auctor, oper. imperf. =c. 1. X. (5, 41.)
2. Eleuterius papa1. Omnis2 uero qui pulsatus fuerit, si iudicem suspec-
n habuerit3, liceat appellare.
3. Augustinus in epistola ad Romanos1. „Qui autem infirmus est, olus
mducet.“ Infirmum, qui cibos discernit, suo relinquendum dicit iudicio, ne cum
upulo edat. De manifestis autem2 iudicandum3 est, sed ea que dubium est, quo
imo fiant, in meliorem partem interpretemur, ut de cibis, et infra. „ Stabit
atem.“ Hic innuit, quod ambigua debemus in meliorem partem uertere.
4. Gregor. VII. Quod latenter — subsistere. Greg. I. (593.) Reg. III, 56. Ja. 896. =
<o- X. (5, 41.)
5. Idem Parmensi. Cum in contemplatione — inchoandum. Greg. I. Narsae (590.)
g. I, 6. Ja. 709. = c. 6. X. (5, 41.)
6. Idem Clerico et or. Mediolanen1. Quotiens res aliqua agenda pluri¬
is s committitur, dum quisque dissentit ab altero, dispendiis potius quam utili-
ibus aditus reseratur.
7. BedainOmelia. Estote misericordes — iudicare. in Lue. VI, 36. = c. 2. X. (5, 41.)
8. Idem. Que multotiens — debent. Pseudo-Steph. I. ep. 2. no. 5. ap. Hinsch. p. 184.=
XCV. c. 7- X. (5, 41.)
9. Idem. Qui scandalizauerit — relinquatur. Beda in Mare. IX, 41. = c. 3. X. (5, 41.)
10. Augustin. Qui ex timore — facit. Cap. incertum == c. 8. X. (5, 41.)
11. Idem in lib. de penit. Defleat peccatoi - reus. Aug. de uera et falsa pen. c. 14. =
)• X. (5, 41.)
2. Beda sup. Mare. Quod non est — tenetur. Gloss. ord. in Mare. II, 27. =
p X. (5, 41.)
13. Indignum est — compellatur. Lue. III. (1181 — 85.) Ja. 9669. Comp. II. c. 2. (5, 13.) =
ei. X. (5, 41.)
14. Gregor, in Reg. Quamuis causae — nescit1. Greg. I. (593.) Reg. III, 53. Ja. 893. =
io. X. (5, 41.)
Lib. V. Tit. XXXVII. 2. 1) ep. Pseudoisid. ap. deest: bk 3) iudicandus : cl
p. 126. no. 4. — cf. Ivo Beer. VI, 318. Ans. III, 28. Ja. 6. 1) ep. Gregor ii I. ad der. ordin. etpleb. Meuaniens ■-
11. (68.) — Eleut. p.: deest: l 2) illi: orig. Iv. Reg. I, 81. (591.) Ja. 785.
Iiabuit: ae 14. 1) in b secptit. Cei. III. Rotomag. decano : Pru-
3. 1) Gloss. ord. ad ep. ad Rom. c. 14. u.3.4. 2) aut.: dentiam tuam.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
5
COMPILATIONIS SECUNDAE
LIBER PRIMUS.
TIT. I. DE CONSTITUTIONIBUS.
Un. Clemens III. Anconitano episcopo1 P. C.: Sig. Preterea de lege
illa uel errore, quem2 ciues tuos asseris statuisse, uidelicet, ut si quis teneret per
XXX. annos possessiones alicuius ecclesiae, nec reddidisset canonem constitutum,
non ideo caderet a detentione possessionis illius, nichil certi3 tibi possumus respon¬
dere, donec constitutionem illam ab ipsis factam nobis uerbo ad uerbum expositam
studeas destinare.
TIT. II. DE RESCRIPTIS1.
1. Alex. III. abb. Cisterc. et fratrib. Cuman. Cum ordinem — respondere, (i 1 59 —
81.) Ja. 8913. = c. 6. X. (i, 3.)
2. Alex. III. Tarracon. Archiep. Accepta conquestione — procedas. (1159 — 81.)
Ja. 9168. = c. 35. X. (2, 28.)
3. Alex. III. Tornacensi ep. Eam te — assignes. (1167 — 81.) Ja. 9281. = c. 7. X. (1, 3.)
4. Lucius III. Ad hoc sumus — prohibeas. (1181 — 85.)Ja. 9682. = c. 10. X. (1, 3.)
5. Lucius III. (ap. Gilbert. : Innoc. IV.) Ad audientiam nostram — peccatum. (1181 —
85.) Ja. 9683. == c. 11. X. (1, 3.)
6. Lucius III.1 Rotbertus2 de Columbellis super ecclesia cuiusdam uillae3
contra aduersarium suum duplices4 litteras ad Rotomagensem archidiaconum5 et
Turonensem6 iudices impetrauit, ut si coram Rotomagensi optinere non ualeat
coram Turonensi iudice nocere aduersario suo non desistat. Quoniam igitur non
est huiusmodi malitiis indulgendum, precipimus, quatinus utraeque litterae uiribus
careant, et si quid per eas factum fuerit, irritum habeatur et uacuum.
7. Gregorius VIII. prelatis omnibus ecclesiarum1. Quoniam ad epis¬
coporum maxime spectat offitium, afflictis et laborantibus subuenire2, summumque
illorum, licet deficientibus meritis deus uoluit esse nos, prospicere3 tenemur et
uolumus, ne quis ex fortuitis casibus per Romanae ecclesiae uisitationes4 laboris
sui, quem ad eam ueniendo sustinuit, debito frustraretur5 effectu. Inde si quidem
fuit, quod nos multorum expensis prospicere uolentes et alleuare labores, de con¬
sueta misericordia6 apostolicae sedis duximus statuendum, ut litterae predeces-
soris nostri domini Urbani a tribus mensibus ante obitum ipsius destinatae pro
facienda iustitia et litigiis dirimendis, que tamen alicuius preiudicium non con¬
tineant manifestum aut calumpniam equitatis7, eundem habeant tempore nostrae
administrationis effectum, quem habere si adhuc ille8 uiueret, debuissent. Cessante
igitur exceptione9 de mandatoris morte, perficite quod mandauit agendum, et nemo
ad nos pro excusatione huiusmodi, accepta per illum10 commissione, de sua iustitia
obtinenda cogatur in uacuum11 laborare.
Lib. I. Tit. I. Un. 1) archiep. : di; Alex. IU.: d
(1187 — 91.) Ja. 10195; Gilb. auct. 1. (1, 1.) 2) quam: i ;
quoniam : Sa 3) certum: a
Tit. II. 1) add. : et eorum interpretationibus : bcd
6. 1) <1181— 85.) Ja. 9684; Alan. 8. (1, 1.) 2) R. :
dbc; R. de Columpnellis : T 3) add. : de Columbellis: i
4) add. : uel duo litterarum paria: b 5) arcbid. : deest:
bc 6) archidiac. Turon.: a; Turon. arcbiepiscopos : b
7) ual. arcbidiaconatum : i
7. 1) dat. Ferrar. VI. kal. Nou. 1187. ap. Roger, de
Uouerden ad. a. 1187. in Sauile Rer. Angi. SS. (Francof.
1601.) p. 640. ; Alan. 5. (1, 2.) ; Ja. 9983. 2) succurrere
unumque : T 3) prosp. omnibus : i 4) institutiones :
adg; uisitationem : orig. 5) frustretur: agT 6) mo¬
deratione: i 7) iniquitatis: i 8) ille: deest: g orig.
9) concepta: bT (per . . . comm.: deest: T ) 10) illum
exceptione uel comm.: b; illum iustitiam obtinendi fidu¬
cia cogatur uacuus lab.: orig. ; in comm.: a 11) coga¬
tur uacuus : T orig.
Comp. II. Lib. I. Tit. III — -V. De renuntiatione. 67
8. Clemens III. Abbat. de Oseneie et de Heber. et priori S. Fridae. Exparte
S. — condempnantes. (1 187— 91.) Ja. 10216. = c. 12. X. (1, 3.)
9. Celestinus III. Sciscitatus es — interesse. (1191 — 98.) Ja. 10730. = c. 13. X. (1, 3.)
TIT. III. DE ELECTIONE ET ELECTI POTESTATE.
1. Alex. III. Suffraganeis autem — conferre. (1159 — 81.) Ja. 9266. = c. 11. X. (1, 6.)
2. Alexander III. decano et capitulo1. Quia requisistis a nobis, utrum
| ad electionem faciendam procedere debeatis, proponentes, quod eam sine assensu
regio facere non audetis, si aliter fieri non possit, ad H. dilectum filium nostrum
in Christo regem Angliae2 accedentes studiosius insinuetis, B. quondam episcopum
uestrum perpetuo esse depositum, et eiusdem regis impetrato assensu in personam
honestam, litteratam et idoneam unanimiter conueniatis, et eam in pastorem et
episcopum eligatis, ut eius prouidentia et gubernatione ecclesiae tam in spiri¬
tualibus quam in temporalibus grata ualeant in ecclesia incrementa merito3 pro-
uenire.
3. Clem. III. (immo Alex. III.) ad Torcell. ep. Super eo uero — impedire. (1159 — 81.)
Ja. 10261. 10266. (immerito Clem. III. attrib.) = c. 12. X. (1, 16.)
4. Clemens III. Claromontan. Episcopo1. Cum te audierimus2 ante con¬
secrationem tuam iuramenta3 adeo in dampnum episcopalis iuris et dignitatis
canonicis Claromontanae ecclesiae prestitisse, quod ex eo robur episcopale uideatur
nimium eneruari, tu4 super hoc5 sicut uir prouidus et discretus nos consulere
uoluisti, et huic incommoditati remedium apostolicum suppliciter postulasti. Nos
igitur iacturae tuae pro nostri offitii debito prouidere uolentes, tuae sollicitudini
respondemus, quod illicita iuramenta in dampnum episcopatus Claromontani
capitulo a te prestita, nullum tibi debeant6 impedimentum afferre, et ut super hoc7
contra detrahentium obiectiones tutus et premunitus existas nostrae absolutionis
I litteras in testimonium tibi duximus indulgendas.
5. Celestin. III. Cum monasterium — communimus. (1191 — 1198.) Ja. 10683. 10251. =
| c. 13. X. (1, 6.).
6. Celestin. III. Cum terra — impediri. (1191 — 98.) Ja. 10718. = c. 14. X. (.1, 6.)
7. Celestin. III. Heliensi ep. Transmissam iam — facultatem. (1187 — 91.) Ja. 10206. =
c. 15. X. (1, 6.)
TIT. IV. DE USU1 PALLII.
1. Clem. III. (immo Coei. III.) ad Rauennat. Arcliiep. Cum super — debes. (1193.)
Ja. 10442. et perperam 10235. Clem. III. = c. 1. X. (1, 8.)
2. Celestin. III. Ad hec quia — sepeliri. (1191 — 98.)Ja. 10741. = c. 2. X. (1, 8.)
TIT. V. DE RENUNTIATIONE.
1. Alexander III. Lincon. electo1. De multa liberalitate2 credimus pro-
uenisse, quod dilectus filius noster S. archidiaconus de Norhamtone3 prebendam4,
quam habebat in ecclesia tibi5 commissa, libere cessit6, ut eam dilecto filio G.7
nepoti nostro conferres. Et infra. Quoniam igitur nulla ratione possumus sustinere,
ut memoratus archidiaconus dispendium patiatur, unde tuam et nostram gratiam
meruit obtinere, cum8 prebendae suae cessit9 ideo ut nostram10 posset11 perficere
uoluntatem, fraternitati tuae per ap. scripta mandamus etc. et infra. Cum rationi
et ecclesiasticae institutioni contrarium sit, ut archidiaconus12 prebenda careat in
ecclesia13, cui noscitur in14 archidiaconatus offitio deseruire, nec honestum sit tibi
promissionem tuam tam honestam15 reuocare.
Lib. I. Tit. III. 2. 1) Alan. 6. (1, 6.) 2) An-
glorum : T 3) merita : gT
4. 1) Clarensi: a; Idem simpliciter: b; Gilb. anet.
2. (1, 3.) (Clem. III. simpliciter ) (1187 — 91.) Ja. 10203.
2) audiremus: d 3) iuramentum: abi; iuramenta de
indempnitate episc. : Sa 4) tu: deest: bg; in: Sa
5) hoc: deest: Sa 6) debent: Sa 7) hec: Sa
Tit. IY. 1) auctoritate et usu: ab
Tit. Y. 1. 1) Lingon. : aegi; ad Godefred. Lincoln.
electum (1173—82.) qui non consecratus est. — Appdx.
XXX, 7. (G. Nincol. electo) ; Gilb. auct. 1. (1, 5.) Ja.8456.
(c. 1176.) 2) libertate: bc 3) sic: d; in codd. nomen
corruptum est 4) prebendae: ab edi \ 5) tibi: deest: Sa
6) concessit: c; tibi concessit: 0; tibi cessit: Sa 7) C. : i
8) ubiius: 0 9) cesserit: OSa 10)uestram: 0
11) possit: 0 12) add.: quatenus : ac ; add.: quatenus
eidem archidiacono prebendam assignes: b 13) eccl.
tua : adgi 14) in : deest: Sa 15) add.: et licitam: b
5*
68 Comp. II. Lib. I. Tit. VI — VIII. De etate et qualitate preficiendorum.
2. Clem. III. Ex insinuatione — uendicare. (1187 — 9i.)Ja. 10257. = c. 26. X. (5, 3.)
3. Clemens III. Super hoc — relatione. (1187 — 91.) Ja. 10262. 9247. = c. 5. X. (1, 9.)
4. Clemens III. (Celest. III.: i) In pr es entia — imponendum, ep. Clementis III. aut
Innocentii III. ad archiep. Cantuar. scr. aut (1187 — 91.) aut 1202. — Ja. 10731. — Po. 1695. =
c. 6. X. (1, 9.)
TIT. VI. DE SUPPLENDA NEGLIGENTIA PRELATORUM.
1. Alex. III. P. C.: Quia nos. Statuimus preierea — recusent. Ad Alexandr. abbat.
Cisterc. ap. Manriquez Annal. Cist. II, 478. = c. 1. X. (1, 10.)
2. Clemens III. P. C. : Cum in dandis. Sicut nobis — generetur. Ep. Innoc. III. ad
R. episcop. S. Andreae in Reg. ap. Baluz. II, 5. (1199.) - — Po. 609. = c. 2. X. (1, 10.)
TIT. VII. DE TEMPORIBUS ORDINATIONUM.
'1. Clemens III. P. C.: Cum in dandis1. Tua siquidem2 significatione
nostris est auribus intimatum3, quod episcopus Clariensis4, suffraganeus tuus, in
uigilia assumptionis beatae Mariae uirginis5 quendam clericum ordinauit in pres-
biterum, insuper excommunicatos a te scienter in communione pro6 sua uoluntate
recepit et Ioannem presbiterum de Villamor7, quem excommunicationis uinculo
subiecisti, scienter in sua diocesi celebrare8 permisit; quid autem in his agendum
sit sedem apostolicam consulere uoluisti. Nos igitur tuae industriae respondendo9
mandamus, quatinus tuis suffraganeis conuocatis10, si de prescripta ordinatione in
tua et ipsorum presentia constiterit ita esse, ipsum auctoritate nostra suffultus ab
episcopali administratione cessante appellatione suspendas et suspensum manere
facias, donec cum tuarum et ipsorum episcoporum testimonio litterarum ad eccle¬
siam Romanam accedat, ut ea uexatione11, quam meruit, intelligere ualeat et
doceri, quam graue sit in sacris ordinibus conferendis et aliis supradictis sanctorum
canonum statutis12 obuiare.
2.1 Celestin. III. Ydrontino ep. Cum secundum — dispensandum. (1191 — 98.)
Ja. 10695. = c* 9* X. (1, 11.)
TIT. VIII. DE ETATE ET QUALITATE1 PREFICIENDORUM.
1. Alex. III. Burgensi ep. Queris a nobis — ualebis. (1159 — 81.) Ja. 8852. =
c. 6. X. (1, 14. )
2. Clemens III. R. Coloniensi canon. Ad aures nostras — ascendas. (1187 — 91.)
Ja. 10204. = c. 7- X. (1, 14.)
3. Clemens III.1 Ex tuae fraternitatis consulto percepimus, te uelle apostoli-
cae sedis2 certitudine edoceri, utrum sacerdotes uel alii in3 sacris ordinibus con¬
stituti, qui per lapsum carnis reatum adulterii incurrerunt, uel periurii, uel4 falsi
testimonii, uel homicidii crimine irretiti bonum rectae conscientiae perdiderunt, si
peracta5 condigna penitentia de commisso in prioribus tollerari, uel suffragantibus6
meritis prouehi ualeant ad maiora. Super quo fraternitati tuae respondemus7, qua¬
tinus8 si notoria sunt crimina, que prediximus uel ordine iudiciario comprobata9,,
reos censura sacrorum canonum, etiam post peractam penitentiam non tantum ad
altiora progredi non permittit, uerum etiam iubet gradum pristinum non tenere..
Porro si opposita10 crimina contra aliquem notoria non fuerint uel ordine iudiciario
comprobata, monendi sunt tales, qui eisdem tenentur obnoxii et sub terrore11
diuini iudicii obtestandi, ut in testimonium dampnationis suae in suscepto ordine
non ministrent.
Lib. I. Tit. VII. 1. 1) P. C.: dand.: deest: ab;
donandis : d; Clementis III. caput iisdem uerbis incipiens
inuenitur c. 2. (1, 6.) quod tamen Innocentii III. est , neque
nostri capitis uerba praebet. — Idem (i. e. Innoc. III.) :
Gilbert. auct. 1. (1, 8.) (1187—91.) : in g caput deest 2) qui¬
dem : i 3) indicatum : ib. ; quod scilicet: Sa 4) Da-
riensis : ab 5) uirum : i 6) pro : deest: Sa 7) Vil-
lemor: i; Vilemor: b 8) ministrare uel celeb. : b
9) add. : taliter: ab 10) euocatis: ab; aduocatis: Sa
11) uerecundia uel uexat. : b 12) institutis : ib.
2. 1) ap. Aug. — c. 1. (1, 7.)
T i t. VIII. 1) add. : et ordine : ab
3. 1) Idem : ab (1187 — 91.); Ja. 10250; Gilb.auct.2 -
(1,9.) 2) a sede ap. : bci 3) in quibuslibet: * 4) uel
alii: i 5) post peractam . . . penitentiam: Sa 6) aliis
suff. : b 7) taliter resp. : abc 8) quod: dbg 9) add.:
tales: i 10) proposita: ci 11) interminationem
acdgi; et sub: deest: Sa
Comp. II. Lib. I. Tit. IX — XI. De bigamis.
69
4. Clemens III.1 Cum sacrosancta Romana ecclesia etc. et infra1. Alios
autem, qui propter impedimentum etatis presbiterii honorem adipisci non possunt,
si id solum obstare cognoueris, licet forsan ad talia offitia non debuerint in ea3
etate assumi, equo animo debes usque ad illud tempus sine rancore aliquo tollerare,
quod eos ad suscipiendum honus sacerdotii de constitutione canonum ydoneos, si
aliud1 non obstiterit, comprobabis5, quos utique prefatae animaduersionis sententia
curabis auctoritate nostra perstringere6, si tunc a te commoniti contempserint7 in
presbiteros ordinari.
5. Celestin. III. Capitulo Luceriensi (?). Cum bonae memoriae — mandatum.
(1191 — 98.) Ja. 10700. == c. 8. X. (1, 14.)
6. Cei e st. III.1 Intimatum est nobis ex parte tua, frater episcope, quod
cum quidam miles parochianus tuus ex muliere nobili, quam unicam in propria
domo, non tamen uxorem diu tenuerat et inde2 quendam filium P. nomine sus¬
tulisset, illum tempore procedente commissae tibi ecclesiae obtulit, ibique in cano¬
nicum est receptus, et quia utrum eundem canonicum ad sacros ualeas ordines
promouere, a nobis humiliter requisisti, nos, qui tenemur ex officio singulorum
consultationibus respondere, tibi auctoritate presentium intimamus, ut3 idem cano¬
nicus, si alias ipsius merita suffragantur, non impediatur, quo minus ad sacros
ordines libere debeat promoueri.
TIT. IX. DE FILIIS PRESBITERORUM.
1. Alex. III. Cantuar. Archiep. Ad extirpandas — noscatur. (1159 — 81.) Ja. 8870.=
c. 11. X. (1, 17.)
2. Lucius III. Cantuar. Archiepiscopo1. Quoniam ex plenitudine pote¬
statis etc. et infra. Querendum2 siquidem decreuisti, de quibus intelligendum sit
personis, unam alteri in ecclesiasticis benefitiis succedere non debere, utrum
scilicet de sacerdotibus et eorum filiis dumtaxat, aut etiam3 de aliis quibuscumque
personis4; noueritis5, quod quoad6 benefitia ecclesiastica nullum7 admittendum
credimus, nisi ex electione canonica uocatum; sacerdotum8 filios et maxime in
sacerdotio genitos hiis temporibus non sinit9 succedere parentibus quarundam
regionum consuetudo et in bonis10 etiam quibuslibet temporalibus11 et canones in
ecclesiasticis multo fortius inhibent12 et execrantur. Personarum uero13 filios citra
sacros ordines constitutarum, si tamen eorum14 merita suffragantur15, parentibus
suis succedere conniuentibus oculis tolleramus. Exemplo namque perniciosum est
et graue, talia in ecclesia Dei16 pullulare, per que etiam17 laicis scandalum
generetur18.
3. Clemens III. Cassinen. Archiep. Adhec ex — obtinere, ad archiep. Cassellens. (in
Hibernia) (1187 — 9i.)Ja. 10202. = c. 12. X. (1, 17.)
4. Celest. III. ep. Clementis III. Micliael presbiter — postponas. (1187 — 91.)
Ja. 10249. = c. 13- X. (1, 17.)
5. Clemens III. Litteras uestrae — promoueri. (1187 — 91.) Ja. 10268. = c. 14. X. (1, 17.)
TIT. X. DE CORPORE VITIATIS.
Un. Clem. III. Varin. (leg. : Vadens.) ep. Ex parte Bartolomei — indulgemus.
(1187— 91.) Ja. 10234. ==c. 3. X. (1, 20.)
TIT. XI. DE BIGAMIS.
1. Celestinus III.1 Ex litteris tuae fraternitatis accepimus, quod cum pre-
Lib. I. Tit. Yni. 4. i) Idem: ab; Coelest. III. 3) aut et de aliis quibusdam : 0 4) add. : regularibus : 5
Bodulpho Andegauen. ep.: Luc. ap. Bal. III, 374. (1191 — 5) noueris: c; add.: itaque: c; add.: ergo: 0 6) ad: 0
98.) Ja. 10673; Gilb. auct. 3. (1, 9.) 2) et infra: deest: ab 7) add.: secundum canones: 0 8) sac. uero: giO
3) tali: cg 4) alia . . . obstiterint: Luc. 5) compu- 9) suis (non: deest) : 0 10) donis ciuilibus (et ... temp. :
tabit: Sa; finis canonis: Luc. 6) percellere: Sa deest); 0 11) temp. succedere prohibet (prohibent: b) :
7) contempserit: cgiSa bgi 12) prohibent: 0 13) quoque : 0 14)eor.:
6. 1) Gilb. auct. 6. (1, 9.) (1191 — 98.) Ja. 10727. deest: 0 15) plurimum suff. : aci 16) Dei: deest: 0
2) exinde: a; ex ea: i; et inde: deest: Sa 3) quati- 17) in: i; et: 0 18) can. contin.: 0
nus: Sa Tit. XI. 1. 1) Idem: ab; Gilb. auct . 1. (1, 12.) Jai
Tit. IX. 2. 1) Appdx. IXL, 14 ; Alan. un. (1, 7.) 10725.(1191—98.)
(1181 — 85.) Ja. 9658. 2) consulere (si quid.: deest); 0
70
Comp. II. Lib. I. Tit. XII — XVI. De transactionibus.
sentium lator V. 2 diaconus a predecessore tuo in ecclesiis3 Constantiniensibus4 fuerit
benefitium consecutus5, nunc6 in presentia tua ei bigamiae crimen obicitur7, ut
sic ipso benefitio spolietur; qui8 diaconus cum puellam quamdam non a parentibus,
neque a9 cognatis traditam, sed uoluntate propria domum eius10 intrantem, licet
reclamaret et contradiceret, expellere a se non potuit propter nobilitatem et poten¬
tiam cognatorum, sed oportuit eum per sex annos ei cohabitare inuitum, qua
mortua uirginem quandam a parentibus et cognatis more terrae11 quesitam duxit
in12 uxorem. Unde dicebat se bigamum non fuisse, quia prima uxor non fuit,
et13 benefitio non esse priuandum14, quia antecessor tuus episcopus Gaetus15 ei
benefitium contulit, donec16 uixit per XXX.17 annorum spatium quiete et pacifice
tenuit et tempore tuo idem triennio in pace possedit. Unde fraternitati tuae man¬
damus, quatinus si ita uerum est, sicut litterarum tuarum18 tenor apostolatum
nostrum edocuit, benefitium supradictum dimittas eum pacifice possidere.
2. Celest. III. P. C. : Quod de his. De bigamis — alienum. Brugnatensi ep. ? (i 191 —
98.) Ja. 10677. =c. 3. X. (1, 21.)
TIT. XII. DE OFFITIO ET POTESTATE IUDICIS DELEGATI.
1. Alex. III. Cum te consulente — non teneris. Ep. ad Cantuar. archiep. (1159 — 81.)
Ja. 8864. = c. 18. X. (1, 29.)
2. Lucius III. Noruic. Episcopo1. Quesitum est a nobis ex parte tua, si2
iudex delegatus iudici ordinario3 mandauerit, ut partes citet4, uel5 exequatur6 sen¬
tentiam, an7 delegato iudici teneatur obedire. Cum autem non sua sed delegantis
uice fungatur, et cum iudici delegato iurisdictio8 delegatur, intelliguntur omnia
delegari, que ad iurisdictionem faciunt9, merito poterit10 delegatus tam ordina¬
rium, quam alium, cui mandauerit, cogere ad faciendum11 ea12, que precepit13, et
ei, qui obedire contempserit, penam infligere competentem.
3. Celestinus III. Prudentiam tuam — exercebunt. Ad ep. Rothomag. (1193.) Ja.
10432. = c. 21. X. (1, 29.)
TIT. XIII. DE OFFITIO LEGATI.
Un. Cei. III. mag. Columbo. Studuisti a nobis — mandare. (1 19 1 — 98.) Ja. 10729.=
c. 2. X. (1, 30.)
TIT. XIV. DE OFFITIO IUDICIS ORDINARII.
1. Lucius III. Cant. Archiep. Cum te consulente — confirmare. Alex. III. (1159 — 81.)
Ja. 8864. = c. 18. X. (1, 29.)
2. Celestin. III. S igni ficauit nobis — mandatum. (1191 — 98.) Ja. 10721. =c. 6. X. (1,31.)
TIT. XV. DE MAIORIT ATE ET OBEDIENTIA.
Un. Celestin. III. P. C. : Si mandatis. Sane dilecto filio — impetratis. (1191 — 98.)
Ja. 10704. = c. 7. X. (1, 9.)
. TIT. XVI. DE TRANSACTIONIBUS.
1. Alex. III. Super eo quod — obuiare. (1159 — 81.) Ja. 9247. 10262. (una decretalis
est.) = c. 7. X. (1, 36.)
2. Alexander III.1 Veniens ad presentiam nostram G. clericus de Nobil.2
lator presentium sua nobis conquestione monstrauit, quod cum ecclesiam de Frag. 3
Lib. I. Tit. XI. 1. 2) W.: b; Vitus: Sa 3) ec¬
clesia: i 4) sic b (Aries) Controniensi: ac; Condorin.:
d; Controm.: i; deest: Sa 5) assecutus: cdgi 6) nunc:
deest: Sa 7) obiciebatur: b 8) quod: adg; eo
quod:5a' 9) a : deest: Sa 10) eius : deest: Sa 11) se¬
cundum morem terrae: b; ipsorum: egi 12) in: deest:
Sa 13) et ideo: b 14) priuandus: i 15) sic: c;
Geto : Sa ; Graeco : i; eidem clerico : b ; Gertus : d 16) et
don. : Sa; dum: b 17) XX.: a; XXV.: c; XV.: i; VI.: b
18) tuar. : deest: Sa
Tit. XII. 2. 1) sic legendum cum adO Lite.;
"Nouiom.: 6;'Nouan. : i; Nouiensi: T; Appdx. 1XL, 8 ;
Luc. ap. Bal. Misc. HI, 375. 378. Alan. 2. (1, 9.) —
(1181—85.) Ja. 9609. 2) utrum iud. : 0 3) uel alius
cui delegatus mandau. : 0; uel cui (alius cui: Luc. 375.)
iudex ordinarius: Luc. 375. 378. 4) citaret: bO Luc.
375. 5) ut : b Luc. 388. 6) exequeretur : b Luc. 375.
7) an: deest: bc 8) iur. ... intell.: deest: T 9) facere
uideantur: adgi Luc. 375. 10) potest: b Luc. 0
11) efficiendum: b Luc. 0 12) ea: deest: a Luc.; id
quod: 0; quod: Luc. 13) precipit : TLuc.Slb] pre-
cipitur : Luc. 388.
Tit. XVI. 2. l)Idem:a&; Gilb. auct. 3. (1, 15.)
(1159—81.) 2) de Vitator: b; deNob.: deest: a; Rio-
beri : Sa 3) Sang. : a; Fug. : b ; Fg. : g ; Fag. : Sa
Comp. II. Lib. I. Tit. XVII — XX. De arbitris.
7 1
piam canonice adeptus fuerat, aliquandiu pacifice possedisset, ea postmodum per
Philippum militem de Columbis absque ordine iudiciario uiolenter est spoliatus,
piam monachi de sancto Firmundo4 minus licite detinent occupatam, super qua
' Ire cum predictus G. a prefatis monachis coram Herefordensi episcopo et priore
! Riualensi5 de mandato apostolico traheretur in causam, predictus G. dolose circum-
lentus predictam ecclesiam pecuniae6 interuentu abiurauit; quoniam igitur huius-
; arodi transactiones illicitae speciem continent7 simoniae, discretioni uestrae per
11 ap. scripta mandamus8, quatinus inquisita diligentius ueritate, si uobis ita esse con-
ei jLtiterit, predictum G. ab illicito iuramento absoluentes, memoratam ecclesiam cum
cc 1 fructibus inde perceptis amoto quolibet illicito9 detentore contradictione et appel-
I latione cessante sibi10 restitui faciatis.
® I 3. Alex. III. abbati de Staforde et priori de Helesby. Veniens ad opostolicae — -
I togatis. (1159 — 81.) Ja. 9162. = c. 8. X. (1, 36.)
4. Lucius III. Ormensi (Noruicensi?) ep. P. C. : Tua nos. Preterea quando — inuenire.
4181— 85.) Ja. 9671. = c. 9. X. (1, 36.)
5. Celestinus III. P. C. : Bonae memoriae. Preterea quarto loco — putetur. Ep. ad
■prior, et capitul. Dehum. ( 1 1 9 1 — 98.) Ja. 10260. 10448. 10740. (una decretalis est.) = c. 10. X. (1, 36.)
TIT. XVII. DE OFFITIO ADVOCATORUM.
Un. Celestinus III. uniuersis iudicib. Beneuentanis1. Ut in ciuitate
Liestra diminui possit et attenuari materia iurgiorum et iudiciorum integritas re-
seruetur, ad commune commodum ipsius ciuitatis id duximus statuendum. Sanci¬
mus igitur et presenti pagina prohibemus, ne quis uestrum aduocatus esse
presumat, nisi in propria causa, uel fortasse si alicui ecclesiae, pro2 alicuius muni¬
ficentiae debito ad impendendum patrocinium fuerit obligatus.
TIT. XVIII. DE PROCURATORIBUS.
1. Alex. III. Querelam A. — differatis. (1159 — 81.) Ja. 9264. = c. 2. X. (1, 38.)
2. Celestinus III.1 Si matrimonii causa possit2 per procuratorem expediri,
nos tua duxit prudentia3 consulendos. Hic4 autem decernimus5 distinguendum,
quod si in causa ipsa6 matrimoniali questio criminaliter uentilatur7, et ob eandem
ab aduersa parte criminaliter8 sit agendum, non per interpositam personam, sed
per ipsam principalem9, causam matrimonii terminari oportet, cum sicut iura
testantur, presens presentem accusare debet10 et se talionis uinculo obligare. Secus
autem in causa matrimoniali11, in qua12 non criminaliter agitur13, credimus14 pro¬
cedendum; securius tamen ageretur15, si cum haberi possit principalium presentia
personarum, ipsis presentibus in utroque ad diffinitionis16 calculum procedatur.
3. Clemens III. Ex insinuatione — decernatis. (1187 — 91.) Ja. 10267. = c. 3- X. (r, 38.)
TIT. XIX. DE HIS QUE VI METUSVE CAUSA FIUNT1.
Un. Clemens III. Ad aures — irritanda. Ep. Alex. III. Torcell. ep. (1159 — 87.) Ja.
10261. 10266. (una decretalis est, nec Clem. III.) — c. 3. X. (1, 40.)
TIT. XX. DE ARBITRIS.
1. Alex. III. Eborac. Archiep. Non sinemulta — compellas. (1159 — 8i.)Ja. 8953. =
c. 2. X. (1, 43.)
2. Alex. III. Exoniensi ep. Peruenit ad nos — conuenire. (1159 — 81.) Ja. 8983. =
[c 3- X. (1, 43.)
Lib. I. Tit. XVI. 2. 4) Frimundo: i; Firmino: Sa credimus dist.: Luc. 386. 5) decreuimus: bciSa
5)Valen.: Sa; de Malen.: b 6) add.: datae: Sa 6) prima: Life. 383. 7) uentiletur: Luc. 386. 8)erim.:
7) obtinent: cdgi 8) precipimus : Sa 9) ili. : deest: ad deest: Luc. 383. 9) personam prine.: i Luc. 383.
10) sibi: deest: dg 10) debeat : U Luc. 383. 11) criminali: ac; non crimi-
Tit. XVII. Un. 1) Gilb. aud. 1. (1, 17.) (1191—98.) nali: bU T/uc. 386. ; deest: Sa 12) qua potest agi per
Ja. 10675. 2) uel pro : cdgi procuratorem si : 6 13) agimus: cgTJ Luc. 383; add. :
Tit. XVIII. 2. 1) Clem. III.: abegi; Gilb. aud. 2. sed ciuiliter: cdg 14) non cred.: Sa 15) agetur: Sa ,
(1,18.) Cod. Hal.; Luc. ap. Baluz. III. 383.386.(1191 — 98.) 16) diffinitiuae sententiae: U Luc. 383.
Ja. 10681. — Cantuariensi aepo. 2) ualeat: U Luc. 383. Tit. XIX. 1) que metus causa: egi
3) fraternitas: a Luc. 386. 4) super hoc autem sic
72
Comp. II. Lib. II. Tit. I — VI. De causa proprietatis et possessionis.
LIBER SECUNDUS.
TIT. I. DE IUDICIIS.
1. Clem. III. clero Constantinop. Auctoritate ap. — inuitis. (1187 — 91.) Ja. 10205. =
c. 4. X. (3, 7.)
2. Alex. III. abbati de Euesham. Causam que uertitur — suscitare. (1159 — 81. ) =
c. 9. X. (2, 1.)
3. Cei. III. Cum non ab homine — inferatur. Clem. III. Nidros. archiep. (1187 — 91.)
Ja. 10274. 10678. 10739. (una decretalis est. ) = c. 10. X. (2, 7.)
4. Celest. III. Winton. ep. et abb. S. Albarii. Quia V. — iudicaretur. Alex. III.
(1159 — 81.) Ja. 9210. = c. 11. X. (2, 1.)
TIT. II. DE FORO COMPETENTI.
1. Alex. III. Licet uniuersis — terminetur. Alex. III. (1159 — 81.) Ja. 9039. =
c. 23. X. (2, 20.)
2. Alex. III. Ex transmissa nobis — imponas. (1159 — 8i.)Ja. 9154. = c. 6. X. (2, 2.)
3. Alex. III. Verum quoniam — terminetur. (1177 — 81.) Ja. 9320. = c. 7. X. (2, 2.)
4. Lucius III. Cum sit generale — conuenire. (1181 — 85.) Ja. 9687. = c. 8. X. (2, 2.)
5. Celestin. III. Quod clericis — preualere. (1191 — 98.) Ja. 10737. = c. 9. X. (2, 2.)
TIT. III. DE MUTUIS PETITIONIBUS.
Un. Celestin. III. Rothomagensi decano. Prudentiam tuam debita — respondere .
(1191—98.) ap. Bessin. Cone. Rotomag. II, 36. — Ja. 10710. = c. 2. X. (2, 4.)
TIT. IV. DE DILATIONIBUS.
Un. Celestinus III. P. C. : Plerumque, abb. Vizeliac. Preter ea in tuo petitorio — im¬
ponendum. (1193.) Ja. 10445. = c. 2. X. (2, 8.)
TIT. V. DE FERIIS.
1. Alexander III.1 Significantibus nobis uiris religiosis fratribus Cistrensis2
ordinis accepimus, quod cum eorum famuli et mercenarii quibusdam3 diebus, quos
alii solempnes habent, laborant, archidiaconi, decani, presbiteri de quorum parochiis
sunt, eis sententiam excommunicationis propter hoc intentare presumunt. Quoniam
igitur super4 hoc non debent tanta pena multari, fraternitati tuae5 per ap. scripta
mandamus, quatinus omnibus archidiaconis, decanis, presbiteris uestrae iuris-
dictionis artius prohibere curetis, ne in famulos uel6 mercenarios predictorum
fratrum, pro eo quod ipsi et idem fratres diebus illis laborant, quos alii solempnes
habent uel excommunicationis uel interdicti sententiam ferre presumant. Si uero
contra prohibitionem uestram7 uenerint, et sententiam eorum8 appellatione remota
denuntietis irritam et inanem et ipsos pro transgressione non differatis ecclesiastica
seueritate punire.
2. Alex. III. Terdonensi Archiep. Quoniam in parte — responsum. (1159 — 81.)
Ja. 9169. = c. 2. X. (2, 9.)
3. Alex. III. Triburiensi Archiep. et eius suffrag. Licet tam — utantur. (1159 —
81.) Ja. 9178. =c. 3. X. (2, 9.)
4. Clemens III. Capellanus tuus — celebrari. Ad Abulens. ep. (1 187— 91.) Ja. 10242. —
c. 4. X. (2, 9.)
TIT. VI. DE CAUSA PROPRIETATIS ET POSSESSIONIS.
Un. Celestin. III. P. C. : Bonae memoriae. Ad ultimum — respondemus. (1193.)
Ja. 10742. 10740. 10448. (una decretalis est.) = c. 2. X. (2, 12.)
Lib. n. Tit. V. 1. 1) Exon. ep. : b; Alan. 1.(2, 3.) 4) propter: T 5) uestrae: bT 6) et :T;deesi:dg
{1159 — 81.) 2) Cisterciensis : T 3) in quib. : bgi 7) nostram : abdg 8) latam in eos : b
73
Comp. II. Lib. II. Tit. VII — XI. De exceptionibus.
TIT. VII. DE RESTITUTIONE SPOLIATORUM.
1. Alex. III. Cantuar. Archiep. Conquerente nobis — terminandam. (1159 — 81.)
Ii. 8862. = c. 7. X. (2, 13.)
2. Alexander III. Parisien. Episcopo et Abbati S. Remigii et Decano
Teldensi1. Conquestus est nobis R.2, quod cum ecclesiam de Alde3 canonice
deptus fuisset et aliquamdiu pacifice4 possedisset, eam5 postea per oppressio-
em H. de Cliueant6 iniuste amisit. Unde discretioni uestrae mandamus7, quatinus
i uobis constiterit, predictum R. in prelibata ecclesia fuisse canonice institutum
li iniuste spoliatum, nisi eam postea spontanee abiurasse altera pars legitime pro¬
fuerit, eam cum fructibus8 inde perceptis restitui faciatis.
3. Idem Ambianensi et Beluacensi episcopis. Ex transmissa nobis — exercere.
[159— 8i.)Ja. 8825. =c. 8. X. (2, 13.)
4. Alex. III. Exon. ep. et abb. de Forden. Cum venisset — terminetis. (1159 — 81.)
i. 8998. = c. 9. X. (2, 13.)
5. Celest. III. Grauis nos querela — infringi. (1191 — 98.)Ja. 10685. =c. n. X. (2,13.)
TIT. VIII. DE EO QUI MITTITUR IN POSSESSIONEM CAUSA
REI SERVANDAE.
1. Alexander III. Abien. Episcopo1. Prior et monachi Siluae maioris
uam ad nos querimoniam transmiserunt de O., qui paludes et stagna, que pra¬
ecessores eius contulerant, ab2 eisdem fratribus per uiolentiam abstulit, que cum
b eo repeterent, idem O. ad proximum purificationis festum preteritum appellauit.
deoque fraternitati tuae3 mandamus, quatinus causam audias et appellatione re-
rota debito fine decidas. Si uero idem O. uel uxor eius aut heredes eius, si quos
abet, si4 idem O. profectus est Ierosolimam, ad presentiam tuam accedere uel
idicio tuo parere contempserint, predictos fratres in eorum possessionem, de qui-
us questio uertitur, appellatione remota inducas. Si autem nuncius predictorum
ratrum diem preuenit5 appellationis, nolumus per istas litteras alteri parti pre-
iidicari uel ullum6 obtinere7 uigorem.
2. Clemens III. episcopo et Archidiac. Abrinc. et priori de Luc. Cum sicut ac-
lepimus — processuri. (1187 — 91.) Ad ep. Abrinc. (Avranches) et prior, de Lucerna. Ja. 10188. =
. 2. X. (2, 15.)
TIT. IX. UT LITE PENDENTE NIL INNOVETUR.
1. Alex. III. Eboracensi Archiep. Memoria nostra — liabere. (1159 — 81.) =
. 1. X. (2, 16.)
2. Celest. III. Laudabilem — potest. Senonensi Archiep. (1 19 1 — 98.) Ja. 10735. 10733.
0744. (una decretalis est.) = c. 3. X. (2, 16.)
TIT. X. DE PROBATIONIBUS.
1. Alex. III. Sicut consuetudo — sancimus. (1159 — 81.) Ja. 9256. = c. 2. X. (2, 19.)
2. Gregorius VIII. Preposito S. Cataldi et Archiep. Casae maioris (leg. : Archi-
resbit. Casalis maioris [Casale maggiore.]) Proposuisti nobis — adhibenda. (n87.)Ja. 10015.=
. 4. X. (2, 19.)
3. Clemens III. P. C. : Bonae memoriae. Tertio quippe — censendum esse. (1187 — 91.)
a. 10260. 10448. 10740. (una decretalis est.) = c. 5. X. (2, 19.)
4. Clem. III. Aquilonati ep. Iurauit quidam — possit. (1187 — 91.) Ja. 10190. =
. 6. X. (2, 19.)
TIT. XI. DE EXCEPTIONIBUS.
Un. Celestin. III. P. C. : Laudabilem. Denique quod in — videtur. (1 1 9 1 — 98.)
a. 10735. = c. 1. X. (2, 25.)
Lib. II. Tit. VII. 2. 1) Alan. 2. (2, 5.) (1159-81.)
Ta. 9111 ; Idem : ab 2) add. : clericus : b 3) Aldi : T
) in pace uel pacif. : b 5) et eam: i; eandem: adg
) Delineant: ad; de Linea: T; Clineant: g ; Dolensis: b
) add. : per ap. scripta: adgi 8) frugibus: T
Tit. VIII. 1. 1) Albensi: i; Ab. ep. : deest: T; le¬
gendum fortasse: Albiensi; Alan. 1. (2, 7.) (1159 — 81.)
Ja. 8824. 2) ab : deest: T 3) add. : per ap. scripta : ab
4) si id. O. : deest: adg 5) preuenerit: abd 6) nul¬
lum: aci 7) obt. easdem litteras: T
74 Comp. II. Lib. II. Tit. XII — XVI. De iureiurando/
TIT. XII. DE TESTIBUS.
I !'
1. Ex Cone. Maticensi. Placuit sancto — ieiunus. Capitul. Aquisgran. (809.) c. 6. =
c. 1. X. (2, 20.)
2. Alex. III. Marco Cardinali. Super eo quod — dissolui. (1159 — 81.) Ja. 9232. =
c. 22. X. (2, 20.)
3. Clemens III. Series tui — omittas. (1187 — 9i.)Ja. 10248. = c. 26. X. (2, 20.) .
4. Celest. III. P. C. : Laudabilis. Preterea cum — confirmabit. (1191 — 98.) Ja. 10733.
10735. io744* (una decretalis est.) = c. 27. X. (2, 20.)
5. Alex. III. Firmano ep. In litteris — deierare. (1159 — 81.) Ja. 9000. =c. 24. X. (2, 20.)
TIT. XIII. DE TESTIBUS COGENDIS.
1. Clem. III. Segotiensi (leg. : Seguntino) episcopo. Peruenit ad nos — adhiberi. '55
(1187 — 9i.)Ja. 10227. 10272. = c. 5. X. (2, 21.)
2. Clem. III. P. C. : S ignificauit. Ceterum quod — fateatur. (1187 — 91.) Ja. 10265. ^
10721. = c. 6. X. (2, 21.)
3. Celest. III. P. C. : Significauit. Preterea si testes — interuallum. Videtur Clem. III. 1
(1187 — 91.) esse. Ja. 10265. 10271. — Ja attribuit Cei. III. 10745. = c. 7- X. (2, 21.)
■ lil
TIT. XIV. DE FIDE INSTRUMENTORUM.
1. Alex. III. Ex litteris quas — incunctanter. Ad Vigorniens. et Coventrens. epp. scr.
(1159— 81.) Ja. 9212. = c. 3. X. (2, 22.)
2. Alex. III. Eboracensi Archiep. Accepimus litteras — tenere. (n8i.)Ja. 935°* =
c. 4. X. (2, 22.)
3. Celest. III. abbatiS. Facundi. Contingit interdum — fiat. (1191 — 98.) Ja. 10691.=
c. 5. X. (2, 22.)
TIT. XV. DE PRESUMPTIONIBUS.
!f
ii
jl1'
I
f
sii
1. Alex. III. Peruenit ad audientiam — remota. (1159 — 81.) Ja. 9044. = c. 4. X. (2, 21.) |
2. Alex. III. Litteris tuae fraternitatis — maneat. (1159 — 81.) Ja. 9236. =c. 12. X. (2, 23.)
3. Alexander III. F.1 Decano et magistro R.2 canonico Remensibus.
Cum causam, que uertitur inter P. ciuem Remensem etc. et infraz. Si uobis con- f
stiterit, quod litterae, quas predictus P. portauit4 et nos sub sigillo nostro uobis5
transmisimus, de conscientia Ambianensis6 non fuissent compositae, que omnino
uidentur suspectae pro eo quod in eisdem uitium grammaticae artis continetuq L
in expensis7, quas idem presbiter ad nos ueniendo fecit sepedictum P. con- L
dempnetis8.
TIT. XVI. DE IUREIURANDO.
1. Alex. III. Norwic. ep. P. C. : Consuluit. Illud etiam — admittantur.
Ja. 9083. 9015. = c. 6. X. (5, 31.)
ii
, t
(1159—81.) ji
■ \
Lib. II. Tit. XV. 3. 1) Fulconi: U Lite. 2) E.:
deest: dg; Idem simpliciter: 1) ; Luc. ap. Bal. III, 382;
Cod. Hal. Ja. 9136. (1159 — 81.) 3) Cum causam, que
inter P. ciuem Rhemensem et A. presbiterum super
quadam domo diutius est agitata, uenerabilibus fratri¬
bus nostris Abianensi et Siluanensi episcopis commi¬
sissemus fine debito terminandam post commissionem
ipsius causae predictus presbiter ad presentiam no¬
stram accessit, asserens quod non fuit illis duobus ita
commissa, quod si uterque iudicio interesse non posset,
alter in negotio procederet, et spatium quadraginta
dierum, intra quod preceptum fuerat causam decidi
iam esse elapsum, Siluan. tamen inconsulto Abianensi
in causa ipsa processit, et contra eam sententiam tulit.
Cumque uobis in mandatis dedissemus ut si ita esset
sententiam reuocaretis et causam ex integro audientes
decideretis, memoratus P. cum litteris predictorum
episcoporum ad nos ueniens a nobis obtinuit, quod sen¬
tentiam excommunicationis quam prefati episcopi in
eundem presbiterum, sicut eorundem litterae contine¬
bant, protulerant, nihil tale suspicantes, ratam habui¬
mus et firmam et eam precipimus inuiolabiliter obser-
uari. Tandem autem cum causa ipsa deberet discuti,
et predicto P. asserente, quod presbiter non esset au¬
diendus, donec ab excommunicatione absolueretur, et
illo respondente, quod a nobis fuerat absolutus et ab eo
requisitum fuisset, si suae absolutionis litteras rece¬
pisset, se asseruit non habere; uerum duos produxit L
presbiteros, qui dixerunt se interfuisse ubi eum fecera¬
mus absolui, et hec iuramento parati erant monstrare. )(
Unde uenerabilis frater H. Rhemensis archiepiscopus, J
cui mandauimus, ut sententiam daret, obseruari huic
rei supersedit et presbiter diuina celebrauit, donec i
prefatus P. a curia nostra reuersus litteras nostras de- j
tulit, in quibus archiepiscopo iniungebamus, ut sen- ,
tentiam prescriptam faceret teneri. Nunc autem utro-
que ad presentiam nostram accedente, presbiter con¬
stanter asseruit, quod Siluan. secundum mandati nostri
tenorem sine Abianensi non potuisset negotium definire, j.
Aduersarius eius uero asserebat, quoniam Siluan. de
assensu Abianensi negotium terminasset. Nos igitur £
ex assertione dilecti filii I. tenentes, quod eum absoluis- I
set, eum remittimus absolutum, ideoque dilectioni tuae
mandamus, quatinus cum ex mandato requisiti fueritis,
utramque partem ante presentiam uestram conuocetis,
quod si ambo interesse non possent, alter nichilominus.
exequeretur, aut si terminus quadraginta dierum de ..«
nec de consensu partium postea fuerit productus, sen- 1
tentiam ipsam reuocetis et causam ex integro audientes, ;
eam concordia, uel iustitia mediante sine personarum
acceptione uel gratia diffiniatis: — Luc. _ 4) nobis
port. : giU 5) uob. : deest: ad 6) add.: episcopi: iU
7) expensas: Luc. 8) Ceterum si ita etc.: U Luc.
Comp. II. Lib. II. Tit. XVII. XVIII. De sententia et re iudicata.
75
2. Lucius III. Noruicensi ep. Tua nos duxit — excludantur. Alex. III. (1159 — 81.)
9091. = c. 11. X. (2, 24.)
3. Urban. III. Sicut ex litteris — priuetur. Abbati S. Stephani Carnotens. (1185 —
) Ja. 9890. = c. 13. X. (2, 24.) _ ... . v
4. Gregorius VIII. uniuersis Christianis. Ex administratione — cogatis. (1187.'
1001 1. = c. 1. X. (2, 24.)
5. Clemens III. W. regi Sicil. Veritatis amica — immunem esse. (1188 — 91.)
10279. = c. 14. X. (2, 24.)
6. Celest. III. Brundus. ep. P. C. : Cum non ab homine. Verum in ea — puniendi.
m. III. (1187 — 9i.)Ja. 10274. 10739. 10678. (una decretalis est.) — c. 15. X. (2, 24.)
7. Celestinus III. P. C.: Significauit1. Item si quis iurauerit, ut ac-
)eret aliquam in uxorem et ipsum postea penituerit iurasse, per censuram eccle-
sticam compellendus est, ut si aliud canonicum non obstat2, ipsam accipiat,
m iurauerit3, nisi forte cum alia postea legitime per uerba de presenti con-
xerit. Tunc enim de fide mentita et iuramento uiolato penitentiam agat4 et
n secunda manebit.
8. Celestinus III.1 Linconien. Episcopo et de Thanie2 et de Labrire3
b at ibus. Constitutus in presentia nostra, etc. et infra. Quo circa discretioni
trae per ap. scripta mandamus precipiendo4, quatinus inquiratis super his dili-
ltius ueritatem, et si uobis constiterit de premissis, a supradicto presbitero, prout
1 amento tenetur5, faciatis memoratam ecclesiam resignari, facta uero resignatione
fatum G. Bocl.6 per districtionem ecclesiasticam appellatione postposita com-
latis, ut ecclesiam eandem sibi ipsi restituat cum congrua recompensatione7
tuum perceptorum, ipsum pro tantae presumptionis8 audacia taliter punientes,
)d pena docente suum recognoscat excessum et alii qui audierint attemptare9
lilia pertimescant.
TIT. XVII. DE PRESCRIPTIONIBUS.
c
s
tl
! e
m
Illud autem te — tenebit. (1159 — 81.) Ja.
Gregor. I. (597.) Reg.
Alex. III. P. C. : Cum sint homines.
9<7- 9253- = c. 8. X. (2, 20.)
2. Alex. III. Siracusano ep. Quia indicante — seruata.
39. — Ja. 11 17. = c. 9. X. (2, 26.)
3. Lucius III.1 Significauit nobis W. clericus de Cotosinor2, quod cum ec-
cl^iam ipsam canonice sit adeptus et per XXX. annos et amplius in pace posse-
it, S. clericus, qui pluribus benefitiis ecclesiasticis3 dicitur habundare, ipsum
olentu quarundam litterarum, quas a sanctae recordationis Alexandro papa pre-
essore nostro dicitur impetrasse, ea4 occasione, quod filius sit illius, qui
ximo5 in eadem ecclesia ministrauit, trahens6 in causam multipliciter inquietare
pi sumit. Quia igitur iniustum est et absonum rationi, ut idem W. eadem
edesia, ex quo in ea per7 tot tempora dicitur fuisse, debeat tali occasione pri-
uj i, discretioni uestrae per ap. scripta mandamus, quatinus si que premisimus,
i< itate noueritis subnixa, ipsum a memorato clerico talis occasionis obtentu non
iiiittatis super ecclesia ipsa aliquatenus molestari, sed faciatis eum8, sicut iustum
ui eritis, eam9 pacifice possidere.
TIT. XVIII. DE SENTENTIA1 ET RE IUDICATA.
1. Alexander III. abbati Leicestriae1. Dilecti filii nostri abbas et
res monasterii sancti Efulbri transmissa nobis insinuatione monstrauerunt, quod
cBi A. clericus super ecclesia de Aleton3, que ad predictum monasterium dicitur
ib. II. Tit. XVI. 7. 1) Gilb. auct. 4. (2, 16.)
-98.) Ja. 10747. 2) obsistat: Sa 3) iurauit: Sa
nam accipit: Sa
. 1) Idem: abd; Clemens III.: c 2) Thame: gT
: d; Labrite: c ; Salabri: 6; Labr.: T; Alan. 3.(2, 12.)
696. Cl 191 — 98.) 4) prec. : deest: dbcd 5) tenen¬
da' 6) Bod. : dT; Bocal: b 7) compensatione: T
meritatis uel pres.: b 9) perpetrare: i
^ it. XVII. 3. 1) Alan. 3. (2, 13.) Ja. 9661. (1181—
2) Cotoniorum : ad; Cothosmoti: g; Cotbosmori: i;
Dosmorum: b 3) eccl. : deest: bg 4) cum ea: bgi;
cum occas.: c 5) proxime: i 6) trab. eum: bc
7) prout dicitur per tot temp. seruiuisse : b 8) eum :
deest: abd 9) eum: ad
Tit. XVIII. 1) sententiis :
T i t. XVIII. 1. 1) S. Albani et S. Mariae (S. Mar. :
deest: 0) Leyc. abbatibus: iO; Appdx. XLII, 2; Alan. 6.
(2, 13.) Ja. 8819. (1159 — 81.) 2) Ebrulsi: ac; Ebulsi: b;
Edulpbi: i; Ebuilfi: g ; Ebessi: 0 3) Althasi: b; Ali-
tione: d; Aliton: 0; Aleone: T; Cartelun: i
76
Comp. II. Lib. II. Tit. XVIII. De sententia et re iudicata.
pertinere, eis questionem mouisset, tacita ueritate4, non contra eos5, sed conti
quendam uicarium6, quem in eadem ecclesia constituerunt, ad uenerabilem fratrei
nostrum episcopum Wigorniensem litteras impetrauit; cum autem idem episcopi ;
predictum uicarium una cum eodem A. ante suam presentiam conuocasset, uicarii !
ipse ac prior predicti7 monasterii, qui casu ad partes illas accesserat, memora'
episcopo dixerunt, quod idem uicarius super predicta ecclesia conueniendus nc
erat, cum eam non suo, sed abbatis nomine possideret, quare8 ipse exinde absem 1
abbate et ignorante respondere9 nullatenus tenebatur. Unde ad nostram appellau
presentiam, sed predictus episcopus, quod uix credere possumus, appellationi nc
deferens, abbate absente et ignorante et ad10 respondendum non citato, ecclesiai
ipsam predicto A.11 adiudicauit, in quo facto predictus abbas et fratres asserui
se grauatos esse. Quia uero sollicitudini nostrae incumbit uiris ecclesiasticis < 1
precipue religioni deditis et honestati iura sua integra seruare, et id, quod intc
alios sit12, aliis13 non preiudicare nec14 nocere debet, discretioni uestrae per a
scripta mandamus, quatinus partibus ante uestram presentiam conuocatis, si uob
ita esse constiterit, predicto15 abbati et fratribus predictam16 ecclesiam cum fruct
bus inde17 perceptis, amoto eo, qui in eadem ecclesia intrusus18 est, nostra fre
auctoritate et19 occasione et20 appellatione cessante restitui faciatis, restitutior.
autem facta, si de proprietate forte agere uoluerint, causam audiatis, et eam21 sui
lato appellationis remedio terminetis.
2. Alexander III. Eborac. Archiepiscopo et Exonien. episcopo c
abbati de Herfor.1 Quoniam quidam2 pridem canonicus de Prigilen.3 in nosti
presentia constitutus, aduersus priorem suum incontinentiae uitium et quod eii
electio canonica non fuit4, in audientia nostra proponeret5, nos causam uenerabil
fratri nostro episcopo N.6 et abbati7 de Fontibus cognoscendam commisimus <
terminandam, etc. et infra. Horum omnium experientiae uestrae cognitionem con!
mittimus, per8 ap. scripta mandando uobis precipientes, quatinus post haruij
susceptionem litterarum utramque partem ante presentiam uestram conuocetis, ai
ad locum illum pariter accedentes, qualiter supradicti iudices in eadem causa pro
cesserunt9 et10 ueritatem inquirere studeatis, et si uobis constiterit eos a predict
fratribus iuramentum, quod prediximus11, recepisse12 et antequam eos audirer
supradictum priorem absoluisse, uos supra dicto W. expensas, quas ad nos ueniend
et a nobis redeundo fecisse dignoscitur, integre de supradicta ecclesia restiti
faciatis, nichilominus13 causam ipsam super his omnibus14 que supra diximu
audientes per fratres iuratos, ueritate plenius cognita, quod uobis iustum uisui
fuerit exinde15 contradictione et appellatione cessante iudicetis. Verum si pr(
dictos iudices inueneritis iuramentum prescriptum a prefatis fratribus recepisse t j
post eorundem iuratorum depositiones prefatum priorem absoluisse, nolumus ho
suscitari16, sed absolutionem eius ratam et firmam habentes, predictum W. uel al
quem eorum, qui tunc stabant contra priorem super illis uel aliis capitulis nulla
tenus audiatis. Si uero in aliquem eorundem fratrum, postquam predictus W. prc
tectioni Romanae ecclesiae ac nostrae se17 supposuit et ad nostram audientiar
appellauit, aliquam sententiam eundem priorem constiterit protulisse, eam decernati I
auctoritate apostolica non tenere, nisi idem prior, sicut prefati iudices significa!
uerunt, ab eis absolutus quemquam ipsorum alicui sententiae pro correctione sut
iecerit.
3. Alexander III. Conuentren. Episcopo et Priori de Chiuillae
Lib. n. Tit. XVIII. 1. 4)tac. uer. : deest: T
5) eum: h'T 6) add. : A. : T 7) dicti: 0 8) quia : i;
quasi sibi exinde: 0 9) respondente episcopo: 0
10) ad resp. : deest: 0 11) W. : acgOT; clerico : i
12) actum sit: 0 13) alii: dg 14) uel. noc. non deb.: 0
15) prefato : 0 16) prescriptam : 0 17) iam : cdiT
18) institutus uel intrus. : b 19) et: deest: bT 20) et:
deest: ad 21) add. : mediante concordia uel iudicio: 0
2. 1) ep. et: deest: acgi; Alan. 3. (1, 11.) Ja. 8956.
.(1159 — 81.) 2) W. : b; quid.: deest: ad; pridem: deest: c
3) Prigileuen: bgi; Brigilen: T 4) fuerit: iT 5) prc
posuit: T 6) de P. : i; archiep. N. : T; uen. . . . N.
deest: g; ep. N. : deest: abcd 7) dii. filio abb.: i
Winton. : b 8) et per: i 9) processerint: dbg 10) et;
deest: bT 11) diximus: ad 12) suscepisse: i 13) c
nichil. : bT 14) omn. : deest: T 15) omni: T 16) irri
tari (hoc : deest ) : T 17) eos : i
3. 1) Idem: abd; Cheuille: adg; Theuillae: i; Aum
4. (1, 11.) Ja. 8923. (1159—81.)
Comp. II. Lib. II. Tit. XIX. De appellationibus.
77
(tusam, que uertitur2 inter P.3 clericum et R. presbiterum super ecclesia sanctae
ldeburgae4 de Millesan5, et abbati de Euesham6 et tibi fili prior de Chiuille
(Immisimus audiendam et fine debito terminandam, eo tenore sicut meminimus,,
si uobis constiterit7, predictum clericum a predicta ecclesia per manum laicam
^se eiectum uiolenter, et presbiterum prenominatum in eadem fuisse intrusum,
noto intruso, eidem clerico ecclesia ipsa cum fructibus inde perceptis restituere-
Cum autem utraque partium ante presentiam uestram constituta fuisset,,
edictus clericus, sicut ex litteris uestris percepimus, institutionem suam9 et
olentam per manum laicam eiectionem et partis aduersae intrusionem multorum
t.n laicorum quam clericorum iuramento prestito probauit10; e contra predictus-
psbiter dicebat, se in eadem ecclesia fuisse institutum canonice, adiciens11, quod
j in dictus clericus filius esset sacerdotis eius, qui in eadem ecclesia ministrauit 1
ide eam sibi adiudicauimus, existimantes13 eum proxime patri suo successisse,,
cm indignum sit et sacris canonibus obuium, ut filius patri succedat in ecclesia-
co benefitio14. Post latam uero sententiam eodem clerico instantius nobis sup-
cante, quamuis sententia contra eum tacita ueritate lata fuisset, nos tamen15
sfita sedis apostolicae clementia misericorditer agentes, discretioni uestrae per ap.
ipta mandamus, quatinus rei ueritatem diligentius inquiratis, et si uobis con¬
terit aliquam personam medio tempore memoratam ecclesiam, ut prelibatum est,
ttiuisse, et eundem16 clericum suam possessionem et uiolentam per manum laicam
actionem et partis aduersae intrusionem probasse, sibi omni occasione et appel-
Lione cessante ecclesiam ipsam cum fructibus inde perceptis restituatis, et17
Lam faciatis eum pacifice possidere.
4. Lucius III. Wiff. ep. P. C. : Ex litteris. Super eo autem — diliqenter. (1181 — 80
J 9679- = c. 2. X. (5, 20.)
5. Clem. III. Tenor litterarum — parentelam. (1190 — 91.) Ja. 10286. =c. 10. X. (2, 27.)
6. Clemens III. Foroiulien. ep. Consanguinei — imponendam. (1188 — 91.) Ja..
281. =c. 11. X. (2, 27.)
TIT. XIX. DE APPELLATIONIBUS.
1. Alex. III. Consuluit nos — abstinere. (1179 — 81.) Ja. 9331. = c. 29. X. (2, 28.)
2. Alex. III. Ianuen. ep. Ad hec sicut — mandatur. (1159 — 81.) = c. 30. X. (2, 28.)*
3. Alex. III. De Priore — perpetrare. (1159 — 81.) Ja. 8938. = c. 31. X. (2, 28.)
4. Alexander III.1 Super eo, quod a nobis tua fraternitas requisiuit, utrum
npellationi, quam quis metu litterarum, quas ab aduersario suo a sede nostra
;.dierit impetratas, interposuit, omnino sit deferendum, et an nullae partes sint
] dicis, ad quem per aduersarium eius qui appellauit, litterae2 fuerint3 a nobis
npetratae, tuae respondemus discretioni, tali nullatenus fore deferendum appella-
Dni; eam namque uerisimile est frustratoriae4 dilationis causa fuisse interpositam.
3. Alex. III. uniuers. abbatib. Quia nos elegit — defendendo. (1169.) Ja. 7767. = ■
'32- X. (2, 28.)
6. Alex. III. Ad aures — fatigari. (1159 — 81.) Ja. 8939. = c. 33. X. (2, 28.)
7. Alex. III. Abulen. ep. Ad audientiam — usurpare. (1159—81.) Ja. 8837. =
34. X. (2, 28.)
8. Lucius III. Bath.1 Episcopo et Abbati de Abanden.2 et Priori
metae Fridae. Ex conquestione B. clerici, et infra. Quoniam igitur ea, que
nt contra ecclesiae disciplinam, ratio postulat emendari, discretioni uestrae per
). scripta mandamus, quatinus si quod asseritur3 noueritis ratione subniti4, pre-
tum R. a predicta ecclesia sublato appellationis obstaculo faciatis amoueri, et
tndem B. predicto5, si ydoneus fuerit, assignari, non obstantibus litteris nostris
Lib. II. Tit. XVIII. 3. 2) uertebatur: T 3) C.:
'g ; X. : T 4) Milburgae : aed 5) Misselan. : i
Beuesan: d; Beuasan: a: Tusean. : g; Euesnam: T;
3san: i; Vasan: c 7) constaret: T 8) restituatur:
dg 9) suam canonicam: aedi 10) comprobauit: bc
) add: et probans: b 12) proximo min.: begi 13) esti-
antes: bgl' 14) ben. in quo pater proximo noscitur
snistrasse : ci 15) autem equitate pensata et sol. : b ;
men equitatis et sol.: T; de solito: ai 16) perc.
eidem: dgi 17) et . . . poss. : deest: aedi
Tit. XIX. 4. 1) Idem: abd; (1159—81.); Gilb. anet. -
3. (2, 18.) 2) tales litt. : ci 3) fuerunt: adi 4) frusta-
tionis dilationisque: ad
8. 1) Terracon. : b ; Bracuren:c; Bkrch. ii; Ba-
thon: T 2) Habend.: a; Abendone: d; Abbed. : b;
Almi. 13. (1,11.) Ja. 9654. (1181—85.) 3) asseris: ad"
4) ueritate subnixum : b 5) prefato : i
78
Comp. II. Lib. II. Tit. XIX. De appellationibus.
pendente appellatione a sede apostolica impetratis. Si autem R. rationabile im¬
pedimentum non ostenderit, quia non sit appellationem interpositam prosecutus,
eum in expensas necessarias condempnetis appellatione remota alteri parti.
9. Clemens III.1 Significauit nobis tua fraternitas, quod quidam in prouincia
tua uocati aliquando ad iudicium uenire cOntempnunt, et pro contumacia sua per
te uel per2 aliquem suffraganeorum tuorum uinculo anathematis innodantur. Tan¬
dem uero ad se redeuntes, offerunt se ad iustitiam et quod iuri pareant iuris j
iurandi uolunt religione firmare. Sed ne ante decisionem causae a sententia possint
excommunicationis absolui, pars aduersa appellationis obstaculum interponit. Sunt , $j
insuper alii, qui excommunicati se iuramento prestito iustitiae stare promittunt, sed j
post absolutionem suam diffugiunt et appellant. Super his igitur3 fraternitati tuae \
duximus respondendum, quod absolutio predictorum, qui pro eo, quod conuenire4
noluerint5 ad6 causam excommunicationis sententiam receperunt, prohibitione seu : 11
appellatione aduersae partis impediri non potest, dum modo parendi iuri sufficien¬
tem prestent et idoneam cautionem. Illi uero, qui iureiurando promittunt se
iustitiae parituros et per appellationis obstaculum subterfugiunt, nisi infra con- L
uenientem terminum appellationem 7 fuerint prosecuti, a te cogi possunt et debent, iflj
ut sicut iurauerunt8, appellatione remota iuris pareant equitati. U
10. Clemens III.1 Tenor litterarum tuarum apostolatum nostrum edocuit, L
quod cum nobilis quidam C. de episcopatu tuo recepto a predecessore tuo primario L
lapide, oratorium in stadio suo construxit2, et cum ad instantiam eius paratus esses L
consecrationis munere illud insignire, ab alio nobili fuit, ne procederes in eius, ut (
creditur3, odium appellatum. Tu autem uolens appellationi prout fraternitatem
tuam decuit, cum humilitate deferre et a consecratione abstinuisti et terminum ei, ;;
infra quem debeat4 prosequi appellationem, prefixisti. Cumque appellationem sit
ille nullatenus prosecutus et annus sit5 a die appellationis elapsus, fundator dictus6
consecrationem7 dicti oratorii a te cum instantia petere non omittit. Quia uero j
presumendum uidetur, eum uere8 propter grauamen uel oppressionem aliquam in
sui iuris dispendium appellasse, cum uoluntatem non habuerit infra prefixum sibi (
terminum super appellationis causa procedere, presertim cum de iure communi s
anni spatium appellantibus sit indultum, intra9 quod inter10 se communiterue (
litem exerceant, per11 ap. scripta mandamus, quatinus si ita processum cognoueris, ,
sicut ipsarum habuit12 continentia litterarum, cum exinde fueris requisitus, pre- ,
scriptum oratorium appellatione cessante reddas munere consecrationis insigne.
11. Clem. III. Cum in ecclesia — consistet. Lugdun. Archiep. (1187 — 9i.)Ja. 10211.=
c. 38. x. (2, 28.) ■
12. Clemens III.1 Licet appellationis remedium ad2 leuamen inuentum
fuerit oppressorum3, nonnulli tamen clerici tuae fraternitati subiecti, sicut accepi- i
mus, ad appellationis diffugium malitiose recurrunt, et dum examen tui iudicii j
temere subterfugiunt, contingit sepius, ut non solum ipsi, sed etiam alii, qui ab j
huiusmodi culpa sunt4 penitus immunes, ad seculare iudicium protrahuntur5, unde ’
fit, ut pro calumpniosis a laicis6 innocentes prolixius molestentur. Nos igitur j
tantae incommoditati clericorum uolentes pastorali sollicitudine prouidere7 et laicis
ipsis8 auferre materiam sigillandi9 clericos uel eos sub eorum iudicio cohercendi,
tibi nos super hoc consulere curanti taliter duximus respondendum, ut si cuius¬
libet clerici tibi subiecti questio fuerit ad tuam fraternitatem delata, et quod in
questione uertitur, XL.10 solidorum ualentiam non attingat, clerico11, qui ex hoc i
ad sedem, apostolicam duxerit appellandum, necessitatem tibi non imponimus de-
Lib. n. Tit. XIX. 9. 1) Gilb. auct. 4. (2, 18.) Ja. tuae per: i 12) habuerit: Sa
10236.(1187—91.) 2) per : deest: dg 3) igit. : deest: dg 12. 1) Idem : abd; Clem. III. :i; Gilb. auct. 7. (2, 18.);
4) quod cum uenire: i: quod uenire: abcd 5) no- Lue. ap. Bal. Misc. 3, 375. (Cremonensi ep.) Ja. 10443.
luerunt: Sa 6) ad iudicium uel ad: b 7) appellatio (1193.) 2) ad . . . molest. : deest: Lac. 3) add.:
fuei’it prosecuta: Sa 8) iurauerint : egi ipsorum: Sa 4) sint : bi Luc. 5) pertrahuntur : Sit
10. l)Idem: bd; Gilb. auct. 5. (2, 18.) Ja. 10241. 6) causis sepius a laic. : b ; calumpn. intentationibus: Sa
(1187 — 91.) 2) construxerit : bSa 3) credis: bci 7) precauer e: Luc. 8) ips deest: ad 9) subsigil-
4) deberet appellationi prefixisti: Sa 5) sit: deest: Sa landi: c; subgillandi uel uexandi: b 10) LX.: Sa
6) predictus: i 7) predictam cons. : Sa 8) non: abd 11) attingit clericorum . . . duxerint: Sa
a) infra : Sa 10) secundum : giSa 11) fraternitati
Comp. II. Lib. II. Tit. XX. XXI. De confirmatione utili uel inutili.
79
irendi, quominus si malueris causam ipsam sine appellationis obstaculo ualeas
eminare, nisi manifesta contra te causa suspicionis fuerit ostensa12.
13. Clem. III. Directae nobis — terminare. (1187 — 91.) Ja. 10277. = c. 39- X. (2, 28.)
14. Celest. III. P. C. : A nobis. Preterea requisiti — impedire. Clem. III. Rotomag.
;c. (1193.) Ja. 10446. 10743. (una decretalis est.) = c. 40. X. (2, 28.)
15. Celestinus III.1 Quia requisisti a nobis2 fili preposite quid agendum,
t quando prebendam in ecclesia tua3 uacare contigerit4, cum plures ex hiis, qui
ominati5 sunt ibi, in uocem appellationis erumpant3, interdicentes expressim7, ne
d electionem cuiuslibet procedatur8, consultationi tuae taliter respondemus, quod
. appellationem, quam interponunt infra quadraginta dies prosecuti non fuerint,
rocedendum est postmodum appellatione nullius obstante ad canonicam electio-
em personae ministerio9 ecclesiae competentis.
16. Clem. III. P. C. : Prudentiam. Secundo requiris — abstineat. Rotomag. dec.
I9I — 98.) Ja. 10710. 10269. (una decretalis est. ) = c. 41. X. (2, 28.)
17. Celestin. III. An Sit deferendum — censemus. (1 19 1 — 98.) Ja. 10680. =
42. X. (2, 28.)
18. Celestinus III. H. Cant. Archiepiscopo1. Appellationis inhibitio,
mundum quod existimas2, irrita esse uidetur, si cum incidens questio quelibet a3
inuento in iure per exceptionem opponatur4, ei nichilominus liceat appellare,
"os uero ita sentimus5, quod si talis fuerit questio incidens, sine qua principale
egotium terminari non poterit6, nisi forte in ea7 remedium appellationis expresse
etetur, supersedendum est a cognitione principalis negocii, nec in causa principali
iblato appellationis obstaculo usque quaque uacuum esse dignoscitur, cum si non
ccesserit8 incidens9, suum absque impedimento causa prosequatur effectum.
19. Celestinus III. Senogalen. Episcopo1. Licet sit appellantibus de¬
urendum, ut sanctorum canonum2 approbant instituta, non tamen usque3 adeo est
ppellantibus effrenata licentia relinquenda, motus4 iudicis euadendi, quod5 ea,
ue correctione indigent, in aliorum et6 appellantium detrimenta incorrecta re-
laneant, uel7 alterius ius esse oporteat diutius in suspenso, uel ei debeat aliquod
reiudicium generari. Quo circa, uenerabilis in Christo frater episcope felicis re-
Drdationis C. papae predecessoris nostri uestigiis inherentes, caritati tuae8 pre-
sntibus litteris auctoritate apostolica duximus indulgendum9, ut cum a tuis sub¬
itis ad 10 sedem apostolicam fuerit appellatum, licitum sit tibi ecclesiastica censura
Agere appellantem, ut infra XX.11 dies post appellationem interpositam iter
rripiat ad sedem apostolicam ueniendi. Quod si forte facere noluerit, extunc in
)so negocio procedendi appellatione non obstante, nisi appellans impedimento
lanonico fuerit impeditus, liberam facultatem habeas.
TIT. XX. DE PEREGRINANTIBUS.
Un. Celest. III. Abiensi ep. Conquerente I. — incunctanter. (1191 — 98. Ja. 10672.=
un. X. (2, 29.)
TIT. XXI. DE CONFIRMATIONE UTILI VEL INUTILI.
Un. Celest. III. Bonae memoriae — haberetur. Clem. III. (1187 — 91.) Ja. 10448.
3740. 10742. Cei. III. attribuit. = c. 3. X. (2, 30.)
. Lib. II. Tit. XIX, 12. 12) Dat. Later. Ao. III. :
hc.
15. 1) Idem: bd; Gilb. auct. 8. (2, 18.) Lue. ap.Sal.
risc. III, 386. Cod. Hal. Caesaraug. ep. : U Luc. ; Cle-
ens m. : U; Ja. 10679. (1191—98.) 2) a nob. : deest:
1 3) tua: deest: acdgi U 4) contingit : bg 5) nu-
erati: Luc. U 6) erumpunt: ib. 7) expressis: i;
) cpresse : Luc. . 8) procedant : Luc. 9) obsequio
; min. : Sa
18. 1) Alan. 14. (1, 11.) Ja. 10749. (1191—98.)
i estimas: cg 3) a: deest: T 4) opponitur: c ; pro¬
ponatur: b 5) add,. : uel sancimus : b 6) possit: i
7) eis: b; eo: cd 8) accessit: dg 9) incid. ques¬
tio: bci
19. 1) Idem: bd; Clemens III.: Alan. auct. additam.
Ja. 10713. (1191— 98.) 2) patrum probant: Ta 3) usque:
deest: Ta 4) metu: bc; metus: agi 5) quia: b; ut:
Ta 6) non: gi; deest: Ta 7) uel . . . suspens. : deest:
Ta 8) inher. tibi pres. : Ta 9) indulgemus (pres. . . .
dux. : deest) : Ta 10) subd. etiam fuerit. : b ; ad sed.
ap.: deest: acd 11) XXX. : bc
8o
Comp. II. Lib. III. Tit. I — IV. De prebendis.
LIBER TERTIUS.
TIT. I. DE COHABITATIONE CLERICORUM MULIERUM1.
Un. Lucius III. ex Cone. Magunt. Vestra duxit deuotio — sacramenta. (1181—85.)
Ja. 9666. = c. 7. X. (3, 2.)
TIT. II. DE CLERICIS CONIUGATIS.
1. Alex. III. P. C.: Causam. Sane sacerdotes — habere. (1159 — 8i.)=c. 4. X. (3,3.)
2. Celestinus III.1 Ea est apostolicae sedis preminentia, ut2 ad ipsam ab
ecclesiarum prelatis et etiam aliis ministris ecclesiarum in dubiis recurratur et3
id super his inuiolabiliter obseruetur, quod eius fuerit arbitrio diffinitum. Ex tua
siquidem4 nobis est parte propositum, quod cum B. clericus puellam quandam
per uerba de presenti legitime desponsasset, ante quam eam cognouisset carnali-
ter, contra statutum Romanae ecclesiae legatorum de non recipiendis uxoratis
in5 ecclesiae tuae canonicis promulgatum6, a bonae memoriae predecessore 7 tuo,
ignorante8 illum coniugali uinculo copulatum in ecclesiae tuae canonicum est
promotus, qui prebendam ipsius ecclesiae detinere contendens, mulierem ipsam
traducere pretermittit9, qua de causa puella illa cum instantia magna requirit, ut
uel ei uir suus reddatur uel ei nubendi alii sine alicuius contradictione licentia
tribuatur. Super quo fraternitati tuae duximus respondendum, ut si res ita se
habet, memoratum clericum, qui fraudulenter ecclesiae tuae 10 benefitium prebendae ■
adeptus est, eodem benefitio priues, et ad uxorem suam, a qua taliter separari non |
potuit, redire compellas. Super alio etiam articulo responderi11 tibi a sedis apo¬
stolicae oraculo postulasti, quod uidelicet, cum ab ecclesiae Romanae legatis fuerit j
institutum, ut uxorati non deberent12 de cetero ad sacros ordines promoueri, qui¬
dam clerici13 post promulgationem constitutionis illius, recipere ordines sacros j
presumpserunt et uxores suas detinere contendunt, de quibus tuae fraternitati
consulimus et mandamus, ut eis exeeutionem ordinum interdicas et benefitia etiam
ecclesiastica subtrahere non omittas. Debent enim pro meritis penam reportare,
qui14 scienter contra statuta15 legatorum apostolicae sedis ausu temerario uenire j
presumunt.
TIT. III. DE CLERICIS NON RESIDENTIBUS IN ECCLESIA
PREBENDARIA.
1. Alex. III. Eborac. Archiep. Fraternitati tuae — recipere. (1159 — 81.) Ja. 8944. =
c. 5- X. (3, 4.)
2. Alex. III. Lingon. ep. Conquerente nobis — remota. (1159 — 81.) Ja. 9052. =
c. 6. X. (3, 4.)
3. Celest. III. Ex parte uestra — facultatem. (1191 — 98.) Ja. 10701.= c. 8. X. (3, 4.)
TIT. IV. DE PREBENDIS1.
1. Alex. III. Ianuen. Archiep. Cum non ignores — habere. (1159 — 81.) Ja. 9028. =
c. 15. X. (3, 5.)
2. Alexander III. Helien. Episcopo P. C.: Veniens1. Ceterum si
memoratus P.2 clericus in aliis ecclesiis uicarias habet et etiam ecclesiasticos red¬
ditus, de quibus possit3 commode sustentari, eum4 a uicaria prescriptae ecclesiae
de Gest.5 confirmationis nostrae litteris non obstantibus appellatione cessante re-
Lib. III. Tit. I. 1) de uita et honestate clerie. : b;
add. : de uita et honestate : i
Lib. III. Tit. II. 2. 1) Clemens III. : b; Gilb. anet.
1. (3, 2.) Ja. 10726. (1191—98.) 2) ut cum : Sa 3) et :
deest: Sa 4) quidem: acdgi 5) in : deest: adgi 6) est
prom .'.eida 7) antecessore : Sa 8) ignorantem : i
9) praemittit: * 10) tuae: deest: ad 11) respondere : Sa
12) debeant: b; debent: g 13) add.: contra canonem: &•
14) quia: i 15) statutum canonum et: 6
Tit. IV. 1) add. : et dignitatibus: b
2. 1) Idem : abd; Eborac. : ad; Ab. : g; Alan. 1. (3,4.)
Ja. 8960. (1159 — 81.) 2) I. : b; deest: ad 3) posset:
ab 4) eum : deest: abed; ipsum: T 5) Gestune: T?
tali loco : acdgi
Comp. II. Lib. III. Tit. V. VI. De institutionibus.
81
noueas et eandem ecclesiam eidem P. restituere non postponas, dummodo uelit et
lebeat in presbiterum ordinari et per semetipsum in eadem ecclesia domino
eruire6.
3. Celestinus III.1 Ad audientiam nostram peruenisse cognoscas, quod cum2
n tua prouincia et in aliis etiam Teutonicae terrae consuetudo nimium peruersa3
|:onualuit4, quod uidelicet prepositi et alii, quibus secundum morem terrae noscitur
jittributa 5 potestas, in loco decedentium personarum6 personis aliquibus assignandi
>rebendas quandoque proprios filios, quos7 in sacris ordinibus constituti genuerunt,
ubstituunt decedentibus. Per quod sepe contingit, uno eodemque8 tempore patrem
:t filium in eadem ecclesia ministrare et prouentus accipere prebendarum9. Pre-
erea commutationes prebendarum et dignitatum quidam ex clericis10 contra
Aironensis statuta11 concilii temeritate propria non uerentur facere. Nolentes
gitur hec incorrecta12 relinqui mandamus13, quatinus per totam prouinciam tibi
ubiectam auctoritate nostra et tua prohibeas, ne talia ulterius attemptentur. Quod
i post inhibitionem tuam fuerint attemptata14, corrigendi liberam habeas faculta-
em. Studeas etiam, que presumpta sunt15 iuxta formam canonicam, prout melius
toteris, emendare.
TIT. V. DE CLERICO EGROTANTE1.
1. Clemens III. Rauen. Archiep. Signi ftcauit nobis R . — concedas. (1187 — 91.)
a. 10222. = c. 4. X. (1, 20.)
2. Clemens III. Tua nos — ministrentur. (1187 — 91.) Ja. 10238. = c. 4. X. (3, 6.)
TIT. VI. DE INSTITUTIONIBUS.
1. Ex Cone. Arelat. Non amplius — possint, c. 8. C. Arei. VI. (813.) = c. 1. X. (3, 7.)
2. Eugenius III.1 In congregandis clericis modus discretionis teneatur,
idelicet ne plures admittantur, quam facultas ecclesiae eis canonice attributa
afferre possit.
3. Eugen. In ecclesia — admittatis. Clem. III. (1187 — 91.) Ja. 10199. = c. 2. X. (3, 7.)
4. Idem1. Ea noscitur et infra. Ad audientiam nostram siquidem te signi-
cante peruenit, quod quedam ecclesiae infra tuam2 diocesim et ad tuam iuris-
ictionem spectantes, cum in eis fuerint prius clerici seculares, ad regularem ob-
eruantiam sint3 translatae. Verum, in qua aliquando XX. clerici soliti honeste
.ierant4 sustentati, uix modo VII. in ea uel VIII. monachi commorantur, et ubi
ecem fuerant5 clerici, nunc6 quatuor uel tres monachi sunt statuti, cum posses-
iones non sint modo diminutae, nec7 aliqua alia, ex quibus clericis subsidia8
alebant prouenire. Quapropter super his petisti, quid tibi sit amodo faciendum
ostris litteris edoceri. Ne igitur ecclesiis9 illis ex mutatione huiusmodi Dei ob-
equium diutius maneat imminutum, fraternitati tuae presentis scripti pagina duxi-
ius indulgendum, ut si prelati, ad quos ecclesiae istae pertinent, ad commonitio-
em tuam in eis tantum religiosorum numerum instituere pretermiserint, quantus10
x earum prouentu honeste ualeat11 sustentari, sit liberum tibi in eis tot religiosas
ersonas eiusdem ordinis contradictione et appellatione cessante statuere, quot
arum12 redditus suffecerint13 ad necessaria prouidenda. Liceat quoque14 tibi per
istrictionem ecclesiasticam, quos contradictores inueneris, appellatione 15 cessante
ogere ad obseruantiam16 eorum, que super his duxeris statuenda.
Lib. III. Tit. IV. 2. 6) deseruire : abed
3. Gilb. auct. 1. (3, 2.); Cod. Ral.: Maguntino aepo
j i eod. lib. (1191 — 98.) 2) cum: deest: SaU 3) praua:
I cdgi 4) inualuit: SaU 5) add. : uel distributa : b
) pers. : deest: U 7) quos etiam : Sa 8) et eodem :
> a 9) add. : et dignitatum : b 10) quidam clerici:
, cdgi 11) cf. c. 13. X. h. t. (3, 5.) 13) add.: fraterni-
iti tuae : U 14) fuerit attemptatum : i 15) sunt su-
1 rascripta: adi; bactenus: U
Tit. V. 1) add. : uel debilitato: b
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedbevg.
Tit. V. 2. 1) Augustin. : aci; (1145 — 53.)
4. 1) Eugen. : ad; August. : egi; imrno Clem. III.
Abiensi (Albiensi?) ep. : I/uc. ap. Bal. Misc. III, 384. Gilb.
auct. 4. (3, 6.) Ja. 10192. (1187—92.) 2) uestram: SaLuc.
3) sunt : g Lue. 4) fuerunt (hon. : deest ) : Lue. 5) add. :
olim : b ; fuerunt : Lue. 6) numero : b ; uix : Sa ;
uel(?): Lue. 7) nec redditus nec: b 8)' necessaria: b
9) clericis uel eccl. : b 10) quantum : aed 11) ualeant : i
12) eorum: b 13) sufficiunt: Lue. 14) liceatque
tibi: Sa 15) et app. : adgi 16) obseruationem : Lue.
6
8 2 Comp. II. Lib. III. Tit. VII. De concessione prebendae non uacantis.
5. Lucius III. Abbati de Rameseia et Archidiacono Exonien.1
Veniens ad apostolicam sedem2, etc. et infra. Interim autem R. clericus, qui eccle¬
siam3 alieno nomine possidebat, furto irretitus4 et exinde, quia crimen eius noto¬
rium fuit, rebus furtiuis in archa sua repertis, grauiter puniri metuens, eo quod ad
regias aures scelus eius peruenerat, habitum religionis sumpsit5, quem infra annum
abiciens sedem apostolicam adiit, et scriptum apostolici culminis6, in quo contine¬
batur, quod si monstrare posset, quod timore mortis claustrum intrasset, a religionis
uoto absolueretur, a nobis obtinuit7, tacito quod timor ille ex praua conscientia
perpetrati sceleris proueniebat, et infra. Discretioni uestrae per ap. scripta man¬
damus, quatinus cum exinde requisiti fueritis, in unum pariter conuenientes, utram¬
que partem ante presentiam uestram conuocetis et inquisita horum ueritate, que
dicta sunt et plenius cognita, causam ipsam appellatione remota fine canonico
terminetis. Ita quod8 si uobis constiterit, quod crimen notorium fuerit et timore
illo9 sepe dictus R. religionem suscepit, et quod idem W. per archiepiscopum fuerit
canonice institutus, ei ecclesiam ipsam appellatione et occasione cessante faciatis
restitui et libere pacificeque dimitti, non obstantibus litteris nostris, si taliter
fuerint, prout diximus, impetratae.
VII. DE CONCESSIONE PREBENDAE NON VACANTIS1.
1. Alexander III. Wigorn. Episcopo1. Ex transmissa conquestione R.
clerici nobis2 innotuit, quod cum ecclesia deN.3 a monachis4 ad quos ius illius eccle¬
siae spectare dignoscitur, ei concessa fuisset, tunc temporis, cum V. clericus, qui
lepra tactus fuisse perhibetur5, eam possideret, timens, ne super eadem concessione6
aliqua innouatio fieret, ad sedem apostolicam appellauit, et ad nos suum nuntium
destinauit. Quoniam igitur uniuersis Dei fidelibus et iis maxime, qui clericali de¬
diti sunt offitio, in suis iustitiis adesse teneamur7, discretioni uestrae per ap.
scripta mandamus, quatinus, si uobis constiterit8, predictam ecclesiam prefato9 R.
taliter fuisse10 concessam, et post appellationem super ipsa11 ecclesia ad nos factam
in ea inueneritis alium institutum, eo inde amoto ecclesiam12 ipsam nullius13 ap¬
pellatione et contradictione obstante iam dicto R. faciatis dilatione postposita as¬
signari, non obstante eo14, quod eadem concessio facta fuit15 tempore predicti V.16,
si ipsum prenominato morbo manifestum fuerit17 laborasse. Testes uero18, quos
idem R. nominauerit19, moneatis20 et inducere laboretis21, ut amore iustitiae testi¬
monium perhibeant ueritati.
2. Lucius III.1 Ad aures nostras E.2 clerico insinuante peruenit, quod V.3
presbiter in4 ecclesia beatae Mariae ante portam5 de Glodestria monachorum6
perpetuam uicariam obtinuerat7, qui cum cessisset8 in fata, abbas et monachi
illius9 loci diuino intuitu prescriptam ei ecclesiam10 concesserunt. Cum autem per
prefatum abbatem et capitulum ad eandem11 uicariam prefatus E.12 diocesiano
episcopo fuisset representatus13, quidam I. de Constantiis 14 nomine institutionem
eius15 quarundam litterarum intuitu continentium, quod idem abbas ei ecclesiam,
que16 primo uacaret, concesserat, impediuit. Inde17 est, quod discretioni uestrae
per ap. scripta mandamus, quatinus si prefatus I.18 a uobis super hoc requisitus,
aliam causam rationabilem non pretenderit, nisi concessionem ecclesiae, que primo
uacaret19, pro eius20 contradictione uel appellatione nullatenus omittatis21, quin
Lib. III. Tit. VI. 5. 1) Ramessaia: i; Alan. 2.
(3, 6.) (1181 — 85.) 2) apostolicae sedis: T 3) eam: T
4) est irret. : i ; irretitur uel conuictus est et ex quo
crim. :6 5) assumpsit: bcg 6) eulm. impetrauit: i
7) uobis (obt. : deest) : i 8) ut : T 9) mortis : g
Tit. VII. 1 ) add.: uel ecclesiae: ad; de conces¬
sione prebendarum : i
1. 1) Appdx. XXXVII, 1 ; Alan. 1. (3, 7.) ; Ja. 9199.
(1159 — 81.) 2) nob. : deest: i 3) V. \i 4) mon. de
N. : i 5) perhibebatur : T 6) eandem concessionem :
adi 7) tenemur: OT 8) ita const. prescriptam: 0
9) predicto : di 10) fuis. : deest: 0 11) eadem : 0
12) eam: 0 13) omni: 0 14) eo: deest: 0 15) fuexut: 0
16) W. : abiO 17) fuit : adg 18) autem : acdgi 19) no¬
minabit: 0 20) add. : attentius: 0 21) curetis: acdgi
2. 1) Alex. III. ep. Hereford. et abb. de Euesham:
Appdx. XLVII, 10; Gilb. auct.l. (3, 6.) «74. 9697.(1159—81.)
2) C.: b; G. : 0 3) G. : dgi; cum: 0 4) qui
in: 0 5) portas Gloucestri: 0; Glondestria: Sa
6) mon. consensu et uoluntate: Sa 7) obtinuit:
acdgi 8) concessisset: 0; decessisset (in fata: deest): Sa
9) ipsius :0 10) uicariam : 0 11) eam : acdgi 12) G.
(pref. : deest): 0 13) presentatus: bO 14) quid. Con¬
stantius: acdgi 15) eiusdem: Sa 16) cum: Sa
17) Hinc: 0 18) I. fuerit: b; Constant.: g; L. : 0 19) ita
uac. : diO j 20) eiusdem : 0 21) dimittatis: 0
Comp. II. Lib. III. Tit. VIII. IX. De hiis. que fiunt a maiore parte capituli. 83
ructoritate nostra diocesiano episcopo mandetis, ut ad presentationem 22 predicti
ibbatis et monachorum, suprascriptum23 E. ad uicariam prescriptam recipiat et ei
suram animarum committat, sicut moris et iuris est, si aliud non est, quod eius in¬
stitutionem debeat impedire.
3. Clemens III.1 Ea noscitur etc. et infra. Ex tua si quidem nobis est
uarte propositum, quod2 dubium tibi existat3, utrum illorum sit appellationibus1
deferendum, qui occasione promissionis sibi factae super ecclesiis non uacantibus,
:um eis pretermissis uacantes postmodum ecclesias intelligunt5 aliis conferendas,
n uocem appellationis erumpunt. Super quo6 fraternitati tuae duximus respon¬
dendum, quod cum promissiones huiusmodi in7 concilio Lateranensi sint prohibitae,
tiisi sedis apostolicae auctoritas interuenerit uel aliud quid rationabile obuiauerit,
pro huiusmodi appellationibus8 non debet uacantium ecclesiarum institutio pro¬
rogari uel aliquatenus impediri.
4. Clemens III. Remensi Archiepiscopo1. Insinuauit nobis dilectus
Ilius noster C. nepos et acolytus noster, quod cum I.2 abbas olim sancti Vedasti
Mrebatensis concessisset3 ei in presentia plurium ecclesiam primo uacantem,
noluntate postmodum commutata cuidam alii ecclesiam de Louegines4, que
Drimo uacauit, ipso C.5 ignorante contulit et concessit. Verum cum post
)bitum ipsius abbatis hoc ad eiusdem C. notitiam peruenisset et suam deposuisset
n presentia tua querelam, tu successori eiusdem abbatis scribere curauisti, ut ita
;um predicto C. de ecclesia illa et benefitio ei a predecessore suo collato com¬
moneret, quod nos ex inde sibi placabiles redderet potius quam offensos, dilectus
quoque filius noster6 M. tituli sanctorum Iohannis et Pauli presbiter cardinalis
quondam apostolicae sedis legatus super hoc ipso uenerabili fratri nostri Siluanec-
;ensi episcopo sua scripta direxit, iniungens eidem abbati, ut ita supradicto C.
satisfacere in predictis et respondere curaret, quod ob hanc causam querela non
deberet ad sedem apostolicam7 destinari. Abbas uero non solum memoratum
sardinalem audire contempsit, uerum etiam litteras nostras, hac de causa sibi8
:ransmissas, nedum exaudire, sed etiam nec uoluit receptare. Unde quoniam idem
C. super tanto contemptu et detentione quorundam denariorum, quos ei debebat,
ibbatem ipsum ad nostram audientiam appellauit, et ipse non curauit prosequi ap-
mellationem, nec pro se dirigere responsalem, fraternitati tuae per ap. scripta man¬
damus firmiterque9 precipimus, quatinus prenominatum abbatem et capitulum
nttente moneas et inducas, ut in redditibus equiualentibus ecclesiae cum eiusdem
personatu, que ipsi C. promissa, postmodum10 fuit alii assignata, omni occasione 11
remota satagat prouidere, alioquin tu auctoritate nostra suffultus preceptum
nostrum sine12 dilatione, appellatione13 postposita, exequaris14, illos ecclesiastica
sensura percellens15, quicumque his duxerint temere resistendum.
TIT. VIII. DE HIIS QUE FIUNT A PRELATIS SINE
CONSENSU CAPITULI.
Un. Cei. III. Ea noscitur. Ex tua siquidem — consensum. Rotomag. archiep. (1191 —
98.) Ja. 10720. = c. 6. X. (3, 10.)
TIT. IX. DE HIIS QUE FIUNT A MAIORE PARTE CAPITULI.
1. Clemens III. Andegauen. Episcopo1. Fraternitatis tuae prudentiam
etc. et infra. Secundae2 questionis nodum auctoritate duximus Lateranensis concilii
Lib. III. Tit. VII. 2. 22) representationem : acdgi deest: dg 3) concessit: abdg 4) Louegenes: *; Lone-
23) supiadictum: OSa grenes: b 5) C. : deest: ad 6) nos.: deest : ag 7) ap.
3. 1) Rotomag. archiep. : Luc. ap. Bal. Misc. III, 384. iterum: c* 8) sibi: deest: T 9) et firmiter : acdgi
Gilb. and. 2. (3,6.) Ja. 10225. (1187 — 91.) 2) quod eum: b; 10) et postm. : bcdi 11) oce. et appellatione: bi 12) sine:
quidquid : Luc. 3) extiterit: Sa; extat: Luc. 4^) ap- deest: b 13) et appell. : acdgi 14) exeq. et: b; exe-
pellationi: Luc. 5) intelligant (al. : deest)’. Luc. queris:5 15) percellas : b
6) hac questione: Sa 7) in: deest: Sa 8) appella- Tit. IX. 1. 1) Idem (i. e. Coei. III.') : b; Coei. III. :
tione: Luc. Gilb. auct. 1. (3, 8.) Ja. 10196. (1187 — 91.) 2) Secun-
4. 1) Idem (i. e. Celestin. III.) : b. ubi est c. 2. (3, 8.) ; dum tuae quest. : Sa
Celest. III. : Alan. 4. (3, 7.) ; Ja. 10223. (1187—91.) 2) I. :
6*
84
Comp. II. Lib. III. Tit. X — XIV. De testamentis.
resoluendum, ut nisi uidelicet ab3 aliquo uel ab4 aliquibus, potioribus5 uel inferio¬
ribus, inrationabile6 aliquid obici et probari contigerit, preualeat semper et
optineat debitum7 remoto appellationis obstaculo firmamentum, quod a maioris et
sanioris parte consilii8 fuerit constitutum, nisi antiqua consuetudo ecclesiae hactenus
obseruata et apostolicae9 sedis auctoritate confirmata10 aliud suaserit obseruandum.
Sic enim et audacia dante domino refrenabitur improborum et ecclesiarum utilitas
latius per eius misericordiam extendetur.
2. Cei. III. Gilberto Claremont. ep. Quesiuit a nobis — repertum. (1191 — 95.)
Ja. 10495. = c. 2. X. (3, 11.)
TIT. X. DE REBUS ECCLESIAE NON ALIENANDIS1.
1. Cei. III. Rauennati Archiep. Ut super aliqua — facultatem. (1193.) Ja. 10442.==
c. 8. X. (3, 13.)
2. Cei. III. Exon. ep. Ad audientiam — peruenire. (1191 — 98.) Ja. 10690. =
c. 9. X. (3, 13.)
TIT XI. DE EMPTIONE ET VENDITIONE.
1. Alexander III.1 Constitutus in presentia nostra G. clericus multimoda
nobis conquestione monstrauit, quod cum dimidias unius anni decimas et oblationes
ecclesiae de Blesebia2 persona ipsius3 emisset, W. Truseboth4, patronus iam dictae
ecclesiae, ei predictas decimas et oblationes abstulit, et ipsam ecclesiam G. fratri5 c
suo subtraxit, et cuidam G. quondam6 capellano regis concessit, qui eam in manibus
canonicorum de Torneton.7 commisit. Unde licet non uideatur honestum, decimas
et oblationes uendere, quia tamen non est prohibitum nec illicitum, redditus de¬
cimarum et oblationum, que uno anno proueniunt, emere, per ap. scripta preci-
piendo8 mandamus, quatinus, si res ita se habet, detentores ipsarum decimarum et
oblationum commoneatis et auctoritate nostra contradictione et appellatione ces- ]
sante ecclesiastica districtione cogatis, ut G.9 clerico decimas ipsas et oblationes i
postposita occasione restituant10, et de illatis iniuriis condignam satisfactionem ex¬
hibeant.
2. Cei. III. Peruenit ad nos — fatigari. (1191 — 98.) Ja. 10738. = c. 4. X. (3, 17.)
TIT. XII. DE LOCATIONE ET CONDUCTIONE1.
Un. Clem. III. Ex rescripto — infringere etc. (1188 — 91 ) Ja. 10285. — c- I- X. (3, 18.)
TIT. XIII. DE RERUM PERMUTATIONE.
1. Urban. III. Quesitum est — exercere. (1185 — 87.)Ja. 9891. = c. 5. X. (3, )
2. Clem. III. Ad questiones — misceantur. (1187 — 9i.)Ja. 10212. = c. 6. X. (3, 19.)
TIT. XTV. DE TESTAMENTIS1.
1. Alexander III.1 Ad audientiam apostolatus nostri peruenit, quod cum
W. de Cedon. A., R., G.2 clericis fructus3 reddituum suorum de primo anno post
obitum eius, quos in ecclesia de Laced.4 habuit5, sicut institutio et consuetudo tam
illius quam aliarum plurium6 ecclesiarum Anglicarum continet, ut scilicet post
obitum canonici proximi sequentis anni redditus decedens possit attribuere, reliquit
in testamento7. Quia quidem8 hec et alia, que in testamento ipsius contineban¬
tur, diocesianus episcopus ante obitum ipsius et post rata habuit, fraternitati tuae
Lib. III. Tit. IX. 1. 3) d a: cdgi 4)de:f quond.: deest ): T 6) eidem: ai; G. quond. : deest: a;
5) paucioribus: bc; deest: i 6) uel minus rationabile: quond. : deest: b 7) etiam Conuentr. : b ; Coritone: gr
ac; inde (uel inf. : deest)’. Sa 7) debitam: cg; . . . fir- Torneto:T 8) pr .: deest: bdi 9) Gillberto: b 10) re-
mitatem: acdg 8) capituli: bg; concilii: Sa 9) apo- stituat . . . exhibeat: dg
stolica (sed. : deest) : Sa 10) firmata: Sa Tit. XII. 1) locationibus ... conductionibus: cdg
Tit. X. 1) alien. uel non: dgi Tit. XIV. 1) add. : et ultimis uoluntatibus : b
Tit. XI. 1. 1) Alan. 1. (3, 10.) (1159—81.) 2) Ber- 1. 1) Gilb. auct. 1. (3, 14.) Ja. 9254. (1159—81.) 2) I.
sab. : b; Plesembia: T; Blesebia de: bi 3) illius: bd R. S.: Sa 3) fructum: bdg 4) Lacedon: bg 5) ha-
4) Nusabut: b; Thrusebut et: T 5) fratri ...et: buerit: ac 6) parochialium : abegi 7) add. : ipsius : bdi
deest: g; fratri . . . quond.: deest: a; Tud. (fratr. ... 8) Et quoniam: Sa
Comp. II. Lib. III. Tit. XV— XVII. De decimis.
85
per ap. scripta mandamus, quatinus si res ita se habeat, detentorem reddituum
:onstanter admoneas et appellatione cessante districtione ecclesiastica compellas,
it predictis clericis fructum9 reddituum secundum dispositionem defuncti non
differat10 assignare.
2. Alex. III. electo et capit. Cassan. Relatum est — diuidaniur. (1179 — 81.)
ia. 9333- = c. 12. X. (3, 36.)
TIT. XV. DE SEPULTURIS.
1. Alex. III. Ex parte canonicorum — exhibere. (1159 — 8i.)Ja. 9035. = c. 5. X. (3, 28.)
2. Alex. III. F. dec. et mag. F. Remen, Cum liberum sit — presumant. (1159 — 81.)
ia. 9135- = c. 6. X. (3, 28.)
3. Clem. III. Certifcari noluisti — attendatur. (1192.) Ja. 10403. Coei. III. =
9. X. (3, 28.)
TIT. XVI. DE PAROCHIIS ET ALIENIS PAROCHIANIS.
Un. Clem. III. Significauit nobis — cogantur. Innoc. III. Sidon. Beryt. et Biblien. epp.
1198.) Po. 500. — Ja. 10190. immerito Clem. III. attribuit. = c. 5. X. (3, 29.)
TIT. XVII. DE DECIMIS1.
1. Ieronimus super Ezech. Decimam partem — audisse. Sup. cap. XLVI. =
:. 1. X. (3, 30.)
2. Alex. III. Quamuis graue — prostratus, c. 2. C. Turon. (1163.) = c. 17. X. (3, 30.)
3. Alex. III. Massil. ep. Cum sint homines — uiderentur. (1159 — 81.) Ja. 9077.
)2S3- = c- 18 X. (3, 30.)
4. Cei. III. Non est in potestate — persoluatis. (1191 — 98.) Ja. 10717. =c. 22. X. (3, 30.)
5. Cei. III. Ex parte dilectorum — attemptent. (1193.) Ja. 10444. =c. 2I* X. (3, 30.)
6. Celestinus III.1 Peruenit ad audientiam nostram ex conquestione B.
Dolensis archidiaconi rectoris ecclesiae de N., quod cum ecclesia ipsa de frugibus
quarundam terrarum, que infra fines parochiae suae positae asseruntur, decimas
oersoluere2 consueuerint3, nunc ad pratorum opus remanentibus eisdem incultis
decimae de feno, quod ab eis colligitur, eidem ecclesiae contra iustitiam subtra-
luntur. Volentes igitur indempnitati ecclesiae eiusdem circumspectione, qua
ponuenit, prouidere, discretioni uestrae per ap. scripta mandamus, quatinus eccle¬
siae, de qua premisimus, feni decimas, quod de terra prouenit, a memoratis
earum4 dominis per ecclesiasticam districtionem exsolui sublato appellationis
fbstaculo compellatis.
7. Cei. III. Ex transmissa — compellatis. (1191 — 98.) Ja. 10686. — c. 23. X. (3, 30.)
8. Clemens III.1 Ad audientiam nostram2 te significante peruenit, quod
[udei3 cupiditate maxima et dampnabili parochiam sancti Laudi pro parte magna
eccupauerunt et adhuc residuum de die in diem occupare contendunt. Quia uero
nrescripta sancti Laudi ecclesia propter hoc magnam suorum bonorum iacturam
incurrit4, discretioni uestrae per ap. scripta precipiendo5 mandamus, quatinus nisi
[udei, qui in ciuitate Rotomagensi morantur, ad commonitionem 6 uestram et7
decimas et omnes prouentus alios, quos de parochianis fidelibus, si ibi habitarent,
consequerentur, predictae sancti Laudi ecclesiae et aliis, quarum8 parochias deti¬
nent occupatas, annis singulis sufficienter ac congrue recompensare curauerint9,
nmnes Christi charactere insignitos, siue uirilis siue feminei sexus extiterint, qui
[udeis obsequium exhibere, aut10 mutuo aliquid ab eis accipere, aut restituere iam
icceptum, uenditiones aut locationes cum eis contrahere, seu quemlibet alium
[contractum inire, uel aue eis dicere, seu habere colloquium, nisi de sua correctione
inelu conuersione ulla12 presumptione temptauerint 13, omni gratia et timore post-
Lib. III. Tit. XIV. 1. 9) fructus : iSa 10) dif- (1191 — 98.) 2) aures nostras: & 3) cum Iudei : acdgi
feras: i 4) incurreret: acd; incurrerit: gi 5) prec.: de est: ab
Tit. XVII. 1) add. : et primitiis et oblationibus : 6 6) monitionem: acdgi 7) et :deest:ab 8) quorum: bc
6. 1) Qilb. auct. 4. (3, 17.) (1191 — 98.) 2) percipere : 9) curauerunt : abcdi 10) aut scilicet . . . recipere : b
Sa ; ecclesiae soluere: & 3) consueuerunt : ad; leg.for- 11) uel inexperta: aegi 12) allicere ulla: acdgi
I tasse: quod cum ipsi ecclesiae . . . cons. 4) eorum: ab 13) temptauerit: T
8. 1) Alan. 3. (3, 14.); Celest. III.: bc; Ja. 10712.
86
Comp. II. Lib. III. Tit. XVIII — XX. De conuersione infidelium.
positis contradictione et appellatione cessante anatematis uinculo astringatis, cui
etiam uolumus sententiae subiacere, quicumque illis ad uestri14 elusionem mandati
consilium suum siue auxilium impenderit aut fauorem.
TIT. XVIII. DE REGULARIBUS ET TRANSEUNTIBUS AD
RELIGIONEM.
1. Ex reg. Gregor. Quia in insulis — custodire. Greg. I. (591.) Reg. I, 42. Ja 746. =
c. 6. X. (3, 31.)
2. Alexander III. Eboracensi Archiepiscopo1. Ad audientiam aposto-.
latus nostri peruenit, quod quidam diaconus G. nomine uolens in presbiterum
ordinari, archidiaconum suum adiit et tunica nepoti archidiaconi collata, ut eius
negotium promoueret, sic est in presbiterum, ut creditur, eius interuentu et auxilio
ordinatus. Tempore uero procedente, cum eum conscientia2 sua super huiusmodi
ordinatione accusaret3, communicato uirorum prudentum consilio ad religionem
fratrum hospitalis Ierosolimitani transiit, in qua quidem religione, sicut asseris,
decennio permansit, et nunc artioris religionis obtentu4 ab eorum consortio sepa¬
rari et in loco desiderat solitario per dignos penitentiae fructus delictorum ueniam
obtinere, secrete sacerdotale offitium exequendi licentia misericorditer obseruata5.
Ceterum cum6 in priuilegiis hospitalis manifestius prohibetur7, post factam in
eadem domo professionem discedere, etiam artioris religionis obtentu, illius uoto
assensum nequiuimus impertiri. Faciat igitur apud predictos8 hospitalarios sine
executione sacerdotalis offitii dignos penitentiae fructus sciens, quod quelibet
occulta loca sine gratia animas saluare non possunt. Quid enim paradiso iocun-
dius? quid caelo securius? et tamen ex paradiso homo et angelus de caelo ceci¬
disse peccando minime dubitatur.
3. Clem. III. Cum uirum — uoluntatem. (1187 — 91.) = c. 12. X. (3, 31.)
4. Idem. Porrectum nobis — compellendus. Innoc. III. Reg. ap. Bal. I, 524. Po. 572.
ap. Jaffe immerito no. 10191. = c. 13. X. (3, 31.)
5. Cei. III. Cum simus — postulare. (1191 — 98.) Ja. 10702. — c. 14. X. (3, 31.)
6. Celestinus III. oblatis uniuersis monasterii sancti Petri de
Ferum1. Qui relictis mundanis illecebris religiosis domibus, in quibus digne
ualeant penitere de commissis et2 assidue impendere obsequium3 creatori4, se pia
deuotione offerunt et committunt, uiuere non debent5 pro suae uoluntatis arbitrio,
sed6 prelati sui magisterio in omnibus obedire. Inde est, quod uniuersitati
uestrae mandamus et firmiter precipimus, quatinus uestro abbati debitam reueren-
tiam et obedientiam exhibentes ad mandatum ipsius monachalem habitum reci¬
pere non tardetis, et ipsius salubria in omnibus mandata obseruare. Alioquin,
noueritis nos sententias, quas idem abbas in contumaces protulerit et rebelles, !
ratas habituros et firmas.
TIT. XIX. DE CONVERSIONE CONIUGATORUM.
1. Urban. III. Priori S. crucis. Ex parte dilecti filii — seruiturus. (1185 — 87.) j
Ja. 9872. = c. 9. X. (3, 32.)
2. Cei. III. Consuluit nos G. — dirimendum. (1191 — 98.) Ja. 10736. = c. 10. X. (3, 32.) j
3. Cei. III. Rarissimus in Christo — tractare. (1191 — 92.) Ja. 10347. =c. 11. X. (3, 32.) '
4. Cei. III. Placet nobis — cogendam. (1191 — 98. ) Ja. 10682. = c. 12. X. (3, 32.)
TIT. XX. DE CONVERSIONE INFIDELIUM.
1. Clemens III.1 Interrogatum est a nobis2 ex parte uestra, utrum Iudei
uel Sarraceni ad fidem Christianam conuersi suis uxoribus cohabitare ualeant,
Lib. III. Tit. XVII. 8. 14) nostri: ad; nostram 2) et : deest: adgi 3) famulatum et obseq. : 6 4) crea-
eius. (mand. : deest) : b tori debeant: aedi 5) debeant: di 6) sed etiam : adi
Tit. XVIII. 2. 1) Alan. auct. Ja. 8954. (1159— 81.) Tit. XX. 1. 1) Gilb. aact. 1. (3, 20.) ; Segociensi
2) et consc. : ag ; ipsum consc. : Ta 3) add.: uel i’e- ep.: Imc. ap. Bal. III, 374; Ciuitatensi eccl. capitulo in
morderet: b 4) babitu: Ta 5) implorata: bg eod. lib.: Cod. Hal.; Ja. 10226. (1187— 91.) 2)anob.:
6) quoniam: Ta 7) prohibeatur: bg 8) dictos: ag deest: aegi Lnc.
6. 1) Fertum : ci; Alan. auct. Ja. 10694. (1191 — 98.)
Comp. II. Lib. III. Tit. XXI. XXII. De statu regularium.
87
uas in secundo, tertio et quarto gradu sibi, dum fuissent in infidelitate positi,
i latrimonialiter copularant, et an ipsis conuersis liceat relictis coniugibus ad alias
uptias conuolare. Auctoritate tibi3 presentium respondemus4, quod taliter ad
idem Christi5 conuersi, quamdiu uoluerintG uxores eorum remanere cum ipsis, eas
lue conuersae sint, siue non, licentiam habeant7, si uoluerint, retinendi, non tamen
unt cogendi ad hoc. Ceterum ipsis uiuentibus8 et uolentibus9 remanere, cum
liis contrahere non debebunt10; quod si in odium Christianae fidei recesserint,
um teste Gregorio contumelia creatoris circa eum, qui relinquitur, ius matrimonii
oluat11, alias in12 matrimonium ducere non13 prohibentur, nec refert, utrum in
ecundo uel tertio14 gradu, dum fuissent a fide alieni15, contraxerint16, cum17
iiisset in ueteri tantum lege prohibitum, ne sororum suarum turpitudinem re-
lelarent.
2. Cei. III. Laudabilem etc. — censeantur. (1191 — 98.) Ja. 10733. io735- =
1. X. (3, 33 )
TIT. XXI. DE VOTO ET VOTI REDEMPTIONE.
}
1. Alex. III. Mag. M. de Vadeforte. Litteraturam tuam — accepit. 1159 — 81. =
3- X. (3, 34-)
2. Alex. III. uniu. abbat. Cisterc. ordin. per Angliam constitutis. Scripturae
aerae — commutare. (1159 — 8i.)Ja. 8915. = c. 4. X. (3, 34.)
3. Alexander III. Remensi Archiepiscopo1. Ad audientiam nostram
loueris peruenisse, quod cum nobilis uir Comes Clarimontis crucem sumpsisset
brosolimam profecturus, eam pro sua uoluntate deposuit, non attendens, quantum
n uiolatione ipsius uoti propriae saluti detrahat2 et honori. Verum quoniam tanto
nagis quisque fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minorem habuit uouendi
necessitatem, fraternitati tuae per ap. scripta mandamus, quatinus si uerum est,
piod asseritur, prefatum comitem ad uotum suum implendum uel3 commutandum
n melius, si rationabilis causa non impedit, per excommunicationis sententiam
ippellatione remota compellas. Quanto enim maioris nominis est idem Comes,
;anto plures exemplo suo corrumperet, si a uoto recedere sineretur.
4. Clemens III.1 Perpendimus etc.2 Ceterum de uoto, quod ipsum comitem
fecisse proponis, ut scilicet feriis sextis singulis in pane ieiunaret et aqua3, non
.udetur, quod redemptio illa sufficiat de altari construendo4, cum quamuis uolun-
arium sit uouere, ex necessitate tamen uota licita5 sunt soluenda. Ad ultimum
piod de subueniendo terrae Ierosolimitanae promisit, ipsum ad eundum illuc in
propria persona, si fieri potest, diligentius exhorteris uel in uoti supplementum
competentia subsidia euntibus Ierosolimam subministret6.
TIT. XXII. DE STATU REGULARIUM.
1. Alexander III.1 Si cum aliquo uestrum pecunia fuerit inuenta et in
uita sua non patefecerit, nec ad ecclesiam nec ad hospitale sepeliatur, sed extra
ciuitatem in campis ponatur.
2. Alex. III. uniu. abbatib. et conuersis Cist. ordin. Recolentes qualiter — benefitiis.
(1159— 8i.)Ja. 8914. = c. 3. X. (3, 35.)
3. Alexander III. omnibus Episcopis1. Dilectos filios nostros et fratres,
qui sunt in Cisterciensi2 ordine, attentioni uestrae propensius3 commendantes, uobis
per ap. scripta mandamus, quatinus eos contra antiquam consuetudinem et liber-
L i b. III. T i t. XX. 1. 3) uobis : Sto ; igitur : Luc. ; 4. 1) Gilb. auct. 1. (3, 21.) Luc. ap. Bal. Misc. III, 383.
etiam: U 4) respondeo : Luc. ; deest: TJ 5) Christia- (Allocensi ep. electo); Cod. Hal. (Alloensi electo); Ja.
nam : b ; deest: Luc. 6) uolunt: Luc. 7) habent: ib. 10194. 10264. ( sed idem caput est ) (1187 — 91.) 2) uerba
8) renitentibus : b ; consentientibus : Sto 9) nolentibus: omissa quaeras c. 23. X. (5,39.) 3) ieiunet: Luc. U
bd 10; debent: cgiU Luc.; possunt uel non debent: a 4) de altaris constructione: Sa 5) facta illicito: i;
11) soluit: Luc. 12) in matr. : deest: Luc. U 13) mi- emissa licita: b; facta licita: adg Lite. U 6) subm. In
nime: Luc. TJ 14) add. : uel quarto: dgSa; in ultimo etc. : Luc.
tertio: TJ 15) fuissent in infidelitate: Luc. 16) con- Tit. XXII. 1) Gilb. auct. 1. (3, 22.) (1159 — 81.)
traxerunt: abdg Luc. 17) dum: cg 3. 1) Alan. 9. (3, 14.) (1159 — 81.) 2) Cistrensi: edi
Tit. XXI. 3. 1) Idem: bc; Alan. auct. Ja. 9132. 3) attentius: 6
(1159—81.) 2) detrahit: Ta 3) uel ad: i
88
Comp. II. Lib. III. Tit. XXIII. XXIV. De iure patronatus.
tatem ordinis4 fratribus a Romana ecclesia indultam, ad sinodum et ad concilium
non cogatis uenire, sed ipsos iuxta consuetudinem sui ordinis permittatis in arce
contemplationis libere domino famulari, ita quod caritas et affectio uestra debeat
exinde in domino5 merito commendari.
4. Alexander III.1 Quanto nos fidem et deuotionem ordinis2 Cisterciensis3
in multis sumus experti, tanto amplius ea, que a predecessoribus nostris sibi amore
uirtutis indulta sunt, obseruare tenemur. Auctoritate igitur apostolica uobis in¬
hibemus arctius, ne pro obseruatione eorum, que ipsis apostolica sedes consueta
benignitate indulsit, in mercenarios suos interdicti uel excommunicationis senten¬
tiam presumatis promulgare, pro certo scituri, quod si hoc egeritis, graue esset
nobis omnibus modis et molestum, et indignationem Dei et iram et penam possetis
incurrere.
5. Alexander III.1 Si qua libera uel absoluta persona pro redemptione
animae suae uestro monasterio se conferre uoluerit, suscipiendi eam liberam
habeatis facultatem; addentes etiam apostolica auctoritate interdicimus, ne quis
uestros fratres clericos siue laicos post factam in monasterio uestro professionem
absque uestra licentia suscipere audeat uel tenere. Presenti quoque decreto sanci¬
mus, ut episcopus, in cuius diocesi ecclesia uestra consistit, nec electionem2 abbatis
uestri umquam impediat, nec de remouendo eo aut deponendo, qui pro tempore
secundum statuta Cisterciensis ordinis remouendus aut deponendus fuerit, se ulla¬
tenus3 intromittat. Sancimus autem, ne quis archiepiscopus uel alterius ordinis
clericus locum uestrum diuinis interdicat offitiis, sed liceat uobis omni tempore
clausis ianuis et exclusis excommunicatis diuina offitia celebrare. Paci quoque
et tranquillitati uestrae prouidentes auctoritate apostolica prohibemus, ut infra
clausuras locorum uel grangiarum uestrarum nullus uiolentiam uel4 rapinam seu
furtum facere aut ignem apponere uel homines capere seu interficere audeat. Si
quis temerario ausu hoc presumpserit, tamquam sacrilegus indicetur et excommuni¬
cationis ultione plectetur5.
6. Clem. III. Super quodam — agendum, (1187 — 9i.)Ja. 10237. — c. 4- X. (3, 35.)
D
ii
a
fi
ii
i
1
<
<
TIT. XXIII. DE CAPELLIS MONACHORUM1.
1. Lucius III. de Massandane et de Dorcestre abbatibus et mag. A. de Fordit,
Ex transmissa — compescatis. (1181 — 85.) Ja. 9667. = c. 10. X. (2, 26.)
2. Clemens III.1 De minori possemus sollicitudine argui merito, si ad con-
seruanda iura uestri monasterii, que2 ad prouisionem nostram3 specialiter respi¬
ciunt, non accommodaremus animum4. Quapropter uobis et iustitiis5 uestris
pontificali uolentes diligentia6 prouidere, auctoritate apostolica prohibemus, ne in
ecclesiis ad presentationem uestram spectantibus ulli7, nisi a uobis presentati
fuerint, ordinentur, sed si quos uobis non presentantibus ordinari contigerit, ab eis8
ecclesiis per uos9 ipsos auctoritate apostolica amoueantur, et eorum10 ordinatio
penitus irrita habeatur11, nisi forte, quod absit, presentationem clericorum uos con¬
stiterit malitiose differre.
TIT. XXIV. DE IURE PATRONATUS.
1. Alexander III.1 Dilectus filius2 noster S.3 transmissa nobis insinuatione
monstrauit, quod cum illustris rex Scotiae patrimonium suum detinuisset et occu¬
paret4, quibus uoluit et prout uoluit ecclesias, quarum gerebat patronatum, eo in-
Lib. III. Tit. XXII. 3. 4) eiusdem ord. : T 5) in
«dom. : deest : abed
4. 1) 1159 — 81. 2) uestri ordin. ; i 3) Cistren-
sis: dbedi
5. 1) 1159—81. 2) de electione uestri ordinis,
nec de remouendo unquam: 6 3) nullatenus: ad
4) seu: adg; aut: c 5) plectatur: bg ; plectendus: d
Tit. XXIII. 1) clericorum et mon.: b
Tit. XXIII. 2. 1) Celest. III.: b; Gilb.auct.l.
(3, 23.); Ja. 10258. (1187—91.) 2) quod . . . respicit: Sa
3) uestram : bgi 4) resp. fuerimus negligentes inuenti : b ;
resp. minus uideremur intenti, quapropter: Sa 5) ru¬
sticis: aSa 6) add. : et sollicitudine: Sa 7) nulli: bed
8) eisdem: bcg; deest: Sa 9) uosmet: acdgi 10) eor. :
deest: Sa 11) add. : et inanis: b
Tit. XXIV. 1. 1 )Appdx. XLVn,2.(Bathon. ep.) ; Gilb.
aact. 1. (3, 24.) ; Ja. 8839. (1159—81.) 2) frater : di 3) co¬
mes S. : 0 4) occupasset: bc; occupatum (et: deest)’. 0
Comp. II. Lib. III. Tit. XXV. XXVI. De ecclesiis edificandis.
89
consulto concessit. Quoniam igitur ex iniuncti offitii debito tenemur unicuique
iura sua integra reseruare5, nolentes, quod6 prefatus S.7 tali8 occasione ius patro¬
natus amittat, fraternitati uestrae9 per ap. scripta mandamus, quatinus si diligenter
inquisita10 ueritate tibi ita esse constat11, intrusos12 amoueas, et si ydoneae personae
ab eo, qui habet ius patronatus et presentandi personas ad13 prefatas ecclesias,
fuerint presentatae, personas ipsas de consilio et assensu prelatorum 14, quorum
interest, prescriptis15 ecclesiis nullius16 appellatione obstante inuestias17, neque
ipsas citra18 formam iuris exinde a quoquam19 grauari permittas.
2. Alex. III. Nobis fuit — constitutum. Clem. III. (1188 — 90.) Ja. 10166. =
S. 25- X. (3, 38.)
TIT. XXV. DE CENSIBUS ET1 EXACTIONIBUS ET
PROCURATIONIBUS.
1. Lucius III. Significauit T. — nexentur. Lincoln, ep. (1181 — 84.) Ja. 9577. =
13. X. (3, 39.)
2. Lucius III. Rauen. Archiep. Sopitae iudicio — roborandam. (1185.) Ja. 9723. =
:. 14. X. (3, 39.)
3. Urbanus III. Cantori et magistro scholarium Re.1 Querelam P.
presbiteri sancti Petri accepimus, quod cum canonicis Dehore2 certam summam
pecuniae pro pensione ecclesiae suae3 aliquot persoluerit annis, idem canonici ab
eo summam illam ex integro de Parisiensi moneta exigunt sibi solui, licet ea
melior sit illa, quam pro pensione predicta soluere consueuit. Quia igitur in hoc
idem presbiter contra iustitiam grauatur4 discretioni uestrae per ap. scripta man¬
damus, quatinus, si uerum est quod asseritur, canonicos illos antiqua pensione
eogatis appellatione cessante manere contentos.
4. Clem. III. Grauis admodum — puniatis. (1187 — 9i.)Ja. 10231. = c. 15. X. (3,39.)
TIT. XXVI. DE ECCLESIIS EDIFICANDIS.
1. Alexander III. P. C.: Ad petitionem1. Si hospitale in aliquo loco
absque oratorio feceritis, liberum erit uobis absque conscientia episcopi, in cuius
parochia fuerit, ipsam domum construere. Quod si oratorium ibidem facere
nolueritis id absque licentia episcopi non faciatis2, iustitia in omnibus seruata.
2 . Clemens III. 1Exosonen.2Episcopo. Litteras tuae fraternitatis et infra.
Memoratis fratribus dedimus in mandatis, ut iura tua tibi quiete dimittant et teno¬
rem priuilegiorum, que Romana ecclesia eis indulsit, non excedant. Sane eisdem
fratribus, qui multa religione et honestate prefulgent et circa obsequia pauperum
Christi sunt diligenter intenti, Romana3 ecclesia suo priuilegio hanc libertatem in¬
dulsit, ut liceat ecclesias interdicto suppositas semel in anno aperire et exclusis
excommunicatis4 diuina in eis offitia celebrare. Indultum est etiam5 a6 Romana
ecclesia, ut in desertis locis possint uillas construere7 et ibi ecclesias edificare,
que nulli sint subiectae, nisi Romano Pontifici, et in aliis locis tantum pro se et
familia sua oratoria edificare, in quibus parochianos aliorum ad cottidiana offitia
et8 sepulturam non recipiant, sed nunquam eis uel alicui9 a nobis uel a predeces-
soribus nostris fuit indultum, ut corpora eorum, qui excommunicati decedunt, in10
cimiteriis debeant sepeliri11.
3. Lucius III. Paduano ep. Intelleximus ex — diffiniri. (1181 — 85.) Ja. 9673. =
c. 1. X. (5, 32.)
Lib. III. Tit. XXIV. 5) seruare : acdgiO 6) etiam
quod: 0 7) comes: 0 8) sub tali: acdgi 9) tuae: bcd
10) cognita uel inquisita : b 11) constiterit : acdgi 0
12) institutos uniuersos: acdgi 13) ad. ... pers. :
deest: i 14) prel. suorum : b ; prel. tuorum : di 15) in
prescr. : adg; de prescr. : OSa 16) null. : deest: 0
17) inuestiges: 0 18) contra: gO 19) quodam: 0
Tit. XXV. 1) et: deest: cg
3. 1) Alan. 2. (3, 17.) ; Ja. 9884. (1185—87.) 2) De
Hore : acg 3) suae : deest: T 4) aggrauetur : b
Tit. XXVI. 1. 1) Gilb. auct. 1. (3, 26.) (1159 -81.)
2) facietis : Sa
2. 1) Idem (*. e. Alex. III.) : ab 2) Ysoronen: a;
Piosen. : b: Ydrosien. : c; Yroson: d; Exonen. : g;
Yron. : Ta (Veronen. : T) ; Nidrosiensi? — Alan. 1. (3, 18.)
Ja. 10207. (1187—91.) 3) Romanae ecclesiae indulsit
etiam ut: 6 4) add.: et nominatim interdictis: b 5) et. :
deest: adg 6) eis a: acdgi 7) add.: uel constituere: b
8) nec ad sep. : i 9) aliquibus : acdgi 10) in mona¬
steriis uel cim. : b 11) hoc loco in b nouus incipit titu¬
lus: de noui operis nuntiatione
go Comp. II. Lib. III. Tit. XXVII. De immunitate ecclesiae et cimiterii.
Ad audientiam — deferemus.
4. Urban. III. Truden. Arcliiep. et G. delegato.
(1185— 87.) Ja. 9887. == c. 5. X. (3, 48.)
5. Cei. III. Tua nobis — prouidere. (1191 — 98.) Ja. 10722. = c. 6. X. (3, 48.)
he
TIT. XXVII. DE IMMUNITATE ECCLESIAE ET CIMITERII.
1. Turon. conc. sub Alexandro III. celebratum1. Quoniam superuenien-
tibus nouis2 morbis nouas expedit medicinas inuenire, ecclesiasticae3 libertati con¬
sulere et subditorum utilitati prouidere curantes, statuimus, ut capellani castrorum4 : fl
et qui eorum uice5 ministrant, huiusmodi sacramento astringantur, quod6 ex quo 1 -
fuerit cognitum eis, aliquid ecclesiae7 uel cimiterii uel8 ecclesiasticae possessionis ;
in castrum uenisse uel uiolentia castrensium ablatum fuisse, conueniant dominum A
castri, siue illum, qui primus9 ab illo10 dominatum tenet, cuius potestate et con- 1 itt
silio 11 res dirigi possit, et si eorum commonitione premissa12 non reddiderit13, si |i
affuerit14 uel non15 affuerit16, de integra restitutione infra octauam17 diem certam18 foi
securitatem19 non fecerit20, ex tunc ab omni ecclesiastico cessabit21 offitio, excepto b
baptismo et confessione et timore mortis communione, quod in omnibus eorum p
terris propriis precipimus obseruari, nec22 non et in illis, in23 quibus integram p
exercent dominationem. Permittimus tamen semel24 in hebdomada in25 proxima
uilla causa conficiendi corpus domini26, ut missa celebretur clausis hostiis27, ex¬
clusis omnibus28 preter ministros altaris. Quod si predicti castrenses post senten¬
tiam in eos datam incorrigibiles per XL. dies extiterint, capellani ab offitio eorum
recedant, non amplius cum eis commoraturi29, quamdiu sub anatematis uinculo
teneantur, sub30 hac lege scriptores claudimus. Quod si capellani uel quilibet
offitiales clerici ex suis possessionibus sunt31 ipsis32 aduocatis33 seruitii debitores,
ultra tres menses cum eis commorandi34 licentiam non adhibemus. Quod si gratia
commorationis35 eis36 concedatur37, conuescendi tamen et cohabitandi interdicimus I
participationem. Qui uero38 ultra prefatum terminum cum eis commorari39 pre-
sumpserit40, ordine suo et benefitio ecclesiastico careat et ne forte preda commit¬
tatur41 in dolo42, aut43 clericos castrorum excuset ignorantia, egredi debent ob-
uiam44 predae45, audituri et sollicite requisituri, si que res ibi fuerint ecclesiasticae
uel earum46 reclamatores. Si quis autem clericus ob huiusmodi recessum propter
iustitiam a domino suo rerum suarum dampnum pertulerit, ipse dominus, non nisi
per integram omnium restitutionem merebit47 absolui. Si quelibet uilla duos uel48
plures habuerit49 aduocatos, in quorum aliquem sententia sit lata, non carebunt50
offitio51, nisi qui eius52 subsunt dominio. Quod si ecclesia unius53 aduocationis
fuerit54, suis55 eadem et sibi56 interdicta licentia57, licet alterius aduocationis cor¬
pora sepelire58, missa tamen non celebrabitur59. De mutandis autem castrorum
uicariis uel clericis statuimus, ut archidiacono significetur, ne aliquis60 loco eius 61
substituatur, donec eodem astringatur sacramento. Mercatoribus autem62 et ceteris
hominibus ciuitatum et63 burgorum prohibemus, ne aliquem nomine64 excommuni-
catum suscipiant hospitio65, nec in uenditione uel emptione66 siue aliqua67 parti¬
cipent accommodatione. Qui uero transgressores extiterint, a sacerdote parochiano
Lib. m. Tit. xxvn. 1. 1) c. 10. Conc. Turon.
(1163.) ap. Mansi XXII, 1179. ; Appdx. XXXI, 8 ; Alan.
3. (3, 19.); Luc. ap. Sal. III, 382; Cod. Sal. 2 ) nou. :
deest: T 3) et eccl. : 0 orig. 4) cast. : deest: 0
5) uices: b; iure: T; iura: acgiO 6) ut: 0 orig. 7) de
rebus eccl.: T 8) seu: 0 orig. 9) primitus: g; prius:
ci 30) eo: 0 orig. 11) consilioque: bO 12) pre-
dicta: acdgiT; prem. prebendam: 0 13) , reddiderint:
acdgiO 14) affuerint: acdgi 15) uel si non : ad; uel
si: orig.; Si uero non: T 16) affuerint: adT; affuerunt:
egi 17) octauum: OT orig. 18) cert. : deest: acdgiT
19) securum: T 20) fecerint: acdgiT 21) cessabunt:
acdgiT; cessabitur: 0 22) nec . . . dominat.: deest: T
23) in: deest: i 24) autem sem.: b; ut semel: 0 orig.
25) in: deest: abd 26) christi: 0 orig. 27) ianuis: bc;
add. : omnibus : 0 orig. 28) excommunicatis : 0 orig.
29) moraturi : acdgiT 30) et sub : i 01 ig. 31) sint : T
32) ips. : deest: 0 orig. 33) aduocati : bdiO orig. 34) mo¬
randi: aedg 35) commonitionis: Oorig.; commoratio¬
nis : ad 36) eius : iT; ei : orig. 37) conceditur : acdgiT \
38) Quod si: i 39) morari: T 40) presumpserint ..* !
careant: acdgiT 41) conuertatur: 0 orig. 42) dolum:
acdgi 43) uel : acdgiT 44) obuiare : 0 orig. 45) pred. :
deest: T 46) eorum : ad; ecclesiasticae uel ecclesiae
uel eorum restaurantes: b 47) iubetur: b; meretur:
0 orig.; merebitur: T 48) aut: acdgiT 49) habeat: ib. fl
50) careant: 0 orig. 51) sepultura: T 52) eorum:
acdgiT 53) suae : 0 orig. 54) interdicta fuer. : b
55^i esset: 0 orig. 56) sibi eadem: ag 57) licentia:
deest: Oorig.; licet: deest: b 58) sepeliri: Oorig.
59) celebretur: acdgiT 60) alius : 0 orig. 61) illius:
acdgiT 62) aut. : deest: dg 63) uel : 0 orig. 64) no-
minatim : acdgT; aliquando hominem : i 65) hospi¬
tem: 0 orig.; pro hospite: i 66) in empt. : 0 67) al.
sibi: aegi
Comp. II. Lib. IV. Tit. I. De sponsalibus et matrimonio.
sr
68
91
tres dies uocentur, tribus autem aliis69 diebus expectentur ad correctio¬
ni70, VII.71 die si incorrigibiles apparuerint, anatematis sententiam subituri,.
*c ab episcopo72, nec ab archidiacono se nouerint absoluendos. Si uero a
omino alioquoue73 potente ad hospitandum excommunicatum uim hospiti74
atam75 cognitum fuerit, hospes reus non habeatur, sed eius, qui uiolentiam in¬
dit, terra suspendatur. Cuius suspensionis restitutio pontificis76 erit arbitrio re-
ttujjiruanda. In uillis uero uel urbibus uel castellis, que sub dominio77 sunt, in
libus constabularii ad tempus constituuntur, si ipsum constabularium constiterit78
ratematis sententiam subiisse, ipso in uilla stante79, loco80 illo diuina uacent,
lio recedente, eodem die^1 reuersuro, alii offitium diuinum non admittant82, suis-
omesticis omnibus a Christianitate suspensis. De cimiteriis83 siue quibuslibet84
clesiasticis possessionibus censarias85 dari prohibemus, ne pro ecclesiae uel
miterii defensione fidei suae clerici86 sponsionem interponant; qui si fecerint 87r
•dinis sui et benefitii periculum incurrant88. Qui uero ecclesiam uel cimiterium
Dmbusserit89 uel ordinatis manus uiolentas imposuerit, sententia anathematis
riatur, nec ab alio, quam a domino papa absolutionem consequatur, nisi mortis
iterueniente articulo90, dispensatio91 merito92 subueniat, data tamen pro se93 satis-
iciendi securitate, si conualuerit, pro absolutione papam aditurus. Si quis etiam
ideus94 excommunicatum nomine95, susceperit hospitio uel ei pecuniam scienter
ccommodauerit, quia96 nostri sunt97 contemptores mandati, prohibemus, ne
hristianus uel Christiana ei seruiat, donec inde satisfecerit; precipimus etiam98
uod decani99 fide astringantur, quatinus100 eis, si cognitum fuerit, aliquem de
lericis101 hec decreta non seruare102, episcopo si affuerit uel archidiacono103 re-
untient104. Prohibemus etiam, ne abbates uel monachi uel priores uel abbatissae
el priorissae de possessionibus ecclesiasticis censarias105 donent, clericis autem et
licis prohibemus, ne quis scienter predia106 ecclesiae emat uel predium107 cimi-
rii siue cuiuslibet ecclesiasticae possessionis; quod qui presumpserint108, anate-
latis sententia feriantur.
Lucius III. Cum ecclesia — refugii. (1181 — 85.) Ja. 9686. = c. 5. X. (3, 49.)
LIBER QUARTUS.
TIT. I. DE SPONSALIBUS ET MATRIMONIO1.
1. Ex Cone. Tribur. De Francia — cogatur . (895.) Summarium. = c. 1. X. (4, 1.)
2. Alex. III. Veniens ad nos — adherere. (1159 — 8i.)Ja. 9866. = c. 15. X. (4, 1.)
3. Clem. III. Cesaraug. ep. lib. I. Reg. In presentia — uirorum. (1 188.) Ja. 10130. =-
19. X. (4, 1.)
4. Alex. III. Exon. ep. Commissum — interuenisse. (1159 — 81.) Ja. 9870. =*
16. X. (4, 1.)
5. Clem. III. Inter opera — peccatorum.
20. X. (4, 1.)
Lib. III. Tit. XXVII. 1. 68) per: deest: 0 orig.
>9) ante tribus diebus postea: acdgi 70) correptionem: i
T) aut.: deest: acdgi; VIII.: T 72) ipso: di 73) alioue:
) orig. 74) hospitium (uim : deest) illa causa occupa-
«m fuerit hospes : T 75) add. : uel uiolentiam : 6
16) pontificali: 0 orig. 77) regis dominio: ib. 78) con-
;igerit: acdgiT 79)presente: bO 80) locus ille a
iiuino offitio uacet: b; locus medius quo reced. : 0
51) die: deest: 0 82) omittent: b; amittant: orig. ;
admittantur:^ 83) add.: uel ecclesiis: 0 orig. 84) cu¬
iuslibet: ad; cuiuslibet ecclesiae: T 85) censuarias:
yiorig.; tenserias: 0 86) ecclesiae: T 87) presum¬
pserint: 0 orig. 88) incurret: acdiT 89) contem-
Innoc. III. (1198.) Reg. Bal. I, 112 Po. 114.=
pserint(e£ sic deinceps num.plur.): 0; contempserit orig.
90) periculo : 0 orig. 91) disp. : deest: T 92) miseri¬
corditer: 0 orig. 93) posse: 0 94) autem: c; uidenst
0 orig. ; uero : adgi 95) ex nomine : 0 orig. ; nomina-
tim : T 96) qui: adg 97) fuerint: ad; fuerit . . . con¬
temptor: g 98) autem: 0 orig. 99) add.: rurales : i
100) quod si : 0 orig. 101) ecclesiasticis uiris : acdgiT
102) seruasse: 0 orig. 103) archid. ipsi: i 104) de¬
nuntient: 0 orig. 105) censeriam: 0 \ 106) predam:
bO 107) predia: b; predam: 0; pretium (?): T 108) pre-
sumpserit . . . feriatur: acdiT
L i b. IV. T i 1. 1. 1) matrimoniis : i
9 2 Comp. II. Lib. IV. Tit. II — IV. Qui clerici uel uouentes matrimonium etc.
6. Clemens III.1 Nobis ex tuarum innotuit continentia litterarum, quod
quidam miles parochianus tuus olim quandam nobilem iurauit filio suo tradere in
uxorem circa annos nubiles existenti2, quam idem filii3 nomine traduxit; post-
modum etiam quatuor annis et amplius eandem nurum4 in propria domo enutriuit,
processu uero temporis uxor prefati militis diem clausit extremum, et ipse cum
traducta5 filii instinctu diabolico dormiuit et cum id postremum6 publicum exti-
iisset, eam sibi matrimonialiter copulauit; cui firmiter uetuisti, ut cum ea ulterius7
non dormiret, si saluti propriae uellet prouidere. Verum quia quid super hoc fieri
debeat, sedem duxisti apostolicam consulendam, nos tuam diligentiam approbantes
per ap. scripta mandamus8, quatinus militi prenominato sub excommunicatione
prohibeas, ne ad eam carnaliter de cetero presumat accedere uel ei se audeat
ulterius immiscere9.
7. Clem. III. Ad id quod per litteras — transiuit. (1188 — 91.) Ja. 10280. =
c. 21. X. (4, 1.)
8. Clemens III.' P. C. : Martinus Bertam. Tertio loco questionis — separentur.
<1188 — 9i.)Ja. 10282. = c. 13. X. (2, 23.)
TIT. II. DE DESPONSATIONE IMPUBERUM.'
Un. Clem. III. Duo pueri — requisito. (1187 — 91. ) Ja. 10246. = c. 12. X; (4, 2.)
TIT. III. DE CLANDESTINA DESPONSATIONE.
1. Alexander III.1 Consuluit nos tua fraternitas quid faciendum sit de
liiis, qui cum de2 aliqua causa in episcopatu tuo3 non possunt nuptialem bene¬
dictionem accipere, ad alios episcopatus furtiue se transferunt coniugia ibi4 clan¬
destina contrahentes. Ad quod taliter respondemus, quod si talis fuerit culpa,
que non permittat eos manere simul, sunt5 adinuicem diuidendi. Si uero fuerit
aliqua6, que contractum matrimonium non dissoluat, pro transgressione tali peni-
tentia potest eis indici, coniugium uero ex tali causa non debet dissolui.
2. Alexander III.1 Nullus fidelis cuiuscumque conditionis2 occulte faciat
nuptias, sed benedictione accepta3 nubat in domino. Si4 ergo sacerdos tales5
nuptias benedixisse inuentus fuerit occulte, triennio suspendatur offitio6.
3. Clem. III. Ex litteris tuis — pertractari. (1187 — 91.) = c. 5. X. (4, 19.)
TIT. IV. QUI CLERICI VEL VOVENTES MATRIMONIUM
CONTRAHERE1 POSSUNT.
1. Celestinus III.1 Fraternitatis tuae litteris receptis, ex earum tenore
percepimus, quod cum2 clericus3 W. nomine, postquam fuit ad ordinem subdia-
conatus assumptus, quandam mulierem duxisset4 in uxorem, quia eam uero5 ad
crebram redargutionem et admonitionem ecclesiae a suo consortio dimittere con-
tempnebat, bonae memoriae I. et G. predecessores tui excommunicationis uinculo
cum6 innodarunt, tua7 etiam in hoc fraternitas eos imitata, postquam cognouit ex¬
cessum8 huiusmodi et contumaciam simili eum sententiae quam cito subiecit, sed
idem in sua pertinacia9 induratus, neglecta excommunicationis sententia, mulierem
ipsam relinquere non curauit qui etiam litteras quasdam; quasi10 ex parte nostra
transmissas ostendit, quarum auctoritate pro temporis longitudine, qua eam tenuisse
dinoscitur, nititur11 se in incepta iniquitate tueri. Quia12 igitur illius excessum
Lib. IV. Tit. I. 6. 1) Idem : ad; Gilb. auct.i. (4, 1.) sit: 0 3) add. : a sacerdote publice: 0 4) Si quis: 0
Cod. Hal. (arcbiep. de Colle in eod. lib.) Ja. 10245. 5) aliquos occulte coniunxisse inuentus fuerit: 0 6) of-
(1187—91.) 2) existentem: Sa 3) add: sui: SaU fitio suo: bcdgi; ab offitio: OT
4) mulierem : Sa 5) introducta: ad 6) postremo : Tit. IV. 1) contr. non : i
postmodum: SaU 7) amplius:*' 8) add.: tibi: SaU Tit. IV. 1. 1) Idem: P. C. : Laudabilem: b; Gilb.
.9) commiscere: abd: admiscere: i auct. 1. (4, 4.) Ja. 10728. (1191 — 98.) 2) cum: deest: i
Tit. III. 1. 1) add. : Sagiensi ep. : i; Alan. 1. (4,9.) 3) cl. : deest: acdgi ; quidam clericus N. nom. : Sa 4) du-
XL159 — 81.) 2) ex aliqua iusta causa: i 3) suo: abcdg xit: acdg 5) uero: deest: abcd 6) eum: deest: ad
4) ibidem:?' 5) sunt cum notum fuerit: * 6) causa: *' 7) et tua: bcgi 8) excessus: abd 9) contumacia: dj
2. l)Idem: b; ex decreto Hormisdae papae: i; contum, uel pertin.: b 10) quasi: deest: ad 11) ni-
Appdx. IXL, 10; Alan. 2. (4, 1.) (1159 — 81.) 2) add. : tebatur se in coepta: i 12) quoniam: aqdgi
!
Comp. II. Lib. IV. Tit. V — VII. De eo qui cognouit consanguineam etc. 93
! longitudo temporis non excusat nec numerositas filiorum, quos ex ipsa suscepisse
| proponitur, fraternitati tuae consulimus et mandamus, quatinus ad instar predeces-
sorum tuorum non obstantibus litteris illis eum uinculo excommunicationis sine13
! appellationis obstaculo astringas et ab omni14 ecclesiastico benefitio suspendas et
I tamdiu15 tanquam excommunicatum facias ab omnibus euitari, donec mulierem
| ipsam a consortio suo dimittat.
2. Cei. III. P. C. : Laudabilem. Rursus quidam — contineret. (1191 — 98.) Ja. 10735. —
! c. 6. X. (4, 6.)
i
TIT. V. DE EO QUI DUXIT IN MATRIMONIUM QUAM
POLLUIT PER ADULTERIUM.
1. Clem. III. Ex litterarum tuarum — uxorem. (1187 — 9i.)Ja. 10247. == c. 4. X. (4, 7. J
2. Cei. III. Cum haberet — subministret. (1191 — 98.) Ja. 10748. = c. 5. X. (4, 7.)
TIT. VI. DE COGNATIONE SPIRITUALI.
1. Clem. III. Martinus Bertam — extitisse. (1188 — 91.) Ja. 10281. = c. 4. X. (4, n.)>
2. Clemens III. Contracto matrimonio — durante. (1187 — 91.) Ja. 10230. =
c- 5- X. (4, 11.)
3. Celestinus III.1 Laudabilem Pontificalis offitii prosequens2 actionemr
quod3 in hiis, quibus dubitas matrem tuam Romanam ecclesiam consulis et ab ea.
postulas edoceri, asseris quidem4 in primis, quod quidam quandam mulierem in
| uxorem accepit5, cuius pater ipsum, dum esset puer de sacro fonte ante leuaueraL
qui ambo coniuges XXX.6 annis pariter sine questione manserunt et filios pro-
| crearunt, licet a XV. 7 anno eorum conscientia lesa fuisset. Postmodum uero contra
| huiusmodi coniunctionem accusatione8 in iure proposita, facta est fides ecclesiae
; per testes omni exceptione maiores, ipsum uirum9 a patre eius cum qua con¬
traxerat, de10 baptismatis unda fuisse sublatum. Hoc11 autem cum Zacharias et
Deusdedit Romani pontifices audierunt12, talem copulam decreuerunt separandam,
1 utpote, ubi cognatio spiritualis esse minime dubitatur, maxime inter eos, per quos com-
i paternitas contrahitur, per quam in lege diuina germani esse dicuntur. Licet tanto
j tempore sibi inuicem cohabitauerint, quia tamen diuturnitas temporis non minuit
peccata13 sed auget et specialiter14 lite mota super hoc marte proprio decurrente,
I ecclesia contractum illum esse cognouit illicitum, dicimus matrimonium illud fore15
; secundum instituta canonica dirimendum; monendus tamen est uterque, ut in ne-
! cessariis iuxta uires prouideat alteri. Prolem autem susceptam ante separationem
! huiusmodi, si aliud non obsistit16, legitimam esse censemus.
TIT. VII. DE EO QUI COGNOVIT CONSANGUINEAM
SUAE UXORIS.
1. Alexander III.1 Super eo, quod sollicitudo2 tua a nobis quesiuit3, utrum
scilicet4 ille, qui prius matrem siue sororem illius5, quam postea duxit in uxorem
cognouit6, teneatur eidem carnale debitum reddere7, et8 an exigere possit ab ear
quod etiam consilium dandum sit ei, qui hoc extra ius9 fatetur10, cum11 probare
non possit, nec ille uelit ullatenus continere, tuae prudentiae12 duximus respon¬
dendum13, ut uxorem laboret14 inducere cum uiro, ut simul15 continentiam ob-
Lib. IV. Tit. IV. 1. 13) sublato : abd 14) omnino:
acdgi 15) tamdiu: deesi: Sa
Tit. VI. 3. 1) Gilb. auct. 3. (4, 6.) arcbiep. Senon.
Ja. 10735. 10733. (una decretalis est ) (1191 — 98.) 2) pro¬
sequeris : Sa 3) quoniam : b ; quia : d ; cum : i 4) quid.
. . . primis: deest: Sa 5) acceperit: Sa 6) XX.: aSa
7) post XV. annos: Sa 8) actione: Sa 9) uir. mu¬
lieris: i 10) de: deest: ad 11) ad hoc: i; hic: Sa
12) sic g 13) peccatum: ad 14) cum spec.: b; uel
spec. preter hoc exorto super hoc: Sa 15) fuisse: b;
deest: Sa 16) obsistat: aci; obstiterit : Sa
Tit. VII. 1. 1) Gilb. auct. 5. (4, 7.) Appdx. XII, 7.
(Exon. ep.) Luc. ap. Bal. Misc. 111,379. (idem) Ja. 8974.
(1159—81.) 2) celsitudo : * 3) requirit: acdgi; requi-
siuit : 0 4) an : acdgiO 5) eius : 0 Luc. 6) cogno-
uerat : 0 7) soluere: 0 8) et ab ea non possit
exigere: 0; et si; Sa; an: deest: Luc. 9) hoc (deest:
cg ) fecisse post contractum matrimonium: acdg; hoc
facinus: i; secretius : OTa; certius: Luc. 10) pro¬
fitetur: edi 11) quod: c; que: di; licet: Sa 12) pe¬
titioni : 0 13) resp. quod attentius est monendus*
(monendum: Luc.) ut uxorem suam (deest: Luc.) labo¬
ret inducere ad cont. seru. : 0 Luc. 14) labores
abedi; cum uiro: deest: Sa 15) insimul: i
94
Comp. II. Lib. IV. Tit. VIII — XI. Qui sint filii legitimi.
seruent; si autem ad hoc induci non potest36 et uir17 debitum soluat et de com¬
misso penitentiam agat. In hoc uero casu, cum quis18 post contractum matrimonium
uxoris suae matrem19 uel sororem cognoscit, idipsum quod in priori obseruetur20.
2. Alex. III. De illo autem — plectendi. (1159 — 81.) = c. 3. X. (4, 13.)
3. Cei. III. Transmissae nobis — permanebit. (1191 — 98. ) Ja. 10723. = c. 4. X. (4, 13.)
4. Cei. III. P. C. : Martinus Bertam. Super eo — irritari. Clem. III. (1187 — 89.)
Ja. 10281. = c. 5. X. (4, 13.)
TIT. VIII. DE CONSANGUINITATE ET AFFINITATE.
1. Urban. III. Burdegal. Archiep. P. C. : Consu. Supereo — absolui. (1159 — 81.)
Ja. 8857. 8858. 8859. (una decretalis est.) = c. 2. X. (4, 14.)
2. Cei. III. Quod dilectio tua — statuendum. (1191 — 98.) Ja. 10734. = c. 3. X. (4, 14.)
TIT. IX. DE FRIGIDIS ET MALEFITIATIS.
1. Alex. III. Ex litteris tuis — peccare. (1159 — 8i.)Ja. 9249. =c 3. X. (4, 15.)
2. Lucius III. Consultationi tuae — accipere. Alex. III. (1159 — 81.) Ja. 9184. =
c. 4. X. (4, 15.)
3. Cei. III. Laudabilem — redire. (1191 — 98.)Ja. 10735. =c 5. X. (4, 15.)
TIT. X. DE MATRIMONIO CONTRA INTERDICTUM
ECCLESIAE CONTRACTO.
Un. Clemens IU.1 Cum sis preditus scientia litterarum et ad ea sufficiens,
que a nobis requirere uoluisti, quia tamen ad maiorem certitudinem iudicium
nostrum sollicitudine pastorali requiris, et prudentiam tuam exinde commendamus
et responsum nostrum pro suscepti2 offitii nostri debito destinamus. Consuluit nos
sane3 discretio tua, utrum hii, qui contra inhibitionem4 annuatim in sua sinodo
cum excommunicatione in genere facta clandestina coniugia contraxerunt, separandi
sint, an tollerari debeant sic contracta matrimonia, uel taliter contrahentes excom¬
municandi sint5, donec satisfaciant ecclesiae, quam leserunt. Super quo utique6
fraternitati tuae duximus respondendum, quod licet sic contracta7 coniugia esse
negentur8, sacri tamen canones ideo predicta prohibere noscuntur, ne si alter
•contrahentium mutata uoluntate in aliud uotum se publice transferat9, pro coniugio
quod incertum10 est iudici11 sententia promulgari non possit. Verum si contra¬
hentium uoluntas propria suffragauerit et legitima uota succurrerint, licet ab initio
tale matrimonium non tenuerit, ex post facto tamen12 subsequente uoto utriusque
legitimo13 roboratur, et tollerandi sunt14 taliter contrahentes, nisi matrimonium
fuerit accusatum. Sed quoniam contra interdictum ecclesiae et excommunicatio¬
nem generaliter factam agere presumpserunt, nominatim excommunicati15 denun¬
tiandi sunt pro contemptu, donec ecclesiae satisfecerint, et postmodum eis inspecta
personarum et temporis qualitate penitentia est indicenda.
TIT. XI. QUI SINT1 FILII LEGITIMI.
1. Cei. III. Eborac. Archiep. Referente nobis — admittendi. (1191 — 98,)Ja. 10689.=
c. 10. X. (4, 1 7- )
2. Cei. III. Lincoln, ep. et abbati
Ja. 10697. = c. 11. X. (4, 17.)
Lib. IV. Tit. VH. Un. 16) possunt: i; possit: 0
17) uir: deest: Luc. 18) aliquis: 0 Lue. 19) siue
matr. siue: 0 20) seruetur: 0
Tit. X. Un. 1) Gilb. auct. un.( 4,10.) Cod.Hal. (Atre-
batensi ep.) Ja. 10276. (1187— 91.) 2) suscepto:?' 3) si-
-quidem: b; deest: Sa 4) prohibitionem: bSa 5) sunt:
T. Peruenit sane — nuntietis. (1191 — 98.)
aedi 6) ita : Sa 7) contr. matrimonia : begi 9) ui-
deantur: begi 9) transferret: acdgiU 10) certum: i
11) iudicis : ? 12) tam. : deest: cg 13) legitime: aed
14) add. : ab ecclesia : b 15) add. : etiam : Sa
Tit. XI. 1) sunt: agi
Comp. II. Lib. IV. Tit. XII. Qui matrimonium accusare uel etc. 95
TIT. XII. QUI MATRIMONIUM ACCUSARE VEL
TESTIFICARI POSSUNT.
1. Clemens III.1 Ex litteris tuae fraternitatis accepimus, quod cum B.2
miles L. mulierem XXV. annis tenuerit in uxorem, nunc dictus miles ab ea
separari desiderans, matrimonium ipsum accusauit asserens, se adinuicem in
quinto3 consanguinitatis gradu attingere, idemque coram te sufficienter se pro¬
baturum ydoneis testibus proponebat, adiciens insuper, quod ob hanc causam a G.
predecessore tuo in primo nuptiarum anno uinculo excommunicationis fuerit4
astrictus. Ex aduerso uero prefata mulier dixit, accusationem suam nullatenus
audiendam, eo quod sicut se probare manifeste dicebat, fere5 per XXV. annos
idem uir tanquam legitimam uxorem eam tenuisset. Unde quia super hoc nos
consulere uoluisti, consultationi tuae taliter respondemus, quod si tibi constiterit,
predictum uirum mulierem illam XXV. annis tanquam uxorem legitimam tenuisse,
ipsum ad eam in6 uxorem de cetero detinendam et maritali affectione tractan¬
dam appellatione remota compellas, perpetuum ipsi uiro super eadem questione
silentium auctoritate apostolica imponens.
2. Clemens III.1 Dilectus filius noster archipresbiter tuus per suas nobis
litteras intimauit, quod cum duo uiri duas accepissent sorores, altera sine liberis
ex hac luce2 subtracta, uir eius aliam accepit in uxorem, ex qua filium generauit.
Cui filia sororis alterius fuit tempore procedente matrimonio3 copulata, cum qua4
iam permanens filios de5 ipsa ac filias qui adhuc superstites sunt accepit. Quia
uero ex matrimonio illo sinistra opinio est exorta, per memoratas litteras idem
archipresbiter apostolicum duxit super hoc consilium requirendum. Unde licet
publice honestatis iustitia huiusmodi prohibeat matrimonia6 contrahi7, quia tamen s
diu insimul permanserunt, ut accusatores si9 qui fuerint debeant suspecti haberi,
qui cum presentes extiterint per tam longum temporis spatium 10 tacuisse noscuntur,
hoc tibi super hoc duximus consulendum, ut contra matrimonium illud accusatio
nullatenus deinceps admittatur, sed potius sub dissimulatione personae illae per¬
mittantur insimul permanere.
3. Cei. III. P. C. : Laudabilem. Insuper adiecisti — induxisse. (1 191 — 98.) Ja. 10733.
10735. 10744- = c. 4. X. (4, 18.)
4. Clem. III. A nobis — prefigi. (1187 — 91.) Ja. 10278. = c. '2. X. (4, 18.)
5. Clemens III.1 Sicut ex litteris tuis et petitionis tenore nobis oblatae
cognouimus, cum olim inter H. laicum2 et R. mulierem matrimonium esset iura-
mento firmatum, quod3 quidam asserebant4 eos adinuicem consanguinitatis se
linea5 attingere, tu6 uocato plebano, de cuius parochia uir et mulier fuerant7
oriundi, ei districtus iniunxisti, ut super negotio illo ueritatem inquireret diligentius,
et accusatoribus ipsius matrimonii ex tua parte preciperet, ut8 infra terminum,
quem plebanus ille9 illis statueret, ad accusationem conuenirent10. Quod si in illo
termino non accederent, ulterius minime audirentur. Unde quia idem accusatores
in statuto eis termino minime accesserunt, matrimonium illud fuit utriusque copula
confirmatum; quia11 uero postmodum patruus predictae puellae ad illius ut dicitur,
hereditatem anhelans accusaturus matrimonium illud ad presentiam tuam accessit,
duos secum testes adducens, quos prefatus12 uir et mulier parati erant infames
esse in continenti probare, et quia uerbis eorum minime adquiescere uidebaris,
idem uir ad nostram audientiam appellauit. Quia uero contracta matrimonia sine
magna deliberatione separari non debent, nec contra ea recipi questiones, frater¬
nitati tuae mandamus, quatinus si uera sunt, que prediximus, testes et accusatores
Lib. IV. Tit. XII. 1. 1) Gilb. auct. 2. (4, 11.)
(1187 — 91.) 2)B deest: acgi 3) septimo : acdgi 4) fuit:
aci; fuerint: g; fuerunt: d; astricti: dg 5) fere: deest: i
■6) ut : abd
2. l)Idem: ad; GUI), auct. 1. (4,12.) Ja. 10244.
(1187 — 91.) 2) uita: acdgi 3) in matr. : i; matri-
monialiter: d 4)quo:6d 5) ex: acdgi; de ipso : b
■6) matrimonium: Sa 7) contrahenda: acd 8) tam:
edi 9) si: deest: adg 10) spatia: acdgi
5. 1) Gilb. auct. 4. (4, 12.) Ja. 10275. (1191-97.)
2) uirum: c; deest: adi 3) pro eo quod: b; quia:
Sa 4) asserebat : bdi 5) gradu: tcdgi 6) tunc:
aedi 7) fuerunt: aedg 8) ut ; deest: Sa 9) ipse:
aedg; deest: Sa 10) conuenire: Sa 11) quia: deest:
Sa 12) prefati: Sa
9 6
Comp. II. Lib. IV. Tit. XIII — XV. De secundis nuptiis.
ipsius matrimonii tanquam suspectos abicias, nec tu ipse admittas nec sinas, quan¬
tum in te fuerit, a quoquam admitti.
TIT. XIII. DE DIVORTIIS.
1. Alexander III.1 Ad aures etc. et infra 2. Fraternitati tuae per ap.
scripta mandamus, quatinus si coram ecclesiae tuae canonicis probatum est, quod
consobrinus latoris presentium eiusdem uxorem et ante et post contractum matri¬
monium carnaliter cognouit, cum illud nullum fuerit matrimonium, accipiendi aliam
liberam ei tribuas facultatem, nisi cum predicta muliere post factum cognitum in¬
cestum probetur commisisse.
2. Clemens III.1 Comes Wll\ de Rumaren2 uir nobilis parochianus tuus,
prout nobis per tuas litteras retulisti, tibi fuit secreto confessus, quod cum ipse
cum quadam muliere nobili matrimonium contraxisset, ipsa instinctu quorundam
admonita, consanguinitatem inter se et eum3 esse proposuit, et per Ricardum olim
Cantuariensem archiepiscopum postulauit diuortium celebrari. Licet4 autem pre-
dictus comes illam crederet ad se nulla consanguinitatis linea pertinere, ferens
tamen indigne, quod uxor sua eum contempserat, cum contradicere potuisset5,
nec6 aliquatenus ad sedem apostolicam uoluit appellare7, sed post consanguinita¬
tem probatam et8 diuortio iudicio ecclesiae consecuto, muliere iam dicta ad matri¬
monium cuiusdam nobilis transeunte, idem Wll\ aliam sibi matrimonialiter copu-
lauit. Quia uero ipsum propria conscientia remordet, ut asseris, de eo, quod sciens
inter se et primam uxorem nullam esse consanguinitatem, ab ea sustinuit separari, j
cum ab ipso commonitus quid sibi agendum sit diligenter inquiras, presenti
pagina respondemus, quod quamuis in conscientia scrupulum gerat de prima con- j
iuge derelicta, non debet tamen a9 secunda recedere et coniugale ei10 debitum !
denegare. Expedit autem11, ut penitentiam ei competentem iniungas pro eo quod j
contra conscientiam suam12 separari consensit, et insuper eam penitentiam13 sibi I
experiatur inflictam, ut ad secundae coitum cum dolore, si fuerit requisitus14, j
teneatur15 accedere, tamen arbitretur se ius reposcendi ab ea carnale debitum
amisisse.
TIT. XIV. DE DOTE POST DIVORTIUM RESTITUENDA.
1. Clem. III. De prudentia — moretur. (1187 — 91.) Ja. 10220. = c. 3. X. (4, 20.)
2. Cei. III. Plerumque accidit — potest. Abb. Viziliac. (1193.) Ja. 10445. = |
c. 4. X. (4, 20.)
TIT. XV. DE SECUNDIS NUPTIIS.
Un. Alex. III. Capellanum nicliilominus — postponas. (1159 — 81.) Ja. 9250. ■= J
c. 1. X. (4, 21.)
Lib. IV. Tit. XIII. 1. 1) add. : Cassinensi ep. : i;
Gilb. auct. 1. (4, 13.) (1159 — 81.) 2) in i legitur: Ad
aures nostras noueris peruenisse, quod cum quidam
parochianus tuus quandam publice duxisset uxorem co¬
ram dilectis filiis nostris ecclesiae tuae canonicis pro¬
batum est, quod predictam mulierem consobrinus eius¬
dem uiri ante et post contractum matrimonium cogno-
uisset. Unde quia prefatus uir ad alia postulat transire,
f. t. per a. s. m., quat. quod si ita se habet, memorato
uiro aliam accipiendi liberam tribuas facultatem, nisi
cum predicta muliere postquam eam cum suo conso¬
brino peccasse cognouit, incestum probetur commisisse.
2. 1) Gilb. auct. 2. (4, 13.) Ja. 10243. (1187—91.)
2) Rimare: cg ; Rumere: Sa 3) ipsum (esse: deest ) : Sa
4)cum:Sla 5) pot. obticuit: * 6)non:&a 7) ap-
pellauit: i 8) et: deest: ad 9) nunc a: Sa 10) eit
deest: acdgi 11) tamen: i 12) suam sep. : deest: Scl
13) penam : Sa 14) etiamsi : Sa 15) etiam ten. : i
Comp. II. Lib. V. Tit. I. II. De simonia.
97
LIBER QUINTUS.
TIT I. DE ACCUSATIONIBUS.
Cei. III.
Alex. III.
Alex. III.
Alex. III.
Si constiterit — dimitti. (1170 — 7i.)Ja. 10732. = c. 12. X. (5, 1.)
Meminimus iam — impertiri. (1159 — 81.) Ja. 8903. =c. 13. X. (5, 1.)
TIT. II. DE SIMONIA.
Veniens ad nos F. — deseruire. (1159 — 81.) Ja. 9281. = c. 19. X. (5, 3.)
Ex tuae fraternitatis — postponas. (1159 — 81.) Ja. 8978. =c. 20. X. (5, 3.)
3. Alex. III. Herford. ep. et Archid. Ad nostram nouer is — peruenerit etc. ( iicq — 81. )
Ja. 9021. = c. 21. X. (5, 3.)
4. Lucius III. Ad aures nostras — exhibere. (1181 — 85.)Ja. 9674. = c. 24. X. (5, 3.)
5. Clemens III.1 Super eo uero, quod querere uoluisti, si alicuius electio
cassata fuerit et idem ad regimen eiusdem ecclesiae2 concorditer nominatur3,
utrum4 secunda electio debeat confirmari, hoc tuam tenere uolumus discretionem,
quod si prior electio non uitio personae, sed modo electionis cassatur5, nisi forte
simoniacae prauitatis aliquid intercessisse constiterit, promotionem eius in eadem6
ecclesia non debeat impedire.
6. Clemens III.1 Quamuis ad abolendam simoniacam prauitatem a prede-
cessoribus nostris uaria emanauerint instituta, usque adeo tamen in quosdam
Satanae filios ille morbus irrepsit, ut adhuc peccatis exigentibus nec leui2 poterit3
medicamine nec igne curari, quin in eo4 potius iniquitatis semina pullularent5, quo
amplius sollicitudo messorum uisa est6 suffocare. Quia7 uero interdum8 ex de¬
fectu testimonii non potest in plerisque huiusmodi peruersitas canonica pena feriri,
et9 tu sedem apostolicam duxisti consulendam, utrum mediatores et10 interlocu-
i tores, per quos scelus istud11 plerumque12 committitur, ad testimonium possint
contra sceleris auctores admitti, quod in odium criminis admitti debeant, respon¬
demus13, cum tanta sit labes huius14 criminis, sicut in canone continetur, quod ad
ferendum in ea15 testimonium quilibet admittatur.
7. Clemens III. De regularibus canonicis — collocare. (1187—91.) Ja. 10200. =
c, 25. X. (5, 3.)
8. Clemens III.1 Venerunt ad clementiam apostolicae sedis dilecti filii nostri
Petrus et Iohannes et Iulianus ecclesiae uestrae canonici, et tam ex uestris litteris,
quas gerebant, quam ex propria relatione2 nobis humiliter intimarunt, quomodo
alter eorum, scilicet Petrus, in ecclesia uestra quondam ea3 conditione socius fieri
meruit, ut ad opus eius quemdam librum scribere teneretur, alius uero, uidelicet
Iohannes, canonicam non habuit4 in eadem, nisi prius libros quosdam, quos secum
habebat, ipsi ecclesiae curaret offerre. Post5 huiusmodi uero ingressum, cum suas
conscientias super hoc sepe requirerent et se in eis culpabiles inuenirent, tamquam
uiri prouidi et discreti6 ac suarum animarum lucra querentes, ad te, frater episcope,
diuersis temporibus accesserunt, et suis conscientiis reseratis idem Petrus societatem
illius ecclesiae et archidiaconatum, quo fungebatur, in tuis manibus resignauit. Ad
ultimum quidem ambo licentia uestra communiter impetrata de mandato uestro
Romanam ecclesiam adeuntes, cum maxima deuotione ac humilitate, quod7 fuerant,
ut dictum est, conditionibus iniquis adepti, in nostris manibus coram fratrum nostro¬
rum presentia refutarunt. Nos igitur considerantes deuotiones8 ipsorum9, et quod
Lib. V. Tit. II. 5. 1) Cei. III. Lincoln, ep. et
priori de ponte fracto et F. archidiac. de Norhant.: b;
Celest. III.: Gilb. aud. 2. (5, 2.) Ja. 10263. (1187—91.)
2) ecclesiae iterum: i; eccl.: deest: Sa 3) nominatus
fuerit: b; nominatus: adi 4) an: i; deest: acdgSa;
secund.: deest: Sa 5) cassata fuerit: Sa 6) eadem
quidem : Sa
6. 1) Innoc. III. : Gilb. and. 3. (5,2.) ; Luc. ap. Bal.
m, 371 ; Cod. Hal. — ep. Innoc. III. scr. VI. Id. Inn. A. I.
(1198.) ep. Wigorn. Reg. Bal. 1,261; Po. 265; Ja. 10271.
immerito Clem. m. attribuit. — Idem: bc 2) leni: Luc.
3) potuerit: aedi Reg. 4) quin immo pot. : b ; quin eo
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg .
pot.: Reg. 5) pullularunt: aSa; pullulent: bd; pullu-
larint: Luc. TJ Reg. 6) ea uisa: Reg. 7) seqq. in ep.
Innocent. non inueniuntur. 8)interd.: deest: Luc.*
9) unde (tu: deest)'. TJ 10) et: deest: ad 11) illud: acdgi
Luc. TJ 12) plurimum : egi 13) resp. cum utique
tanta ‘.Luc.; resp. quia cum : i 14) huiusmodi: i;
illius (crim. : deest) : Luc. 15) eam : Luc.
8. 1) Gilb. aud. 7. (5, 2.) Ja. 10252. (1187—91.)
2) relationis: i 3) ea: deest: iSa 4) habuerit: Sa;
canonice non intrauit, quia nullo modo intraret nisi: 6
5) et post: aeg 6) honesti: 6 7) beneficia que; b
8) deuotionem : Sa 9) eorum : gi
7
q8
Comp. II. Lib. V. Tit. III. IV. De iudeis et sarracenis.
ultronei10 ei11 reminciauerunt12 nichilominus attendentes13, de benignitate sedisj
apostolicae accedente fratrum conuenientia14 supradictos15 societati et canonicis
ecclesiae uestrae duximus restaurandos, et ab omni infamia, si quam super hoc! ,
contraxerant, absoluendos. Unde16 uniuersitati uestrae mandamus, quatinus eos
de cetero tanquam canonicos uestros habentes in illis benefitiis et honoribus, quos
habebant, seruetis indempnes, et sicut fratres uestros17 et socios, ut condecet1* *
honoretis, nec ob hoc impediantur aut19 aliquatenus perturbentur, quominus ut
personae legitimae honores20 et gradus ecclesiasticos ualeant optinere. Volumus
tamen et presentium auctoritate mandamus21, ut quia memoratus Petrus archidia-
conalem dignitatem, quam prius habebat spontaneus resignauit, et tu eam frater;
episcope22 alii concessisti, si nunc facultas apparet23 uel quam citius apparebit24,:
et eum25 interim in uestrum26 canonicum admittatis, et, tu episcope27, pro resigna-!
tione archidiaconatus recompensationem cum eo facias in dignitate consimili uel
alia competenti.
9. Cei. III. Nolis fuit ex parte — potest. (1188 — 90.) Ja. 10166. = c. 27. X. (5, 3.) J
10. Cei. III. Lincon. ep. et priori de Fracto Ponte et Archidiac. de MariiV 1
Dilectus filius noster R. — corrigatur. (1191 — 98.)Ja. 10698. = c. 28. X. (5, 3.)
TIT. III. DE MAGISTRIS ET1 NE ALIQUID EXIGATUR AB EIS.
Un. Alexander III. Remensi Archiepisc.1 Peruenit ad nos, quod cum in
ecclesia Laudunensi2 et ecclesia Tornacensi3 ad sustentationem eius qui scolas regit,
benefitium olim debitum4 fuisset, sicut per omnes fere alias ecclesias maiores5 Gal-|
licanas et fuisse quondam et in quibusdam adhuc esse dinoscitur, ab aliquantis!
retro temporibus clerici ecclesiarum ipsarum auaritia deprauati idem benefitium
in communem usum redigere presumpserunt, qua de re doctrina6 cessauit, dum
doctoribus stipendium est subtractum. Nos autem in concilio Lateranensi nuper
auctoritate domini celebrato, ac tota ecclesia, que conuenerat, approbante statui-l
mus, ut per omnes ecclesias cathedrales ad subsidium magistri, qui scolas regat,!
prebenda una debeat deputari. Quocirca ne in uacuum decreta7, que recta sunt,
uideantur8, si per nostram et episcoporum instantiam non fuerint obseruata, fra¬
ternitati tuae mandamus, quatinus ad ecclesias supradictas accedens9, et10 ad opus|
magistri, qui scolas regat11, aliquod restituas benefitium, quod ad illud opus de- 1
putatum fuit antiquitus, aut aliud facias de nouo appellatione remota deputari, utj
competentibus stipendiis doctori prouisis, pauperes12 qui parentum opibus13 nonj
iuuantur, per misericordiam ecclesiae doctrinam sibi letentur adesse, et diuites, qui j
ecclesiasticis possunt utilitatibus deseruire, ab ecclesia pro studio litterarum longe i
fieri non cogantur.
TIT. IV. DE IUDEIS ET SARRACENIS1.
1. Alex. III. Consuluit etc. Iudeos — tollerantur. Bituric. archiep. (1179 — 81.) Ta. i
9331. = c. 7. X. (5, 6.)
2. Alex. III. P. C. : Licet. Ad hoc presentium — inclinarent. (1159 — 81.) Ja. 9039. = !
c. 8. X. (5, 6.)
3. Clem. III. Sicut Iudei — correxerit. (1187 — 91.) = c. 9. X. (5, 6.)
4. Clemens III. Quam sit laudabile — facultatem. (1187 — 91.) Ja. 102 10. =
c. 10. X. (5, 6.)
5. Idem. Significauit nobis — absoluit. (1187 — 9i.)Ja. 10252. = c. 11. X. (5, 6.)
6. Clem. III. Quod olim preceptum — incurrant. (1187 — 91.) Ja. 10270. =- i
c. 12. X. (5, 6.)
cendi licentia: bd
Un. 1) Alan. un. (5, 3.) (1179.) Ja. 8758. 2) Launen. : j
ad; Lamen. : ch 3) Corneten. : a; de Tornet.: b; j
Fournecen. : c; Torneten. : d; Torneacen. : T 4) de- j
putatum: h; debit. constitutum: b 5) mai. : deest: T j
6) tua doct. : b; statim doct. : h 7) dec. Romanae sedis
emanasse uideantur: T 8) constituta uid. : b; fieri
uid.:/i 9) accedas: b 10) et : deest: T 11) regit: T j
12) add. : clerici: b 13) operibus: T
Tit. IV. 1) add.: et eorum seruis: i
Lib. V. Tit. II. 8. 10) ultro : acdgi 11) eis:
acd; deest: b 12) renunciauerant : adi 13) att. eos:
abcdgi 14) conniuentia: adg ; nostrorum conniuentia
uel conuen. :b 15) supradictae: * 16) Verum: acdgi
17) ues .: deest: ac 18) decet : abcd 19) uel ‘.acdgi
20) honorentur: Sa 21) nostra auct.: acd ; precipimus
ap. auctoritatem : i 22) et coepiscope : Sa 23) facul¬
tates apparent : dgi 24) apparebunt : i 25) eum :
deest: abd; et uos (inter.: deest): Sa 26) uest. : deest:
Sa 27) frater ep.: bg
Tit. III. 1) et seqq. : desunt: acg ; exigat, pro do-
Comp. II. Lib. V. Tit. V. VI. De homicidio uoluntario uel casuali.
99
TIT. V. DE HIS QUI FILIOS OCCIDERUNT.
Un. Alex. III. De infantibus autem — aqua. (1159 — 8i.)Ja. 9269. =c. 10. X. (5, 12.)
TIT. VI. DE HOMICIDIO VOLUNTARIO VEL1 CASUALI.
Ad audientiam apostolatus — celebrare. (1187 — 91,) Ja. 10189.
Cum monasterium — iniungas. (1187 — 91.) Ja. 1025 1. 10683.
1. Clem. III.
2. X. (s, 12.)
2. Clem. III.
. X. (2, 18.)
3. Clemens III.1 Scripsisti nobis fili decane et2 capitulum, quod3 B.
acerdos presentium lator ad petitionem communitatis inductus, ecclesiae edifica-
ioni diligenter intenderet, et cum compagem cuiusdam laquearis uetustate attriti4
lissoluere uoluisset, quidam famulus sibi laboranti in auxilium deputatus, licet
>remonitus esset, ut ab ipso laqueari secederet, neglexit tamen et id aure surda
)reteriens, cum laqueari ruit in terram, et hac occasione postea duobus mensibus
i t5 tribus diebus egrotans rebus est humanis exemptus. Cumque, super hoc ualde
ristatus6, Adelogii7 tunc episcopi uestri mandatum et consilium requisisset8,
pse9 eum ex habundanti ad tempus suspendens cautela10, deinde habito pruden-
IJium uirorum consilio, duxit restaurandum. Tu uero, frater episcope, qui nunc
ldesemensi11 ecclesiae presides12, ipsum uoluisti manere suspensum, donec super
ioc recepturus consilium, presentiam13 nostram adiret. Nos quoque considerantes,
uod idem B., cum daret operam rei licitae, secundum quod in iure cautum est,
>mne studium adhibuit, dicens14, caue frater, ut dampnum quodlibet euitaret,
ttendentes etiam, quod suspensus ad maiorem cautelam aliquandiu fuit, et nunc
ropter hoc specialiter ad sedem apostolicam ueniendo in persona16 et propriis
umptibus laborauit, consultationi tuae taliter respondemus presentium16 auctori¬
tate17 mandantes, ut18 predictus B. ob hanc causam non impediatur, quo minus
ntegre suo restituatur offitio, et in19 omni pace permittatur appellatione remota
bm integritate benefitii ministrare. Preterea uolumus, ut quia predictus20 B. pro¬
prietatem non habens, pro expensis itineris coactus est pecuniam mutuare21, facias
n\ fi recompensationem congruam expensarum.
4. Idem1. Suggestum est auribus nostris, quod cum D.2 subdiaconus pre-
;entium lator aliqua3 die per quemdam pontem transitum faceret et casu in eo
noram faciens uidisset4 iuuenes quendam puerum contendentes5, ut immergerent6
ium7 in flumine8 uiolenter, bono zelo ductus timens9, ne ab eis suffocaretur
n aqua, ipsos leniter10 arguere, ut puerum relaxarent cepit, illi uero puero di-
nisso subdiaconem eundem conati sunt per pedes in11 flumen pertrahere12; uerum
:um ad murum13, qui proximus erat, ne pro eorum14 uiolento tractu in15 preceps
rueret et16 se, ut poterat, tenuisset, lapis inde17 auulsus18 eundem puerum, quem
orius liberare uoluerat19, interfecit. Quocirca fraternitati tuae per ap. scripta
mandamus20, quatinus si res ita se habet, eodem subdiacono per aliquod tempus,
prout uisum tibi fuerit, ab ordinis suscepti executione suspenso, ipsum in eisdem 21
postea ministrare permittas. Ad maiores autem22 ordines, ne scandalum in popu¬
lum23 Dei generetur, licet quod24 ad hoc in culpa non uideatur fuisse, nequaquam
ascendet25, nisi forte transierit26 ad monasterium seu ad27 canonicam regularem,
Lib. Y. Tit. VI. 1) seu: &
3. 1) Idem: abc; Gilb. auct. 3. (5, 5.); Ja. 10287.
(1190—91.) 2) et infra: ac 3) quod cum: i 4) astricti:
ac; consumpti: g 5) uel tribus (dieb. : deest) : acdg
G) contristatus: b; tristatus esset: g 7) ad Eligii: a;
et Adeligii: dg ; Authelegii: i; Eulogii: Sa 8) requ.
et: i 9) episcopus: b; deest: acdg 10) eant.: deest:
cdg 11) Albensi: a; Alban. : d; eidem: b; Viennensi:
Sa; Ildensi: i 12) residens: ac; pastor pres.: Sa
13) personaliter pres. : Sa 14) add. : quod potuit : b
15) et: deest: Sa 16) pres. : deest: cdg 17) auct. ap. :
acdgi 18) quatinus: Sa 19) cum: acdg i 20) pred.
B. : deest: dg 21) mutuari : acdgi
4. 1) Clem. III.: i; consulibus et populo Ianu. :
Luc. ap. Bal. III, 378. Cod. Hal. Gilb. auct. 4. (5, 5.);
Ja. 10209. (1187 — 91.) 2) D. : deest: V 3) aliq. die:
deest: g; quadam: abed 4) faceret: Luc. ; uid. : deest:
Codd. coli. U 5) comprehendentes: acdgi 6) immer¬
gere (ut: deest) : SaU Luc. 7) eum in: i 8) flumen:
ac; fluuium: Luc. 9) tim.: deest: Luc. 10) leui-
ter : dSa Luc. 11) ad : iSaU Luc. 12) attrahere :
Luc. 13) riuum (qui : deest) : Luc. 14)eo:?7 15) in:
deest: Luc. 16) et: deest: SaU Luc. 17) tamen:
Luc. 18) euulsus: i; uulsus : Sa 19) uoluit: U
20) add. : precip. : Sa 21) eodem : iSa Luc. : add. : or¬
dinibus : b 22) aut. : deest: acdg 23) sc. populo :
d Luc.; in populo: c 24) quoad: bed; deest: U
25) ascendat: agi; accedet: Sa 26) trans. : deest: ULuc.
27) ad : deest: bSa
7
IOO
Comp. II. Lib. V. Tit. VII— IX. De falsariis.
ut28 circa ipsum de suscipiendis ordinibus fiat dispensatio, si id29 maiori30 sud
nisum fuerit faciendum.
5. Clemens III.1 Inspectis litteris, quas bonae memoriae Urbano prede-| :
cessori nostro misisti, plene cognouimus, quod presentium lator C.2 subdiaconus, i
dum3 olim in minori etate positus cum quodam puero ludum exercens iactu lapi¬
dis uteretur, ipsum puerum non studiose sed casualiter uulnerauit. De quo uulnerej i
uix fuit cura medicorum agente infra4 breue temporis spatium, sicut credebatur, ,
plene curatus, tamen5 elapso anno uulnus fecit postmodum aperturam; sed quia !
medicus, qui fuit adhibitus ad curandum circa ipsum, negligentia seu ignorantia; 1
uel etiam alia culpa minus necessariam sollicitudinem creditur habuisse6, puer i
occasione ipsius7 uulneris expirauit. Respondentes igitur ad hoc8 fraternitati tuae!
mandamus, quatinus cum res ita processerit, eundem in minoribus ordinibus mini¬
strare permittas, acturus circa eundem9 de benefitio, quod per te illi postulas con¬
ferendum, sicut eius merita postulant et tuae melius insederit uoluntati. Ad altaris!
uero offitium non accedat, qui occasionem mortis10 eiusdem pueri dedisse uidetmv |
TIT. VII. DE TORNE AMENTIS.
Un. Alex. III. Ambian. ep. Ad audientiam nostram nouer is — perunctus. (1159 — 81.): j
Ja; 8823. = c. 2. X. (5, 13.)
TIT. VIII. DE CLERICIS PUGNANTIBUS IN DUELLO.
1. Cei. III. Henricus presbiter — dispensare. (1191 — 98.) Ja. 10724. = c. 2. X. (5, 14.)
2. Cei. III. Quia suscepti regiminis — tollerare. (1191 — 98.) = c. 1. X. (5, 35.)
TIT. IX. DE FALSARIIS.
1. Lucius III.1 Improba pestis falsitatis, quam falsarii quidam in terra
karissimi in Christo filii nostri2 regis illustris Anglorum R.3 morantes ad confin¬
gendas litteras publicas inuenerunt, in4 communem noscitur excreuisse perniciem, i
ita ut litterarum nostrarum auctoritas in aliquibus locis quadam5 dubitatione iam 1
fluctuaret6, nisi tantae presumptionis excessum censura ecclesiae7 sicut conuenit
emendet8. Unde nos de tua presertim industria confidentes, executionem rei
huiusmodi tibi duximus committendam, per ap. scripta9 mandantes, quatinus fal- •
sarios ipsos qualicumque casu Deo uolente reperire poteris, si clerici sunt, ab
ordine et benefitio, si quod habent, absque ulla dilatione, et appellatione priuatos, ;
districta facias sub custodia detineri, donec quid agendum sit de ipsis, plenius
tibi ex nostra responsione mandetur. Si quos uero laicos deprehenderis inter eos,
karissimo in Christo filio10 illustri11 regi Anglorum tradas12 pro meritis iudican- !
dos, ut iudicio13 uidelicet, tam ecclesiastico, quam mundano, pestis illa, que com¬
muniter omnibus perniciosa dinoscitur, cum suis auctoribus condempnetur.
2. Urbanus III. Ad audientiam nostram te significante — permittas. (1185 — 87.) Ja.
9889. = c. 3. X. (5, 20.)
3. Celestinus III.1 Per falsarios, qui nuper sunt in urbe reperti, quedam «
sunt litterae destinatae, quas timemus tanquam ueras ab aliquibus admittendas2..
Ideoque fraternitati tuae3 per ap. scripta4 mandamus, quatinus5 si quos6 tales
ualueris7 inuenire8, quos9 cognoscere poteris ex comparatione bullae et qualitate
stili, faciatis omni10 dilatione postposita capi et tamdiu sub arta custodia detineri,.
Lib. Y. Tit. YI. 4. 28) ut: deest: TJ Luc. 29) id:
deest: di Luc.; prout.: b; et id: SaU 30) ordinatori:
Luc.
5. 1) Idem: acd; Luc. ap. Bal. Misc. III, 386; Gilb.
auct. 5. (5, 5.) Ja. 10240. (1187— 91.) 2) 0 ac 3) cum:
Sa 4) in breui . . . spatio : acdgi 5) cum nihilomi¬
nus^ 6) adhibuisse : bc 7) illius: 6 8) hec: Luc.
9) eum: Sa L%ic. 10) morti: Sa Luc.
Tit. IX. 1. 1) Gilb. auct. 1. (5, 7.); Ja. 9681.
(1181 — 85.) 2) nostr. : deest: acdg 3) H. : i; deest:
acdg 4) ingenium quod in : b 5) in quad. : i
6) fluctuet: Sa 7) ecclesiasticae: a; ecclesia: b
8) curet et emend. : acg; querat pariter et emend.: i
9) add.: precipiendo: i 10) fil. nostro: bdi 11) ili.
R. : i 12) trad. illos : i 13) in iud. : i
3. 1) Suffraganeis et decano Rotomag. : Luc. ap.
Bal. Misc. 111,383; Cod. Hal., Gilb. auct. 3. (5, 7.) Ja.
10711. (1191—98.) sed cum in TJ addat.: dat. Later, ao. I.
1191. scr. fuisse apparet 2) admitti: Luc. TJ 3) ue-
strae: i; frat. t.: deest: Luc. U 4) sedis preceptum:
Luc.; scr. precipiendo : TJ 5) quat. : deest: Ltic.
6) quas : bc 7) ualueritis (et sic deinceps.) : i 8) repe¬
rire : Luc. 9) quas: b 10) eos omni: Sai; eis uten¬
tes: b
Comp. II. Lib. V. Tit. X — XIV. De priuilegiis et excessibus etc.
IOI
ret
0»:
\ij
Iiif:
onec id nobis fuerit intimatum, ut quid exinde fieri debeat tibi11 significare pos-
Imus. Quidquid enim occasione litterarum illarum factum12 fuerit, in13 irritum
olumus reuocari14.
TIT. X. DE CLERICO PERCUSSORE.
'51:
-
Uii. .
Un. Cei. III. Continentia litterarum — exercere. (1191 — 98.) Ja. 10746. = c. 1. X. (5,25.)
TIT. XI. DE CLERICO MALEDICO.
tus
Un. Clem. III. Innotuit nobis — prorumpant. (1187 — 91.) Exon. ep. Ja. 10254. 10228. =
TIT. XII. DE EO1 QUI FURTIVE ORDINES2 SUSCEPIT.
1. Clem. III. Cum H. lator — dispensare . (1187 — 91.) Ja. 10233. = c. 2. X. (5, 30.)
2. Idem. Innotuit nobis — facultatem . (1189 — 91.) Exon. ep. Ja. 10228. 10254. =
• 3- X. (5. 3°-)
TIT. XIII. DE EXCESSIBUS PRELATORUM IN1 SUBDITOS.
1. Alex. III. uniuersis abbatib. Sane si episcopi — uinciatur. (1159 — 8i.)Ja. 9240.=
• 5- X. (5, 31-)
2. Lucius III. Eboracen. Archiepiscopo et Lendon. Decano et
Vbbati de Filien.1 Retulit nobis dilectus filius noster I. archidiaconus Cistrensis2,
piod episcopus eius, pro eo quod decanatum tanquam quem sibi de iure credit
xpmpetere, uendicare laborat, ipsi3 prorsus infestus, iura ipsius minuere, et, que ad
irchidiaconatum de consuetudine et de iure spectare noscuntur, turbare et sub-
rahere post appellationem ad sedem apostolicam factam non desistit. Preterea
lomagium et fidelitatem nouam ab eo pro sua requirit uoluntate. Volentes itaque
patientiae et iustitiae ipsius archidiaconi paterna dilectione prouidere, discretioni
lestrae per ap. scripta mandamus, quatinus inquisita diligentius ueritate, si eum
predecessori episcopo et successoribus eius fidelitatem iurasse constiterit, iam
lictum episcopum ex parte nostra moneatis et ecclesiastica censura nullius appel¬
latione obstante auctoritate nostra cogatis, ut4 iura archidiaconatus integre possidere
sine contradictione et appellatione cessante5 permittat, et ab exactione homagii et
idelitatis omnino desistat6. Indignum etc.7
3. Clem. III. Cum ad quorundam — tenere. (1191 — 98.) Ja. 10716. (1198; Po. 185.) =
:. 7. X. (5, 31.)
4. Cei. III. Fauentin. ep. Sicut unire — statuentes etc. (1191 — 98.) Ja. 10693. =
~ 8. X. (5, 31.)
TIT. XIV. DE PRIVILEGIIS ET EXCESSIBUS
PRIVILEGIATORUM.
1. Alex. III. I. ap. sed. legato. Recepimus litteras — custodire. (1159 — 8i.)Ja. 9101. =
c. 8. X. (5, 33.)
2. Cei. III. Abulensi ep. Patentibus litteris — aliorum. (1191 — 98.) Ja. 10671. =
c. 10. X. (5, 33.)'
Lib. Y. Tit. IX. 3. ll)uobis:fZ7 12) actum: i
13) uacuum et in : * 14) reuocari. Qui uero sub nomine
nostro falsis litteris utuntur : si clerici fuerint offitiis et
benefitiis ecclesiasticis spolientur, si laici tam diu ma¬
neant excommunicationi subiecti donec satisfaciant
competenter. Ita tamen ut in istis et in illis malitia
grauius quam negligentia puniatur : Luc.
Tit. XII. 1) clerico : acd 2) ordinem: acdg
Tit. XIII. 1) in subd. : deest: cd
2. 1) Alan. 1. (5, 11.) Ja. 9664. fll81— 85.); de inscr.
cf. c. 11. X. (5, 41.) 2) Wint. : & 3) episcopus: 5
4) ut eum : T 5) et ... cess. : deest: T 6) omnimodo : T
7) reliqua uideas c. 11. X. (5, 41.)
102 Comp. II. Lib. V. Tit. XV — XVIII. De sententia excommunicationis etc.
TIT. XV. DE PURGATIONE CANONICA.
Un. Clemens III. H. Abbati de Risebi et Abbati de Crismeb.1 Veniens
ad nos R. canonicus regularis de Grimesbi, lacrymabili nobis conquestione mon-
strauit, quod cum instigante canonico suo R. de Sol2 nomine, qui se minare sole¬
bat discordias, de crimine fuisset coram fratribus impetitus, nec3 conuictus, nec
confessus ex habundanti4 coram priore et canonicis suis5 de innocentia sua, manu
propria purgationem obtulit6. Sed quorumdam instinctu purgatio tertiae manus fuit
malitiose ei indicta, cum non deberet purgationem huiusmodi pro unius tantum
scilicet7 R. de Sol8 uoce subire; ipse tamen in conspectu sui capituli promisit,
quod amotis illis, quos9 de ratione suspectos habebat, prioris sui et sanioris partis
capituli iudicio sisteret.
TIT. XVI.
Un. Repetitur c. 5- (5? 8.)
DE PURGATIONE VULGARI.
p
TIT. XVII. DE PENITENTIIS ET REMISSIONIBUS.
1. (2.) Clem. III. Quesitum est — missarum. Augustensi ep. (n88 — 92.) Ja. 10282. =
c. 7- X. (5, 38.)
2. (3.) Idem1. De muliere, que ut2 nobis significasti3, cupiens uiri sui am¬
pliorem amorem sibi acquirere, suscepto corpore Christi et in ore retento, cum4
uiro osculum5 porrexerat6 et ipsum trahicere7, cum8 uoluit, non potuit, sed postea9
uersum est in carnem, cum tangeret iuxta dentes molares, et caro succreuit10 et
adhuc est in ore, fraternitati11 tuae non possumus sanius dare consilium nisi
quod eam moneas12 et compellas, ut tanta13 per condignam penitentiam, et bona
opera satagat expiare delicta. Nempe14 credimus, quod si uere contrita fuerit,
et penitentiam 15 condignam egerit, et tu pro ipsa16 ad Dominum17 horaueris18,
corpus Domini trahicere poterit diuina gratia suffragante.
3. (1.) Alex III. Beluae, ep. Quod quidam — indicenda. (1159 — 81.) Ja. 8847. =
c. 5- X. (5, 38.)
TIT. XVIII.
DE SENTENTIA EXCOMMUNICATIONIS ET
ABSOLUTIONIS.
1. Clem. III. Ea noscitur — recepturi. (1187 — 91.) Ja. 10256. = c. 13. X. (5, 39.)
2. Clemens III.1 Inspectis litteris, quas ad sedem apostolicam direxisti2, '1
ex earum tenore perpendimus, quod cum G. Petri miles, dum ludendo se propria
lancea perforasset3, coram filio nostro Abianensi 4 abbate fuisset cum humilitate con¬
fessus, quod uenerabilem fratrem nostrum Cystrensem5 episcopum cum quibusdam
aliis carcerali custodiae mancipasset, et W.Bricet6 presbiterum ecclesiae uestrae, cum7 1
in hac temeritate fautoribus temerario ausu cepisset, uariisque tormentis afflictum
compulisset ad redemptionem non modicam, et asseruisset cum suspiriis et dolore
preter alia crimina, hec eadem de aliis clericis se fecisse. Quia se promisit hec
omnia correcturum, et heredibus suis districte mandauit, ut ad uestrum et memo¬
rati8 abbatis arbitrium de his omnibus satis facerent competenter, nobilibus, uiris
de Gorgene9 et R. Bernardi de monte Petroso super his fideiussoribus constitutis
Lib. V. Tit. XV. Un. 1) Alan. un. (5, 13.) : abb.
de kil de Grymesbi; in Codd. nomina mirum quantum
corrupta sunt; Ja. 10224. (1187 — 91.) 2) Solon: 1);
Solt: c; Siit: T; Cii: i 3) non tamen: i 4) add:
cautione prestita: b 5) su.: deest: T 6) obtulisset
(sed : deest) : ib. 7) S. : i 8) cf. not. 2. 9) c. quos : i
T i t. XVU. 2. (3.) 1) Alex. III. : i; ep. S. Agathae :
Appdx. L, 30; Cod. Hal. (add.: lib. XII. reg.); Gilb. auct.
1. (5, 13.) — (1159—81.) 2) prout: 0 3) significastis :
Sa 4) eidem uiro uir osculum cum eo porrexit: 0
5) oscula: adg 6) porrexerit: U; et: deest: bg 7) add.:
uellet: 6 8) uoluit (cum: deest) et non pot. : Sa
.
9) post. : deest: 0 10) supercreuit: 0 11) Circa
quod frat. : 0 12) inducas : i 13) tantum . . . de¬
lictum: OSaU 14) Credere quippe debemus: OU
15) penam: Sa 16) ea: 0 17) Deum: cgiOU 18) add.: \
deuote: 0
Tit. XVni. 2. 1) Gilb. auct. 3. (5, 14.) Ja. 10255. i
(1187—91.) 2) direxistis: Sa 3) perforauit: acdgi j
4) Abbacianensi: Sa 5) Cistaric. : bg; leg.: Cistrens. 1
6) Bruni: b; Bucet: a; Bricii: cSa 7) cum suis com¬
plicibus et fautoribus : Sa 8) commemorati: Sa 9) G» j
gene : i; Gregone : g J
Comp. II. Lib. V. Tit. XIX. De baptismo puerorum.
103
et preterea matre ipsius R. de Armaniciste10 se satisfacturos11 de illis excessibus
per interpositum iusiurandum firmiter promittentibus, prescriptus 12 abbas audita
confessione illius et promissionibus aliorum, ad13 penitentiam admisit14, et ei dato
habitu monachali sacramentis16 ecclesiasticis apud idem cenobium16 post deces¬
sum17 eius Christianae ipsum18 tradidit sepulturae. Verum19 per easdem litteras
a nobis duxisti20 sollicite requirendum, quid sit faciendum de abbate, qui eum
apud monasterium suum sepulturae tradidit, iuramento recepto super satisfactioni¬
bus pro ipso prestandis, et utrum pro eodem milite et aliis, qui in canonem latae
sententiae inciderunt21, et morte preuenti, licet penitentiam, ut miles prescriptus,
acceperunt et de satisfactione mandauerunt, absolutione tamen a sede apostolica
nullatenus impetrata, oblationes et elemosinae sint admittendae et solempniter
pro ipsis, sicut pro aliis Christi fidelibus22, orandum. Presenti23 uobis pagina re¬
spondemus, quod cum tam prescriptus24 abbas, quam fideiussores, et heredes mor¬
tui et alii etiam, qui de satisfaciendo pro ipso se, ut diximus, obligarunt, ut de
rebus ablatis ab illo, iniuriis25 et dampnis illatis satisfaciant competenter, sunt
districte cogendi, et uolumus et mandamus, ut uos eos auctoritate nostra per cen¬
suram ecclesiasticam26 sine appellationis obstaculo compellatis. Cuius utique obla¬
tiones et elemosinae, ex quo ad Deum est reuersus corde contrito, et humiliato
et recognito ex uera confessione reatu penitentiam iniunctam accepit, licite a clero
et populo iuxta morem ecclesiasticum possunt admitti etc. Hec eadem de aliis
in casu consimili deprehensis sentimus; quamuis enim pro eo, quod cum potue¬
runt27, de28 absolutione sedem apostolicam neglexerint uisitare, grauius multum
excesserunt29, si tamen mortis articulus interuenerit, penitentia30 non est eis dene¬
ganda uel alia sacramenta ecclesiastica, dummodo fuerint ueraci contritione con¬
fessi, et passis iniuriam iuxta propria31 satisfecerint uoluntatem uel prestiterint
cautionem de his, super quibus dum ageretur in rebus humanis, impediente mortis
occasu, eos satisfacere non contigerit. Hec tamen in confessione talium maturitas32
est seruanda33 ut eis sollicite iniungatur, quod si eis sospitas, uel corporis34 uali-
tudo fuerit restituta, sedem apostolicam uisitabunt.
3. Clem. III. Cum non ab homine — innouasse. (1187 — 91.) Nidrosiensi Archiep. Ja.
10274. 10739. 10678. (una decretalis est.) = c. 14. X. (5, 39.)
4. Clem. III. Cum desideres — absolutus. (1 187— 91.) Ja. 10197. = c. 15. X. (5, 39.)
5. Clem. III. Veniens ad ap. sedem — detineri. (1187 — 91.) Ja. 10273. = c- 16. X. (5, 39.)
Peruenit ad nos — committendum. (1187 — 91.) Ja. 10227. 10272. =
6. Clem. III.
c. 17. X. (5, 39.)
7. Clem. III.
8. Clem. III.
9. Clem. III.
c. 20. X. (5, 39.)
10. Clem. III.
Significauit nobis — transmitti. (1193.) Ja. 10447. = c. 18. X. (5, 39.)
Tua nos duxit — laborare. (1187 — 9i.)Ja. 10238. = c. 19. X. (5, 39.)
Ad eminentiam — adeptos. (Cael. III.) (1191 — 98.) Ja. 10707. =
A nobis fuit — delegantis. Cael. III. (1191 — 98.) Ja. 10743. 10446. (una
decretalis est.) = c. 21. X. (5, 39.)
1. Cei. III. Conquesti sunt — representent. (1191 — 98.) Ja. 10706. = c. 22. X. (5, 39.)
Perpendimus ex litteris — iniungas. Clem. III. (1187 — 91.) Ja. 10194. =
12. Cei. III.
c. 23. X. (5, 39.)
Cei. III. Uniuersitatis uestrae — euadant. (1191 — 98.) Ja. 10676. =c. 24. X. (5, 39.)
Cei. III. In audientia — debent. Clem. III. (1187 — 91.) Ja. 10208. = c. 25. X. (5, 39.)
Cei. III. Quod de his etiam — uisitare. (1191 — 98.) Ja. 10677. = c. 26. X. (5, 39.)
TIT. XIX. DE BAPTISMO PUERORUM.
Alex. III. Si quis sane puerum — baptizatus. (1159 — 81.) Ja. 9268. = c. 1. X. (3,42.)
Alex. III. Pe quibus dubium — te etc. (1159 — 81.) Ja. 9268. = c. 2. X. (3, 42.)
Lib. V. Tit. XVIII. 2. 10) Armaruissae: b; Ar-
meracis : Sa 11) se satisf. : bi 12) predictus : ci
13) ad: deest: Sa 14) ipsum admis.: i 15) eum
sacr. : i; et sacr. : Sa 16) add.: applicuit: dg 17) add.:
uero: adg 18) eum: i 19) Yerum cum: i; uer.
quia: b 20) duxistis: Sa 21) incurrunt: ad; incur-
rerunt : c 22) fid. sit: bci 23) pres. itaque : i 24) pre-
fatus : Sa 25) et ini. : i 26) canonicam : Sa 27) po¬
tuerint : ab ; add. : pretermiserunt : 6 28) pro : i
29) excesserint : gSa 30) pena: Sa . 31) propriam . . .
facultatem uel cum : Sa 32) maturitate (est : deest) : Sa
33) conseruanda: i 34) corporalis: adg
104 Comp. II. Lib. V. Tit. XX — XXII. De uerborum significatione.
TIT. XX. DE CONSECRATIONE ECCLESIAE VEL ALTARIS.
Un. Alex. III. P. C. : Desinunt. Ad liec si cdtare — prohibetur. (1159 — 81.) =
c. 1. X. (3, 49.)
TIT. XXI. DE VENERATIONE SANCTORUM.
Un. Alex. III. Audiuimus quod — uenerari. (1159 — 81.) Ja. 9260. = c. 1. X. (3, 45.)
TIT. XXII. DE SUFFRAGIIS1.
1. Ex Cone. Agath. Presbiter mane — suae. c. 9. Capit. Hincmari Rem. =c. 1. X. (3, 41.)
2. Alex. III. ex Cone. Tribur. Quidam etiam laicorum — , defunctorum . c. 10. C.
Salegunstad. (1022.) = c. 2. X. (3, 41.)
TIT. XXIII. DE VERBORUM SIGNIFICATIONE.
In iis que ambiguitatem — precepit. (1196 — 97.) Ja. 10023. =
Un. Cei. III
:5- X. (5, 40.)
Lib. V. Tit. XXII. 1) suffraganeis :
INCIPIUNT DECRETALES DOMINI
INNOCENTII PAPAE A MAGISTRO
P. BENEVENTANO
EIUSDEM PAPAE SUBDIACONO ET NOTARIO FIDELITER
COMPILATAE1
INNOCENTIUS EPISCOPUS SERVUS SERVORUM DEI UNIVERSIS
MAGISTRIS ET SCOLARIBUS BONONIAE COMMORANTIBUS
SALUTEM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM2.
Devotioni uestrae insinuatione presentium innotescat, decretales epistolas a
dilecto filio magistro P. subdiacono et notario nostro compilatas fideliter, et sub
competentibus titulis collocatas, in nostris usque ad XII. annum contineri registris,
quas ad cautelam uobis sub bulla nostra duximus transmittendas, ut eisdem
absque quolibet dubitationis scrupulo uti possitis, cum opus fuerit, tam in iudiciis
quam in scholis.
LIBER PRIMUS.
TIT. I. DE CONSTITUTIONIBUS.
1. Idem Senonensi archiep. et ep. Trecensi. Cum omnes unum • — retinendum.
(1198.) Reg. Bal. I, 192. — Po. 239. = c. 6. X. (1, 2.)
2. Idem ep. Cetenensi. Que in ecclesiarum — liabere. (1 199.) ep. Cenetensi (Ceneda)
Reg. Bal. II, 7; Po. 641. = c. 7. X. (1, 2.)
3. Idem Ameliensi ep. Sicut nostris est — obseruari. (1201.) ad Archiep. Armeriens.
Po. 1310. = c. 27. X. (2, 24.)
4. Idem. Cum accessissent — eligendo. (1207.) ad Robert. Lingon. et Gerard. Cathalaun.
Archiepp. et priorem Claraevall. Reg. Brequ. IX, 260; Po. 2996. == c. 8. X. (1, 2.)
5. Idem Elugensi ep. Cum M. Ferrariensis — innouata. Ad ep. Clugiens. (Chioggia)
(1198.) Reg. Bal. I, 98; Po. 88. = c. 9. X. (1, 2.)
TIT. II. DE RESCRIPTIS ET INTERPRETATIONIBUS EORUM.
1. Idem abb. Imolen. (Molismensi?) Porrecta ex parte — ualere. (1205.) Reg. Brequ.
VII, 217; Po. 2409. = c. 6. X. (2, 30.)
2. Idem uniuers. Christi fidelib. per Lombardiam constitut. Si aliquando forte —
obseruantes. (1205.) Po. 2421. = c. 41. X. (5, 39.)
3. Idem e p. Helyensi. Pastoralis offitii — exercere. (1204.) ad Eustachium ep. Eliensem
Reg. Brequ. VII, 169; Po. 2350. = c. 14. X. (1, 3.)
4. Idem Senon. archiep. Sedes apostolica consueuit — impetratis. (1203.) Reg.
Brequ. VI, 190; Po. 2062. = c. 15. X. (1, 3.)
5. Idem R. cantori et R. priori de monte leprosorum et I. de Sagio canonico
Rotliomagensi. Ex tenore litterarum — utriusque. (1203.) Reg. Brequ. VI, 120; Po. 7960. =
c. 16. X. (1, 3.)
6. Idem patriarch. Granden. Olim tibi scripsisse — diligenter. (1200.) Po. 1027.=
c. 16. X. (5, 40.)
1) compositae: ad
2) Po. 4157. (1210.)
106 Comp. III. Lib. I. Tit. III — VI. De electione et electi potestate.
7. Idem Mediolanensi archiep. Cum adeo scripta — mancipari. Ep. Modeciensi
(Monza) (1198.) Reg. Bal. I, 279; Po. 294. = c. 17. X. (i, 3.)'
8. Idem abbati de Alcobratia F. et P. (et) monachis Alcobatiae. Causam que
inter — procedatis. Ad Hugonem elect. decanum et magistr. Nicol. de Levennes canonicum
Cameracens. (1198.) Reg. Bal. I, 62; Po. 59. = c. 18. X. (1, 3 )
9. Idem archiep. Senonensi et P. S. Mariae in uia lata diacono cardin. apost.
sedis legato. Constitutus in presentia — assignari. (1198.) Reg. Bal. I, 338; Po. no. 353 =
c. 19- X. (1, 3-)
10. Idem Aimoni s. Ylarii canonico Pictauiensi. Super litteris que — interponat.
(1208.) Reg. Bal. XI, 161; Po. 3519. = c. 20. X. (1, 3.)
11. Idem abbati et conuentui Premonstratensi. Edoceri a nobis — discreta.
(1208.) Reg. Bal. XI, 3; Po. 3305. = c. 21. X (1, 3.)
12. Idem archiep. et magistro V. canon. Magdeburgens. Cum dilecta in Christo —
imponatur. (1209.) Reg. Bal. XI, 263; Po. 3661. = c. 22. X. (1, 3.)
13. Idem. Plerumque contingit — habeatur. (1209.) Reg Bal. XI, 275; Po 3671 ==
c. 23. X. (1, 3.)
TIT. III. DE CONSUETUDINE.
1. Idem archiep. et capitulo Lundunensi. (leg. : Lundense.) Ex litteris quas —
compescentes. (1198.) Reg. Bal. I, 422; Po. 424. = c. 2. X. (1, 4.)
2. Idem ep. Patauiensi. Ad nostram audientiam — facultatem. Ad Wulger. Patav. ep.
(1199.) Reg. Bal. I, 571; Po. 604. = c. 3. X. (1, 4.)
3 Idem L. uicario suo apud Constantinopolim constituto. Quanto de benigni- \
tate — effectu. (1199.) Reg. Bal. II, 212; Po. 868. = c. 4. X. (1, 4.)
4. Idem decano et capitulo Cenomanensi (Camerino: l). Cum inter uos — censenda.
(1205.) Reg. Brequ. VIII, 212; Po. 2679. = c. 5. X. (1, 4.)
5. Idem Heliensi ep. Cum olim uenerabilis — obtinere. (1208.) Reg. Bal. XI, 248;
Po. 3645. = c. 6. X. (1, 4.)
6. Idem conuentui Corbiens. monasterii. Cum uenerabilis frater — seruari. (1208.)
Reg. Bal. XI, 73; Po. 3397. = c. 7. X. (1, 4.)
7. Idem decano Salesberiensi A. archidiac. et magistro P. Peuerel canonico j
Parisiensi. Cum dilectus filius — confirmetur. Decano Saresberiensi Parisiis commoranti etc. j
(1209.) Reg. Bal. XI, 205; Po. 3590. = c. 8. X. (1, 4.)
TIT. IV. DE POSTULATIONE.
1. Idem decano et capitulo Senonensi. Ad hec in B. Petro — consulatis. (1200.)
Bulaeus hist. uniuersit. Paris. III, 5; Po. 1043. = c. 1. X. (1, 5.)
2. Idem Hostiensi episcopo ap. sed. legato. Gratum gerimus — confirmantes.
(1200.) ap. Bulaeus hist. uniuersit. Paris. III, 5; Po. 1196. = c. 2. X. (1, 5.)
3. Idem clericis Rauennatis ecclesiae. Bonae memoriae W. — curemus. (1201.)
In Amadesii Antist. Rauennat. III, 150. no. 24; Po. 1546. = c. 3. X. (1, 5.)
4. Idem preposito et capitulo Strigoniensi. Bonae memoriae V. — transmissuri
(1205.) Reg. Brequ. VIII, 139; Po. 2588. = c. 4. X. (1, 5.)
5. Idem capitulo Strigoniensi. Postulationem quam — decernamus. (1204. ) Reg.
Brequ. VII, 159; Po. 2328. == c. 5. X. (1, 5.)
TIT. V. DE TRANSLATIONE EPISCOPI ET ELECTI.
1; Idem Antiocheno patriarchae. Cum ex illo generali — statuamus. (1198.) Reg.
Bal. I, 50; Po. 52. = c. 1. X. (1, 7.)
2. Idem decano et capit. Andegauensi. Inter corporalia — preesse. (1199.) Reg.
Bal. I, 534; Po. 575. = c. 2. X. (1, 7.)
3. Idem Bambergensi ep. et P. scholastico Moguntin. Quanto personam — con-
cupiuit. (1198.) Reg. Bal. I, 335; Po. 352. = c. 3. X. (1, 7.)
4 Idem Brandeburgensi ep. et scholastico Maguntin. Licet in tantum — transire.
(1200.) Reg. Bal. II, 278; Po. 942. = c. 4. X. (1, 7.)
TIT. VI. DE ELECTIONE ET ELECTI POTESTATE.
1. Idem de Cella S. Petri et Mitriensi abb. et preposito Verdensi. Cum inter
dilectum — gaudere. (1199.) Reg. Bal. II, 30; Po. 657. = c. 16. X. (1, 6.)
2. Idem capitulo Pennenensi. Qualiter post obitum — tenere. (1199.) Reg. Bal.
II, 185; Po. 836. = c. 17. X. (1, 6.)
3. Idem capitulo Capuano. Cum inter uniuersas — puniremus. (1199.) Po. 852. =
c. 18. X. (1, 6.)
4. Idem archidiac. et capit. Capuano. Cum nobis olim — committentes. (1200.)
Reg. Bal. II, 277; Po. 949. = c. 19. X. (1, 6.)
Comp. III. Lib. I. Tit. VII. VIII. De renuntiatione. 107
5. Idem Cantuar. archiep. Innotuit nobis olim — 'procuret. (1200.) Po. 953. =
c. 20. X. (1, 6.)
6. Idem Ianuensi archiep. Placentino et Bobiensi epp. Cum inter dilectos — con-
firmeiis. (1200.) Po. mi. = c. 21. X. (1, 6.)
7. IdemPrenestinoep. ap. sed. legato. D udum ad audientiam — responderi. (1203.)
Reg. Brequ. VI, 36; Po. 1877. = c. 22. X. (1, 6.)
8. Idem canonicis Maguntinensibus. Bonae memoriae C . — confirmandam. (1202.)
Reg. Brequ. V, 14; Po. 1647. = c. 23. X. (1, 6.)
9. Idem clericis S. Agathes. Querelam — memoratas. (1205.) Reg. Brequ. VIII, 86;
Po. 2531. = c. 24. X. (1, 6.)
10. Idem. Cum Wintonensis ecclesia — admittendos. Conuentui Wintoniensi et abbatib.,
priorib. et uniuerso clero Winton. dioec. (1205.) Reg. Brequ. VIII, 104; Po. 2549. =
c. 25. X. (1, 6.)
11. Idem abbati Cisterciensi R. et P. monachis Montis (leg. : Fontis) frigidi. Per
inquisitionem — assumi. (1205.) Reg. Brequ. VIII, n6;Po. 2561. = c. 26. X. (1, 6.)
12. Idem priori S. Fridiani G. et G. canonicis Lucanensib. Cum causam que —
dimittant. (1203.) Reg. Brequ. VI, 112; Po. 1960. = c. 27. X. (1, 6.)
13. Idem I. tit. S. Stephani in Celio monte presbit. cardinali ap. sed. legato.
Quod sicut ex — redundabit. (1202.) Reg. Brequ. V, 83; Po. 1735. = c. 28. X. (1, 6.)
14. Idem Dolensi ep. et Sauigneo et de Ardenna abb. Auditis et intellectis —
irritandam. (1205.) Reg. Brequ. VIII, 35; Po. 2472. = c. 29. X. (1, 6.)
15. Idem ep. et Grandisiluae et Belloperticae abbatibus. In causis que ad —
pastorem. (1201.) Po. 1401. == c. 30. X. (1, 6.)
16. Idem ep. Florentino. Cum ecclesia Vulterana — facultatem. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 171; Po. 2895. = c. 31. X. (1, 6.)
17. Idem abbati S. Victoris, decano Parisiensi et magistro R. de Corizon.
(leg. : Cour^on) canonico Morinensi. Cum dilectus filius — suspensa. (1208.) Reg. Bal. XI, 43;
Po. 3362. = c. 32. X. (1, 6.)
18. Idem ep. Baiocensi. Cum in iur e peritus — obsistat. (1208.) Reg. Bal. XI, 176;
Po. 3538. = c. 33. X. (1, 6.)
19. Idem duci Zaringiae. Venerabilem fratrem nostrum — efficacem. (1202.) Reg. de
neg. imp. ap. Baluz. T. I. p. 715. ep. 62; Po. 1653. = c. 34. X. (1, 6.)
TIT. VII. DE AUCTORITATE ET USU PALLII.
1. Idem C. tit. S. Laurentii in Lucina presb. card. ap. sed. leg. Nisi specialis
illa — dignitatem. (1200.) Po. 1112. = c. 3. X. (1, 8.)
2. Idem. Ad honorem Dei — potestatis. (1204.) Reg. Brequ. VII, 10; Po. 2145. =
c. 4. X. (1, 8.)
3. Idem Compostellano archiep. Ex litterarum tuarum — facultatem. (1209.) Reg
Bal. XII, 18; Po. 3692. = c. 5. X. (1, 8.)
TIT. VIII. DE RENUNTIATIONE.
1. Idem Nidrosiensi archiep. Quod in dubiis — firmitatem. (1198. ) Reg. Bal. 1,381;
Po. 390. = c. 8. X. (1, 9.)
2. Idem Eboracensi archiep. Ad supplicationem — impensurus. (1203 ) Reg. Brequ.
VI, 59; Po. 1902. = c. 9. X. (1, 9.)
3. Idem Conuentui sancti Saluatoris de Tilesio1. Causam, que inter
P. quondam abbatem uestrum ex una parte et uos ex altera uertebatur, uestro
fratri uenerabili Beneuentano archiepiscopo et2 episcopo Telesino et dilecto 'filio
priori sancti Andreae recolimus commisisse, sed episcopo ipso propter egritudinem
excusato et3 dicto archiepiscopo uices suas propter emergentia negotia dilecto filio
Beneuentano primicerio committente, cum prefatus prior et primicerius controuer-
siam uellent seruato iuris ordine pertractare, tandem, sicut accepimus, factum est
de consensu partium, quod abbas sponte renuntiauerit4 abbatiae, et si placeret
nobis, in uno casali sibi monachi prouiderent. Nos igitur5 attendentes, quod cui¬
libet licet renuntiare6 hiis, que pro se introducta sunt, ratam resignationem eius
habentes, eligendi uobis7 pastorem facultatem liberam tribuimus8.
4. Idem ep. Calaritano. Nisi cum pridem — recitari. (1206.) Reg. Brequ. IX, 1;
Po. 2698. = c. 10. X. (1, 9.)
Lib. I, Tit. Vin. 3. 1) conu. et abb.: g; scr.Y. Reg. 6) abrenuntiare : adgh 7) uob.: deest: aeh; et
Non. lui. I. (1198.) Po. 316 Reg. Bal. I, 365. 2) et: deest: elig. uob.: Reg. 8) tribuentes uniuersitati uestrae per
Reg. 3) et: deest: acdgh 4) renuntiauit: h 5) ergo: ap. scr. mandam, etc. : Reg.
io8 Comp. III. Lib. I. Tit. IX — XIV. De bigamis non ordinandis.
5. Idem H(ubaldo) ep. in archiep. Rauennatem electo. Post translationem —
pastorem. (1206 ) Reg. Bal. XI, 249; Po. 3649. = c 11. X. (1, 9.)
TIT. IX. DE TEMPORIBUS ORDINATIONUM ET QUALITATE
ORDINANDORUM ET ORDINE PREFI CIENDORUM.
1. Idem1. Ex parte tua fuit propositum coram nobis, quod quidam pres-
biteri Greci pariter et2 Latini a Grecis episcopis absque unctione manuum se
faciunt ordinari, et simul accipiunt omnes ordines extra quatuor tempora contra
canonicas sanctiones. Cum igitur huiusmodi presumptio sit sagaciter extirpanda,
fraternitati3 tuae per ap. scripta mandamus, quatinus huiusmodi presbiteros tuae
diocesis ab executione ordinis sic suscepti appellatione remota nostra fretus aucto¬
ritate suspendas, nisi forsan4 eorum aliqui de tua uel predecessoris tui licentia
fuerint ab episcopis Grecis taliter ordinati, circa quod5 suppleas, quod ab illis
fuerat pretermissum, et prouideas tamen attente, ne clericos tuae diocesis ab epis¬
copis Grecis ulterius ordinari permittas, et si qui preter tuam uoluntatem ab eis
se fecerint ordinari, tu eos suspendas perpetuo ab executione ordinum taliter
susceptorum.
2. Innocentius III. abbati et conuentui Cariloci (leg. : Caroliloci [Charlis]). Ex
parte uestr a nostro — permittatis. (1198.) Reg. Bal. I, 232; Po. 241. = c. 10. X. (1, 11.)
3. Idem C. tit. S. Laurentii in Lucina presbit. cardinali ap. sed. legato. Quod
translationem — ordinare. (1200. ) Po. 1056. = c. 11. X. (1, 11.)
4. Idem Mutinensi ep. et magistro Huberto. Cum in distribuendis — promoueri.
(1200.) Po. 1173. — c. 12. X. (1, 11.)
5. Idem Mutinensi ep. et magistr. H. theologo subdiac. nostro Modociensi
canonico. Litteras uestr as recepimus — publicari. (1201.) Po. 1327. = c. 13. X. (1, 11.)
6. Idem. A multis multotiens — sacerdos. (1207.) Reg. Bal. X, 164; Po 3233. =
c. 9. X. (1, 14.)
7. Idem tit. S. Crucis presbit. cardinali. Tuam in domino — suboriri. (1209.) Reg.
Bal. XI, 273; Po. 3673. = c. 10. X. (1, 14.)
TIT. X. DE SCRUTINIO IN ORDINATIONE1 FACIENDO.
Un. Idem. Ex parte tua fuit propositum — faciamus. (1206.) Po. 2717. Adelfonso Auri-
censi ep. = c. 1. X. (1, 12.)
TIT. XI. DE SACRA UNCTIONE.
Un. Innoc. III. Cum uenisset ad ap. sedem — edocere. (1204. ) Archiep. Trinouitano,
Bulgarorum et Blacorum primeti. — Reg. Brequ. VII, 3; Po. 2138. = c. un. X. (1, 15.)
TIT. XII. DE SACRAMENTIS NON ITERANDIS.
Un. Idem ep. Helien. Pastoralis offitii — pretermissum , (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. = c. 1. X. (1, 16.)
TIT. XIII. DE CORPORE VITIATIS.
1. Idem Parisiensi ep. Ex parte dilecti — facultatem. (1198.) Reg. Bal. I, 19;
Po. 11. = c. 5. X. (1, 20.)
2. Idem Militensi ep. Exposuisti nobis — amouendus. (1198.) Reg. Bal. I, 307;
Po. 308. = c. 6. X. (1, 20.)
TIT. XIV. DE BIGAMIS NON ORDINANDIS.
1. Idem Wratislau. ep. Nuper a nobis — subsecuto. (1199 ) Reg. Bal. II, 66;
Po. 700. = c. 4. X. (1, 21.)
2. Idem Metensi ep. Debitum pastoralis — promoueri. (1206.) Reg. Brequ. IX, 1595
Po. 2875. = c. 5. X. (1, 21.)
Lib. I. Tit. IX. 1. 1) Dat. Later. Non. kug. 4. IV. acdgh; uestrae: ae 4) forsitan: acdgh 5) quos : abcd
(1204.) Reg. Brequ. II, 2, 540. Po.2274. 2)ac: acdh 3)di.: Tit. X. 1) in ord.: deest: ch
iog
Comp. III. Lib. I. Tit. XV — XX. De offitio indicis ordinarii.
TIT. XV. DE SERVIS NON1 ORDINANDIS.
Un. Idem Vaciensi ep. Eo libentius — transeundi. (1207.) Reg. Bal. X, 73; Po. 3317 —
c. 6. X. (1, 18.)
TIT. XVI. DE CLERICIS PEREGRINIS.
1. Idem Constantinopol. patriarchae. Inter quatuor — approbata. (1206.) Reg.
Brequ. IX, 140; Po. 2860. = c. 2. X. (1, 22.)
2. Idem. Tuae fraternitatis discretio — sustinere. Ad patri arch. Hierosolymit. (1207.)
Reg. Brequ. IX, 254; Po. 2994. = c. 3. X. (1, 22.)
TIT. XVII. DE OFFITIO VICARII.
Un. Idem abbati S. Eugenii et plebano S. P. Sua {Tua) nobis — obseruari. (1206.}
Abb. S. Eug. et pleb. S. Petri in Pisside et Bonifacio canonico plebis de Marculfo — Reg. Brequ.
IX, 145; Po. 2869. = c. 5. X. (1, 28.)
TIT. XVIII. DE OFFITIO IUDICIS DELEGATI.
1. Idem Rhegin. archiep. et ep. Cephaludensi. Cum causa — decidentes. (1198.)
Reg. Bal. I, 392; Po. 406. = c. 22 X. (1, 29.)
2. Idem conuentui de Conchis. Cum super abbatia — obtinere. (1199 ) Reg
Bal. II, 38; Po. 665. = c. 23. X. (1, 29.)
3. Idem ep. Torlecanensi. Consuluit nos tuae — coartare. Ep. Torcellan. (1201.)
Po. 1423. = c. 24. X. (1, 29.)
4. Id.em abbati de Bordel. et prioriS. sepulcri. Insinuante dilecto — examen. Ad
abb. de Bardeslera (Bordesleia?) et prior. S. sepulcri et decan. Varwich, Wigorn. dioc. (1206.)
Reg. Brequ. VIII, 199; Po. 2669. = c. 25. X. (1, 29.)
5. Idem priori S. Fridiani. Quer enti quid — inuenitur. (1198 — 1205.) Po. 3865. =»
c. 26. X. (i, 29.)
6. Idem Cantuar. archiep. Super questionum — inane. (1204.) Reg. Brequ. VII, 29;
Po. 2163. =? c. 27. X. (1, 29.)
7. Idem ep. Heliensi. Pastoralis offitii — prorogari. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;.
Po. 2350. == c. 28. X. (1, 29.)
8. Idem abbati S. Hilarii, plebano S. Pauli Castell. dioeces. et magistro
G(allo) canonico Teruisin. Ex litteris uenerabilis — inanem. (1207.) Reg. Bal. X, 178;
Po. 3251. === c. 29. X. (1, 29.)
9. Idem ep. Pictauensi. Licet undique — adimplere. (1209.) Reg. Bal. XI, 271;
Po. 3664. = c. 30. X. (1, 29.)
10. Idem ep. Baiocensi. Cum in iure — mandatur. (1208.) Reg. Bal. XI, 176 j
Po. 3538. = c. 31. X. (1, 29.)
11. Idem Parisiensi etTrecensi epp. et abb. S. Genouefae (Parisiensis). Cum olim
dilectus — ligatum. (1209.) Reg. Bal. XI, 265; Po. 36 63. = c. 32. X. (1, 29.)
TIT. XIX. DE OFFITIO LEGATI.
1. Idem tit. S. Laurentii in Lucina presbit. cardinali sed. ap. legato. Nisi
specialis — transferre. (1200. ) Po. 1112. = c. 3. X. (1, 30.)
2. Idem eidem. Quod translationem — attemptare. (1200.) Po. 1056. = c. 4. X. (1,30.)
3. Idem Barontino ep. et Marsicano cap. et subdiac. nostro. Licet Tranenses —
inanem. (1202.) Ad Bituntin. ep. etc. Reg. Brequ. V, 69; Po. 1707. — c. 5. X. (1, 30.)
4. Idem S. Apri et S. Leonis abb. et mag. R. archid. Tullens. Dilectus filius
P. — cogatis. (1204.) Reg. Brequ. VI, 241; Po. 2133 = c. 6. X. (1, 30.)
5. Idem illustri regi Francorum. Nouit ille — suscepisset. (1200.) Po. 1074. =
c. 7. X. (1, 30.)
TIT. XX. DE OFFITIO IUDICIS ORDINARII.
1. Idem Ausitan. archiep. Quanto deuotio — compellas. Auxitan. Archiep. (1198.)
Reg. Bal. I, 80; Po. 57. = c. 7 X. (1, 31.)
2. Idem Rothomag. archiep. Ad reprimendam — omittas. (1198.) Reg. Bal. I, 228;
Po. 250. = c. 8. X. (1, 31.)
3. Idem Tirensi archiep. Duo simul — indultum. (1199.) Reg Bal. I, 5 1 5 ^
Po. 562. = c. 9. X. (1, 31.)
Tit. XV. 1) non: deest: adgh
I IO
Comp. III. Lib. I. Tit. XXI — XXVI. De iuramento calumpniae.
4. Idem Turon. archiep. Quod sedem — obsistat. (1199.) Reg. Bal. II, 77; Po. 703. =
c. 10. X. (1, 31.)
5. Idem ep. Heliensi. Pastoralis offitii — mereatur. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. = c. 11. X. (1, 31.)
6. Idem S enonensi archiep. Licet in corrigendis — procedas. (1207.) Reg. Bal. X, 1 71 ;
Po. 3249. = c. 12. X. (1, 31.)
TIT. XXI. DE MAIORITATE ET OBEDIENTIA.
1. Idem capitulo Herbipol. Illud dominus — contraire. Ad H elect. et capit.
Hildes. (1200.) ap. Schannat. Vindem. I, 185; Po. 1002. = c. 5. X. (1, 33.) c. 5. X. (5, 27.)
2. Idem illustri imperatori Constantinopol. Solitae benignitatis — inuitasse. (1201.)
Po. 1278. = c. 6. X. (1, 33.)
3. Idem ep. Florentino. Per tuas nobis litteras — absoluuntur. (1206. ) Reg. Brequ.
IX, 43; Po. 2738. = c. 7. X. (1, 33.)
4. Idem Constantinopolit. patriarchae. Inter quatuor — postulandam. (1206.) i
Reg. Brequ. IX, 140; Po. 2860. == c. 8. X. (1, 33.)
5. Idem Parisien. archiep. Cum ex offitii — ignorat. (1202.) Reg. Brequ. V, 1 14;
Po. 1778. = c. 16. X. (2, 26.)
TIT. XXH. DE PROCURATORIBUS.
1. Idem. In nostra pr es entia — irritandum. Cabilon. et Catalan. episcopis. (1207.)
Reg. Brequ. IX, 259; Po. 2995. = c. 4. X. (1, 38.)
2. Idem ep. Brixiensi. Tuae fraternitatis — procedatur. (1206.) Reg. Brequ. VIII, 189;
Po. 2656. = c. 5. X. (1, 38.)
TIT. XXIII. DE HIS QUE VI METUSVE CAUSA FIUNT1.
1. Innoc. III. decano et subdecano Lincoln. Ad audientiam — faciatis. (1201.)
Reg. Bal. II, 282; Po. 946. = c. 4. X. (1, 40.)
2. Idem Nidrosiensi archiep. Sacris est canonibus — inquinari. (1200. ) Po. 1128.=
c. 5. X. (1, 40.) . i
3. Idem Massiliensi et Agath. epp. Cum dilectus filius — imponendum. (1199.)
Reg. Bal. II, 91; Po. 733, = c. 6. X. (1, 40.)
TIT. XXIV. DE IN INTEGRUM RESTITUTIONE.
1. Idem S. Sergii et S. Georgii abbatibus. Cum uenissent ad — infirmandam.
(1198 — 1216.) Po. 1110. = c. 2. X. (1, 41.)
2. ' Idem Heliensi et Rofensi epp. Auditis et intellectis — ledatur. (1206.) Po. 2681. =
c. 3. X. (1, 41.)
3. Idem priori S. Mariae ad Carceres et L. canonico S. Mariae de Mandria.
Ex litteris — decreueritis etc. (1200.) Po. 1181. = c. 4. X. (1, 41.)
4. Idemep. et capit. Oscensi. Cum ex litteris — circumuentus. (1200.) Po. 1013. = .
c. 5. X. (1, 41.)
TIT. XXV. DE ARBITRIS.
1. Idem cancell et magistro Lothario canon. Parisiensi. Dilecti filii abbas —
compellentes. (1202.) Reg. Brequ. V, 98; Po. 1749. = c. 4. X. (1, 43.)
2. Idem abbat. et conuentui de Pigauia. Cum tempore bonae — generari. (1198.)
Reg. Bal. I, 317; Po. 327. = c. 5. X. (1, 43.)
3. Idem ep. S. Andreae, abbati de Bethoth (in Reg. leg, : Aberbruhot, legend. :
Aberbroth) D. priori, R. archidiac. et mag. L. offitiali S. Andreae. Cum dilecti filii —
compromissum. (1207.) Reg. Bal. X, 31; Po. 3053. = c. 6. X. (1, 43.)
4. Idem rectori et fratribus hospitalis S. Bartholomei in Silice Lucan. Cum
clim — rectoris. (1208.) Reg. Bal. XI, 147; Po. 3482. = c. 7. X. (1, 43.)
TIT. XXVI. DE IURAMENTO CALUMPNIAE.
Un. Idemep. Placentino. Cum causam que — prestari. (1206.) Reg. Brequ. IX, 109;
Po. 2824. == c. 6. X. (2, 7. )
Lib. I. Tit. XXIII. 1) Quod metus causa fit: dg
Comp. III. Lib. II. Tit. I — IV. De ordine cognitionum.
ni
i
LIBER SECUNDUS.
TIT. I. DE IUDICIIS.
1. Idem Vercell. ep. Tua nobis — debentur. (1199.) Reg. Bal. II, 242; Po. 898. —
c. 25. X. (3, 30.)
2. Idem S. Georgii et S. Sergii abbatib. et cantori Andegauensi. Cum
nenissent — iudicari. (1200.) Po. 1110. = c. 12. X. (2, 1.)
3. Idem archiepp. et epp. per Franciam constitutis. Nouit ille — puniemus.
{1204.) Reg. Brequ. VII, 42; Po. 2181. = c. 13. X. (2, 1.)
TIT. II. DE FORO COMPETENTI.
1. Idem Vercellensi ep. Licet ex suscepto — expressum. (1206.) Reg. Brequ. IX, 72;
Po. 2785. = c. 10. X. (2, 2.)
2. Idem Archiep. et cellerario Turonensib. Ex tenore litterarum — terminetis.
(1205.) Reg. Brequ. II, 802; Po. 2645. = c. lI- X. (2, 2.)
3. Idem iudici Turritano1. Ad nostram noueris audientiam peruenisse,
lurasse te olim ad instantiam Pisanorum, ut si quando eorum aliquis super debito
quolibet bullatas2 litteras uel publicum exhibuerit instrumentum, ex tunc infra
XX. dies ei3 satisfieri facias, iuxta quod instrumentum continet, quod inducit. Tu
igitur4 timens, ne contra huiusmodi uenias iuramentum, non solum laicos, sed5
clericos et ecclesias et uenerabiles fratres et coepiscopos nostros in Turritana pro-
uincia constitutos, iuris ordine pretermisso, compellis Pisanis soluere, quecunque ab
eis duxerint postulanda, dum tamen super hoc uel litteras sigillatas uel publicum
exhibeant instrumentum. Sicque contingit, ut et multa indebita et quedam credita
bis uel ter cum usuris grauissimis exsoluantur. Cum igitur per huiusmodi iura¬
mentum6 tibi nichil penitus7 accreuerit potestatis, nec Pisani potuerint clericos aut
ecclesias tuae subicere iurisdictioni8, ut coram te debeant contra ius canonicum
conueniri, nobilitatem tuam monemus et exhortamur attentius et per ap. scripta
tibi9 mandamus, quatinus occasione huiusmodi uiros ecclesiasticos de cetero non
molestes, ne dum uis placere10 Pisanis, Deum offendas et incurras apostolicae sedis
offensam, que hoc non posset11 equanimiter tollerare.
4 Idem Pisano archiep. Si diligenti — informatur. (1206.) Reg. Brequ. IX, 63;
Po. 2769. = c. 12. X. (2, 2.)
5. Idem abbati et conuentui S. Siluestri. Ecclesia S. Mariae — habere. (1199.)
Reg. Bal. II, 239; Po. 879. = c. 10. X. (1, 2.) c. 3. X. (2, 16.)
TIT. III. UT LITE NON CONTESTATA NON PROCEDATUR AD
TESTIUM RECEPTIONEM VEL DIFFINITIVAM SENTENTIAM.
1. Idem abbati S. Proculi et Lanfranco canonico. Ad hoc Deus — innodari.
(1198.) Reg. Bal. I, 362; Po. 370. = c. 1. X. (2, 6.)
2. Idem Ierosolimitano patriarchae et archiep. Cesariensi. Accedens ad pre-
sentiam — letetur. (1200.) In Fontes Rer. Austr. XII, 282; Po 1101. ■= c. 2. X. (2, 6.)
3. Idem ep. Brixiensi. Tuae fraternitatis — compellendus. (1206.) Reg. Brequ.
VIII, 198; Po. 2656. = c. 3. X. (2, 6.)
4. Idem de curia Dei et elemosina abbatib. Aurei, et Carnot. dioces. Accedens
ad sedem — terminetis. (1205.) Reg. Brequ. VII, 227; Po. 2417. = c. 4. X. (2, 6.)
5. Idem. Quoniam frequenter in — annotatam. (1209.) Reg. Bal. XI, 266; Po. 3665. =
c. 5. X. (2, 6.)
IV. DE ORDINE COGNITIONUM1.
Un. Idem Narniensi ep. Cum dilectus filius — habentur. (1198.) Reg. Bal. I, 377;
Po. 384. = c. 2. X. (2, 10.)
Lib. II. Tit. II. 3. 1) scr. ao. 1208. Reg. Brequ. 9) tibi: deest: acdgli 10) placare Pisanos: Reg.
II, 1, 251. Po. 1861. 2) uel bull. : Reg. 3) eis: c; 11) possit: h
deest: adgh 4) uero: acdgli 5) sed etiam : h 6) iura- Tit. iy. 1) conditionum: agh
menta: h 7) pen.: deest: acdgli 8) ditioni: Reg.
ii 2 Comp. III. Lib. II. Tit. V — IX. De sequestratione possessionum.
TIT. V. DE CAUSA POSSESSIONIS ET PROPRIETATIS.
1. Idem archiep. et canonicis Sutrinis. Cum ecclesia Sutrina — imponentes. (1200.)
R eg. Bal. II, 283; Po. 947. = c. 3. X. (2, 12.)
2. Idem canonicis Bethleemitanis. Cum super electione — irritandam. (1200.)
Po. 1067. = c. 4. X. (2, 12.)
3. Idem ep. Nouiomensi. Pastoralis offitii — negamus. (1202.) Reg. Brequ. V, 41;
Po 1683. = c. 5. X. (2, 12.)
4. Idem ep. S. Andreae, abbati de Beroch, C. priori, R. archidiacono et magj
Z. offitiali S. Andreae. Cum dilecti filii — preualere. (1207.) Reg. Bal. X, 31; Po. 3053.=
c. 6. X. (2, 12.)
TIT. VI. DE RESTITUTIONE SPOLIATORUM.
1. Idem abbati et conu. S. Siluestri. Ecclesia S. Mariae — resignarunt. (1199.)
Reg. Bal. II, 239; Po. 879. = c. 4. X. (2, 16.) c. 10. X. (1, 2.)
2. Idem ep. et capitulo Terdonensi. Olim causa — excessistis. (1200.) Po. 1195.=
c. 12. X. (2, 13.)
3. Idem Bituricensi archidiac. Litteras tuas — marito. (1201.) Po. 1560. =
c. 13. X. (2, 13.)
4. Idem Welterano ep. Ex parte M. — decernas. (1209.) Reg. Bal. XI, 206; Po. 3598.=
c 14. X. (2, 13.)
5. Idem archiep. Mediol et preposito canonicae Petron. Papiens. Cum ad
sedem — cassantes. (1198 — 1209.) Po. 3866. — c. 15. X. (2, 13.)
TIT. VII. DE DOLO ET CONTUMACIA.
1. Innoc. III. Finem litibus — opponat. (1201.) Po. 1324. = c. 5. X. (2, 14..)
2. Idem Prenestino archiep. ap. sed legato et decano Bunnensi. Cum dilecti
filii — reputantes. (1200. ) Po. 1180. = c. 6. X. (2, 14.)
3. Idem Armachano et Cassellensi archiepp. et ep. Lauin. (leg. : Laoniensi =s
Killaloe s. Labu.) Cum olim D. — procedatis. (1198.) Reg. Bal. I, 364; Po 369. —
c. 7. X. (2, 14.)
TIT. VHI. DE EO QUI MITTITUR IN POSSESSIONEM1 CAUSA
REI SERVANDAE.
I
m
.
1. Idem Archipresbitero Eduen. et priori sancti Symphoriani
Eduen. dioc. et magistro R. de Denceuoi canonico Diuion. Lingon.
dioc.1 Ex litteris dilecti filii et infra2. Quo circa discretioni uestrae per ap.
scripta mandamus, quatinus predictam sententiam, sicut est iusta, faciatis inuiola- |
biliter obseruari, et inquisita super3 premissis diligentius ueritate, si predictos
Diuionenses uobis constiterit4 adeo contumaces, ut etiam infra annum nullam ob- I
tulerint cautionem, Clareuallenses constituatis auctoritate apostolica possessores,
aduersariis super iure proprietatis defensione legitima reseruata.
2. Idem Urbinati et Senogall. (Sinigaglia) episcopis. Cum uenissent ad — fecisse.
(1200.) Po. 1194. = c. 3. X. (2, 15.)
TIT. IX. DE SEQUESTRATIONE POSSESSIONUM1.
Un. Idem Mediolanensi archiep.
I, 37; Po. 31. =c. 1. X. (2, 17.)
Ad lioc unxit — cautionem. (1198,) Reg. Bal.
Lib. II. Tit. Yin. l) possessione : abd
1. 1) scr. 1200-4. Po. 2376. Reg. Bregu. II, 2, 604.
2) hoc loco desiderantur: P. ... monasterii Cellensis et
D. ... Sancti LupiTrecensis, abbatum aceepimus, quod,
cum eis, et uenerabili fratri nostro . . . Trecensi epis¬
copo causam, que inter abbatem et monachos Clarae-
uallenses ex una parte et . . . abbatem et monachos
Sancti Benigni Diuionensis, Lingonensis dioceseos, ex
altera, super domo de Moreins uertebatur, commisimus
terminandam, ipsi partes debita citatione uocarunt et
Claraeuallenses miserunt in possessionem causa rei
seruandae, pro Diuionensium contumacia uel defectu.
Postmodum uero, nobilem mulierem . . . dominam Sues-
sifont. que ex parte Diuionensium intrauerat domum
ipsam, denuntiauerunt excommunicationi subiectam,
quamdiu in ea domo presumeret commorari. Interim
autem, ipso episcopo uiam suae peregrinationis aggresso
Diuionenses biennio iam elapso, uenerunt ad ipsos
abbates eis querimoniam deponentes, quod Claraeual¬
lenses illos super iam dicta domo presumerent mole¬
stare, asserentes se probare paratos, quod litteras, quas
eis de possessione Claraeuallenses destinauerant, rece¬
pissent tunc primo, cum preterito biennio essent
factae. Proponebant autem Claraeuallenses econtra, se
per testes idoneos posse probare, quod abbas Diuionen¬
sis eas infra duos menses, ex quo factae fuerant, pro¬
priis manibus recepisset, et prior etiam domus ipsius.
Cumque Diuionenses, quoquo modo rei ueritas se ha¬
beret, sufficientem quod starent iuri cautionem offer¬
rent, iidem abbates, cum episcopus absens esset, cui
erat specialiter causa commissa, utpote qui cum illorum
altero poterat in causa procedere et ipsi non poterant
sine ipso, se super hoc deinceps intromittere uoluerunt:
Reg. 3) de : Reg. 4) inueniretis: d; inueneritis:
acgh
Tit. IX. 1) add. : et fructuum : adgh
Comp. III. Lib. II. Tit. X — XII. De testibus et attestationibus.
TIT. X. DE CONFESSIS.
1 13
Un. Idem canonicis Bethleemitanis.
Po. 1067. == c. 2. X. (2, 18.)
Cum super electione — deponendum. (1200.)
TIT. XI. DE PROBATIONIBUS.
1. Idem archiep. Parisiensi et magistro de Curcon canonico Nouiomensi
Par i sius commoranti. Post cessionem — admittendum. (1206.) Reg. Brequ. IX, 164. =
. 7. X (2, 19.)
2. Idem abbati Casemarii. In presentia — confirmamus. (1201.) Po. 1547. =
. 8. X. (2, 19.)
3. Idem Priori de Esebi et magistro H. de Gileuill. Canonico
Lincolinen. et magistro A. de Wila rectori ecclesiae de Bareswich
Lincolinen. dioc.1 Litteras uestras accepimus continentes, quod cum A.2 mulier
n uestra fecisset presentia recitari, quod pater et nouerca ipsius Lincolinensis
iiocesis ut eam fsua hereditate fraudarent3, renitentem penitus et inuitam in
nonasterio de Hawerholm detruserunt et fecerunt ibidem in uinculis diutius de-
ineri, unde quamcitius fuit a uinculis expedita, recessit; nos uobis super hoc
:ausam duximus committendam, coram quibus cum ipsa testibus fide dignis et
>mni exceptione maioribus predicta omnia in iure probasset, canonici et moniales
le Sempingham4, in quorum monasterio dicebatur fuisse detrusa, firmiter assere¬
bant eam religionis habitum deuote suscepisse, suam tamen assertionem simplicem
sacramento semper affirmare negantes, quare merito dubitatis, utrum eorum esset
,iL Simplici assertioni credendum, et utrum ueritas esset ab actricis aduersariis eli¬
denda, de quorum iniuria suam semper deposuerat questionem. Nos igitur atten-
lentes, quod contra depositiones testium iuratorum eorum simplici non est asser-
ioni credendum, discretioni uestrae per ap. scripta mandamus, quatinus in eodem
legotio, si res ita se habet, secundum attestationes receptas, ratione preuia appel-
atione postposita procedatis.
4. Idem Arimin. Archiep. Licet causam que — molestare. (1207.) Po. 3170. =
:. 9. X. (2, 19.)
TIT. XII. DE TESTIBUS ET ATTESTATONIBUS.
Cum a nobis — auctoritate.
(1198.)
(1199.) Reg. Bal. I, 513; Po. 554. =
Idem consulibus et populo Beneuentano.
leg. Bal. I, 256; Po. 271. = c. 28. X. (2, 20.)
2. Idem Tirensi ep. De testibus — publicatae.
29. X. (2, 20.)
3. Idem Heliensi et Cistrensi epp. et archidiac. de Norhamton. Constitutus in
tresentia — admittantur. (1201.) Po. 1338. = c. 30. X. (2, 20.)
4. Idem. Presentium auctoritate statuimus — credatur . (1198 — 1209.) Po. 3867. =
:. 31. X. (2, 20.)
5. Idem Lundon. et Heliensi epp. In nostra presentia — absoluaiis. (1205.) Epp.
ond. et Hei. et abbati S. Edmundi Norwic. dioc. — Reg. Brequ. VIII, 163; Po. 2622. =:
32. X. (2, 20.)
6. Idem priori S. Fridi Lucani et mag. G. canonico Pisano. Tam litteris uestris —
obtinere. (1203.) Reg. Brequ. VI, 58; Po. 1901. = c. 33. X. (2, 20.)
7. Idem Dulmen. (leg. : Dunelmensi) episcopo et decano et priori S. Trinitatis
boracensis. Cum olim dilectus — recepturae. (1203.) Reg. Brequ. VI, 89; Po. 1941. =
« 34. X. (2, 20.)
8. Idem priori de Bolent. et I. rectori ecclesiae de Borellis. Ex tenore uestra-
*um — admittendi. Prior, de Boeltum et I. rect. eccl. de Goillis al. Toillis. (1203.) Reg. Brequ.
VT, 177; Po. 2030. = c. 35. X. (2, 20.)
9. Idem prioriS. Victoris. Significauerunt nobis per — utramque. Ad prior. S. Viet.
Parisiens., Symon. succentor. Siluanect. et mag. G. de Languet theol. Parisius commorant. (1205.)
Reg. Brequ. VIII, 210; Po. 2674. = c. 36. X. (2, 20.)
10. Idem ep. Placentino. Cum causam que — producantur. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 109; Po. 2824. = c. 37. X. (2, 20.)
Lib. II. Tit. XI. 3. 1) dat. II. Kal. Iun. VII. (1204.) Po. 2228. Reg. Brequ. II, 2, 511.
defraudarent : bd 4) add. : ordinis de : Reg.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Fnedberg.
Agnes :
Comp. III. Lib. II. Tit. XIII — XV. De iureiurando.
114
11. Idem de Nouo Fonte (leg. : nouem Fontium) et Casae Dei abbatibus in Claro- i
mont. diocesi constitutis. Veniens ad apostolicam — testari. (1204.) Reg. Brequ. VII, 1 1 7 ; '
Po. 2270. = c. 38. X. (2, 20.)
12. Idem Bisuntino archiep. Tuis questionibus — aduersa. (1208.) Reg. Bal. XI, 46;
Po. 3342. = c. 39. X. (2, 20.)
13. Idem Atrebatensi ep. et de Dunis et Ursicampi abbatibus. Dilecto filio —
procedatis. (1209.) Reg. Bal. XI, 255; Po. 3655. = c. 40. X. (2, 20.)
14. Idem iudici Sabinensi. S igni ficauit nobis — instrumentum. (1209.) Reg. Bal.
XII, 22; Po 3704. =c. 41. X. (2, 20.)
TIT. XIII. DE FIDE INSTRUMENTORUM ET DECRETALIUM.
1. Idem Mediolanensi arcliiep. Inter dilectos filios — iudicari. (1199.) Reg. Bal. ;
II, 37; Po. 666. = c. 6. X. (2, 22.)
2. Idem Cantuar. Arcliiep. Quod super liis — expressum. (1200.) Po. 1137. =
c. 7. X. (2, 22.)
3. Idem Heliensi ep. Pastoralis offitii — ipsam. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169; ;
Po. 2350. = c. 8. X. (2, 22.)
4. Idem ep. S. Andreae et abbati de Belhoc. Cum dilectus filius — Scoticanis. j
(1207.) Reg. Bal. X, 31; Po. 3053. = c. 9 X. (2, 22.)
TIT. XIV. DE PRESUMPTIONIBUS.
1. Idem Niuern. ep. et archidiac. Bituric. Litteras uestras — condempnetis. (1206.)
Reg. Brequ. IX, 110; Po. 2787. = c. 14. X. (2, 23.)
2. Idem Cenadiensi ep. et abb. de Ciquedor. (leg. : Cikedor. ) Cum in iuuentute —
commendantes. (1206.) Reg. Brequ. IX, ii3;Po. 2837. = c. 15. X. (2, 23.)
TIT. XV.
v
DE IUREIURANDO.
1. Idemnobilib. uiris H. L. M. Mauricen. ciuibus Venet. Veniens ad pr es entiam —
seruandum. (1198.) Reg. Bal. I, 387; Po. 391. = c. 16. X. (2, 24.)
2. Idem magistro Apollinari. Breui sedem — irretitur. (1198.) Reg. Bal. I, 389;
Po. 398. = c. 17. X. (2, 24.)
3. Idem Illustri Regi Nauarrae1. Ad audientiam nostram noueris per-
uenisse, quod, cum Castellae et Aragonum2 reges illustres3 anno preterito regnum
tuum cum suis exercitibus introissent, de illo capiendo et diuidendo ad inuicem
tractauerunt. Cumque ibidem duobus castris per uiolentiam occupatis tam ec¬
clesias quam priuatorum terras multipliciter afflixissent, quod deteriora in posterum
facerent, minabantur, si suum possent propositum adimplere. Unde totus populus
metuens uehementer, quo se uerteret, nesciebat, uel qualiter imminentem posset
effugere tempestatem. Interim autem dictus rex Aragonum4 suos ad te nuntios '
destinauit de componendis treugis tecum pariter tractaturos, secreto per eosdem
requirens, ut sororem tuam sibi traderes in uxorem. Tu uero attendens, quod uel
sic saltem eorum posses instantiam euitare, tam de treugis, quam de contrahendo
matrimonio respondisti, quod suam perficeres uoluntatem, prius tamen, quam de
regno tuo exirent, nichil horum duceres ad effectum. Post hec autem ad reges
ipsos dicti nuntii redeuntes responsum, quod eis dederas, retulerunt; prefatus
autem rex Castellae metuens, ne si a regno exirent ab iis, que promiseras5, re¬
silires, respondit se a terra tua nullatenus egressuros, nisi prius iurares, que6
nuntiis promiseras, te firmiter seruaturum. Cumque hoc per eosdem nuntios tibi
intimassent, tu considerans, quod in necem et exheredationem tuam, si fieri posset,
prefati reges intendere satagebant, iurasti coactus pariter et inuitus, quod a te
fuerat de treugis et matrimonio postulatum, quamuis soror tua prefato regi
Aragonum 7 consanguinitatis gradu tertio coniungatur. Nos igitur attendentes, quod
iuramentum non ut esset iniquitatis uinculum fuerit institutum, et quod in malis
promissis fides sit potius8 rescindenda, serenitati tuae districtius inhibemus, ne si
'0
Lib. II. Tit. XV. 3. 1) dat. Later. III. Id. Febr. I. sisti: h ; premiseras : acdgh 6) quod: dgh 7) cf. not. 2.
(1199.) Po. 597. Reg. Bal. I, 556. 2) Aragoniae: Reg. 8) penitus: Reg.
S)ill. : deest: acdli 4) Aragoniae: Reg « 5) promi-
Comp. III. Lib. II. Tit. XVI — XVIII. De sententia et re iudicata.
ii5
rera sunt, que premisimus, occasione iuramenti premissi, quod periurium est
'erius nominandum, procedas ad incestuosam coniunctionem complendam.
4. Idem illustri regi Arragoniae. Quanto per sonam — adimplere. (1199.) Reg. Bal.
I, 28; Po. 656. = c. 18. X. (2, 24.)
5. Idem consulibus et populo Tudertino. Venientes nuper — compellat. (1200.)
leg. Brequ. III, 21; Po. 1178. = c. 19. X. (2, 24.)
6. Idem Pisano archiep. Ad nostram nouer is — compellas. (1205.) Reg. Brequ.
III, 116; Po. 2447. = c. 20. X, (2, 24.)
7. Idem Neapolitano archiep. Ad nostram audientiam — omittes. (1198.) Reg. Bal.
, 415; Po. 421. = c. 21. X. (2, 24.)
8 Idem iudici Calaritano. Ea te credimus — iuramentum. (1203.) Reg. Brequ.
/I, 147; Po. 1997. = c. 22. X. (2, 24.)
9. Idem Alatrino ep. Quintauallis uicarius — teneri. (1204.) Reg. Brequ. VI, 219;
5o. 2108. == c. 23. X. (2, 24.)
10. Idem archiep. Terracon. Tua nos duxit — commissum. (1203.) Reg. Brequ.
I, 108; Po. 1946. = c. 24. X. (2, 24.)
11. Idem Ianuensi archiep. Quemadmodum si — decreuisti. (1207.) Reg. Bal. X, 1 14;
o. 3168. = c. 25. X. (2, 24.)
12. Idem uniuersis doctoribus Parisiis commorantibus. Ex litteris uestrae —
idmittatis. (1209 ) Reg. Bal. XI, 274; Po. 3670. = c. 11. X. (1, 2.)
13. Idem abbati et capitulo C astellionis. Etsi Christus preceperit — uerilati. (1206.)
leg. Brequ. IX, 124; Po. 2722. = c. 26. X. (2, 24.)
TIT. XVI. DE EXCEPTIONIBUS.
1. Idem archidiac. Richemundiae. A nobis fuit ex parte — remotus. (1198 — 1210.) =
. 2. X. (2, 25.)
2. Idem Laudun. (leg. : Laudensi) ep. Cum ecclesiasticae — obtinebant. (1198.) Reg.
*al. I, 39; Po- 4i- = c. 3. X. (2, 25.)
3. Idem ep. Heliensi. Pastoralis offitii — suppleatur. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;
>o. 2350. = c. 4. X. (2, 25.); c. 28. X. (1, 29.); c. 14. X. (2, 1.)
TIT. XVII. DE PRESCRIPTIONIBUS.
1. Idem abbati de Cetico = abbat. de Cerreto. Accedentes ad presentiam — decernas.
1199.) Reg. Bal. I, 569; Po. 608. = c. n. X. (2, 26.)
2. Idem Wimaciensi (leg.: Vimanensi) de Costa et de Tornaco priorib. Cum non
iceat — - obseruari. (1199.) Reg. Bal. II, 150; Po. 800. = c. 12. X. (2, 26.)
3. Idem nobili uiro Matafeloni. Ad audientiam apostolatus — iudicatum. —
• 13- X. (2, 26.)
4. Idem de Helquartesuen. (leg.: Helewateshusen) et de H elwertesuen. (leg. :
lerwatheshusen) abbatibus. Cum uobis aliis — deduci. (1206.) Reg. Brequ. IX, 107;
^o. 2812. =— c. 14 X. (2, 26.)
5. Idem Heliensi et Rofen. epp. (add. : et mag. B. London.) Auditis et intellectis —
)robatur. (1205) Reg. Brequ. VIII, 205; Po. 2681. = c. 15. X. (2, 26.)
6. Idem Parisiensi ep. Cum ex offitii — exhiberi. (1202.) Reg. Brequ. V, 114;
Jo. 1778. — c. 16 X. (2, 26.)
7. Idem Pisano archiep. Si diligenti — probari. (1206.) Reg. Brequ. IX, 63; Po.
»769. = c. 17. X. (2, 26.)
8. Idem ep. Lucano. Cum olim — condempnantes. (1208.) Reg. Bal. XI, 167;
3o. 3526. = c. 18. X. (2, 26.)
TIT. XVIII. DE SENTENTIA1 ET RE IUDICATA.
1. Idem Atrebaten. Tornacen. Morinen. episcopis et electo Came-
'acen.1 Cum illius, et infra 2. Sane licet tempore felicis recordationis C. papae
Dredecessoris nostri questio inter dilectam in Christo filiam, nobilem3 uxorem
piondam Philippi Comitis Flandriae, et capitulum Sicliniensis ecclesiae super
dectione prepositi fuerit diutius agitata, et super causa ipsa rescripta sepe4 apo-
stolica emanassent, nouissime tamen utriusque partis nuntii ad sedem apostolicam
Lib. II. Tit. XYm. 1) sententiis: adgh
1. 1) dat. III. Kal. Mai. I. (1198.) in Reg. Bal. I, 109.
Po. 115. 2) hoc loco desiderantur : uicem, licet imme-
Tti, geramus in terris cuius ; uirga regni uirga esse digno¬
scitur equitatis, delatas ad apostolatus nostri notitiam
questiones sic nos conuenit examinatis diligentius cau¬
sarum meritis iusto iudicio diffinire, quod in nostri non
appareamus exsecutione offitii negligentes et cuique,
prout tenemur, suam uideamur iustitiam conseruare:
Reg. 3) add. : mulierem : ab cd 4) a se. : dgh
8*
1 16
Comp. III. Lib. II. Tit. XVIII. De sententia et re iudicata.
accedentes post eiusdem predecessoris nostri obitum suas proposuerunt in nostro
auditorio questiones. Et primo quidem dilectus filius magister E. 5 prefatae comi¬
tissae procurator et nuntius pro ea taliter allegauit, quod cum obeunte G. quon¬
dam Sicliniensi preposito Sicliniensis prepositura uacaret, ipsa, ad quam terra illa
iure dotalicii ex dono predicti comitis fuerat deuoluta, sicut idem comes a longis
retro6 temporibus, cum Sicliniensis prepositura uacauit7, in eadem ecclesia preposi-;
tum dignoscitur elegisse, uti iure suo cupiens, uirum ydoneum, litteratum et hone-:
stum, qui non habebat alium personatum, magistrum C. in prepositum Siclinien- ;
sem elegit, et ad Sicliniensem ecclesiam destinauit, rogans et postulans a canonicis,
ecclesiae memoratae, ut ei ius suum conseruantes illesum, illum, quem ad eos
destinauerat, recipere in prepositum non differrent. Quem cum in ecclesia cano-; 1
nici residentes admittere penitus recusassent, ipsa comitissa ius suum et electio¬
nem, quam fecerat, sub apostolica protectione constituit, et ad Romanam ecclesiam
appellauit. Postea uero de8 communi assensu capituli ecclesiae memoratae fuerit:
interposita appellatione prohibitum, ne quis ab eis nominaretur in prepositum,
nisi communi deliberato consilio, sicut in litteris quorundam canonicorum eiusdem
ecclesiae manifeste conspicitur contineri, quinque tamen canonicorum dilectum
filium Iohannem de Bitunia, qui septem alias habere dignoscitur prelaturas, aliorum
assensu minime requisito, qui erant absentes, et qui residentes in eadem ecclesia i ,
erant apud Siclinium, non uocatis, nullumque assensum ipsi electioni prebentibus
in prepositum elegerunt, et installauerunt eundem9, contra cuius installationem ex
parte comitissae iterato fuit ad sedem apostolicam appellatum. Verum cum causa j
eadem tibi, frater Attrebatensis episcope, et tuis coniudicibus fuisset ab apostolica I
sede commissa, et ab examine uestro neutra partium appellasset, predictus Iohan-i
nes de Bitunia ignorante parte altera nuntium suum latenter ad sedem apostoli- i
cam destinauit, et se simplicem clericum Iohannem scilicet de Bitunia dolose j
faciens appellari, et falso significans uiolentiam per comitissam Sicliniensibusj
canonicis irrogatam, et de interpositis appellationibus ab eadem comitissa men-j
tione non habita se asserens electum canonice in prepositum a prefato predeces-
sore nostro ad uenerabilem fratrem nostrum episcopum et dilectum filium deca¬
num et prepositum Suessionensem litteras impetrauit10, quibus datum est in man-|
datis, ut eandem comitissam denuntiarent excommunicationis uinculo detineri, eti
tamdiu ab omnibus euitandam, donec canonicis Sicliniensis ecclesiae passis iniu-j
riam de ablatis omnibus et irrogatis iniuriis satisfaceret competenter et de i
speciali esset mandato sedis apostolicae absoluta. Qui etiam sollicite prouiderent, j
ut si electionem prepositi ad dictos canonicos ex legitimis eorum assertionibus
cognoscerent pertinere, sepe nominatae nobili et cuilibet laicae personae perpe¬
tuum silentium imponerent, et facerent prepositum ipsum collatae sibi dignitatis;
canonicae appellatione remota pacifica possessione gaudere11. Nos igitur, quibus;
Lib. n. Tit. XVIII. 1. 5) C. : acdg; Egidius:
Beg. 6) retroactis: Beg. 7) uacauerit: gh; uacaret: b
8) cum de: Beg. 9) eund. : deest: Beg. 10) cf. c. 18. X.
de prebend. (3, 5.) 11) hoc loco desiderantur : Iudices
autem ipsi nulla causae cognitione prehabita uel etiam
citatione premissa, tenorem mandati apostolici prefatae
comitissae cum suis litteris direxerunt, eidem districte
mandantes, quatenus preposito, ecclesiae et canonicis
Sicliniensis de illatis iniuriis cum plenaria dampnorum
restitutione satisfaceret competenter, scitura quod, donec
quod mandauerat, adimpleret et de speciali esset man¬
dato apostolico absoluta, ipsam et officiales suos et alios
bonorum Siclin. eccl. inuasores pro excommunicatis ha¬
berent. Et uobis fratres Tornacen. et Morinen. episcopi,
ut hoc denuntietis omnibus, auctoritate dederunt apo¬
stolica in mandatis. Post hec uero cum prefata comi¬
tissa ab eisdem citata iudicibus procuratorem suum ad
prefixum sibi locum et terminum destinasset, licet se
excommunicatione crederet non teneri, sufficientem
tamen obtulit cautionem quod ecclesiae pareret iudicio
uel mandato, ut absolutionis beneficium mereretur.
Quod cum ab ipsis iudicibus non posset aliquatenus
obtinere, et usque ad productiones testium fuisset in
ausa ipsa processum, et iudices testes ex parte comi¬
tissae productos admittere noluissent, mandato prede- !
cessoris nostri minus rationabiliter inherentes (in quo j
continebatur expressum, ut si electionem prepositi ad
iam dictos canonicos ex legitimis eorum assertionibus j
cognoscerent pertinere, prenominatae nobili et cuili- J
bet laicae personae perpetuum silentium imponerent j
et facerent prepositum ipsum collatae sibi canonico |
dignitatis, appellatione remota, pacifica possessione i
gaudere), procurator eiusdem comitissae ab eorum ma- |
nifestis grauaminibus sedem apostolicam appellauit. ,
Ipsi uero iudices nichilominus contra comitissam senten- j
tiam protulere, a quorum sententia, sicut et prius, ad
Romanam fuit ecclesiam appellatum. Tandem uero
dilectis filiis Sancti Quintini et Rocen. decanis et can- j
tori Peronen. fuit causa eadem a sed. apost. delegata, j
Quorum iudicum, quia sicut et primi iudices predictam J
comitissam satis dare uolentem absoluere et testes suos i
admittere recusarunt, quia unus ipsorum iudicum aduo- i
cati aduersae partis patruus uel auunculus dicebatur, et
alter cum causa ipsa sub eorum examine tractaretur, a \
predicto Iohanne de Bitunia Duacen. prebendae dona- j
tionem recepit, procurator sepe fatae comitissae penitus j
recusauit et ab eis tanquam a suspectis ante, post sen-
tentiam sedem apostolicam appellauit. Et quoniam
Comp. III. Lib. II. Tit. XVIII. De sententia et re iudicata.
1 17
x susceptae incumbit administrationis offitio diligere iustitiam, et odire iniquita-
em, cum fratribus nostris utriusque partis allegationes12 et rescripta diligentius
ntuentes, cognouimus euidenter, commissionem ad Suesionenses iudices per pre¬
cum mendacia impetratam, cum ipsius Iohannis suppressum fuerit13 nomen cuius-
ibet dignitatis, et interpositae appellationis a comitissa uel ab alio nulla in eis
nentio haberetur, et mendax precator carere debeat impetratis. Preterea non est
iliqua ratione credendum, quod idem predecessor noster sine causae cognitione
irefatam comitissam uoluerit14 excommunicatione notari, uel ei super iure suo
- erpetuum silentium imponi, cum merita causarum partium assertione pandantur,
[tem ipsi iudices Suesionenses uidentur in rescriptis, que perspeximus, discordare,
:um in litteris, quas posterioribus iudicibus direxerint, se asserant utriusque partis
receptis testibus ad sententiam processisse, et in rescripto prolatae sententiae
[se non utrimque sed ex parte canonicorum recepisse testimonia fateantur. Ex
premissis itaque et aliis rationibus tam priorum, quam posteriorum iudicum inor¬
dinatas sententias cognoscentes, quidquid super causa ipsa occasione predictarum
bommissionum ordinatum dignoscitur uel statutum, de fratrum nostrorum consilio
decernimus15 non tenere, ad illum statum idem16 negotium reducentes, quem ante
Commissionem primam dignoscitur habuisse17.
2. Idem archidiac. et sacristae Magalonensib. Cum olim bonae — curetis. (1198.)
Reg. Bal. I, 267; Po. 267. = c. 12. X. (2, 27.)
3. Idem abbati et conuentui S. Zenonis Veronensis. Cum inter uos — Zenonis.
1198.) Reg. Bal. I, 283; Po. 292. = c. 13. X. (2, 27.)
4. Idem canonicis Nouariensib. Causam que — obseruandam. (1198.) Reg. Bal.
I, 45 1 ; Po. 461. = c. 14. X. (2, 27.)
5. Idem Constantiensi ep. Quod ad consultationem — excedatur. (1199. ) Reg. Bal.
543; Po. 568. = c. 15. X. (2, 27.)
6. Idem decano cancellario et C. canonico Laudunen. Sicut nobis uestns — pro¬
cessisse. (1199.) Reg. Bal. II, 48; Po. 652. = c. 16. X. (2, 27.)
7. Idem Astoricen. ep. S. Isidori Legionens. et de Cantazeto abbatib. Cum
huper controuersia — ciuiles. (1200.) Po. 1091. = c. 17. X. (2, 27 )
8. Idem. Cum Bertoldus — inductum. (1205.) Abbati de Bongar. (leg. : Baumgarten) et
prepos. S. Arbogasti Argentin. dioces. et custodi S. Thomae Argentin. Reg. Brequ. VIII, 8;
Po. 2446. — c. 18. X. (2, 27.)
9. Idem Prenestino ep. ap. sed. leg. et de Capenberch et de C eide (leg. : Scheida)
abbatib in Colon, et Monast. dioces. In causis — statuendum. (1203.) Reg. Brequ. VI, 36;
Po. 1877. = c. 19. X. (2, 27.)
10. Idem conuentui monast. S. Leufredi de Cruce. Inter monasterium — exhibere.
(1199.) Reg- Bal. II, 81; Po. 730. = c. 20. X. (2, 27.)
priores et posteriores iudices in causa ipsa tam inordi¬
nate processerant, postulabat eadem comitissa ut quid¬
quid factum esset per eosdem iudices et in eius foret
preiudicium post appellationem legitime interpositam
attentatum irritum fieret et inane, presertim cum com¬
missio illa ad Suesionen. iudices ueritate nosceretur
tacite impetrata. Econtra uero dilectus filius magister
Robertus aduersae partis procurator et nuntius respon¬
debat cum defuncto G-. Siclinien. preposito, fratres eius¬
dem ecclesiae de successoris electione tractarent, et
primo die cum non potuissent in personam idoneam con-
uenire, tandem predictum I. de Bituniain Siclinien. pre¬
positum unanimiter elegerunt et installarunt, ne quid in
preiudicium electionis eorum fieret, sedem apostolicam
appellantes. Clericus etiam comitissae, qui presens
aderat, nichilominus Romanam ecclesiam appellauit.
Ipse autem Iohannes de Bitunia, electus taliter in pre¬
positum omnium hominum ad preposituram pertinen¬
tium in pace recepit homagia, et eodem die fructus
prepositurae quiete habuit et sine contradictione per¬
cepit. Prefata uero comitissa Flandriae cum sepius
suas litteras ad Siclinien. capitulum direxisset, ut magi¬
strum C. clericum suum eligerent in prepositum et non
posset ab eis quod postulauerat obtinere, per se et mini¬
stros suos ad res canonicorum et illius quem elegerant
et ad personas eorum manus extendit, personas male
tractauit et bona diripuit uiolenter. Cum autem ad
uenerabilem fratrem Remen. archiepiscopum sanctae
Sabinae cardin. tanti excessus questio deuenisset, et
eam et fautores eius excommunicationis sententia inno-
«dasset, quia tandem in manu eiusdem archiepiscopi de
illatis iniuriis ei ablatis rebus promisit satisfacere com¬
petenter, ab excommunicatione extitit absoluta. Verum
quia postmodum non seruauerat quod promisit, ab eo¬
dem archiepiscopo fuit eadem sententia innodata, de
excommunicatione ipsius circumpositis episcopis litteris
destinatis. Cumque super his omnibus ad predictum
predecessorem nostrum questio delata fuisset, ipse pre-
dictis Suesionen. iudicibus causam ipsam, ut predictum
est, terminandam commisit; qui, secundum quod in
mandatis receperant, procedentes, utriusque partis re¬
ceptis testibus, cognoscentes ius electionis ad Siclinien.
capitulum pertinere, dictam electionem auctoritate apo-
stolica confirmauere et prefatam comitissam denuntia-
uere excommunicationis sententiae subiacere. Cum
uero prefata comitissa nuntium ad sedem apostolicam
direxisset, et de utriusque partis assensu predictis Sancti
Quintini et Rocen. decanis et Gr. cantori Peronem causa
eadem fuisset cognoscenda commissa, ipsi, auditis dili¬
genter que hinc inde fuere proposita, de prudentium
uirorum consilio, predictorum iudicum sententiam ap-
probauere, eam auctoritate apostolica confirmantes.
Propter quod idem magister Robertus cum instantia
supplicabat ut quod erat per priores iudices sententia-
tum et approbatum, nichilominus a secundis nostra quo¬
que confirmaretur auctoritate, et res canonicorum et
dicti electi, quas predicta comitissa per se et fautores
suos occupauerat, faceremus cum integritate restitui et
de iniuriis satisfieri competenter: Reg. 12) allegatio¬
nibus: h 13) fuit: cgh 14) uoluit: h 15) decreui-
mus : bcg 16) illud : h 17) Ut autem utrique parti
ete. : Reg.
nS Comp. III. Lib. III. Tit. I. De uita et honestate clericorum.
11. Idem ep. decano et cancell. Parisiensib. Suborta dudum — retractari. (1207.)
Po. 3120. = c. 21. X. (2, 27.)
12. Idem S. Mariae in Cagia et Vallis secretae abbatib. (add. : Suessionensis dioc. :
orig.) Cum I. et A. — fuisse. (1208.) Reg. Bal. XI, 276; Po 3340. = c. 22. X. (2, 27.)
13. Idem ep. Tuscan. Raynutius de — confirmamus., cf. Reg. Bal. X, 123; Po. 3173. =
c. 16. X. (3, 26.)
TIT. XIX. DE APPELLATIONIBUS.
1. Idem ili. regi Francor. Nouit ille qui nichil — processit. (1074.) Po. 1074. =
c. 43. X. (2, 29.)
2. Idem. Sepe contingit — obseruari. (1201.) Reg. Bal. I, 584; Po. 1279. =
c. 44. X. (2, 29.)
3. Idem Lemouic. et Canture, epp. Constitutus in presentia nostra — inane. =
c. 45. X. (2, 29.)
4. Idem cancell. Metensi. Constitutus in presentia — negamus. (1201.) Po. 1510. ==3
c. 46. X. (2, 29.)
5. Idem Wigorn. ep. Ex parte tua — securum. (1202.) Reg. Brequ. V, 32; Po. 1664. =
c. 47. X. (2, 29.)
6. Idem ep. et decano et precentori H erfordensib. Significauit nobis — pro¬
ponenda. (1284.) Reg. Brequ. VII, 60; Po. 2208. = c. 48. X. (2, 28.)
7. Idem mag. G. archidiac. et Wll. Normando et G. de Crethes canonicis |
Suesionensib. Significantibus T . — terminetis. (1198 — 1209.) Po. 3868. = c. 49. X. (2, 28.);
c. 2. X. (2, 3.) I
8. Idem Abrincensi ep. et de Montemorello et de Lucerna abb. Abric. dioc. |
Ex insinuatione — terminetis. (1205.) Reg. Brequ. II, 632; Po. 2412. = c. 50. X. (2. 28.)
9. Idem Rofen. et London. epp. Bonae memoriae O. — compescentes. (1205.) Reg. |
Brequ. VIII, 154; Po. 2609. = c. 51. X. (2, 28.)
10. Idem S. Augustini et S. Gregorii priorib. Cantuar. Dilecti filii I. — teneri, j
(1198.) Reg. Bal. I, 351; Po 367. = c. 52. X. (2, 28.)
11. Idem ep. Helie n. Pastoralis offitii — denegatur. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. = c. 53. X. (2, 28.)
12. Idem ep. Pari si en. Sollicitudinem pastoralis — audiendus. (1207.) Reg. Bal. X, 165; j
Po. 3245. = c. 54. X. (2, 28.)
13. Idem ep. cantori et M. archidiac. Trecensibus. Dilecto filio — iudicamus.
(1207.) Reg. Bal. X, 189; Po. 3269. = c. 55. X. (2, 28.)
TIT. XX. DE CONFIRMATIONE UTILI VEL INUTILI.
1. Idem decano Padeburg. (leg. : Paderbrunnensi add.: de Helwatheshusen et de Her-
wartheshusen abbatib. : orig. ) Cum dilecto in Christo — resignatio. (1206. ) Reg. Brequ. XI, 108; I
Po. 2813. =c. 4. X. (2, 30.)
2. Idem ep. et prepos. Uticensib. Ad nostram audientiam — inanes. (1209.) Reg. J
Brequ. II, 520; Po. 2242. = c. 5. X. (2, 30. )
3. Idem nobili uiro Matteo de Romana, (leg.: Romania.) Examinata causa — j
teneantur. (1207.) Reg. Bal. X, 29; Po. 3061. = c. 7. X. (2, 30.); c. 15. X. (2, 1.)
I
LIBER TERTIUS.
TIT. I. DE VITA ET HONESTATE CLERICORUM.
1. Idem prelatis et clericis Lombardiae. Cum ab omni specie — reprobantur ,
(1198.) Reg. Bal. I, 376; Po. 382. = c. 10. X. (3, 1.)
2. Idem Liuon. ep. et eis qui cum ipso sunt fratrib. Deus qui — fouenda. (1201.)
Po. 1323. = c. 11. X. (3, 1.)
3. Idem Lundon. (leg. : Lugdunensi) a rchi e p. Tuae discretionis — peragendam. (1202.
Reg. Brequ. V, ioi;Po. 1752 = c. 6. X. (5, 37.)
4. Idem. Cum decorem — zelatores. Gnesnensi archiep. et eius suffraganeis. Reg. Brequ.
IX. 235; scr. VI. Id. Ian. (1207.) Po. 2967. = c. 15. X. (1, 17.); c. 12. X. (3, 1.)
y
is i, I
) \
V
lb
t. :
io,
ni:
4f
i;
«5
Comp. III. Lib. III. Tit. II — V. De prebendis et dignitatibus clericorum. 119
TIT. II. DE COHABITATIONE CLERICORUM ET MULIERUM.
1. Idem Ex 011. ep. Tua nos duxit — punire. (1199.) Reg. Bal. II, 65; Po. 618. =
8. X. (3, 2.)
2. Idem Pistor, ep. A nobis — existimari. (1199.) Reg. Bal. II, 229; Po. 889. —
jp. 9- X. (3, 2.)
TIT. III. DE CLERICIS CONIUGATIS.
1. Idem archiep. Noruicen. Diuersis fallaciis — spoliandos. (1203.) Reg. Brequ.
VI, 103; Po. 1944. = c. 5. X. (3, 3.)
2. Idem Acheruntino archiep. Cum olim — procedas. (1203.) Reg. Brequ. VI, 139;
Po. 1991. = c. 6. X. (3, 3.)
TIT. IV. DE CLERICIS NON RESIDENTIBUS IN ECCLESIA
VEL PREBENDA1.
1. Idem capit. Ragusen. Qualiter archiepiscopus — presentare. (1202.) Reg. Brequ.
V, 17; Po. 1795. = c. 9. X. (3, 4.)
2. Idem Constantinopol. patriarchae. Inter quatuor — detenti. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 140; Po. 2860. = c. 10. X. (3, 4.)
3. Idem archiep. Patracen. Ex tuae deuotionis — possit. (1207.) Reg. Bal. X, 51;
Po. 3090. = c. 11. X. (3, 4.)
4. Idem Altisio dor. (leg. : Autisiodor.) ep. Tuae fraternitatis discretio — debere. (1207.)
Reg. Bal. X, 61; Po. 3105. = c. 12. X. (3, 4.)
TIT. V. DE PREBENDIS ET DIGNITATIBUS , CLERICORUM.
1. Idem Zamoren. ep. Cum secundum apostolum — exaudiri. (1198.) Reg. Bal. I, 76;
Po. 71. = c. 16. X. (3, 5.)
2. Idem archiep. preposito S. Andreae et scholastico S. Petri Colon. Cum uni-
uersorum — gaudere. (1198.) Reg. Bal. I, 84; Po. 534. = c. 8. X. (3, 19.)
3. Idem archiep. Senon. Inter cetera — assignare. (1198.) Reg. Bal. I, 103;
Po. 99. = c. 17. X. (3, 5.)
4. Idem Archiepiscopo et capitulo Lundun.1 Cum secundum doctri¬
nam apostoli non sit conueniens, ut unus sit ebrius et alter2 debeat esurire, ne
iuxta instituta canonica tantum uni personae de redditibus ecclesiasticis debeat
assignari, unde scrupuloso corde alii moueantur, qui ad dispensationem3 pontificis
sunt pro personarum meritis diuidendi, non sufficimus admirari, quod 4, sicut auribus
nostris est relatum5, in ecclesiae6 tibi commissae stipendiis, quod iniquum est et
absurdum, imperiti magistris, noui7 antiquis, rudes emeritis preferuntur. Unde I.
quondam filius Auernensis comitissae8 ecclesiae tuae clericus plus potentia patris
sui, quam predecessoris tui spontanea uoluntate, ultra XX. ecclesias in ciuitate
Neapolitana et in maiori ecclesia beneficium maximum proponitur obtinere. Cum
autem9 nullius persona pretermittendum sit, quod in statutis generalibus continetur,
fraternitati tuae auctoritate presentium indulgemus, ut non obstante appellationis
diffugio, superfluitatem ad moderamen10 reducas, non plus de rebus11 ecclesiasticis
clerico prefato dimittens12, quam apud unum de plus habentibus noscitur residere,
aliis omnibus beneficiis personis ydoneis conferendis, que, cum diuinis officiis in-
seruiant, nondum adeptae sunt stipendia clericorum.
5. Idem ep. archidiac. et cantori Tornacen. Cum iam dudum — tollerari. (1200.)
Po. 1186. = c. 18. X. (3, 5.)
6. Idem archiep. et archidiac. Senon. Dilectus filius T. — compescendo. (1206.)
Reg. Brequ, IX, 57; Po 2754. = c. 19. X. (3, 5.)
7. Idem ep. Brixien. Tuae fraternitatis deuotio — cassanda. (1206.) Reg. Brequ.
VIII, 189; Po. 2656. = c. 20. X. (3, 5.)
8. Idem. Nisi essent — teneatur. Capitulo Vastinensi. (1207.) Reg. Brequ. IX, 257;
Po. 3003. = c. 21. X. (3, 5.)
Lib. III. Tit. IV. 1) ecclesiis prebendatis : d;
eccl. prebendaria: ac; resident, prebendatis in eccle¬
sia: gh
Tit. V. 4. 1) can. deest: cd; Neapol. archiep.:
Alan. 5. (3, 4.) Reg. dat. Id. Nou. (1198.) Po. 420. Reg. Bal.
1,414. 2) alius : T 3) dispositionem: T Reg. 4) quia: 6
5) intimatum : T Reg. 6) ecclesia . . . commissa in
stip. . . . obtinendis: T; add.: obtinendis: Reg. 7) non:
gh; et noui: T 8) comitis Alumpniae: T; comitis
Aliernis: Reg. 9) igitur: T; ergo: Reg. 10) mode-
rantiam : T 11) redditibus : T 12) dimitteres : h
relinquens :T
120
Comp. III. Lib. III. Tit. VI. VII. De institutionibus.
9. Idem Xantonensi (Sanctonensi) ep. et abb. Batian. (Bais). Pro illorum prouisione —
assignare. (1201.) Po. 1368. = c. 22. X. (3, 5.)
10. Idem Alimbrando subdiacono nostro Mediolanensi1. Constitutis
in presentia nostra dilectis filiis T. clerico et magistro Azone O. S. G. procuratore
et R. dilecti filii subdiaconi nostri procuratore, dilectum filium G. sanctae Mariae
in porticu diaconum cardinalem concessimus auditorem, in cuius presentia idem
T. proposuit, quod cum in ecclesia Mediolanensi quedam prebenda uacaret, et ipse
in eadem ecclesia non solum intitulatus, uerum2 etiam receptus in canonicum et
fratrem fuisset, eadem prebenda erat ei merito conferenda; e contra predictus
magister iam dictorum clericorum O. et S. et3 G. procurator proposuit, quod cum
ipsi tres a fratribus supradictae ecclesiae recepti fuerunt in canonicos et in fratres,
uni eorum debeat4 prenominata prebenda conferri, alter autem petiit ab eis¬
dem ex aduerso, ut sibi eiusdem ecclesiae titulato prebenda ipsa de gratia con¬
ferretur, presertim cum aliorum receptio, si qua fuit, contra canones fuerit at¬
temptata5. Unde ipse, qui fuerat similiter intitulatus, ad obtinendam ipsam
prebendam erat aliis merito preferendus, qui a nobis meruerat in subdiaconum
ordinari. Nos autem his et aliis, que coram cardinali prefato fuere proposita6,
plenius intellectis, nolentes, quod in iure suo predictorum clericorum aliquis
lederetur, uenerabili fratri nostro Papiensi episcopo dedimus in mandatis, ut
uocatis, quos uiderit esse uocandos, inquireret plenius ueritatem, et si receptionem
eorum, qui se proponebant esse receptos, inueniret talem, per quam eis ad ob-
tinendam predictam prebendam esset ius aliquod acquisitum, ipsam uni eorum,
qui potius iuuaretur meritis, assignaret. Quod si nulli eorum de predicta re- j
ceptione inueniret ius aliquod adquisitum, prefato subdiacono nostro prebendam I
concederet memoratam. Qui postmodum partibus conuocatis ante suam presentiam I
et auditis, que coram eo fuere proposita7, talem sententiam promulgauit, quod in
supradicta prebenda nulli ius predictorum fuerat acquisitum, et sic eandem pre¬
bendam supradicto subdiacono auctoritate apostolica concessit. Postmodum autem
iterato ad nostram presentiam accedentes super sententiam iam dicti episcopi
coram nobis aliquamdiu litigauerunt. Nos autem auditis diligenter, que fuere pro¬
posita, uenerabilis fratris nostri pronuntiauimus sententiam ipsam rationabiliter !
latam esse, ipsamque ratam habentes auctoritate ap. confirmamus.
11. Idem Bisuntino archiep. Tuis questionibus — promouere. (1208.) Reg. Bal.
XI, 46; Po. 3342. = c. 23. X. (3, 5.)
TIT. VI. DE CLERICO EGROTANTE ET DEBILITATO.
Un. Idem Arelat. archiep. Ex parte tua — consulatur. (1204.) Reg. Brequ. VII, 166;
Po. 2335. = c. 5. X. (3, 6.)
TIT. VII. DE INSTITUTIONIBUS.
1. Idem P. tit. S. Marcelli et B. S. Susannae presbiteris cardinalib. ap. sed. leg. j
Ad decorem — eandem. (1206.) Reg. Brequ. IX, 100; Po. 2821. = c. 5. X. (3, 7.)
2. Idem Metensi1 Archidiacono. Tua nobis2 nuper deuotio requisiuit, j
utrum fundatoribus ecclesiarum tibi clericos presentantibus, qui duas, tres, quattuor
aut etiam plures habent parochias, qui etiam in conuentualibus ecclesiis dignitates s
uel canonicas sunt sortiti, annuere debeas, cum conscientiam ledas huiusmodi3
concedendo, cum sponsa Christi cuis uix uni unus4 sufficeret, quartam, quintam aut
etiam sextam indigne nimis atque impudenter auarus usurpet et infra 5. Sane circa
questiones premissas ambiguitatis uestigium non relinquitur, si et statuta canonica,
tam noua, quam uetera, diligentius attendantur. In Lateranensi namque concilio
sic inter alia nouimus institutum, quod6 nonnulli modum auaritiae non ponentes et
diuersas ecclesiasticas dignitates et plures ecclesias parochiales contra sacrorum
Lib. HI. Tit. V. 10. 1) 1198 — 1209. can. deest: deest: h 7) seqq. desunt: h
ucdg; Po. 3871. 2) uerum R. : h 3) et: deest: h Tit. VII. 2. 1) Exon.: h 2) nob.: deest: cdh
4) debebat: h 5) add. : R. uero b. supradicti V. in 3) talia: b 4) cuius uni una: gli 5) cf. c. 3. X. de
eccl. Medialanensi fuerunt t’mm’o titulati: b 6)prop. : der. non resid. (3, 4.) 6) cf. supra Comp. I. 3. (3, 4.) _ II
Comp. III. Lib. III. Tit. VIII — XII. De his que fiunt a maiori parte capituli. 12 1
canonum instituta nituntur adquirere, ut cum unum offitium uix implere sufficiant,
stipendia sibi uendicent plurimorum, ne id de cetero fiat, districtius inhibemus.
Cum ergouel ecclesia uel ecclesiasticum benefitium7 committi debuerit, talis ad hoc
persona queratur, que residere8 in loco et'3 curam eius per se ipsam ualeat exercere.
Quod si aliter factum fuerit, et qui receperit, quod contra sacros canones accepit,
amittat, et qui dederit, largiendi potestate priuetur. Volentes igitur felicis recor¬
dationis Alexandri papae predecessoris nostri uestigiis inherere, super questione
premissa nichil aliud, quam ipse statuerit, tibi duximus respondendum.
3. Idem Helien. archiep. et archidiac. Norhamton. et mag. G. de Gehest. Cum
uenissent ad — imponatur. (1201.) Po. 1285. = c. 6. X. (3, 7.)
4. Idem ep. Trecen. et archidiac. Parisien. Cum ad nostram — haberet. (1207.)
Reg. Bal. X, 80; Po. 3122. = c. 7. X. (3, 7.)
VIII. DE CONCESSIONE PREBENDAE ET DIGNITATIS
VEL ECCLESIAE NON VACANTIS.
1. Idem preposito et dec. et capit. Camerae. Proposuit nobis — assignantes. (1198.)
Reg. Bal. I, 127; Po. 126. — c. 4. X. (3, 8.)
2. Idem P. S. Mariae in Via lata diae, cardin. ap. sed. leg. Quia diuer sit atem —
assumant. (1199.) Reg. Bal. II, 60; Po. 678. = c. 5. X. (3, 8.)
3. Idem Basilien. et Bellicen. epp. et abb. S. Mariae. Cum nostris olim — pro¬
curetis. (1201.) Po. 1424 = c 6. X. (3, 8.)
4. Idem mag. Honorio archidiac. Richemundiae. Post electionem — experiri.
(1202.) Reg. Brequ. V, 54; Po. 1692. = c 7. X. (3, 8.)
5. Idem Clare(o)monti can. Tridentino. Cum pro questione — prebenda. (1202.)
Reg Brequ V, 73; Po. 1714-= c. 8. X. (3, 8.)
6. Idem ep. (decano: orig.) et mag. H. can. Hildesemen. Litteras uestr as — com¬
pescatis. (1205.) Reg. Brequ. VIII, 61; Po. 2505. = c. 9. X. (3, 8.)
7. Idem e p. et archipresb. (archidiac. : orig. ) P a p i e n s i b. Ex parte Astensis — haberi.
(1204.) Reg. Brequ. VII, 90; Po. 2240. = c. 10 X. (3, 8 )
8. Idem ep. et capit. Laudun. Constitutus in presentia — concedatur. (1204.) Reg.
Brequ. VI, 97; Po. 2252. —c. 11. X. (3, 8.)
9. Idem Geruntin. capit. Dilectus fil. magister — exigente. (1208.) Reg. Bal. XI, 107;
Po. 3449. = c. 12. X. (3, 8.)
10. Idem priori Osen. et subpriori S. Fredeswidae. Ex tenore uestrarum —
absoluatis. (1208.) Reg. Bal. XI, 188; Po. 3563. = c. 13. X. (3, 8.)
TIT. IX. NE VACANTE SEDE ALIQUID INNOVETUR.
Un. Idem priori et conuent. Glastow. Nouit ille — gubernetur. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 25; Po. 2714. = c. 1. X. (3, 9.)
TIT. X. UT ECCLESIASTICA BENEFICIA SINE
DIMINUTIONE CONFERANTUR.
Un. Idem Mediolan. archiep. Ut nostrum prodeat — palliare. (1198.) Reg. Bal.
I, 368; Po. 377. = c. un. X. (3, 10.) c. 56. X. (2, 28.)
TIT. XI. DE HIS QUE CONCEDUNTUR AB EPISCOPO SINE
CONSENSU CAPITULI.
1. Idem archipresb. (R. : orig.) mag. scolar. et P. de Vico can. S. Austregisilii
Bituric. Cum ap. sedes — concessae. (1198.) Reg. Bal. I, 313; Po. 322. = c. 7. X. (3, 10.)
2. Idem Meten. archid. Tua nuper — pertinere. (1201.) Po. 1447. = c. 8. X. (3, 10.)
3. Idem ep. Helien. Pastoralis offitii diligentia — uoluntatem. (1204.) Reg. Brequ.
VII, 169; Po. 2350. = c. 9. X. (3, 10.)
TIT. XII. DE HIS QUE FIUNT A MAIORI PARTE CAPITULI.
Un. Idem Augustensi prepos. Ex ore sedentis — imponentes. (1 198.) Reg. Bal. I, 290 j
Po. 302. = c. 3. X. (3, 11.)
Lib. III. Tit. VII. 2. 7) ministerium: cdgh 8) residens: c
9) et: deest: aed .
122 Comp. III. Lib. III. Tit. XIII — XVIII. De donationibus.
TIT. XIII. DE REBUS ECCLESIAE ALIENANDIS VEL NON. !
1. Idem archiep. Montisregalis. Possessiones ad — personis. (1198.) Reg. Bal. I, 106;
Po. 94. = c. 10. X. (3, 13.)
2. Idem ep. Maurien. (leg. : Maurianen.) preposito Ulciensi et decano Ilelton. j
Turon. et Maur. dioc. Ad nostram noueritis — compellatis. (1206.) Reg. Brequ. IX, 56;
Po. 2729. = c. 11. X. (3, 13.)
TIT XIV. DE EMPTIONE1 ET VENDITIONE2.
1. Idem ep. Pollion. (Polimniacensi.) Ad nostram noueris — compellas. (1203.) Reg.
Brequ. VI, 15; Po. 1852. = c. 5. X. (3, 17.)
2. Idem ep. et archidiac. Urbiuet. (Oruieto) Cum causa — ualoris. (1208.) Po. 3231. = |
c. 42. X. (2, 20.) c. 6. X. (3, 17.)
TIT. XV. DE RERUM PERMUTATIONE.
Un. Idem Senonensi archiep. Cum olim — proferentes. (1203.) Reg. Brequ. V, 141;. I
Po. 1806. = c. 33. X. (1, 29.) c. 7. X. (3, 19.)
TIT. XVI. DE FEUDIS.
1. Idem Maurien. (leg. : Maurianensi) ep. Insinuatione presentium — immunis. (1206.)
Reg. Brequ. IX, 10; Po. 2695. = c- I- X. (3, 20.)
2. Idem archiep. Mediolan. S. rom. eccl. cardinali. Ex parte tua — rehabere.
{1208.) Reg. Bal. XI, 165; Po. 3525. = c. 2. X. (3, 20.)
TIT. XVII. DE PIGNORIBUS.
1. Idem Gallando (leg. : Gualando) subdiac. nostro et B. Vitali can. Pisanis. Illo
uos credimus — exercere. (1203.) Reg. Brequ. VI, 110; Po. 1457. = c. 4. X. (3, 21.)
2. Idem ep. Aquinati. Ex litteris tuae — possidere. (1205.) Reg. Brequ. VII, 2195
Po 2414. = c. 5. X. (3, 21.)
3. Idem L. de Monte Fortino. Cum contra nobilem — corporalem. (1198 — 1209.)
Po. 3869. = c. 6. X. (3, 21.)
TIT. XVIII. DE DONATIONIBUS.
1. Idem Archiepiscopo Tuamensi et Episcopo Migden. et Abbati I
Kenanensi1. Dilecti filii canonici sanctae Mariae de Liuid grauem proposuerunt
in nostro auditorio questionem, quod cum terra Balinet-long-fortan ex donatione
quondam Keruail regis de Criel adepti fuissent, et eam tam ante, quam postquam
Anglici uenerunt in partes illas, longo tempore possedissent2 in pace, H. de Say
miles Armacanae diocesis eandem terram ex donatione H. de Laci contra iustitiam
occupauit, et licet dilectus filius noster I. tit. sancti Stephani in Celio monte
presbiter card. sedis apostolicae legatus3 eidem H. ne illam terram reciperet uel >
teneret sub interminatione anathematis inhibuerit, eam nichilominus detinet et ]
reddere contradicit, allegans legem ab Anglicis introductam, quod uidelicet donatio
per quemquam Ibernicum religiosae domui facta non ualeat, postquam rem, que j
donatur, alicui Anglico rex Anglorum concedit, etiam si tempore, quo per Iberni-
cum donatio ipsa domui religiosae confertur, is4 qui facit donationem, in plena rei j
donatae possessione fuisse noscatur et eam possederit5 ab antiquo. Cum igitur
talis lex nec naturalis, nec scripti iuris contineat equitatem, discretioni uestrae
per ap. scripta mandamus, quatinus inquisita super his diligentius ueritate, non
obstante predicta lege, appellatione remota quod iustum fuerit, statuatis6.
2. Idem ep. Florentino. Per tuas nobis litteras — daturum. (1205.) Reg. Brequ- J
VIII, 162; Po. 2621. = c. 4. X. (3, 24.)
3. Idem R. Cedeburgen. et G. Briburgen. abbatib. et mag. I. rectori eccl. de
Bilchiale. Cum dilecti filii — adbibenda. (1204.) Reg. Brequ. VII, 28; Po. 2151. =•-
c. 6. X. (3, 24.)
tiib. III. Tit. XIV. 1) emptore: h; uenditione: 6 Brequ. 11,2,714; Po. 2519. 2) possiderent: acdgh
2) et uend. : deest: abgh 3) add. : tunc: Reg. 4) et is: h 5) possideret: acdgh
Tit. XVIII. 1) dat. VI. Kal. Iun. VIII. (1205.) Reg. 6) stat, facientes etc. : Reg.
Comp. III. Lib. III. Tit. XIX — XXIV. De regularibus et transeuntibus etc. 123
4. Idem ep. Helien. Pastoralis offitii — requirendus. (1204. )Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. = c. 7. X. (3, 24.)
5. Idem Florent, et Fesulan. epp. et archipresb. Pistorien. Inter dilectos —
generare. (1209.) Reg. Bal. XI, 270; Po. 3672. = c. 8. X. (3, 24.)
6. Idem ep. S. Andreae. Apostolicae sedis oraculum — prouideri. ( 1 207.) Reg. Bal. X, 45;
Po. 3077- = c. 9. X. (3, 24.)
TIT. XIX. DE TESTAMENTIS1.
1. Idem Altisiodor. ep. Cum tibi — intestatus. (1202.) Reg. Brequ. V, 40; Po. 1796. ==
c. 13. X. (3, 26.)
2. Idem C. (ynthio) S. Laurentii in Lucina presb. cardin. ap. sed. leg. Offitii —
concessae. (1209,) Reg. Bal. XI, 262; Po. 3660. = c. 14. X. (3, 26.)
3. Idem. Requisisti de iis — debet. Cf. ad cap. preced. = c. 15. X. (3, 26.)
TIT. XX. DE SUCCESSIONIBUS AB INTESTATO1.
Un. Idem Niuern. ep. Cum dilectus filius — imponatur. (1198.) Reg. Bal. I, 247;
Po. 252. = c. 3. X. (3, 27.)
TIT. XXI. DE SEPULTURIS.
1. Idem ep. Claremont. et abb. Maurien. (Mauziacensi et mag. Simoni archipr. de
Hermenco Claromont. dioc. : orig.) In nostra presentia — uniuersa. (1206.) Reg. Brequ. IX, 88;.
Po. 2806. = c. 10. X. (3, 28.)
2. Idem archiep. Turon. Ex parte parentum — defunctae. (1206.) Reg. Brequ. IX, 12;
Po. 2703. = c. 11. X. (3, 28.)
3. IdemNidros. archiep. Sacris est — celebris. (1200.) Po. H28. = c. 12. X. (3, 28.)
TIT. XXII. DE PAROCHIIS ET ALIIS PARO CHI ANIS.
Un. Idem Alberto capellano S. Mariae de Porta Rauennate Bononiens. Coram
dilecto filio — communimus. (1201.) Po. 1337. = c. 34. X. (1, 29.)
TIT. XXIII. DE DECIMIS1.
1. Idem Pistor, ep. A nobis tua — immunes. (1199.) Reg. Bal. II, 229; Po. 889. =
c. 24. X. (3, 30.)
2. Idem Vercellen. ep. Tua nobis fraternitas — indulgendum. (1199.) Reg. Bal. II, 2424
Po. 898. = c. 26. X. (3, 30.)
3. Idem abb. S. Columbanae Senon. Ex parte tua — uidetur. (1206.) Reg. Brequ.1
IX, 17; Po. 2708. = c. 27. X. (3, 30.)
4. Idem Biduacen. Episcopo1. Ex parte tua fuit propositum coram nobis,
quod quamplures laici tuae dioceseos decimas agrorum2, lanarum, fructuum et
feni ecclesiis et personis, quibus debent3, soluere contradicunt, ad sui excusatio¬
nem illud solummodo allegantes, quod nec in Beluacensi diocesi fuerunt4 huius-
modi decimae hactenus requisitae, nec in uicinis diocesibus5 requiruntur. Cum
igitur talis exceptio, imo potius excusatio in peccatis6 eos non debeat a decima¬
rum7 prestatione tueri, ut ipsos ad prefatas decimas ecclesiis et personis, quibus
debentur8, sine contradictione soluendas, possis per censuram ecclesiasticam ap¬
pellatione remota compellere, auctoritate apostolica9 indulgemus.
5. Idem Helien. ep. Pastoralis offitii — destruatur. (1204. ) Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. = c. 28. X. (3, 30.)
TIT. XXIV. DE REGULARIBUS ET1 TRANSEUNTIBUS AD
RELIGIONEM.
1. Idem ep. et capit. Targulens. (leg.: Tragurien.) Sicut tenor litterarum —
monachalem. (1198.) Po. 36. = c. 15. X. (3, 31.)
Lib. III. Tit. XIX. 1) add.: et ultimis uoluntati-
bus: Ic
Tit. XX. 1) intestatis : li
Tit. XXIII. 1) add. : et oblationibus: 5
4. 1) can. deest: acdg; Beluae, ep. dat. IX. Kal.Febr.
(1205.) Reg. Brequ. II, 2, 616; Po. 2389. 2) agnorum:
Reg. 3) debentur: ib. 4) fuerint: h 5) dare : h
6) predictis: h 7) add.: ipsarum: Reg . 8) debent: h
9) tibi presentium: Reg.
Tit. XXIY. 1) et \ deest: h
124 Comp. III. Lib. III. Tit. XXV — XXVIII. De religiosis domibus etc.
2. Idem Pisano archiep. Ad ap. sedem — remanere. (1198.) Reg. Bal. I, 455;
Ro. 434. = c. 16. X. (3, 31.) c. 13. X. (3, 32.)
3. Idem Ac 011. ep. Sicut nolis ex parte — allegari. (1198.) Reg. Bal. I, 517; Po. 502. ==
c. 17. X. (3, 31.)
4. Idem priori ;et conuentui Diuiolm. (leg. : Dunelmensibus. ) Licet quibusdam —
, alienus . (1206.) Reg. Brequ. IX, 62; Po. 2763. = c. 18. X. (3, 31.)
5. Idem Preposito et Conuentui Sereni montis1. Exposuisti nobis, fili
preposite, in nostra presentia constitutus, quod cum ecclesia uestra sit in excelsi
montis cacumine constituta et distet non modicum a locis illis, in quibus piscium
consueuit h abundantia inueniri, non potest uobis congrue in esu piscium prouideri,
propter quod humiliter postulas2 a nobis, ut uobis infra septa ecclesiae uestrae
uescendi carnibus licentiam preberemus, cum et necessitas postulet et utilitas hoc
requirat, quia sufficientiam piscium absque magnis expensis habere nequitis, et
abstinere tam a piscibus quam a carnibus grauissimum reputetis. Nos ergo3 ex
hoc deuotionem uestram in domino commendantes, quod sine speciali licentia
nostra consuetudinem ecclesiae uestrae infringere noluistis, presenti uobis pagina
taliter respondemus quod cum regula beati Augustini, quam estis professi, uobis
esum carnium non inhibeat, sed concedat, secundum tenorem regulae, nisi uoto
uos astrinxeritis speciali, ab esu carnium penitus abstinere, carnes certis et statutis
diebus dummodo sine scandalo fiat, de nostra licentia comedatis. Si autem id
fieri moderate concedimus, quod et regularis ordo seruetur illesus et uos hoc
uideamini non ad saturitatem sed necessitatem potius postulasse.
6. Idem prep. et dec. et scholast. de Miren. (?) Colon, dioces. Veniens ad ap. se¬
dem — remanere. (1205.) Reg Brequ. VIII, Tii;Po. 2555. = c. 19. X. (3, 31.)
7. Idem abb. de Affligeim et mag. R. personae eccl. de Tenis et Gileberto can.
Traiectensi. Consulti sumus — statuenda. (1204.) Reg. Brequ. VII, 66; Po. 2209. =
e. 20. X. (3, 31.)
TIT. XXV. DE CONVERSIONE CONIUGATORUM.
1. Idem Lugdun. archiep. Ex parte tua — exequatur. (1206.) Reg. Brequ. VIII, 195;
Po. 2651. = c. 14. X. (3, 32.)
2. Idem Rudin. ep. Constitutus in presentia — omittas. (1200.) Po. 1031. =5
c. 15. X. (3, 32.)
3. Idem Patau. ep. et abb. de Bouingardenberg Patau. dioc. Veniens ad pr e-
sentiam — repetendum. (1209.) Reg. Bal. XII, 13; Po. 3698. = c. 16. X. (3, 32.)
TIT. XXVI. DE VOTO ET VOTI REDEMPTIONE.
1. Idem Strigon. archiep. Non est uoii — mandatum. (1198.) Reg. Bal. I, 5;
Po. 14. = c. 5. X. (3, 33.)
2. Idem Andreae duci. Licet uniuersis - — deuoluendum. (1198.) Reg. Bal. I, 10;
Po. 4. = c. 6. X. (3, 33.)
3. IdemTrecen. ep. Magnae deuotionis — effectus. (1198.) Reg. Bal. I, 69; Po. 48. =
c- 7- X. (3, 33.)
4. Idem Cantuar. archiep. Quod super — inductis. (1200.) Po. 1 137. = c. 8. X. (3, 34.)
5. Idem Cantuar. archiep. Ex multa — iniunctus. = c. 9. X. (3, 34.)
TIT. XXVII. DE STATU MONACHORUM ET CANONICORUM
REGULARIUM.
1. Idem Ubaldo plebano S. Gauini. Quod dei — perfruaris. (1201.) Po. 1329. =
c. 5-X. (3, 35-)
2. Idem abb. et conuentui Sublacensib. Cum ad monasterium — indulgere. (1202.)
Reg. Brequ. V, 82; Po. 1734. = c. 6. X. (3, 35.)
TIT. XXVIII. DE RELIGIOSIS DOMIBUS UT EPISCOPIS
SINT SUBIECTAE.
1. Idem Constantinop. patriarchae. Inter quatuor — ordinari. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 140; Po. 2860. = c. 5. X. (3, 36.)
Lib. III. Tit. xxiy. 5. 1) dat.XL. Kal. April. V. (1202.) Reg. Brequ. II, 1, 71; Po. 1646. 2) postulabas;
Reg. 3) igitur; Reg.
Comp. III. Lib. III. Tit. XXIX— XXXIV. De baptismo et eius effectu. 125
2. Idem abb. et fratrib. Criptae ferratae. Constitutus in pr es entia — absolutam .
(1201.) Po. 1480. = c. 6. X. (3, 36.) c 7. X. (5, 37.)
TIT. XXIX. DE CAPELLIS CLERICORUM ET MONACHORUM.
Un. Idem archipresb. et clericis S. Ceciliae. Dilectus filius M. — imponentes .
(1201.) Po. 1523 = c. 2. X. (3, 37.)
TIT. XXX. DE IURE PATRONATUS.
1. Idem Rotomag. arcliiep. Per uestras — adiuuetur. (1198.) Reg. Bal. I, 264;
Po. 275. = c. 26. X. (3, 38.)
2. Idem Conuentr. ep. Cum propter discordias — patronatus. (1194.) Reg. Bal. I, 521;
Po. 569. = c. 27. X. (3, 38.)
3. Idem archidiac. cancell. et decano (S. Germani) Autissiodorensis (Parisius
commorantibus). Cum dilectus filius magister — imponendo. (1206.) Reg. Brequ. II, 2, 869;
Po. 2725. = c. 28. X. (3, 38.)
4. Idem Helien. ep. Pastoralis offitii ■ — deliquisse. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. = c. 29. X. (3, 38.)
5. Idem Aurien. ep. Postulasti per — assensu. (1209.) Reg. Bal. XI, 258; Po. 3635. =
c. 30. X. (3, 38.)
TIT. XXXI. DE DEDICATIONE ECCLESIARUM VEL ALTARIUM.
1. Idem Tornacen. ep. Tua fraternitas — licet. (1205.) Reg. Brequ. II, 2, 631; Po.
2403. = c. 2. X. (3, 40.)
2. IdemNidrosien. ep. Quod in dubiis — commisceri. (1198.) Reg. Bal. I, 381; Po.
390. = c. 3. X. (3, 40.)
3. Idem Compostellano archiep. Proposuisti nobis — benedictam. (1207.) Reg. Bal.
X, 75; Po. 3123. = c. 4. X. (3, 40.)
TIT. XXXII. DE IMMUNITATE ECCLESIARUM.
Un. Idem i 11. regi Conactiae. Inter alia — auferatur. (1200.) Reg. Brequ. III, 5j.
Po. 1141. = c. 6. X. (3, 49.)
TIT. XXXIII. DE CELEBRATIONE MISSARUM1 ET SACRAMENTO
EUCHARISTIAE ET AQUA QUE EXIVIT EX2 LATERE CHRISTI.
1. Idem Wigorn. ep. Consuluisti nos — celebrare. (1206.) Reg. Brequ. VIII, 20 ij
Po. 2668. = c. 3. X. (3, 41.)
2. Idem arcliiep. Brachar. Consilium nostrum — matutinis. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 3; Po. 2629. = c. 4. X. (3, 41.)
3. Idem Maurien.1 Episcopo. Ex parte tua. et infra. Postulasti preterea
edoceri, quibus uerbis pontifex Romanus utatur in eo loco canonis missae, in
quo sacerdos inferior dicit: „una cum papa nostro et antistite nostro “ cum idem
pro se uideatur orare, ac super se antistitem non habere. Ad quod deuotioni tuae
taliter respondemus, quod nos ibi dicimus: „una mecum indigno famulo tuo,“2 ubi
uerbis predictis utuntur alii sacerdotes.
4. Idem clericis S. Petri in Magdalon. Ex parte uestra — impediret. (1204. ) Reg.
Brequ. V, 121; Po. 2319. = c. 5. X. (3, 41.)
5. Idem I. quondam archiep. Lugdun. Cum Martae — Deum. (1202.) Reg. Brequ.
V, 121; Po. 1779. = c. 6. X. (3, 41.)
6. Idem rectoribus Rom. fraternitatis. De homine — astringat. (1208.) Reg. Bal.
XI, 146; Po. 3503. = c. 7. X. (3, 41.)
7. Idem F errar. ep. In quadam nostra — elucerent. (1209. )Reg. Bal. XII, 7; Po. 3684. =
c. 8. X. (3, 41.)
TIT. XXXIV. DE BAPTISMO ET EIUS EFFECTU.
1. Idem. Maiores ecclesiae — obsistentem. (1201.) Po. 1479. = c. 3. X. (3, 42.)
2. Idem Meten. ep. Debitum offitii — referatur. (1206.) Reg. Brequ. IX, 159; Po.
2875. =c. 4. X. (3, 42.)
L i b. III. T i t. XXXIII. 1) missae : h 2) de : cgh
3. 1) Auriensi: b 2) tuo: deest: dgh
126 Comp. III. Lib. IV. Tit. I. De sponsalibus et matrimonio.
3. Idem Nidros. archiep. Non ut apponeres — omissum. (1206.) Reg. Brequ. IX, 5;
Po. 2696. = c. 5. X. (3, 42.)
TIT. XXXV. DE OBSERVANTIA IEIUNIORUM.
1. Idem clericis S. Petri in. Magdalon. Ex parte uestra — ieiunari. (1204.) Reg.
'Brequ. VII, 150; Po. 2319. = c. 1. X. (3, 46.)
2. Idem Brachar. archiep. Consilium nostrum — euitetur. (1206.) Reg. Brequ. IX, 3;
Po. 2692. = c. 2. X. (3, 46.)
TIT. XXXVI. DE PURIFICATIONE POST PARTUM.
Un. Idem Armaclian. archiep. Volens fraternitas — improbandam. (1198.) Reg.
Bal. I, 63; Po. 517. = c. un. X. (3, 47.)
TIT. XXXVII. DE CENSIBUS ET1 EXACTIONIBUS ET
PROCURATIONIBUS.
1. Idem abb. et conuentui Bellaeuillae. Quanto creatori — expensarum. (1198.) -
Reg. Bal. I, 135; Po. 143. = c. 16. X. (3, 39.)
2. Idem primicerio et clero Mediol. Cum instantia — compellantur. (1199.) Reg.
Bal. I, 568; Po. 603. = c. 17. X. (3, 39.)
3. Idem Zamorensi et Salamant. epp. Ex parte uenerabilis — inhiare. (1206. ) Reg.
Brequ. IX, 32; Po 2724. == c. 18. X. (3, 39.)
4. Idem Cesaraugust. ep. Cum olim — expresse. (1206.) Reg. Brequ. IX, 143; Po.
2864. = c. 19. X. (3, 39.)
5. Idem Spolet. ep. Olim causam — condempnamus. (1200.) Po. 1207. = c. 20. X.(3, 39.)
6. Idem priori S. Stephani. Cum uenerabilis — presumat. (1204. ) Reg. Brequ. VII,
27; Po. 2146. =c. 21. X. (3, 39.)
7. Idem. Super eo — obseruatur. Compostell. archiep. (1207.) Reg. Bal. X, 76; Po..
3124. = c. 22. X. (3, 39.)
TIT. XXXVIII. NE CLERICI VEL MONACHI SECULARIBUS
NEGOTIIS SE IMMISCEANT.
1. Idem Magistro et fratribus militiae templi in Italia constitutis. Cum de¬
putati — inhibemus. (1206. ) Reg. Brequ. IX, 50; Po. 2740. = c. 16. X. (2, 1.)
2. Idem Spolet. archiep. Suam ad nos — diffinitum. (1207.) Reg. Brequ. IX, 212;
Po. 2977. = c. 9. X. (5, 37.)
3. Innoc. Compostellano archiep. Ex parte tua — expressum. (1206. ) Reg. Brequ.
IX,3o;Po. 2712. =cP 2. X. (1,37.)
LIBER QUARTUS.
TIT. I. DE SPONSALIBUS ET MATRIMONIO1.
1. Idem Ferent, ep. Sicut ex litteris — contracta. (1198.) Reg. Bal. I, 29; Po. 24. =
■c. 22. X. (4, 1.)
2. Idem Marsicano Episcopo1. Significasti nobis per litteras tuas, quod,
cum B. uir O. mulierem prius carnaliter cognitam desponsasset, eam2 postmodum
non cognouit, immo ipsa ad partes alias transeunte, sibi aliam copulauit, ex qua
filios et filias iam suscepit. Verum3, quia eadem O. ad te reuersa uel uirum
ipsum sibi restitui postulat uel alii4 dari licentiam contrahendi, et tu quid super
his fieri debeat, nostris queris litteris edoceri, fraternitati tuae taliter responde¬
mus, quod si dictus uir eam per uerba de presenti desponsauit5, ad eam cogendus
Lib. in. Tit. XXXVII. 1) et : deest: adgli Po. 22. 2) et eam: li 3) Unde: h 4) al. : deesi:
Lib. IV. Tit. I. 1) matrimoniis : h ~ abc 5) desponsauerit: acd
2. 1) dat. vm. Kal. Mart. (1198.) Reg. Bal. I, 48 ; ,
Comp. III. Lib. IV. Tit. II — IX. De eo qui cognouit consanguineam etc. 127
est de iure redire. Quod si forsan in desponsatione ipsius uerbis usus est de
futuro, imposita utique penitentia de fide mentita, mulieri eidem nubendi, cui
uoluerit in domino, tribuas liberam facultatem.
3. Idem Arelat. ep. Cum apud sedem — declarare. (1198.) Reg. Bal. I, 333; Po. 329. =
c. 23. X. (4, 1.)
4. Idem ep. Vercellen. Dilectus filius R. — separare. (1205.) Reg. Brequ. VIII, 168;
Po. 2634. = c. 24. X. (4, 1.)
5. Idem Brixien. ep. Tuae fraternitatis — consentire. (1206.) Reg. Brequ. VIII, 189;
Po. 2656. = c. 25. X. (4, 1.)
TIT. II. DE DESPONSATIONE IMPUBERUM.
1. Idem Corrado et Petro quondam filiis Malabranchae. Ad dissoluendum —
carere. (1198.) Reg. Bal. I, 325; Po. 535. = c. 13. X. (4, 2.)
2. Idem ep. Halberstadiensi. Tuae nobis — obsistat. (1206.) Reg. Bal. I, 32S;
Po. 2775. =c. 14. X. (4, 2.)
TIT. III. DE SPONSA DUORUM.
Un. Idem Mu t in. ep. Tuas dudum — irritari. (1200.) Po. 1238. = c. 5. X. (4, 4.)
TIT. IV. DE CONDITIONIBUS APPOSITIS IN DESPONSATIONE1.
Un. Idem Marsicano ep. Per tuas nobis — curauissent. (1203.) Reg. Brequ. VI, 119;
Po. 1968. = c. 6. X. (4, 5.)
TIT. V. QUI VOVENTES MATRIMONIUM CONTRAHERE
POSSUNT.
Un. Idem Ulixbon. et Colimbr. epp. Insinuante I. — cobercere. (1199.) Reg. Bal.
II, 232; Po. 884. = c. 7. X. (4, 6.)
TIT. VI. DE EO QUI DUXIT IN MATRIMONIUM EAM QUAM
PRIUS POLLUIT PER ADULTERIUM.
1. Idem capit. Spoletano, Significastis nobis — impensurus. (1198. ) Reg. Bal. I, 102;
Po. 106. = c. 6. X. (4, 7.)
2. Idem Messan. capit. Veniens ad presentiam — molestari. (1209.) Reg. Bal. XI, 277;
Po. 1209. == c- 7- X. (4, 7.)
TIT. VII. DE CONIUGIO SERVORUM ET DISPARI1
CONDITIONE.
Un. Idem Ratzeburg. ep. Ad nostram noueris — facultatem. (1200.) Po. 1356. =
c. 4. X. (4, 9.)
TIT. VIII. DE COGNATIONE SPIRITUALI.
1. Idem ep. Lincon. et decano de Huntedune. (Hunteaon: orig.) Veniens ad ap. —
ualeamus. (1198.) Reg. Bal. I, 380; Po. 3880. = c. 6. X. (4, 11.)
2. Idem mag. S. de Melun. can. Hereford. Tua nos duxit — nunciare. (1202.) Reg.
Brequ. V, 7; Po. 1638. = c. 7. X. (4, 11.)
TIT IX. DE EO QUI COGNOVIT CONSANGUINEAM UXORIS
SUAE VEL SPONSAE.
1. Idem prepos. S. Mariae Magdeburg. Discretionem tuam — distinguendum.
Po. 1182. = c. 6. X. (4, 13.)
2. Idem Bisuntino archiep. Fraternitati tuae — polluisse. (1203.) Reg. Brequ. VI, 72;
Po. 1906. = c. 7. X. (4, 13.)
3. Idem ep. Gradensi. (Gerundensi: orig.) Ex litteris tuae — timeatur. (1203.) Reg.
Brequ. VI, 92; Po. 1942. === c. 8. X. (4, 13.)
4. Idem ep. Gualburg. (Salesburgen. : orig.) Veniens ad apostolicam — utraque. (1203.)
Reg. Brequ. VI, 154; Po. 2000. = c. 9. X. (4, 13.)
Lib. IV. Tit. IV. 1) desponsationibus: h
Tit. VII. 1) impari : h
128 Comp. III. Lib. IV. Tit. X — XIII. Qui matrimonium accusare possunt etc.
TIT. X. DE CONSANGUINITATE ET AFFINITATE ET1
PUBLICAE HONESTATIS IUSTITIA.
1. Idem archiep. et capit. Tirensib. De infidelibus — eos. (1198.) Reg. Bal. I, 514;
Po. 507. = c. 4. X. (4, 14.)
2. Idem Rosanen. archiep. Quod super bis — corruptela. (1199.) Reg. Bal. II, 261;
Po. 919. = c. 5. X. (4, 14.) .
3. Idem ep. Brixiensi. Tuae fraternitatis — priuari. (1206.) Reg. Brequ. VIII, 189;
Po. 2656. = c. 10. X. (4, 13.)
4. Idem Lugdunen. Archiepiscopo1. Tuae discretionis prudentiam, et
infra 2. Ceterum in quarta, quam nobis consultationem fecisti, quid tibi faciendum
existat, de hiis qui matrimonio iam contracto soboleque suscepta in VI. consan¬
guinitatis gradu inuenti fuerint se adinuicem attinere, taliter respondemus, quod |
cum3 uideris expedire, dissimulare4 poteris taliter5 copulatos, maxime qui diu
pacifice commanserunt.
TIT. XI. DE IMPOTENTIA COEUNDI.
Un. Idem ep. Altissiodoren. Fraternitatis tuae — obseruari. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 104; Po. 2836. = c. 6. X. (4, 15.)
TIT. XII. QUI FILII SINT1 LEGITIMI.
1. Idem ep. Hidruntin. Per tuas nobis — obseruari . (1198.) Reg. Bal. I, 322;
Po. 338. = c. 12. X. (4, 17.)
2. Idem nobili uiro W. Montis Pesulani. Per uenerabilem fratrem — exbiberi.
(1202.) Reg. Brequ. V, 128; Po. 1794. = c. 13. X. (4, 17.)
3. Idem Henrico et Vitali canon. Beneuent. Ex tenore litterarum — processuri.
(1205.) Reg. Brequ. VIII, 41; Po. 2593. = c. 14. X. (4, 17.)
4. Idem ep. Tiberiadensi. Gaudemus — reputari. (1201.) Po. 1325. = c. 15. X. (4, 17.) j
TIT. XIII. QUI MATRIMONIUM ACCUSARE POSSUNT VEL1
CONTRARIO TESTIFICARI.
1. Idem Bituricen. Archiepiscopo1. Veniens ad apostolicam sedem |
dilectus filius noster nobilis uir de Calumagum2 fideli nobis relatione monstrauit, |
qualiter matrimonium, quod inter eum et dilectam in Christo filiam Dionisiam uxo- j
rem suam contractum extiterat3, coram bonae memoriae predecessore tuo fuerat4
accusatum, qualiter etiam super accusatione processum fuerit5 litteras6 tam confirma¬
tionis, quam compromissionis7, que a felicis recordationis C. papa predecessore nostro j
super hoc diuersis temporibus emanarant, nobis exposuit8, et contra latam senten-
tiam rationes plurimas allegans9, proponens preterea, quod circa quindecim annos |
cum predicta uxore sua cum10 bona uoluntate11 permanserat et quinque liberos '
Lib. IY. Tit. X. 1) et publica honestate: ag; et
. . . iust. : deest: bcd
4. 1) dat. YI. Id. Non. Y. (1202.) Reg. Brequ. n, 1,
171. Po. 1752. 2) hoc loco desiderantur : in Domino
commendamus, quod in talento tibi commisso super¬
lucrari laboras, durum illum exactorem attendens, qui
non tantum in sortem suum conuenit debitorem, uerum
etiam in usuras. In sollicitudine igitur tibi commissa
prouidus et attentus, super quibusdam articulis aposto-
licae sedis prouidentiam implorasti proponens, quod
quidam homines tibi subiecti, quam sepius propter
ebrietatem, cuius pessimus usus in illis partibus inoleuit,
manus iniiciunt in clericos uiolentas, quosdam leuius
aliosque grauius offendentes; unde quidam illorum
propter inopiam, quidam propter senectutem siue de¬
bilitatem, alii uero propter difficultatem itineris, et non¬
nulli propter guerras et inimicorum insidias, sedem
apostolicam adire non possunt, super quo plurimis tibi
commissis times imminere periculum animarum. Nos
autem de tua discretione gerentes fiduciam pleniorem,
auctoritate tibi presentium indulgemus, ut eis qui leui
offensa manus iniecerint in clericos uiolentas, et prop¬
ter occasiones predictas non potuerint apostolicam
sedem adire, iuxta formam ecclesiae beneficium abso¬
lutionis impendas, ita quod ab illis iniuriam passis con¬
grue satisfiat, itineris labore redempto per opera pieta¬
tis; ceteros autem ad sedem apostolicam absoluendos
non differas destinare. Super eo uero quod nobis signi¬
ficare curasti, uidelicet, quod incidentibus in canonem
latae sententiae contra prohibitionem tuam indifferenter
ab amicis communicatur et cognatis eorum, unde quam-
plures propter participationem ipsorum labem excom¬
municationis incurrunt, presentium tibi auctoritate
concedimus, ut, ab illis sufficienti cautione recepta, quod
nostris debeant parere mandatis, eos ad communionem
restituas, ita quod in termino competenti quem illis se¬
cundum tuam industriam prefigi uolumus et mandamus,
ad ecclesiam Romanam accedant, apostolicum recepturi
mandatum, ad quam si uenire neglexerint, eos in sen¬
tentiam pristiniam, nullius contradictione uel appella¬
tione obstante, reducas, et facias eos ab omnibus tam¬
quam excommunicatos arctius euitari, donec cum litte¬
ris tuis ad apostolicam sedem pro beneficio absolutionis
accedant: Reg. 3)si: abd 4)etdiss. :h 5)circatal.:5^.
Tit. XII. 1) sunt : h
Tit. XIII. 1) uel ... test. : deest: bd; contra illud : ag
Tit. XIII. 1. 1) can. deest: acd; dat. II. Non. lan.
Y. (1202.) Reg. Bal. Y, 51 ; Po. 1696.: 2) Andreas de
Caluiniaco : Reg. 3) exstitit : h 4) fuerit : Reg. 5) pro¬
cesserit :h 6) add. : quoque : Reg. 7) commissionis :
Reg. 8) exhibuit: Reg. 9) allegauit: Reg. 10) in:
Reg. 11) nouitate : h
Comp. III. Lib. IV. Tit. XIV. XV. De dote post diuortium restituenda.
129
susceperat ex eadem12. Quia13 uero ingressus ecclesiae sibi fuerat interdictus,
nos14 recepta secundum formam ecclesiae cautione, ab interdicto fecimus eundem
absolui, fraternitati tuae de communi fratrum nostrorum consensu per ap. scripta
mandantes, quatinus cum negotium ipsum ad sedem apostolicam sit transla¬
tum, tu eum, sententia non obstante, super ipso matrimonio non molestes, nec per-
Imittas ab ullo molestari, sed si quis contra matrimonium aliquid duxerit propo¬
nendum, illud referas15 ad apostolicam sedem, ut16 quia contra17.
2. Idem Episcopo Urb eu en et ano1. Per tuas nobis litteras intimasti, quod
pum causa, que inter Iacobum militem de Castro plebis et M. mulierem super
[matrimonio uertebatur, ad nos per appellationem delatam tibi commisimus2 termi-
Inandam, miles ipse, qui matrimonium accusabat, quod3 eandem mulierem con¬
tingeret in quarto et quinto consanguinitatis gradu probauit, mulier uero per testes
sufficienter ostendit, quod matrimonialiter per X. et VIII. annos et ultra cohabitarat
militi memorato et ad minus tres filios susceperat ex eadem4. Unde secundum
decretalem bonae memoriae Alexandri papae predecessoris nostri5 se dicebat ab
eo non debere occasione huiusmodi separari. Licet autem utraque partium in¬
stanter sententiam postularet, noluisti tamen annuere postulatis, sed nos duxisti
super hoc humiliter consulendos, cum decretalis illa contradicere antiquis canonibus
uideretur. Nos igitur eam coram nobis perlegi facientes, ex eius tenore con-
iecimus, quod in eo casu intelligitur illa decretalis, in quo nondum est lis coram
iudice contestata, cum dicatur ibidem, quod si aliquis ducit6 mulierem7 in facie
ecclesiae et longo tempore cohabitando8 eidem, non debet ad accusationem ad¬
mitti, nisi aliae ydoneae personae suspicione carentes appareant, que uelint et
ualeant legitime matrimonium accusare, sed nec eadem debent admitti, si uir et
mulier per XX.9 uel XVIII. annos insimul sine questione manserunt. Ecce hic
dicitur, quod ad accusationem non sunt personae huiusmodi simpliciter admit¬
tendae. Unde sicut premisimus, tunc habet locum huiusmodi decretalis, cum non¬
dum accusatio contra matrimonium 10 est admissa. Tunc enim ecclesia propter
diuturnitatem temporis quodammodo dispensando dissimulat et dissimulando
dispensat. Verum11 ubi12 pars, cui competit, uti neglexerit illius beneficio de¬
cretalis, si post legitimam litis contestationem partes produxerint testes suos, et
depositionibus publicatis fuerit renuntiatum utrimque, nec13 iam restat nisi sen¬
tentia proferenda, non uidemus, quod iudex causam propositam in sua presentia
et discussam secundum ueteres canones non debeat terminare, maxime cum utra¬
que uel altera pars14 institerit, ut sententia proferatur.
3. Idem archiep. preposito et priori S. Mariae de Albano (Albario: orig.) Ianuen.
Significante M. — imponatis. (1204.) Reg. Brequ. VII, 92; Po. 2241. = c. 5. X. (4, 18.)
TIT. XIV. DE DIVORTIIS.
1. Idem Ferrar. ep. Quanto te magis — cogatur. (1199.) Reg. Bal. II, 50; Po. 684. ==
c. 7. X. (4, 19.)
2. Idem Tiberiaden. ep. Gaudemus in domino — fornicata. (1201.) Po. 1325.==
c. 8. X. (4, 19.)
3. Idem Liuon. ep. et qui cum ipso sunt fratrib. Deus qui — dimittantur. (1201.)
Po. 1323. = c. 9. X. (4, 19.)
TIT. XV. DE DOTE1 POST DIVORTIUM RESTITUENDA.
1. Idem Compostellano archiep. et uniuersis epp. in regno Legionensi con¬
stitutis. Etsi necesse — explicandam. (1199.) Reg. Bal. II, 75; Po. 716. = c. 5. X. (4, 20.)
2. Idem archidiac. S. Andreae de Scotia. Nuper a nobis — sanctiones. (1200.)
Po. 1139. = c. 6. X. (4, 20.)
Lib. IV. Tit. XIII. 1. 12) eodem: h 13) Quod: h
14) et nos : Reg. 15) referat : Reg. 16) et: Reg. 17) c.
coniugium etc. : Reg.
2. 1) dat. XII. Kal. April. VIII. (1205.) Reg. Brequ.
II, 2,644; Po. 2450. 2) commiserimus : Reg. 3) quia: ag
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
4) eodem: Reg. 5) cf. c. 2. (4, 19) Comp. I. 6) duxerit:
acdgh ; duxit : Reg. 7) aliquam : acdgh 8) cohabitauit :
Reg. 9) XV. :h 10) cont. mat. : deest: adg 11) Unde: h
12) nisi : abdgh 13) quia nec : acdgh 14) pars : deest: Reg.
Tit. XV. 1) dote amittenda uel: dh
9
130
Comp. III. Lib. V. Tit. I — IV. De hereticis.
3. Idem archiep. et C. archidiac. Ianuen. Per uestr as nobis litteras — incurrat.
(1206.) Reg. Brequ. IX, 13; Po. 2706. = c. 7. X. (4, 20.)
TIT. XVI. DE SECUNDIS NUPTIIS.
Un. Idem P. nobili mulieri. Cum secundum apostolum — facultatem. (1201.) Po.
1339- =c. 5- X. (4, 21.)
LIBER QUINTUS.
TIT. I. DE ACCUSATIONIBUS1 ET DENUNTIATIONIBUS
ET INQUISITIONIBUS.
1. Idem Bisuntino archiep. Licet in B. Petro — committendam. (1198.) Reg. Bal.
I, 277; Po. 273. = c. 14. X. (5, 1.)
2. Idem Salceburg. archiep. Veniens ad apostolicam — indicentes, cf. Po. 1673. =
c. 15. X. (5, 1.)
3. Idem priori S. Fridiani et mag. B. canonico Pisano. Super his — ueritati.
(1203.) Reg. Brequ. V, 153; Po. 1824. = c. 16. X. (5, 1.) c. 8. X. (2, 21.)
4. Idem Vercellensi ep. et abb. de Tileto. Qualiter et quando — intendatis. (1206.)
Reg. Brequ. VIII, 20; Po. 2672. = c. 17. X. (2, 1.) c. 17. (5, 1.)
5. Idem Arelat. archiep. et Vallis magnae abbati. Cum dilecti filii — remoneatis.
(1205.) Reg. Brequ. VIII, 76; Po. 2516. = c. 18. X. (5, 1.)
6. Idem archiep. Terracon. et abb. S. Mariae de Populeto et archidiac.
Barchinon. (Terracon. dioc. : orig.) Cum oporteat — indicatis. (1206.) Reg. Brequ. IX, 160;
Po. 2876. = c. 19. X. (5, 1.)
7. Idem Zamor. Secobiensi et Abulensi epp. Cum dilectus filius — prelatorum,
(1207.) Reg. Bal. X, 58; Po. 3100. = c. 2. X. (5, 2.)
TIT. II. DE SIMONIA.
1. Idem abb. de Iugo Dei et priori de Silia. Suam nobis — infligatis. (1198.) Reg.
Bal. I, 220; Po. 234. = c. 29. X. (5, 3.)
2. Idem Cantuar. archiep. Dilectus filius — obseruare. (1201.) Po. 1403. —
c. 30. X. (5, 3.)
3. Idem priori S. Victoris et magg. I. Bonon. et Z. Modie, canonicis. Licet
Heli — suffragari. (1199.) Reg. Bal. II, 260; Po. 888. = c. 31. X. (5, 3.)
4. Idem. Per tuas nobis — cessit. Mag. Roberto. (1204.) Reg. Brequ. VI, 244;
Po. 2134. = c. 32. X. (5, 3.)
5. Idem abb. Gemblacensi. Sicut nobis tuis — feriendi. (1199.) Reg. Bal. II, 172;
Po. 820. = c. 33. X. (5, 3.)
6. Idem decano Beluacen. Tua nos duxit — iudicantur. (1207.) Reg. Bal. X, 169;
Po. 3235. = c. 34. X. (5, 3.)
7. Idem priori Cartusien. Per tuas nobis litteras — ministrare. (1198—1209.)
Po. 3870. = c. 35. X. (5, 3.)
TIT. III. DE IUDEIS.
Un. Idem archiep. Senon. et ep. Parisien. Etsi Iudeos — exercere. (1205.) Reg.
Brequ. VIII, 121; Po. 2565. = c. 13. X. (5, 6.)
TIT. IV. DE HERETICIS.
1. Idem. Vergentis in — dampnatorum. Clero et pop. Viterbiensi. (1199.) Reg. Bal.
II, i; Po. 643. = c. 10. X. (5, 7.)
2. Idem ili. regi Aragoniae. Si aduersus nos — statutum. (1205.) Reg. Brequ.
VIII, 85; Po. 2532. = c. 11. X. (5, 7.)
3. Idem uniuersis Christi fidelibus tam in urbe Metensi quam in eius diocesi
constitutis. Cum ex iniuncto — inuiti. (1199.) Reg. Bal. II, 141; Po. 780. = c. 12. X. (5,7.)
Lib. Y. Tit. I. 1) et ... inquis. : deest: aedg
Comp. III. Lib. V. Tit. V — X. De usuris. 131
TIT. V. DE SCISMATICIS ET ORDINATIS AB EIS.
Un. Idem Bisuntino archiep. Fraternitati tuae — dispensandi. (1203.) Reg. Brequ.
VI, 72; Po. 1906. = c. 2. X. (5, 8.)
TIT. VI. DE APOSTATIS.
Un. Idem. Tuae fraternitatis — exhibere. Ierosolimit. patr. (1207.) Reg. Brequ. IX, 254;
Po. 2994. = c. 3. X. (5, 9.)
TIT. VII. DE HOMICIDIO.
1. Idem ep. Lincon. Dilectus filius — celebrare. (1200.) Reg. Brequ. III, 19;
Po. 1158. = c. 13. X. (5, 12.)
2. Idem Meten. ep. Ex litteris tuae — promoueri. (1200.) Reg. Brequ. III, 34;
Po. 1167. = c. 14. X. (5, 12.)
3. Idem. Ex litteris tuae — sacerdotis. Halberstad. ep. (1206.) Reg. Brequ. IX, 42;
Po. 2737. = c. 15. X. (5, 12.)
4. Idem ep. Paduano. Significasti nobis — promoueri. (1201.) Po. 1328. =
c. 16. X. (5, 12.)
5. Idem Episcopo Zamoren.1 Ex parte tua nostris est auribus intimatum,
quod cum quidam puer quendam canem percuteret, alter puer, cuius erat canis,
illum in facie manu percussit, qui percusserat canem eius2, sed cum ille fustem
arriperet, ut repercuteret illum, a quo fuerat ipse percussus3 et ambo fustem
tenerent hinc inde, pater illius, qui canem percusserat, superuenit, ut filium4 casti¬
garet. Pueri uero in fugam conuersi fustem, quem tenebant adinuicem, dimiserunt,
et cum per aliquantulum spatium essent ab eodem iam5 loco remoti, iam dictus
pater unius in fustem illum taliter incidit, quod per unum oculum casu inopinato
fustis intrauit, ex quo cerebro statim emisso, de medio est sublatus. Postmodum
autem puer, qui canem percusserat, habitum religionis assumpsit et cum ad ordines
recipiendos accederet, per eius et aliorum multorum confessionem questio incidit
huius facti, que tibi tantum dubitationis induxit, quod nos consulere uoluisti, utrum
hoc facto non impediente ad sacros ordines ualeat promoueri. Nos igitur fraterni¬
tati tuae taliter super hoc6 respondemus, quod ex premissis puerum illum non
credimus ita esse culpabilem, ut eius ordinatio de iure ualeat impediri.
TIT. VIII. DE ADULTERIIS.
1. Idem Turon. archiep. Intelleximus per — postponas. (1208.) Reg. Bal. XI, 70;
Po. 3387. = c. 6. X. (5, 16.)
2. Idem ep. Ambian. Tua fraternitas — declinare. (1208.) Reg. Bal. XI, 101;
Po. 3442. = c. 7. X. (5, 16.)
TIT. IX. DE RAPTORIBUS.
Un. Idem ep. Cracouiens. (?) Accedens ad — personae. (1200.) Po. 1066. =
c. 7. X. (5, 17.) c. 24. X. (3, 5.)
TIT. X. DE USURIS.
1. Idem epp. et aliis eccl. prelatis in regno Franciae constitut. Quam pernicio¬
sum — tueri. (1198.) Reg. Bal. I, 399; Po. 401. = c. 11. X. (5, 19.)
2. Idem Narbon. archiep. et suffragan. eius, comitib. et baronib. et uniuerso
populo in Narb. prouincia constitut. Per miserabilem — denegari. (1198.) Reg. Bal.
I, 336; Po. 374- = c. 12. X. (5, 19.)
3. Idem Mutin. ep. Tuas dudum — molestari. (1200.) Po. 1070. = c. 13. X. (5, 19.)
4. Idem. Quia frustra — audiatur. Archidiac. et abb. S. Faustini Brixiensib. (1207.) Reg.
Brequ, II, 2, 710; Po. 2521. = c. 14. X. (5, 19.)
5. Idem Altissiodoren. (leg. : Autiss.) ep. Cum in diocesi — exercere. (1207.) Reg.
Bal. X, 61; Po. 3105. = c. 15. X. (5, 19.)
Lib. Y. Tit. VII. 5. 1) dat. XII. Kal. Inn. VII.
(1204.) Reg. Brequ. II, 2, 499. Po. 2215. 2) eiusdem: dh
3) repercussus : h 4) fil. suum: bh 5) iam: deest: gh
6) sup. hoc: deest: adgh
9*
132
Comp. III. Lib. V. Tit. XI — XVI. De priuilegiis et indulgentiis.
TIT. XI. DE FALSARIIS1.
1. Idem. Dura sepe — generare. W. Remenen. archiep. S. Sabinae card. et suffrag. eius.
(1198.) Reg. Bal. I, 235; Po. 202. = c. 4. X. (5, 20.)
2. Idem archiep. et archipresb. et can. Mediolan. Licet ad regimen — depressa.
(1198.) Reg. Bal. I, 349; Po. 365. = c. 5. X. (5, 20.)
3. Idem Antiuaren. ep. Quam graui pena — admittas. (1200.) Reg. Brequ. III, 37;
Po. 1184. = c. 6. X. (5, 20.)
4. Idem. Ad falsariorum — obseruandum. (1201.) Po. 1276. = c. 7. X. (5, 20.)
TIT. XII. DE CLERICO EXCOMMUNICATO VEL1 INTERDICTO
MINISTRANTE2 VEL BENEFICIUM REPETENTE3.
1. Idem Herbipolen. capit. Illud dominus — infligendam. H. electo et capit. Hildes-
heimens. (1200.) Po. 1002. = c. 5. X. (5, 27.)
2. Idem Bisunt. archiep. Fraternitati tuae — spoliare. (1203.) Reg. Brequ. VI, 72;
Po. 1906. = c. 6. X. (5, 27.)
3. Idem maiori decano et priori Colon. Postulasti per sedem — recludendi. (1207.)
Reg. Bal. X, 62; Po. 3101. = c. 7. X. (5, 27.)
TIT. XIII. DE CLERICO PER SALTUM PROMOTO.
Un. Idem Olomucen. ep. Tuae nobis litterae — sacerdotis. (1205.) Reg. Brequ. VII, 192;
Po. 2381. = c. un. X. (5, 29.)
TIT. XIV. DE EXCESSIBUS PRELATORUM IN1 SUBDITIS.
1. Idem Cantuar. archiep. In tantum peccatis — quantitatem. (1199.) Reg. Bal. s
II, 104; Po. 750. = c. 36. X. (5, 3.)
2. Idem archipresb. S. Andreae de Pallian. Quam sit graue — maritale. (1198.)
Reg. Bal. I, 143; Po. 164. = c. 9. X. (5, 31.)
3. Idem ep. Plyporiensi et abb. de Tilieto uisitatorib. Lombardiae. Ex litteris \
uestris — prouideri. (1208.) Reg. Bal. XI, 187; Po. 3064. = c. 10. X. (5, 31.)
4. Idem archiep. et maior, monasterii et S. Iuliani abbatib. Turonensib. Inter j
dilectos filios — assignetis. (1209.) Reg. Bal. XI, 264; Po. 3662. = c. 11. X. (5, 31.)
TIT. XV.
DE NOVI OPERIS NUNTIATIONE.
I
I
Un. Idem Cantuar. archiep. Cum ex iniuncto — expiari. (1198.) Reg. Bal. I, 432; I
Po. 440. = c. 2. X. (5, 32.)
TIT. XVI. DE PRIVILEGIIS ET1 INDULGENTIIS.
1. Idem archiep. Lundensi. Tuarum nos tenor — compellas. (1198.) Reg. Bal. I, 450; j
Po. 468. = c. 11. X. (5, 33.)
2. Idem R. abb. et conuentui S. Petri Eugubin. Cum olim essemus — extitisse.
(1199.) Reg. Bal. II, 79; Po. 720. = c. 12. X. (5, 33.)
3. Idem Catalaunensi electo et abb. trium fontium. Ex parte abbatissae — j
uelimus. (1203.) Reg. Brequ. V, 137; Po. 1803. = c. 13. X. (5, 33.)
4. Idem Colubriensi (Colimbriensi) ep. Cum olim ad ap. — confirmamus. (1203.) Reg. j
Brequ. VI, 109; Po. 1951. = c. 14. X. (5, 33.)
5. Idem ep. et mag. G. Lemouic. Accedentibus ad presentiam — obseruari. (1206.)
Reg. Brequ. IX, 111; Po. 2834. = c. 15. X. (5, 33.)
6. Idem. Cum capella — prosequaris. Ep. Lingon. (1206.) Reg. Brequ. IX, 265;
Po. 3012. = c. 16. X. (5, 33.)
7. Idem abb. et conuentui Eueshamen. cenobii. Ex ore sedentis — contentus.
(1206.) Reg. Brequ. VIII, 204; Po. 2660. = c. 17. X. (5, 33.)
8. Idem Auson. ep. Ex parte tua fuit — subtrahuntur. (1204.) Reg. Brequ. VII, 1 7 7 ;
Po. 2342. = c. 18. X. (5, 33.)
9. Idem Helien. ep. Pastoralis offitii — derogari. (1204.) Reg. Brequ. VII, 169;
Po. 2350. =.c. 19. X. (5, 33.)
Lib. V. Tit. XI. 1) de crimine falsi: bg
Tit. XII. 1) uel interd. : deest: dg 2) minist. . . .
rep.: deest: b; uel . . . rep. : deest: d 3) recipiente: ag
Tit. XIY. 1) et subditorum: dbg; et contrario: d
Tit. XVI. 1) et indulg. : deest: bc
Comp. III. Lib. V. Tit. XVII — XXL De sententia excommunicationis. 133
1
TIT. XVII. DE PURGATIONE CANONICA.
1. Idem Senon. archiep. Inter sollicitudines — omittas. (1199.) Reg. Bal. II, 63;
Po. 693. = c. 10. X. (5, 34.)
2. Idem abb. S. Dionisii et priori S. Martini de Campis et I. mag. scholar.
[Aurelian. Cum dilectus — honestae. (1202.) Reg. Brequ. V, 12; Po. 1648. = c. 11. X. (5, 34.)
3. Idem. Cum in iuuentute — purgare. Cenadiensi ep. et abb. de Cikedor. (1206. ) Reg.
Brequ. IX, 113; Po. 2837. = c. 12. X. (3, 34.)
4. Idem Tirensi archiep. De testibus — purgatur. (1199.) Reg. Bal. I, 513;
Po. 554- = c. 13. X. (5, 34.)
5. Idem Florenti n. ep. Accedens ad presentiam — promonendum.
[ Brequ. IX, 256; Po. 3001. = c. 14. X. (5, 34.)
6. Idem abb. Argensi et mag. C. scholastico Cariensi et de Valle.
\ filiis — infamato. (1208.) Reg. Bal. X, 188; Po. 3268. = c. 15. X. (5, 34.)
TIT. XVIII. DE PURGATIONE VULGARI.
Un. Idem priori S. Sergii Spolet. Significantibus W. — obseruari.
Brequ. VI, 26; Po. 1865. = c. 2. X. (5, 35.)
TIT. XIX. DE PENIS.
Un. Idem Nidrosien. archiep. Quod in dubiis — deponendos. (1198.) Reg. Bal. I, 381;
Po. 390. = c. 5. X. (5, 37.);
TIT. XX. DE PENITENTIIS.
1. Idem Liuon. ep. et eis qui cum ipso sunt fratrib. Deus qui ecclesiam — tribuatis.
| (1201. ) Po. 1323. = c. 8. X. (5, 38.)
2. Idem S. Laurentii in Lucina presb. cardin. ap. sed. legato. Offitii — iniungi.
(1209.) Reg. Bal, XI, 262; Po. 3660. == c. 9. X. (5, 38.)
TIT. XXI. DE SENTENTIA EXCOMMUNICATIONIS1.
1. Idem archiep. decano et precentori Lundon. Cum pro causa — cogatis. (1198.)
;Po. 549. =c. 27. X. (5, 39.)
2. Idem abb. S. Andreae. A nobis est — compellantur. (1199.) Reg. Bal. II, 61;
[Po. 690. = c. 28. X. (5, 39.)
3. Idem Wratislau. ep. Nuper a nobis — sacerdote. (1190.) Reg. Bal. II, 66;
[ Po. 700. = c. 29. X. (5, 39.)
4. Idem doctorib. decretor. Bonon. Inter alia — fuit. (1200.) Po. 1107. =
c. 31. X. (5, 39.)
5. Idem. Cum illorum absolutio — potestate. (1201.) Po. 1326. = c. 32. X. (5, 39.)
6. Idem ep. Pistor. De monialibus — absoluantur. (1202.) Reg. Brequ. V, i;
Po. 1620. = c. 33. X. (5, 39.)
7. Idem uniuersis Cruce signatis. Si uere uos — euitare. (1203.) Po. 1947* =
c. 34. X. (5, 39.)
8. Idem Lundon. ep. Ut famae tuae — clericorum. (1203.) Reg. Brequ. VI, 183;
Po. 2038. = c. 35. X. (5, 39.)
9. Idem Strigon. archiep. Quod in dubiis — incurrunt. (1198.) Reg. Bal. I, 381;
Po. 390. = c. 30. X. (5, 39.)
10. Idem Bracchar. archiep. Contingit interdum — reformari. (1206.) Reg. Brequ,
IX, 4; Po. 2693. = c. 36. X. (5, 39.)
11. Idem Lon. ep. Relatum est nobis — absoluendi. (1206.) Reg. Brequ. IX, 11;
Po. 2653. = c. 37. X. (5, 39.)
12. Idem Nidros. archiep. Sacris est canonibus — impendatur. (1200.) Po. 1128.=
c. 38. X. (5, 39.)
13. Idem Assisinati ep. Sicut nobis tuis — euitari. (1199.) Reg. Bal. II, 166;
Po. 3387. = c. 39. X. (5, 39.)
14. Idem Senon. archiep. Per tuas nobis — denegaret. (1203.) Reg. Brequ. V, 157;
Po. 1830. — c. 40. X. (5, 39.)
15. Idem C. S. Laurentii in Lucina presb. cardin. ap. sed. leg. Offitii ■ — debet.
{1209.) Reg. Bal. XI, 262; Po. 3660. = c. 42. X. (5, 39.)
16. Idem Ferrar. ep. Responso nostro — - deliniri. (1209.) Reg. Bal. XI, 267;
Po. 3666. = c. 43. X. (5, 39.)
(1207.) Reg.
Cum dilectis
(1203.) Reg.
Lib. V. Tit. XXI. 1) et excommunicatione: h
134 Comp. III. Lib. V. Tit. XXII. XXIII. De uerborum significatione.
17. Idem. Inquisitioni tuae — uoluisti. (1209.) Reg. Bal. XI, 269; Po. 3668. =
c. 44. X. (5. 39.)
TIT. XXII. DE PRESBITERO NON BAPTIZATO.
Un. Idem Ferrar. ep. Veniens ad apostolicam — probaretur. (1206.) Reg. Brequ.
IX, 54; Po. 2749. = c. 3. X. (3, 43.)
TIT. XXIII. DE VERBORUM SIGNIFICATIONE.
1. Idem Colibr. (Colimbriensi) et aliis epp. in regno Portugalliae constitutis.
Cum in partibus — obseruari. (1199.) Reg. Bal. I, 554; Po. 592 - — c. 17. X. (5, 40.)
2. Idem Altissiodor. (Autissid.) ep. Cum tibi de — intestati. (1202.) Reg. Brequ.
V, 40; Po. 1796. = c. 18. X. (5, 40.) c. 13. X. (3, 26.)
3- Idem capit, et prepos. Placentin. Cum clerici — obligatur. (1203.) Reg. Brequ.
VI, 146; Po. 1956. = c. 19. X. (5, 40.)
4. Idem priori S. Fridiani Lucan. Querenii quid — expedire. (1198 — 1205.)
Po. 3868. == c. 20. X. (5, 40.)
5. Idem Cesaraug. ep. Quid per noualis — prouentus. (1207.) Reg. Bal. X, 110;
Po. 3164. = c. 21. X. (5, 40.)
6. Idem abb. de Alcobatia et F. et P. monach. Alcobatiae. Venerabili fratre
nostro — obtento. (1198.) Reg. Bal. I, 242; Po. 230. = c. 22. X. (5, 40.)
7. Idem abb. S. Genouefae dec. et cancell. Parisiensib. Ex parte in Christo —
prebeatur. (1205.) Reg. Brequ. II, 2, 674; Po. 2467. = c. 23. X. (5, 40.)
8. Idem comitissae Blessen. Cum olim pro — celari. (1207.) Reg. Bal. X, 66y
Po. 3110. = c. 24. X. (5, 40.)
9. Idem archid. et preposito de Secam subdiac. nostro canonico Mediolan.
Dudum beatae memoriae — ostendatur. (1207.) Reg. Bal. X, 57; Po. 3093. = c. 16. X. (2, 23.)
10. Idem ep. et cantori Atrebat. Abbate S. Siluani — assumi. (1209.) Po. 3718. =
c. 25. X. (5, 40.)
/
COMPILATIO QUARTA DECRETALIUM.
LIBER PRIMUS.
TIT. I. DE FIDE CATHOLICA1.
1. Innocent. Papa III. in concilio generali constit. I. Firmiter credimus — per-
uenire. c. i. Cone. Later. IV. (1215.) = c. 1. X. (1, 1.)
2. Idem eodem const. Dampnamus ergo — insana, c. 2. ib. = c. 2. X. (1, 1.)
TIT. II. DE RESCRIPTIS1.
1. Innocent. III. Rothomag. archiep. Cum contingat interdum — iudicare. (1210.)
Reg. Bal. XIII, 127; Po. 4072. = c. 24. X. (1, 3.)
2. Idem S. de Vallibus magistro, G. et P. de Fimi scano (leg. : Fimiis; add. : canonicis
Laudunensib. : Reg.) Olim ex litteris — fides. (1212.) Reg. Bal. XV, 6; Po. 4400. =c. 25. X. (1, 3.)
3. Idem Imolensi ep. Dilectus filius abbas — remota. (1198 — 1215.) Po. 5026. =
26. X. (1, 3.)
4. Idem ep. Veratismensi (Wratislauiensi). Postulasti per sedem ap. — mentionem.
(1214.) Reg. Bal. XVI, 165. = c. 27. X. (1, 3.)
5. .Idem in Cone. Later, const. 37. Nonnulli gratia sedis — mandatum. (1215.) =
c. 28. X. (1, 3.)
TIT. III. DE ELECTIONE1.
1. Idem. Coram dilecto filio — obseruari. (1198 — 1215.) Po. 5027. = c. 35. X. (1, 6.)
2. Idem Parmensi ep. et eius coniudicibus. Bonae memoriae S . — curetis. (1215.)
Po. 4989. = c. 36. X. (1, 6.)
3. I dem Bisuntino archiep. et suffraganeis eius. Cum ad nostram nuper notitiam — ■
irritari. (1199.) Reg. Bal. I, 523; Po. 571. = c. 37. X. (1, 6.)
4. Idem in Reg. C. tit. S. Laurentii in Lucina presb. cardin. sed. ap. legat.
Offitii tui — malignorum. (1209.) Po. 3360. = c. 38. X. (1, 6.)
5. Idem. Illa cottidiana — inciderunt. Capit, et uniuerso clero Magdeburgensib. (1207.)
Reg. Brequ. IX, 261; Po. 3004. = c. 39. X. (1, 6.)
6. Idem mag. Maximo notario nostro. Scriptum est in — celebratam. (1212.) Reg.
Bal. XV, 156; Po. 4580. = c. 40. X. (1, 6.)
7. Idem Atrebaten. Episc. et Abbati S. Bertini Morien. dioc. et
S. de Valli b. canonico Laudun.1 Ad nostram presentiam accedentes dilecti
filii prepositus, archidiaconus et quidam alii canonici Ambianenses in auditorio
nostro proponere curauerunt, quod cum eorum ecclesia suo esset destituta pastore,
et capitulum ecclesiae eiusdem tractaturum de substitutione pontificis conuenisset,
compromiserunt in tres unanimi uoluntate, qui prestito iuramento2 singulorum in¬
quirerent uofuntates, et eum, in quem sanior pars capituli conueniret, ab eis eligen¬
dum, in pontificem nominarent, et omnes tenerentur ipsum recipere appellatione
postposita in pastorem, quem illi decernerent eligendum, quibus etiam interpretari
concesserant3, que pars esset potior nominanda. Cum ergo ipsi arbitri uolun-
tates canonicorum omnium quesiuissent, ei ad cuius spectabat offitium, prece-
perunt, ut decanum eiusdem ecclesiae ipsis4 in patrem eligerent5 et pastorem.
Verum, quia compromissio ipsa6 impositione7 iuramenti fuit8 firmata, quidam
eorum in eundem consenserunt expresse, sed ipsi cancellarius et cantor eiusdem
Lib. I. Tit. I. 1) de summa Trinit. : ab
Tit. II. 1) add.: et eorum interpretationibus: 6
Tit. III. 1) add. : et electi potestate: b
7. 1) Dat. VH. Non. Mart. Vin. (1205.) Reg. Brequ.
11,-2, 688; Po. 2481. 2) add. : coi-poraliter : Reg. 3) con¬
cesserunt: Reg. 4) ipsi: h 5) eligeret : Reg. 6) ipsi:
Reg. 7) interpositione ; bed 8) fuerat: Reg.
136
Comp. IV. Lib. I. Tit. III. De electione.
ecclesiae ac quidam alii distulerunt adhibere consensum, pro eo quod dictus
decanus esset impotens euidenter ad episcopale offitium exercendum, cum de
ipsius non posset ualetudine dubitari. Unde cum instantia indutias a suis cano¬
nicis9 postularunt, ut apostolicam sedem consulerent, an ratione prestiti iuramenti
eundem decanum tam imbecillem et confractum senio recipere tenerentur, uel ab
eo possent licite dissentire, religione iuramenti prestiti non obstante et infrax °.
Lib. IV. Tit. III. 7. 9) concanonicis : Reg.
10) hoc loco desiderantur : Cumque deliberandi et con¬
sulendi superiorem inducias non possent ab eis ullate¬
nus obtinere, ne prima facie obici posset eisdem, quod
periurii maculam incurissent, infamiae huiusmodi metu
quidam eorum in predictum decanum consenserunt ex¬
presse, quibusdam aliis sustinentibus, qui non fuerant
requisiti ceterum, cum pars aduersa electionem ipsius
a uenerabili fratre nostro . . . Remensi archiepiscopo,
sanctae Romanae ecclesiae cardinali, apostolicae sedis
legato, peteret confirmari, ipsi denuntiarunt eidem,
quod dictus decanus impotens esset ad pontificale offi¬
tium peragendum, et causas impotentiae assignantes,
ipsi archiepiscopo humiliter supplicarunt, ut ipsius de¬
cani diligenter examinaret personam, parati defectum
eiusdem etiam per testes idoneos edocere, Iohanne,
canonico Sancti Firmini, ne illius confirmaretur electio,
ad sedem apostolicam appellante, ac promittente se, ubi
deberet, illius impotentiam probaturum, appellationi
suae termino assignato ; at archiepiscopus supra dictus
tam ipsis, quam decano prefato diem Parisiis assigna-
uit, in quo illius se conspectui presentarent et idem
ipsius decani personam examinari faceret diligenter.
Sed dictus archiepiscopus ad locum prefixum, statuto
termino, non accedens, uenerabili fratri nostro, Belua-
censi episcopo et dilectis filiis, magistris R. de Corthon
et R. de Ablegiis suis dedit litteris in mandatis, ut, si
memoratum decanum uiderent idoneum, auctoritate
ipsius eundem, contradictione et appellatione postpo¬
sita, confirmarent. Delegatis ergo eisdem in iudicio
residentibus, et commissione prefati archiepiseopi in
publicum recitata, prefatus prepositus, Andreas, presbi-
ter et magister I. Sancti Firmini Ambianensis canoni¬
cus et I. de Scalaphai, exhiberi sibi litteras memoratas
cum instantia postularunt, ut deliberare ualerent an illi
possent electionem confirmare predictam. Verum, cum
iidem eis litteraimm copiam denegassent, ipsi, salua
exceptione de litteris non ostensis, coram delegatis pre-
dictis proponere curauerunt, quod electio decani non
erat aliquatenus confirmanda, eo quod cessio . . . quon¬
dam Ambianensis episcopi, nequaquam tenuerit, utpote
citra formam canonicam et mandatum apostolicum ce¬
lebrata, cum ipsam illi quibus non fuerat licitum, rece¬
pissent. Proposuerunt preterea, quod dictus decanus
impotens erat ad pontificale offitium exequendum, cum
manus ita tremulas habeat, quod sine scandalo et peri¬
culo explere non ualeat offitium sacerdotis et quasdam
distributiones, que fiunt in Ambianensi ecclesia, longo
tempore absens percepit, quas nullus censuerit recipere
nisi presens, uel ualetudine pregrauatus. Adiecerunt
insuper contra eum, quod litterae, que nomine capituli
fuerant presentatae, per quas confinnatio petebatur,
fuerant captata eorum absentia destinatae, que omnia
parati erant, ubi deberent, plenius edocere. His igitur
rationibus allegatis, tam idem prepositus pro se ac sociis
suis, quam predicti Andreas et magister I. ad sedem
apostolicam appellarunt et dominicam qua cantatur
,,Inuocauit me“ appellationis suae terminum prefigentes,
delegatis predictis auctoritate apostolica inhibere cura¬
runt, ne prefatam electionem presumerent confirmare,
contra ipsum decanum, ne ipsam electionem reciperent,
nichilominus prouocantes. De ipsius debilitate coram
nobis etiam replicarunt, quod cum idem decanus coram
bonae memoriae W. Remensi archiepiscopo fuisset a
capitulo accusatus, quod horis canonicis minime inter-
esset, se sufficienter propter debilitatem et senium
excusauit. Addiderunt etiam, quod iam sunt quattuor
anni elapsi, ex quo idem decanus in maiori ecclesia
missarum solempnia nec priuatim nec publice cele-
brauit, et idem multoties talem sustinuit in celebratione
missarum defectum, quod in ipsa consecratione euchari¬
stiae oportuit eum discedere ab altari, et debilitatus est
nimium nichilominus eius uisus. Unde petebant elec¬
tionem ipsius, utpote de persona inutili celebratam,
omnino cassari, cum offitium exsequi nequeat sacer¬
dotis. Dilectus uero filius . . . abbas Sancti Iudoci pro¬
curator ipsius decani, proposuit ex aduerso, quod, cum
sede Ambianensi uacante, die statuto electioni, capitu¬
lum eiusdem ecclesiae pariter conuenisset, in tres per¬
sonas communi compromiserunt assensu, sicut superius !
est expressum, qui recepto a singulis iuramento, quod
bona fide de substituendo pastore suas exprimerent
uoluntates, illam personam de gremio ecclesiae, in qua |
pars senior consentiret, eisdem in pastorem faceret i
nominari, et ipsi secundum quod pars aduersa propo¬
suit, possent que pars esset potior indicare cum eadem
fere in omnibus super forma conueniens compromissi, j
quam etiam nobis exhibuit sigillo capituli, de communi i
uoluntate omnium, sicut dicitur, communitam. At ipsi j
arbitri, examinatis uoluntatibus singulorum et delibera- ;
tione habita diligenti, memoratum decanum nuntiare
capitulo in episcopum eligendum; cuius electio, licet
quidam ab initio dubitarint, fuit postmodum ab omnibus
approbata, et ipsam capitulum per suos nuntios presen- I
tauit memorato archiepiscopo confirmandam. Verum
archiepiscopus ipse, pro eo, quod illi tunc eidem litteras
tantum de credentia presentarunt, in quibus non con¬
tinebatur series rei gestae, ipsam electionem distulit i
confirmare. Cumque postmodum idem et alii so- i
lempnes nuntii, cum patentibus litteris eiusdem capituli j
capitulum processum totius negotii continentibus, se die
statuto Remis eiusdem conspectui presentassent et con¬
firmationem electionis ex parte capituli postulassent
instanter, prefatus prepositus, M. cancellarius, Bodinus,
I. de Cruce et Walterus de Bolencort, qui consenserant I
electioni prefatae, et ab eodem archiepiscopo requisiti
se consensisse, ac etiam tunc consentire publice sunt
confessi, denuntiarunt eidem, quod, licet persona ipsius
electi conuersatione posset et scientia merito commen- i
dari, erat tamen in senio et infirmitate grauata, quod |
omnino non erat ad episcopatus regimen assumenda, j
cum sacerdotale offitium exequi non ualeret. Licet I
autem de prudentia et honestate ipsius prefatus archi¬
episcopus nullatenus dubitaret, et de modo electionis
ipsius, tam per uiuas uoces arbitrorum duorum et alio¬
rum, quibus erat fides merito adhibenda, quam etiam i
per tertii arbitri et capituli litteras constaret eidem, quia
tamen quod idem esset impotens ad exequendum pon- j
tificale offitium, fuerat propositum coram eo, ne quid de
contingentibus ommittere uideretur, uel in tanto nego¬
tio minus quam deceret procedere circumspecte, Sab¬
bato proximo post Epiphaniam proximo preteritam
eidem Parisius terminum assignauit, ut et ipsius fruere-
tur alloquio, et personam eius inspiceret diligenter.
Verum, quia idem archiepiscopus, quibusdam aliis ur¬
gentibus negotiis occupatus, ibidem predicto termino j
non potuit interesse, nec tunc memoratum negotium J
expedire, uices suas duxit prefatis iudicibus deman¬
dare, firmiter eisdem iniungens, ut electionem prefati
decani, nisi tantam ipsius cernerent impotentiam, quod
repelli de iure deberet, omni contradictione et appella¬
tione postposita, cum contradictio et appellatio fuisset
in forma compromissionis exclusa, freti auctoritate
ipsius, quantocius confirmarent, contradictores, si qui
post confirmationem existerent, uel rebelles per censu¬
ram ecclesiasticam, appellatione postposita, compescen¬
tes, et si omnes interesse non possent, memoratus epis¬
copus cum eorum altero ea nichilominus exequi pro¬
curaret. Cum ergo prefatus episcopus sicut in ipsius et
magistrorum dictorum litteris perspeximus contineri,
tam propriis quam ipsius archiepiseopi negotiis im¬
peditus, die prefixo pro mandato archiepiseopi exe-
quendo Parisius accedere minime potuisset, ibidem
cum coniudicibus die sequenti aduenit, coram quibus
memorato electo et capituli nuntiis confirmationem
petentibus constitutis, prenominati prepositus et archi-
diaconus cum quibusdam canonicis suis, qui electioni
prefatae non contradicebant expresse, denuntiando
dixerunt, quod ipsius decani non debebat electio confir¬
mari, tum quia resignatio . . . quondam Ambianensis
episcopi, non tenebat, tum quia impotens erat persona
electi, tum etiam quia non poterat ipsis huiusmodi rei
confirmatio delegari, exhiberi sibi commissionis litteras
cum instantia postulantes, et nitentes, ne predicta con¬
firmaretur electio modis quibuslibet impedire, sepe
dicto preposito cum duobus aliis, qui non erant de
Comp. IV. Lib. I. Tit. IV — VI. De supplenda negligentia prelatorum. 137
Nos igitur his, et aliis diligenter auditis, que partes coram nobis proponere uol li¬
erunt, de communi consilio fratrum nostrorum ita11 duximus prouidendum, dis¬
cretioni uestrae per ap. scripta mandantes12, quatinus, quia .debilitas corporis,
que13 contra dictum electum opponitur, cum in ceteris sufficiens reputetur, per
psam inspectionem oculata fide potest melius comprehendi14, uos, quibus in hac
parte uices nostras committimus, cum de uestrae discretionis prudentia plurimum
confidamus, adhuc iterum ad maiorem cautelam faciatis uobis eundem electum
presentari15, et Deum16 habentes pre oculis inspiciatis diligenter in eo circum¬
stantias uniuersas, et nisi eum uideritis tanta debilitate grauatum, ut episcopale
offitium non ualeat exercere, uos omni appellatione cessante metropolitano suo
firmiter iniungatis, ut eum non differat consecrare17. Quod si tanta debilitate
laborat, ut ad pontificale offitium exequendum impotens habeatur, faciatis illum
auctoritate nostra cessare18.
8. Idem in conc. generali const. XXIII. Ne pro defectu — ultionem. Cone. Later. III.
(1215.) = c. 41. X. (1, 6.)
9. Idemineod. const. XXIV. Quia propter — publicetur. Ib. = c. 42. X. (1, 6.)
10. Idem in eod. const. XXV. Quisquis electioni — priuati. Ib. = c. 43. X. (1, 6.)
11. Idem in eod. const. XXVI. NicJiil est quod — consueuerunt. Ib. =: c 44. X. (1, 6.)
TIT. IV. DE USU ET AUCTORITATE1 PALLII.
Un. Idem. Cum sis in partibus — exercere. Ep. Innocentii III. (1198 — 1215.) Po.
5034. = c. 6. X. (1, 8.) c. 5. X. (3, 40.)
TIT. V. DE RENUNTIATIONE.
Un. Idem in conc. Later, const. XXVIII. Quidam cedendi licentiam — compellendos .
C. Lateran. IV. (1215.) = c. 12. X. (1, 9.)
TIT. VI. DE SUPPLENDA NEGLIGENTIA PRELATORUM.
1. Idem. Licet dilecti filii — ordinare. Ep. Innoc. III. Eliensi et Cicestrensi episcopis et
archidiac. de Northampton. (1198 — 1215.) Po. 5035. = c. 3. X. (1, 10.)
2. Idem in registro P. de Castro nouo et R. monacho Fontis frigidi, ap. sed.
legato. Litteras uestrae discretionis — ordinare. (1204.) Reg. Breqn. VII, 165; Po. 2337. =
c. 4. X. (1, 10.)
Ipsius ecclesiae gremio, ne delegati prefati ultra proce¬
derent, ad nostram audientiam prouocante. At nuntii
capituli proposuerunt eeontrario coram eis, quod pre¬
positus et archidiaconus memorati cum sociis suis inter¬
fuerunt et consenserunt resignationi predictae, et com-
promissionem de substituendo pastore una cum aliis
Iuramento corporaliter prestito, approbarunt. Postmo-
dum etiam, licet a principio de ipsius electi contra¬
dicendo impotentia obiecissent, et super hoc fuisset
aliquantulum disputatum, approbarunt tamen eamdem,
et consentientes in eum, pro confirmatione ipsius una
cum aliis ad memoratum archiepiscopum nuntios desti¬
narunt. Unde iidem non erant aliquatenus audiendi,
utpote qui, turpitudinem propriam allegantes, et ad id
cui renuntiauerant recurrentes, uiderentur sacramentis
et confessionibus propriis obuiare. Proposuerunt etiam
nuntii supradicti, quod eis instrumenti exhibitio fieri
non debebat, eo quod cognitio causae ipsis non erat
sed tantum exeeutio demandata. Nec eorum intererat
etiam ex iusta et rationabili causa, si forsitan interesset
ad uocem illorum, quibus exceptio iurisiurandi, de qua
per probationes oblatas statim constare poterat, obuia-
bat, uel etiam aliorum, qui non erant de ipsius ecclesiae
gremio de illius impotentia perscrutari, sed tantum me¬
tropolitano eisdem offitio delegato. Cum ergo ipsi,
habito super his omnibus prudentum uirorum consilio,
parati essent eisdem instrumenti copiam exhibere, ac
preciperent ipsis, ut sequenti die coram eis hora statuta
parerent, audituri et facturi quod ordo posceret rationis,
prepositus et archidiaconus supra dicti cum sociis suis
ad sedem apostolicam appellantes, ab eorum presentia
contumaciter recesserunt. Verum delegati predicti in
crastinum conuenientes hora prefixa uenerabilem fra¬
trem nostrum . . . Dublinensem archiepiscopum et di¬
lectos filios . . . cantorem . . . cancellarium, et quam-
plures alios magistros Parisienses, ad suam presentiam
uocauerunt, citm quibus communicato consilio, cum fide
oculata constitisset eisdem memoratum decanum suf¬
ficientem ad offitium sacerdotis, et idem eadem die
ipsis et multis aliis presentibus diuinum offitium cele-
brasset, quod in eorumdem iudicum litteris perspeximus
contineri, testes idoneos, quos adduxerat secum Pari-
sius, receperunt, qui dixerunt eumdem una die hiemis
post natalem domini, et ante festum epiphaniae per
septem leucas uel amplius, totidem die sequenti, ac de¬
cem uel amplius tertio, commode perrexisse. Cum igi¬
tur eisdem de inquisitione ipsis iniuncta, et aliis, que
nuntii prefati capituli proponebant, plenius constitisset,
contradictioni et appellationi eorum , cum fuissent
inhibitae, duxerunt nullatenus deferendum prefatam
electionem communi assensu, cum mora trahere ad se
periculum uideretur, auctoritate prefati archiepiscopi
confirmantes, et decernentes contradictores pariter et
rebelles, si qui de cetero apparerent, excommunica¬
tionis sententiae subiacere. Litteras quoque capituli
Ambianensis predictus nobis exhibuit procurator, in
quibus perspeximus contineri quod licet idem decanus
anno preterito graui egritudine laborasset, sanitati
tamen modo pristinae restitutus, debitum potest plene
offitium exercere. Exhibuit insuper multorum abbatum
sigillis litteras communitas, qui nobis humiliter suppli¬
cabant, ut confirmationem de ipso per predictos iudices
celebratam ratam et firmam dignaremur habere, cum
in ipso nec corporis uigor deficiat, nec feruor deuotionis
et fidei elanguescat : Reg. 11) ita: deest: abed 12 )add.:
precipiendo : Reg. 13) que sola : Reg. 14) depre¬
hendi: Reg. 15) add. : personaliter: Reg. 16) eum:
ah 17) cons. contradictores etc. : Reg. 18) cass.
precipientes Ambianensi etc. : Reg.
Lib. I. Tit. IV. 1) et actione: h; et auct.:
deest: aed
138 Comp. IV. Lib. I. Tit. VII — XIII. De offitio iudicis ordinarii.
TIT. VII. DE TEMPORIBUS ORDINANDORUM.
Un. Idem Leoniensi et Salebr. abbatib. Dilectus filius W. — obtinere. Laoniens
et Findbar. episcopos et abbatem de Magno Limiricensis dioces. (1211.) Reg. Bal. XIII, 195;
Po. 4163. = c. 15. X. (1, 11.)
TIT. VIII. DE ETATE ET QUALITATE ORDINANDORUM1.
1. Idem Rothomag. archiep. Cum contingat interdum — confertur. (1210.) Reg. Bah
XIII, 127; Po. 4072. = c. 11. X. (1, 14.)
2. Idem. Intelleximus quod — expectare. R. abbatiS. Martin. Laudunens. premonstrat.
ordinis. (1210.) Reg. Bal. XIII, 4; Po. 3918. = c. 12. X. (1, 14.)
3. Idem. Accepimus te nostris — audiendas. (1198 — 1215.) Po. 5036. =c. 13. X. (1, 14.)
4. Idem in conc. gen. const. XXVII. Cum sit ars — cadunt. C. Lateran. IV.
(1215.) = c. 14. X. (1, 14.)
TIT. IX. DE FILIIS1 PRESBITERORUM.
Un. Idem in eo d. const. XXXI. Ad abolendam — suspendantur. Ib. =c. 16. X. (1, 17.)
TIT X. DE BIGAMIS1.
Un. Idem D. Lundensi archiep. ap. sed. leg. Quia circa minima — dispensare .
(1213.) Reg. Bal. XVI, 118; Po. 4820. = c. 6. X. (1, 21.)
TIT. XI. DE OFFITIO ARCHIDIACONI.
1. Idem. Adhecnos — amouendus. (1198 — 1215.) Po. 5031. =» c. 7. X. (1, 23.)
2. Idem. Significasti — interdicas. Taruisin. ep. (1199.) Reg. Bal. II, 183; Po. 835. =
c. 8. X. (1, 23.)
3. Idem. Ut nostrum — sede. (1198.) Mediolan. archiep. Reg. Bal I, 368; Po. 377. =
c. 9. X. (1, 23.)
TIT. XII. DE OFFITIO IUDICIS DELEGATI.
1. Idem Veronensi ep. Cum olim questio — generare. (1204.) Reg. Brequ. VI, 202;
Po. 2079. = c. 7. X. (2, 12.)
2. Idem preposito S. Dominici subdiac. nostro. Cum R. canonicus — procuret.
(1198— 1215.) Po. 5032. = c. 35. X. (1, 29.)
3. Idem Rothomag. archiep. Cum contingat — decernatur. (1210.) Reg. Bal.
XIII, 127; Po. 4072. = c. 36. X. (1, 24.)
4. Idem Decano de Etton. et Priori de Aqua-Bella Maurianensis
dioc.1 Constitutus in presentia nostra dilectus filius V.2 clericus, procurator
uenerabilis fratris nostri Maurianensis episcopi, auribus nostris intimauit, quod C.3
et R. clerici Maurianensis diocesis contra dominum suum ad iudices certa ratione
suspectos commissionis litteras impetrarunt, quorum alter est aduersarius mani¬
festus, ut pote qui partem episcopatus sui ei auferre molitur, super quo adhuc
pendet questio inter eos, aduersus4 alterum, iustam causam suspicionis asserunt5
se legitime probaturum. Ideoque discretioni uestrae per ap. scripta mandamus,
quatinus6 si dictus episcopus contra prefatos7 iudices coram arbitris, quos hinc
inde duxerint eligendos, iustam causam suspicionis legitime probauerit8, uos in
commisso ipsis9 negotio iuxta formam eis directam sublato appellationis obstaculo
mediante iustitia procedatis, alioquin partes ad eorum iudicum remittatis examen.
TIT. XIII. DE OFFITIO IUDICIS ORDINARII.
1. Idem in conc. Later, const VII. Irrefragabili constitutione — uigilabit. (1215.) =
c 13. X. (1, 31.)
2. Idem in eod. constit. IX. Quoniam in plerisque — repellendam. (1215.) =
c. 14. X. (1, 31.)
3. Idem in eod. constit. X. Inter cetera — ultioni. (1215.) c. 15. X. (1, 31.)
Lib. I. Tit. YIII. 1) de qualitate ordinandorum Brequ. II, 2, 846. Po. 2700. 2) Umbertus : Reg. 3)T.:
preficiendorum et ordinantium: h Reg. 4) et alter adu. : b; et unus adu. : h 5) asserit: bc
Tit. IX. 1) fil. canonicorum uel: b 6) quod: h 7) predictos : Reg. 8) probaturos : h;
Tit. X. 1) add.: non ordinandis : b comprobarit : Reg. 9) ipsius: bd
T i t. XII. 4. 1) dat. V. Non. Mart. IX. (1206.) ; Reg.
i39
Comp. IV. Lib. II. Tit. I. II. De foro competenti.
TIT. XIV. DE MAIORITATE ET OBEDIENTIA.
1. Idem. Quod super his — exhibere. Rosanens. ep. (1199.) Reg. Bal. II, 261; Po. 919. =
c. 9- X. (1, 33.)
2. Idem S. Stephani et S. Proculi abbatibus Bono n. Cum in ecclesiis — excludatis
(1198—1215.) Po. 5030. = c. 10. X. (1, 33.)
l
TIT. XV. DE PACTIS.
Un. Idem constit. XL. Plerique sicut accepimus — reddatur. Cone. Lateran. IV.
(1205.) = c. 7. X. (1, 35.)
TIT. XVI. DE PROCURATORIBUS.
1. Idem. Cum pro causa — accessisse. Ep. Innoc. III. archiep. decano et precentori
Lugdunensibus. (1198.) Reg. Bal. I, 319; Po. 549. = c. 6. X. (1, 38.)
2. Idem scolaribus Parisiensib. Quia in causis — facultatem . (1203.) Po. 2075. =
c. 7- X. (1, 38.)
TIT. XVII. DE IN INTEGRUM RESTITUTIONE.
Un. Idem. Suscitata super diuersis — memorato. Zamorensi et Legionensibus episcopis.
(1210.) Reg. Bal. XIII, 59; Po. 3981. = c. 6. X. (1, 41.)
TIT. XVIII. DE ARBITRIS.
1. Ideminconc. Later, constit. XL. Contingit interdum — arbitretur. (1215.) =»
c. 8. X. (1, 43.)
2. Idem Pisano archiep. Per tuas nobis litteras — delegata. (1214 — 15.) Po. 4957. =
c. 9. X. (1, 43.)
LIBER SECUNDUS.
TIT. I. DE IUDICIIS.
1. Idem pontificat. sui anno IX. Causam que — procedatis. Ep. Innoc. III. (1206 — 7.}
Po. 3018. = c. 18. X. (2, 1.)
2. Idem. Cum inter dilectos filios — extendatur. (1198 — 1216.) = c. 5. X. (2, 25.)
TIT. II. DE FORO COMPETENTI.
1. Idem Beluacensi ep. Cum contingat — uindicare. (1210.) Po. 4006. =c. 13. X. (2, 2.)
2. Idem comiti Tolosae. Super quibusdam — respondere. (1210.) Reg. Bal. XII, 155.
Po. 3886. = c. 26. X. (5, 40.)
3. Idem Seuicensi (leg. : Slesuicensi) ep. Postulasti per sedem — facienda. (1213.) Reg.
Bal. XVI, 26; Po. 4722. == c. 14. X. (2, 2.); c. 21. X. (5, 12.)
4. Idem in registro1. Licet quedam2 legalis sanxit3 auctoritas, ut quis
debeat in sua prouincia conueniri, apostolicae non preiudicat potestati, quo minus
controuersias subditorum, et quibus et ubi4 uoluerit5, ualeat delegare. Sic tamen
sedes apostolica auctoritatem propriam moderatur6, ut plus quod expediat, quam
quod liceat attendens, potentiam suam publicae utilitati conformet ibique7 causas,,
que fuerint ad ipsam delatae, deleget, ubi sine grauamine partium poterint8
pertractari9.
Lib. II. Tit. II. 4. 1 ) Archiepiscopo et epp. et 4) ubicunque: abe 5) uoluerint : Reg. 6) modere-
ecclesiar. pr elatis et immersis clericis per Sardiniam consti- tur: bed 7) ubique : bd 8) poterit: abed; poterunt t
tutis, dat. Y. Id. Mart. VI. (1203.) Reg. Brequ.il, 1, 244; Reg. 9) pert. Ea propter uestris etc. : Reg.
Po. 1858. 2) quidem: d; quod: Reg. 3) sancit: h
14°
Comp. IV. Lib. II. Tit. III — -X. De prescriptionibus.
TIT HI. DE RESTITUTIONE SPOLIATORUM.
1. Idem. Olim uobis dedisse — alienis. Burgens. et Palens. epp. (1198.) Reg. Bal. I, 239;
Po. 222. = c. 16. X. (2, 13.)
2. Idem. Olim inter te — fuisse. (1201.) Po. 1543. = c. 17. X. (2, 13.)
3. Idem in conc. Later, constit. XXXIX. Sepe contingit — succurratur. (1215.)==
c. 18. X. (2, 13.)
TIT. IV. DE DOLO ET CONTUMACIA.
1. Idem. Veritatis est uerbum — presumpsit. (1199.) Po. 933. = c. 8. X. (2, 14.)
2. Idem in conc. Later, constit. XL. Contingit interdum — possessor. (1215.) =
c. 9- X. (2, 14.)
TIT. V. DE CONFESSIS.
Un. Idem. Cum uenerabilis — absoluendos. Ep. Innoc. III. abbati et monachis Farfensi-
fms. (1206.) Reg. Bal. XII, 92; Po. 3791. = c. 6. X. (2, 25.)
TIT. VI. DE PROBATIONIBUS.
1. Idem. Dilectus filius Iacob — puniri. Ep. et Geruasio archidiac. Suesson. et abb. Vallis
clarae Cist. ordin., Laudun. dioces. (1211.) Reg. Bal. XIII, 196; Po. 4164. — c. 11. X. (5, 37 )
2. Idem Tiburtino ep. Per tuas nobis litteras — uxorem. (1210.) Reg. Bal. XIII, 181; |
Po. 4136. = c. 10. X. (2, 19.)
3. Idem in conc. Later, const. XXXVIII. Quoniam contra falsam — documentis . 1
<«215.) = c. 11. X. (2, 19.)
TIT. VII. DE TESTIBUS1.
»
1. Idem archidiac. Mediolanensi. Cum contra magistrum — perbibere. (1198 — ;
1215.) Po. 5029. = c. 9. X. (2, 21.)
2. Idem. Albericus miles nobis — faciatis. (1198 — 1216.) = c. 43. X. (2, 20.)
3. Idem Beluacensi ep. Cum in tua diocesi — casu. (1212.) Reg. Bal. XV, 184; Po.
4614. = c. 44. X. (2, 20.)
4. Idem. Constitutus in nostra — cessare. Neapol. archiep. (1213.) Reg. Bal. XVI, j
139; Po. 4844. =c. 45. X. (2, 20.)
5. Idem Magdeburgensi archiep. et preposito Seburg. Constitutis in presentia —
producendis. (1201.) Po. 1376. = c. 46. X. (2, 20.)
6. Idem in conc. Later, constit. LII. Licet ex quadam — separare. (1215.) I
c. 47. X. (2, 20.)
TIT. VIII. DE FIDE INSTRUMENTORUM.
Un. Idem Petro ciui Biteruiensi. Cum Iobannes Eremita — confirmandam. (1206 — 9.)
Po. 3872. = c. 10. X. (2, 22.)
TIT. IX. DE IUREIURANDO.
1. Idem. Beluae, ep. Cum contingat — eternae. (1210.) Po. 4006. = c. 28. X. (2, 24.)
2. Idem. Sicut — promisit. — c. 29. X. (2, 24.)
3. Idem in conc. Later, constit. XLIII. Nimis de iure — iuramentum. (1215.)= 1
•c. 30. X. (2, 24.)
TIT. X. DE PRESCRIPTIONIBUS.
1. Idem dii. fil. Abbatib., Priorib., Templariis, Hospitalar. aliisque
religiosis et aliis ecclesiarum Prelatis1. Significauit nobis uenerabilis
JFater noster Legionensis episcopus, quod cum idem, uel archidiaconus suus dioce-
sim suam uisitant, iuxta quod offitium poscit pastorale, quidam uestrum pre-
scriptionem seu etiam consuetudinem allegantes, procurationem debitam sibi
denegant exhibere. Cum igitur in procurationibus, que ratione uisitationis deben¬
tur, nequaquam currat prescriptio, uniuersitati uestrae per ap. scripta precipiendo
mandamus, quatinus eisdem uisitationis offitium exercentibus prescriptione nequa¬
quam obstante uel alia causa irrationabili, sublato appellationis obstaculo debitam
Lib. II. Tit. VII. 1) add. : et attestationibus : 5
Tit. X. 1. 1) dii. ... pret. : deest: abed; (1198—1215.) Po. 5022.
Comp. IV. Lib. II. Tit. XI. XII. De appellationibus.
141
procurationem impendatis, alioquin sententiam, quam idem propter hoc rationa¬
biliter tulerit2 in rebelles, ratam et firmam habebimus.
2. Idem1. Intellecto dudum per uenerabilem fratrem nostrum episcopum
Perusinum, quod abbates in Perusina diocesi constituti causas matrimoniales au-
jdire, et de homicidiis et oppressionibus et aliis criminibus iniungere penitentias
attemptabant, et remissiones etiam publicas populo facientes, et in parochialibus
ecclesiis instituentes ac destituentes presbiteros, eodem episcopo minime requisito,
excommunicabant ipsos presbiteros, et2 in plerisque locis supponebant popu¬
lum interdicto, quamquam in priuilegiis eis concessis huiusmodi iurisdictio non
contineatur expressa, eis dedimus in mandatis, ut nisi ostenderint super hiis con¬
cessionem sedis apostolicae se habere, ac fore usos eadem, de cetero a predictis
omnino cessarent consuetudine non obstante, que consuetudo dici non debet, sed
pocius corruptela.
3. Idem in Cone. Later, constit. XLI. Quoniam omne — alienae. (1215.) ==-
e. 20. X. (2, 26.)
TIT. XI. DE SENTENTIA ET RE IUDICATA.
1. Idem R. militi. Cum te — notari. (1212.) Reg. Bal. XV, 158; Po. 4587. =
Si |c. 23. X. (2, 27.)
2. Idem. Ad probandum — prouideri. (1198 — 1215.) Po. 5023. = c. 24. X. (2, 27.)
3. Idem. Abbati S. Stephani1. Cum2 in presentia dilecti filii nostri
B.3 tit. sanctae Susannae presbiteri cardinalis quem tibi et C.4 procuratori uenera-
bilis fratris nostri Wirzeburgensis5 episcopi auditorem concessimus, constitutus
proponere curasti, quod cum in abbatem monasterii S. Stephani fuisses electus, et
electionem tuam noluisset episcopus predictus confirmare, ad uenerabilem fratrem
nostrum Heistettensem episcopum et dilectum filium abbatem Halsbrunnensero
commissionis litteras impetrasti. Cumque coram ipsis inter te et6 quosdam mo¬
nachos aduersarios tuos lis fuisset legitime contestata, quoniam pars aduersa non
solum noluit comparere in terminis peremptorio constitutis7, uerum etiam quendam
alium in predictum monasterium intrusere, iudices ex parte tua receptis quibus¬
dam testibus, te in possessionem causa rei seruandae mittentes, eum quem aduer-
sarii tui duxerunt in monasterio intrudendum, cum omnibus fautoribus suis ex¬
communicationis sententiae subiecerunt. Ad hoc8 autem respondit9 episcopi
procurator, quod et tu per falsi suggestionem predictas litteras impetrasti10, et
inordinate processerant iudices memorati, quia cum inter te ac episcopum11
fuisset causa commissa, ipso episcopo non citato contra predictos monachos, de
quibus in commissione mentio non fiebat, post appellationem ad nos interpositam,
presumpserunt12 iudicium exercere. Non igitur his et aliis, que coram eodem
cardinale fuerunt13 proposita, plenius intellectis, tam id, quod de illo fuerat at¬
temptatum, qui lite pendente per aduersarios tuos intrusus fuerat in abbatem,
quam illud, quod te in possessionem causa rei seruandae iudices induxerant me¬
morati, decernimus14 irritum et inane15.
TIT. XII. DE APPELLATIONIBUS1.
1. Idem abb. S. Felicis et G. can. Bonon. Oblatae nobis — procedi. (1209.) Reg.
Bal. XII, 81 ; Po. 3775. == c. 57. X. (2, 28.)
2. Idem. Per tuas nobis litteras — diffinire. (1198 — 1215.) Po. 5024. = c. 58. X. (2, 28.)
3. Idem in Cone. Later, constit. XXXV. Ut debitus honor — referendis. (1215.) =
c. 59. X. (2, 28.)
4. Idemineod. constit. XXXVI. Cum cessante causa — retardetur. = c. 60. X. (2, 28.)
5. Idem in eod. constit XLVIII. Cum speciali — speciales. = c. 61. X. (2, 28.)
Lib. II. Tit. X. 1. 2) tulerint: h 5) Werburgen. : h 6) ac : Reg. 7) etiam assignatis sed
2. l)ep. Castellano pontif. sui ao. XVII.: h; (1214— quendam: Reg. 8) hec: Reg. 9) responderant: Reg.
15.) Po. 4956. 2) et etiam : h 10) impetraras : Reg. 11) ipsum : bc 12) presumpserint r
Tit. XI. 3. P) Hernico electoS. Stephani Herbipolensis. aed; presumpserant : Reg. 13) fuerant: Reg. 14) de¬
dat. VI. Id. Mart. XIV. (1211.) Reg. Bal. II, 513. Po. 495. creuimus: Reg. 15) inane ac de consbnsu etc.: Reg.
2) cum olim : Reg. 3) Benedicti : Reg. 4)0 .1 Reg. Tit. XII. 1) add. : et recusationibus : b
142
Comp. IV. Lib. III. Tit. I — VIII. De sepulturis.
LIBER TERTIUS.
TIT. I.
DE VITA ET HONESTATE CLERICORUM.
1. Idem ep. Pictau. Iohannes filius — deferre. = c. 7. X. (3, 3.)
2. Ideminconc. Later, constit. XIII. Ut clericorum — uti. (1215.) = c. 13. X. (3,1.)
3. Idemineod. constit. XV. A crapula — suspendatur. = c. 14. X. (3, 1.)
4. Idemineod. constit. XVI. Clerici offitia — connexis. — c. 15. X. (3, 1.)
TIT. II. DE PREBENDIS1.
1. Idem Trecen. ep. Dilecto filio — sanctiones. (1210.) Reg. Bal. XIII, 72; Po. 3989. =
c. 25. X. (3, 5-)
2. Idem ep. et cantori Zamor. et abb. de Morcrole Zamor. dioces. Dilecto filio
nostro P. — contradictores etc. (1210.) Po. 4110. = c. 5. X. (1, 10.)
3. Idem V. ep. Vacante quadam — competenti. (1214.) Vratislau. ep. Reg. Bal. XVI,
166; Po. 4847. = c. 26. X. (3, 5.)
4. Idem in conc. Later, constit. XXXVIII. De multa — dispensari. (1215.) =
c- 28. X. (3, 5-)
5. Idemineod. constit. XXX. Graue nimis — relaxetur. (1215.) = c. 29. X. (3, 5.)
6. Idemineod. constit. XXXII. Extirpandae — presumat. = c. 30. X. (3, 5.)
7. Idem in eod. constit. LXI. In Lateran. conc. — prelatorum. = c. 31. X. (3, 5.)
TIT. III. DE CONCESSIONE PREBENDAE ET ECCLESIAE
NON VACANTIS.
1. Idem abb. et conuentui monasterii S. Michaelis de Carasta (leg. : Terrascha).
Accedens ad sedem — compellant. = c. 14. X. (3, 8.)
2. Idem P. subdiac. n. prepos. et capit. Ebredun. Postulastis per — debet. (1212.)
Reg. Bal. XIV, 140; Po. 4360. = c. 15. X. (3, 8.)
3. Innoc. in reg. Accedens ad presentiam — condempnetis. (1215.) Po. 5018. =
c. 23. X. (5, 1.)
4. Innoc. III. Vercell. ep. Dilectus filius — prouisum. (1198 — 1215.) Po. 5020. =
c. 27. X. (3, 5.)
i'
j
i
TIT. IV. DE HIS QUE FIUNT A MAIORI PARTE CAPITULI.
Un. Idem. Ex parte tua — plurimorum. Walt, archiep. Rotomag. (1198.) Reg. Bal. I,
259; Po. 268. = c. 4. X. (3, 11.)
TIT. V. DE REBUS ECCLESIAE NON1 ALIENANDIS.
Un. Idem in conc. Later, constit. XLIV. Cum laicis — compescendis. (1215.) =
c. 12. X. (3, 19.)
TIT. VI. DE FIDE IUSSORIBUS.
Un. Idem in eod. constit. LIX. Quod, quibusdam, religiosis — subdatur. (1215) =
c- 4- X. (3, 22.)
TIT. VII. DE PIGNORIBUS.
Un. Idem. Significante dii. filio — compellatis. Hugoni comiti et Marsueto canonicis
Pisan. (1198.) Reg. Bal. I, 33. Po. 37. = c. 7. X. (3, 21.)
TIT. VIII. DE SEPULTURIS.
1. Idem1. Sincerum tuae deuotionis affectum, quem ad Deum, et ecclesiam
in crucis negotio habere probaris, in domino commendantes, consultationibus ex
parte tua nobis exhibitis sic duximus respondendum, quod sepultus extra cimi-
terium ecclesiae, pro quo superstes consanguineus paratus est signum crucis assu¬
mere in subsidium terrae sanctae, si defunctus uere penitens in ecclesiae commu¬
ni b. in. Tit. II. 1) add. : et dignitatibus : b
Tit. V. 1) non: deest: b
T i t. VIII. Un. 1) 1198—1215. Po. 5028.
Comp. IV. Lib. III. Tit. IX — XIII. De religiosis domibus.
143
nione decessit, ecclesiasticae tradi poterit sepulturae, dummodo ex hoc ob terrae
consuetudinem nullum scandalum generetur.
TIT. IX. DE DECIMIS1.
1. Idem e p. Beluae. Cum contingat — pertinere. (1210.) Po. 4006. = c. 29. X. (3, 30.)
2. Idem ep. Beluae. Cum in tua diocesi — decimarum. (1212.) Reg. Bal. XV, 184;
Po. 4614. = c. 30. X. (3, 30.)
3. Idem Vesprim. ep. D udum aduer sus — futurum. (1215.) P. 5298. = c. 31. X. (3, 30.)
4. Idem. Tua — restringenda. (1199.) Vercell. ep. Reg. Bal. II, 422; Po. 898. =
c. 25. X. (3, 30.)
5. Idem in cone. Later, constit. LIII. In aliquibus regionibus — approbata. (1215.) =
c. 32. X. (3, 30.)
6. Idemineod. constit. LIV. Cum non sit — debentur. (1215.) — c. 33. X. (3, 30.)
7. Idemineod. constit. LV. Nuper abbates — obseruare. (1215.) = c. 34. X. (3, 30.)
TIT. X. DE REGULARIBUS ET AD RELIGIONEM
TRANSEUNTIBUS.
Un. Idem Lingon. ep. Postulasti — mutare. (1212.) Reg. Bal. XV, 118; Po. 4523. =
c. 2i. X. (3, 31.)
TIT. XI. DE CONVERSIONE CONIUGATORUM.
Un. Idem. Accedens ad presentiam — cogatis. (1205.) Eliensi ep. et archidiac. de Can-
tabruge et priori de Barnoeta Elien. dioces. Reg. Brequ. VIII, 34; Po. 2470. = c. 17. X. (3, 32.)
TIT. XII. DE STATU RELIGIOSORUM1.
1. Idem in registro1. Cum nobis licet immeritis etc.2 et infra. Ex parte3
tua nostris est auribus intimatum, quod cum antecessor4 tuus monasterium sancti
Stephani concessit5 fratribus sancti Abraam6, monachis nigri ordinis propter diso-
lutionem suam inde7 remotis, et idem fratres sancti Abraam8 bona eius dilapi¬
dando et ducendo uitam nimium dissolutam ipsum duxissent9 ad nimiam pau¬
pertatem: bonae memoriae C. papa predecessor noster et nos etiam tibi dedimus
in mandatis, ut restitutioni eiusdem monasterii prouideres, tuo committentes arbi¬
trio, utrum predicti fratres sancti Abraam10 tollerandi forent, an monachi nigri
essent in ipsum11 monasterium reducendi. Tu uero, sicut accepimus, fratres sancti
Abraam propter dissolutionem suam inde penitus abiecisti, et nos per petitionem
tuam duxisti super prouisione eiusdem12 monasterii requirendos. Ideoque tibi13
mandamus, quatinus si per monachos uideris ecclesiam illam reformari non posse,
in ipsa ecclesia canonicos instituas regulares, qui secundum regulam beati Augu¬
stini deuotum14 famulatum domino15 impendant, et per eorum religionem locus
ipse in melius16 reformetur.
2. Idem in conc. Later, constit. XII. In singulis regnis — famulari. (1215.) =
c- 7- X. (3, 35.)
TIT. XIII. DE RELIGIOSIS DOMIBUS.
1. Idem abb. et conuentui Farfen. Cum uenerabilis — imponentes. (1209.) Reg. Bal.
XII, 935 Po- 3792. = c. 7. X. (3, 36.)
2. Idem. Cum dilectus filius — absoluatis. (1198.) Reg. Bal. I, 60. Lucensi ep. abb. de
Melon, et Petro Ioanni archidiac. Astoric. Po 66. = c 8 X. (3, 36.)
3. Idem in conc. Later, constit. XIV. Ne nimia religionum — presidere. (1215.) =
c. 9. X. (3, 36.)
Lib. III. Tit. IX. 1) add. : et primitiis et obla¬
tionibus: b
Tit. XII. 1) monachorum regularium: a
1. 1) Colocen. arckiep. dat. XI. Kal. Ian. I. (1198.)
Reg. Bal. I, 499; Po. 496. 2) hoc loco desiderantur : ... in
apostolicae sedis specula consistentibus sit uniuersarum
ecclesiarum sollicitudo commissa, de statu illarum solli¬
citudinem nos conuenit gerere diligentem et prouidere
attente ut per fratres et coepiscopos nostros, cum non
possimus ubique nostram presentiam corporaliter exhi¬
bere, possint in melius reformari: Reg. 3) add.: siqui¬
dem : Reg. 4) add. : bonae memoriae Andreas : ib. 5) pro-
tomartiris situm in loco qui dicitur Keu concessisset: ib.
6) add.: de Valle Ebron: ib. 7) inde: deest: ib. 8)Abra-
hae: ib. et sic deinceps. 9) deduxissent; ib. 10) Abra-
hae:*5. 11) ipsius : ib. 12) ipsius : Reg. 13) fraternitati
tuae per ap. scripta: ib. 14) deuote: h; add.: ibi: Reg.
15) domini: Reg. 16) add. : tuo faciente studio : Reg .
144 Comp. IV. Lib. IV. Tit. I. II. De clandestino matrimonio.
TIT. XIV. DE CONSECRATIONE ECCLESIAE VEL ALTARIS.
Un. Idem Bisuntino archiep. Pont, anno XV. Ligneis edificiis — consecrari. (1212.)
Reg. Bal. XV, 166; Po. 4603. = c. 6. X. (3, 40.)
TIT. XV. DE CELEBRATIONE DIVINI OFFITII1.
1. Idem Slesuicen. ep. Consuluisti — consueuit. (1213.) Reg. Bal. XVI, 26;
Po. 4722. = c. 7. X. (3, 40.)
2. Idem in conc. Later, constit. XVII. Dolentes referimus — deuote. (1215.) =
c. 9. X. (3, 41.)
TIT. XVI. DE BAPTISMO ET1 EIUS EFFECTU.
1 Idem in eod. constit. IV. Licet Grecos — suspendatur. (1215.) = c. 6. X. (3, 42.)
2. Idem in eod. constit. XX. Statuimus ut in — ultioni. (1215.) = c. 1. X. (3, 44.)
TIT XVII. DE IMMUNITATE ECCLESIAE ET1 EIUS ORNATU
ET REVERENTIA RELIQUIARUM.
1. Idem in eod. constit. XIX. Relinqui noluimus — profanis. (1215.) =
c. 2. X. (3, 44.)
2. Idem in eod. constit. LXII. Cum ex eo — consueuit. (1215.) = c. 2. X. (3, 45.)
TIT. XVIII. DE CENSIBUS ET PROCURATIONIBUS1.
1. Idem comiti Tolosano. Super quibusdam — remisisti. (1210.) Reg. Bal. XII, 155;
Po. 3886. = c. 26. X. (5, 40.)
2. Idem in conc. Later, constit. XXXIII. Procurationes que — impendat. (1215.) =
c. 23. X. (3, 39.)
3. Idem in eod. constit. XLVI. Aduer sus consules — honore. (1215. ) = c. 7. X. (3,49.) |
4. Idem in eod. constit. XXXIV. Quia plerique — ultioni. (1215.) = c. 8. X. (3, 49.)
TIT. XIX. NE CLERICI VEL MONACHI SECULARIBUS
NEGOTIIS1 SE IMMISCEANT.
1. Idem ep. Asculano. Sicut te accepimus — interdicas. (i2ii.)Reg. Bal. XIV, 129;!
Po. 4337. = c. 8. X. (3, 50.)
2. Idem in conc. Later, const. XVIII. Sententiam sanguinis — promulgatis. (1215.)==!
c. 9. X. (3, 50.)
LIBER QUARTUS.
TIT. I. DE SPONSALIBUS ET MATRIMONIIS.
1. Idem. Tua nos duxit — coniugale. Gebenn. ep. (1212.) Reg. Bal. XIV, 159:
Po. 4379. = c. 26. X. (4, 1.)
2. Idem ep. Beluae. Cum in tua diocesi — contrahentes. (1212.) Reg. Bal. XV, 184;
Po. 4614. — c. 27. X. (4, 1.)
TIT. II. DE CLANDESTINO MATRIMONIO.
Un. Idem in conc. Later, const. LI. Cum inhibitio — ultionem. (1215.) —
c. 3- X. (4, 3-)
Lib. III. Tit. XV. 1) eccl. missae: a; missarum: d Tit. XVIII. 1) add. : et exactionibus: b; et procur. :
Tit. XVI. 1) et chrismate et eucharistia: ab; et .. . deest: dii
eff.: deest: d Tit. XIX. 1) ne cl. seculari negotio: h
Tit. XVII. 1) et sqq. : deest: ad
Comp. IV. Lib. IV. Tit. III. De consanguinitate et affinitate et sobole etc. 145
1
TIT. III. DE CONSANGUINITATE ET AFFINITATE ET
SOBOLE SUSCEPTA EX SECUNDO MATRIMONIO.
1. Idem Priori sancti Honorati Arelat.1 Ex tenore litterarum tuarum
accepimus, quod cum Petrus et M. 2 mulier in annis maioribus constituti per uerba
de presenti matrimonium contraxissent, quidam dicens illos quinto consanguinita¬
tis gradu sese3 contingere, coram te cepit matrimonium accusare, qui deinde4
iuxta formam canonum prestito sacramento5 ad fundandam intentionem suam
duos testes inducens, consanguinitatem ipsam taliter computauit. Malenutrita, in-
quiens, et uir eius Causitum atque Mariam, Causitus uero Guiscardum, Guiscar-
dus Mariam, Maria Gilium, Gilius nuptam Petro. Item Maria uxorem Bernardi
Amalrici, que Beatricem uxorem Bernardi Aldeberti, que Beatricem uxorem Ber¬
nardi de Regordan6, que7 Petrum de quo agitur, genuit8; quem alter testium in
omnibus est secutus. Reliquus uero consanguinitatis gradus hoc modo distinxit:
Malenutrita9 et uir eius Causitum atque Mariam, Causitus autem Gordianum,
Gordianus10 matrem Gilii, Gilius sponsam Petri, item Maria uxorem Bernardi
Almarici, uxor Bernardi Amalrici uxorem Bernardi Aldeberti, uxor Bernardi Alde¬
berti Beatricem matrem Petri genuisse noscuntur11. Porro accusatoris pars con¬
sanguinitatem sufficienter probatam asseruit ex depositionibus predictorum. Cum
enim consanguinitatis gradus competenter distinxerint, nocere non poterat, quod
nomina quarundam non expresserant personarum, cum demonstratio seu circum¬
locutio loco proprii nominis habeatur, adiciens, quod si12 unius testis dictum qui
trium personarum nomina non expressit, reputaretur forte13 inualidum, assertioni
tamen accusatoris et testis alterius in hoc articulo standum erat, cum in decreto
Pascalis14 inueniatur, quod in omni negotio principalis persona de re sibi nota
ueritatem dicens, pro teste merito est habenda. Cui quidem uno adhibito, duo15
efficiuntur, preterea superuacue uideretur esse statutum, ut cum iuramento deberet
recipi accusator, nisi ei crederetur in hoc articulo, tamquam testi. Ad hec16 fuit
ex parte aduersa17 responsum, quod cum iuxta canonicas sanctiones non solum
gradus sunt distinguendi, sed etiam personarum nomina designanda, et predicti
accusator et testis in quarundam defecerint18 personarum nominibus, profecto ex
depositionibus eorundem19 nichil penitus probabatur, nec obstat, quod altera pars
proposuit demonstrationem uicem proprii20 nominis obtinere, quia tunc demum
demonstratio uel21 circumlocutio proprii nominis uicem supplet, cum potest de
corpore aut22 de persona constare. Unde cum personarum illarum, quarum no¬
mina minime sunt expressa, nulla23 prorsus memoria minime sunt expressa, nulla
prorsus memoria habeatur, utpote longe24 retroactis temporibus defunctarum,
huiusmodi circumlocutio non est proprio25 nomine admittenda, maxime cum uidea-
tur ibi obscuritatem manifestam ingerere, ubi dicitur: Maria genuit uxorem Ber¬
nardi Amalrici, uxor Bernardi Amalrici genuit uxorem Bernardi Aldeberti, cum
ista compossibilia esse potuerunt, ut et Maria uxorem Bernardi Amalrici, et alia
uxor Bernardi Amalrici26 uxorem Bernardi Aldeberti genuerit27, que filia Mariae
non fuisset, ut uerbi gratia, si Bernardus Amalrici diuersas habuisset uxores. Ex
eadem quoque parte fuit propositum, regulariter esse uerum, ut nulli prorsus
accusatori credi debeat, tamquam testi, cum iuxta sacrorum canonum instituta28,
nullus in eodem negotio possit esse29 accusator et testis. Supradictum uero
Pascalis30 papae capitulum dicebatur ad fraternae correctionis causam, in qua non
secundum iudiciarium ordinem, sed potius iuxta euangelicam regulam proceditur,
restringendum, quod ex ipsius capituli tenore colligitur euidenter; sic enim in
Lib. IV. Tit. III. 1. 1) dat. Yiterbii VI. Kal. lui.
(1209.) Reg. Bal. II, 333 ; Po. 3753. 2) Maria: bd 3) se :
id; deest: c 4) demum: Reg. 5) iuramento: Reg.
6) Rogordan : bdh 7) qui : Reg. 8) genuerunt : Reg.
9) Mal. uero: h 10) Guiscardum, Guiscardus: Reg.
11) monstratur: h 12) etsi: Reg. 13) forsan: Reg.
14) cf. c. 4. X. de testib. (2, 20.) 15) duo testes: Reg.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
16) hoc: icdh; add.: autem: Reg. 17) aduerso (part.:
deest); Reg. 18) defecerant: h 19) earundem: abd
20) prop. : deest: Reg. 21) seu: Reg. 22) seu pers.: ib.
23) nulla . . . exp. : deest: abcd 24) longo : ac 25) pro
prop.: Reg. 26) Amelrisci: Reg. et sic deinceps .
27) genuerint: acdh 28) statuta: h 29) esse simul :
Reg. 30) add. : Papae : h
IO
146 Comp. IV. Lib. V. Tit. I. De accusationibus et inquisitionibus,
euangelio continetur: „si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum
solum31, si te non audierit, adducas tecum32 quinque uel duos testes etc.“33 et
tunc etiam huiusmodi testis adhibitus, non quidem commissi criminis, sed fraternae
potius commonitionis testis erit. Fuit quoque subsequenter adiunctum, quod non
ideo accusator cum iuramento admittitur34, ut ei credi debeat tamquam testi, sed
eum in causa matrimonii quoad quedam laxius, quam in aliis negotiis proceda¬
tur, dum ad testimonium admittuntur35 tam domestici quam affines, et recipitur33
testimonium de auditu, cuiusdam compensationis intuitu fuit a sacris canonibus
introductum, ut accusator cum sollempnitate quadam, uidelicet cum37 iuramento
reciperetur, nec tamen ideo, ut testis debet recipi dictum eius. Nam in38 aliis con-
trouersiis, licet quis prestet calumpniae sacramentum, non tamen ei creditur tam¬
quam testi. Preterea dictum unius testis, qui propinquitatem habere se 39 asserit per
se notam, ex eo inualidum uidebatur, quia cum secundum usum communem
loquendi, dum quis dicit se40 librum aliquem per se nosse, intelligitur41 illum suo
studio didicisse, dictus testis uidebatur impossibile fuisse testatus, qui, cum non¬
dum quinquagesimum annum attigerit, illorum consanguinitatem se suo studio
nosse proposuit, qui iam centum annis elapsis decessisse noscuntur. Preterea, cum
alius testis ea, que super consanguinitate deposuit, a Maria Lamberti se didicisse
firmauerit42, ac Maria iurata postmodum dixerit, se de illis nichil sciuisse penitus
uel etiam audiuisse, illorum dicta sic asseruit pars altera benigne interpretanda,
ne alteruter de periurio arguatur, ut uidelicet ille, qui43 dixit, quod didicit a
Maria, et Maria de illis nichil omnino sciuisset, aut etiam audiuisset, et tamen
ea, que nec sciuit, nec audiuit ab aliquo, per se fingens dixerit ipsi testi, unde
cum ipse fuerit de his instructus ab ea, que illa penitus ignorabat, huiusmodi
testimonium debet inualidum iudicari. Cum igitur nos duxeris consulendos,
quid tibi sit in premisso negotio faciendum, nos tam supradictis quam aliis in¬
tellectis deuotioni tuae taliter respondemus, quod cum tollerabilius sit aliquos
contra statuta hominum copulatos dimittere, quam coniunctos legitime contra
statuta domini separare, per depositones huiusmodi non est ad diuortii sententiam
procedendum.
2. Idem. Tua nos duxit — inchoarent. Gebenn. ep. (1212.) Reg. Bal. XIV, 159. =
c. 7. X. (4, 14.)
3. Idem in conc. Later, constit. L. Non debet — alligatas. (1215.) = c. 8. X. (4, 14.)
TIT. IV. QUI MATRIMONIUM ACCUSARE POSSUNT.
Un. Idem ep. Beluae. Cum in tua diocesi — existat. (1212.) Reg. Bal. XV, 184;
Po. 4614. = c. 6. X. (4, 18.)
LIBER QUINTUS.
TIT I. DE ACCUSATIONIBUS ET INQUISITIONIBUS.
1. Idem. Cum dilectus filius — terminata. (1198 — 1216.) = c. 20. X. (5, 1.)
2. Idem ep. Gebennensi et Viennensi sacristae. Inquisitionis negotium — existit.
(1212.) Reg. Bal. XV, 19 1 ; Po. 4628. = c. 21. X. (5, 1.)
3. Idem ep. et dee. Siluanect. Ad petitionem — abbatem. (1210.) Reg. Bal. XIII, 1:
Po. 3916. = c. 22. X. (5, 1.)
4. Idem in conc. Lat. constit. VIII Qualiter et quando — amoueri. (1215.) =
c. 24. X. (5, 1.)
5. Idem in conc. Lat. Sicut olim — suspendatur, c. 6. (1215.) = c. 25. X. (5, 1.)
Lib. IV. Tit. in. 31) sol. : deest: ach 32) tibi: 3S) et in : Reg. 39) se: deest: Reg. 40) se: deest: Reg.
Reg. 33) cf. JIatth. XVIII, 15. 34) recipitur: Reg. 41) intelligatur : tb. 42) coufirmauerit: ah 43) que
35) admittantur : h 36.) recipere : h 37) cum: deest: Reg. dixit didicerit: Reg.
i47
Comp. IV. Lib. V. Tit. II — V. De hereticis et manicheis.
TIT. II. DE SIMONIA.
i. Idem. Per tuas nobis — ministrare. (1198 — 1215.) Po. 5021. = c. 37. X. (5, 3.)
2 Idem. Consulere — excluduntur. (1198 — 1215.) Po. 5037. = c. 38. X. (5, 3.)
3. Idem in conc. Later, constit. LXIV. Sicut pro certo — condempnetur . (1215.) =
c- 39 X. (5, 3.)
4. Idem in eod. constit. LXV. Quoniam simoniaca — publicari. (1215.) =
c. 40. X. (5, 3.)
5. Idem in eod. constit. LXVI. Audiuimus de quibusdam — conuertenda. (1215.) =
c. 41- X. (5, 3 )
6. Idem in eod. constit. LXVII. Ad ap. audientiam — immutare. (1215.) =
c. 42. X. (5, 3.)
TIT. III. DE MAGISTRIS.
Un. Idem in eod. constit. XI. Quia nonnullis — prouideri. (1215.) = c. 4. X. (5, 5.)
TIT. IV. DE IUDEIS ET SARRACENIS.
1. Idem in eod. constit. LXIX. In nonnullis — presumant. (1215. ) = c. 15. X. (5, 6.)
2. Idem in eod. constit. LXX. Cum sit nimis — paganos. (1215.) == c. 16 X. (5, 6.)
3. Idem in eod. constit. LXXI. Quidam sicut — retroire. (1215.) = c. 4 X. (5, 9.)
TIT. V. DE HERETICIS ET MANICHEIS.
1. Idem1. Quantum ecclesia laborauerit per predicatores et cruce signatos
ad exterminandos2 hereticos et ruptarias de prouincia Narbonensi et partibus
sibi uicinis, totus pene orbis cognoscit3, et quidem per Dei gratiam et solicitudi-
nem nostram ualde profecit, cum exterminatis utrisque terra ipsa in fide catholica
et pace fraterna iam salubriter gubernetur. Quia uero nouella plantatio adhuc
indiget irrigari, sacri concilii consilio ita duximus prouidendum, ut quoniam R.
quondam4 comes Tolosanus culpabilis repertus est in utrisque5, nec umquam sub
eius regimine terra potuit6 in pacis7 et fidei statu seruari, sicut ex8 longo tem¬
pore certis indiciis est compertum9, ab eius dominio, quod praue10 gessit, perpetuo
sit exclusus, extra terram ipsam in loco idoneo moraturus, ubi11 dignam agat
penitentiam deportatus12. Verum13 de prouentibus terrae14 CCCC. marchas perci¬
piat annuatim, quandiu curauerit humiliter obedire, uxor uero ipsius Comitis, soror
quondam Regis Aragoniae, cui ab omnibus laudabile testimonium perhibetur,
quod sit catholica mulier et honesta, terras ad suum dotalicium pertinentes in¬
tegre habeat et quiete, ita tamen, ut sic ad mandatum ecclesiae faciat custodiri15,
quod per ipsas negotium pacis et fidei non ualeat perturbari. Tota uero terra,
quam obtinuerunt cruce signati aduersus hereticos credentes et fautores et recep¬
tatores16 eorum cum monte Albano atque Tolosa, que magis extitit17 heretica18
labe corrupta, dimittatur et concedatur saluo per omnia catholicorum iure uiro-
rum et mulierum et ecclesiarum comiti19 Montis fortis uiro strenuo et catholico,
qui plus ceteris in hoc negotio laborauit, ut eam teneat, a quibus de iure est
tenenda. Residua terra20, que non fuit a cruce signatis obtenta, custodiatur ad
mandatum ecclesiae per uiros idoneos, qui negotium pacis et fidei manu teneant
et defendant, ut prouideri possit unico21 filio comitis prefati22 Tolosani postquam
ad legitimam etatem peruenerit, si talem23 se studuerit exhibere, quod in toto
uel in parte ipsi merito debeat prouideri, pro ut magis uidebitur expedire. De
negotio uero comitis Fuxensis24 plenius cognoscatur, et quod equum fuerit, iudi-
cetur, ita quod castrum Fuxense custodiae nostrae commissum pro ipso ad manda¬
tum detineatur ecclesiae, donec huiusmodi negotium terminetur. Ad hec quoniam
Lib.V. Tit. V. 1. 1) dat. Later. XIX. Kal. lan. peccatis: b; deest: orig. 13) Verum tamen: orig.
XVIII. (1215.) ap. Bonquet Rec. XIX, 548; Po. 5009. 14) add. : pro sustentatione sua : orig. 15) eas custo-
2) exterminandum : orig. 3) agnoscit: orig. 4) quond. : dire: orig. 16) receptores : acdgh \ 17) ext .\ deest:
deest: orig. 5) utroque: orig. 6) pot .: deest: orig.; orig. 18) lier.: deest: abcdg 19) comitis: acd 20) uero
in terra: ad 7) pacis (in: deest) et fid. status: abd; terra :h; autem terra: orig. 21) add. : adolescenti:
pacis et : deest: orig. S) a: orig. 9) apertum : abc orig. 22) predicti: h 23) tamen (?): orig. 24) Fa-
10) utique graue (?): orig. 11) uel: b; ut: orig. 12) de xensis: acdg; Falsensis: b et sic deinceps
IO*
148
Comp. IV. Lib. V. Tit. VI — XII. De priuilegiis.
super his multae poterunt dubitationes et difficultates oriri, omnes ad apostolicae
sedis iudicium referantur, ne forte, quod multis est sumptibus25 peractum, per ali¬
cuius uiolentiam seu malitiam dissoluatur.
2. Idem in conc. Later, constit. III. Excommunicamus — prauitatem. (1215.) =
c. 13. X. (5, 7-)
TIT. VI. DE HOMICIDIO CASUALI SEU1 VOLUNTARIO.
1. Innoc. III. Petrus diaconus — attemptatum. Oscensi et Tirason. epp. (1198.) Reg.
Eal. I, 323; Po. 339. = c. 17. X. (5, 12.)
2. Idem abb. S. Trinitatis de Maloleone. Significasti nobis — exequendo. (1209.)
Reg. Bal. XII, 59; Po. 3757. = c. 18. X. (5, 12.)
3. Idem. Tua nos duxit — arcendus. Gebenn. ep. (1212.) Reg. Bal. XIV, 159;
Po. 4379. = c. 19. X. (5, 12.)
4. Idem priori et fratrib. Cartusiensib. Sicut ex litterarum — abstinere. (1211.}
Reg. Bal. XIV, 107; Po. 4312. = c. 20. X. (5, 12.)
TIT. Vn. DE USURIS.
1. Idem electo V. de Octenen. (?) Salubriter — supportanda. (1198 — 1215.)
Po. 5038. = c. 16. X. (5, 19.)
2. Idem ep. Bonon. Michael laicus — usuras. (1198 — 1215.) Po. 5039. =
c. 17. X. (5, 19.)
3. Idem in conc. Later, constit. LXVIII. Quanto amplius — indempnes. (1215.) =
c 18. X. (5, 19.)
TIT. VIII. DE CRIMINE FALSI.
1. Idem in reg. Accedens — molestes. Sipontino archiep. (1198.) Reg. Bal. I, 456;.
Po. 532. = c 8. X. (5, 20.)
2. Idem in reg. ep. Rofensi. Ex continentia — imponatis. (1198.) Reg. Bal. I, 404; J
Po- 395- = c. 9. X. (5, 20.)
TIT. IX. DE CLERICO EXCOMMUNICATO MINISTRANTE.
Un. Idem decano et subdec. Pictau. et mag. P. Americo de Longouado can. !
Petragoricensi. Proposuit olim — approbandum. (1210.) Po. 4174. = c. 8. X. (5, 27.)
TIT. X. DE EXCESSIBUS PRELATORUM.
Un. Idem in conc. Later, constit. LX. Accedentibus ad nos — tueri. (1215.) = |
c. 12. X. (5, 31.)
TIT. XI. DE NOVI OPERIS NUNTIATIONE.
Un. Idem Parisiensi et Trecensi Episcopis1. Cum olim et infra 2. Ce¬
terum ex3 procuratoris eiusdem ciuitatis confessione didicimus, post nuntiationem
noui operis sibi factam supradictam fortaliciam4, stagnum et molendinum edi-
ficasse. Quo circa uobis presentium auctoritate precipiendo mandamus, quatinus5
uos nostra auctoritate iam dictam fortaliciam, stagnum et molendinum a comite
demolienda iudicetis6 facientes eandem sententiam per censuram ecclesiasticam
firmiter obseruari.
TIT. XII. DE PRIVILEGIIS.
1. Idem. Veniens ad presentiam — prescripsit. Colocensi electo et Soksardiensi et de
Sekudwor. Cisterc. ord. abbatib. Quinque eccles.
c. 19. X. (2, 26.)
Uib. V. Tit. V. 25) add.: et laboribus : ovig.
Tit. VI. 1) uel : bc
Tit. XI. UN. 1) add.: et abb. S.G-enouefae Paris.
dat. 1208. Reg. Brequ. V, 141. Po. 1806; episcopo: abcd
2) quae desiderantur uideas c. 33. X. (1, 29.) 3) quia ex :
Reg. 4) supradicta fortalitia : Reg. 5) quat. utram¬
que partem ad compositionem amicabilem faciendam,
quam utrique necessariam credimus, moneatis prudenter
dioc. (1212.) Reg. Bal. XV, 7; Po. 4401. —
et efficaciter inducatis. Quod si forsan infra mensem,,
postquam a uobis fuerint diligenter admoniti, uestris )
acquiescere monitis non curarint uos auctoritate nostra j
sublato cuiuslibet contradictionis et appellationis ob¬
staculo sententiam proferatis, quam sub bulla nostra !
uobis mittimus interclusam, facientes eam per censuram j
ecclesiasticam inuiolabiliter obseruari: Reg. 5) add.: J
sub. cuius, contr. et ap. ob. : h
Comp. IV. Lib. V. Tit. XIII — XV. De sententia excommunicationis. 149
2. Idem1. Significasti nobis in nostra presentia constitutus, quod quidam
in tua diocesi commorantes, eo quod in canonicorum sanctae Crucis et2 aliorum
priuilegiatorum sunt fraternitate recepti, iura tibi episcopalia non persoluunt, ea
propter, uenerabilis in Christo frater, tuis precibus annuentes, auctoritate tibi pre-
sentium indulgemus, ut quamdiu fratres huiusmodi moram fecerint in domibus
suis in habitu seculari, et in ecclesiis tuis ecclesiastica receperint3 sacramenta,
sicut prius tibi iura episcopalia soluere teneantur.
3. Idem ep. et capit. Tripolitan. Petiistis per sedem — celebretis. (1212.) Reg. BaL
XV, 162; Po. 4598. = c. 20. X. (5, 33.)
4. Idem. Quoniam sicut nobis — subiectas. (1198 — 1215.) Po. 5041. = c. 21. X. (5, 33.)
5. Idem archiep. Lundensi ap. sed. leg. Quia circa — futuri. (1213.) Reg. Bal.
XVI, 1 1 8; Po. 4820. = c. 22. X. (5, 33.)
6. Idem in conc. Later, constit. V. Antiqua patriar dialium — deferendum. (1215.)=
c. 23. X. (5, 33.)
7. Idem in eod. constit. LVII. Ut priuilegia — disciplinae. (1215.) = c. 24. X. (5, 33.)
8. Idem in eod. constit. LVIII. Quod nonnullis — protrahentes. (1215.) =
c. 25. X. (5, 33.)
TIT. XIII. DE PENIS.
1. Idem. Ad aures — conferantur. Vicentino ep. (1198.) Reg. Bal. I, 57; Po. 60. =
c. 10. X. (5, 38.)
2. Constit. X. conc. gen. In quibusdam prouinciis — dispensatum.
c. 11. X. (5, 38.)
TIT. XIV. DE PENITENTIIS1.
1. Idem Palentin. et Burgen. epp. et ab. de Ar. Cistercien. ord. Noua quedam —
■commisit. = c. 11. X. (5, 38.)
2. Idem in conc. Later, const XXI. Omnis utriusque — retrudendum. (1215.) =
c. 12. X. (5, 38.)
3. Idem. Quod in te — indulgeri. (1198 — 1215.) = c. 11. X. (5, 38.)
4. Idem in eod. constit. XXII. Cum infirmitas — conuertatur. (1215.) =
c. 13. X. (5, 38.)
5. Idem in eod. constit. XLII. Cum ex eo — obseruare. (1215.) = c. 14. X. (5, 38.)
TIT. XV. DE SENTENTIA EXCOMMUNICATIONIS.
1. Idem Archiepiscopo Lugd.1 Apostolicae sedis legato. Quesiuisti
preterea, utrum in canonem incidant laici sententiae promulgatae, qui sacerdotes
aut alios clericos in manifesto furto comprehensos 2 contrectauerint uiolenter, si
citra uiolentiam nequeant comprehendi, et si clericus, qui uehementer presumitur
esse falsarius, ad iudicium uenire3 contempserit, citra excommunicationis senten¬
tiam ad iudicium per uiolentiam trahi possit. Ad hoc tibi taliter4 respondemus,
quod in neutro casuum predictorum sententia excommunicationis incurritur, dum¬
modo mandatum interueniat prelatorum, quorum tales clerici sunt iurisdictioni
subiecti, cum hoc non ipsi laici, sed illi potius, quorum auctoritate id faciunt,
facere uideantur, nec amplius laicorum uiolentia extendatur, quam defensio seu
rebellio exegerit clericorum.
2. Idem. In presentia — diuinis. (1189 — 1215.) Po. 5033. = c. 46. X. (5, 39.)
3. Idem. Quantae presumptionis — obuiare. Spirensi Argentin. et Wormac. epp. (1198.)
Reg. Bal. I, 24; Po. 24. = c. 47. X. (5, 39.)
4. Idem. Constitutiones insuper et sententias, que ab episcopis excom¬
municatis uel de eorum mandato fuerint promulgatae, decernimus irritas et
inanes et in nullo umquam tempore ualituras. Quia1 uero fraus et dolus alicui
patrocinari non debet, nullus uestrum uario decipiatur errore, ut infra tempus
regiminis sustineat anathema, quasi post illud ipse non sit ad exhibendum satis¬
factionis debitum compellendus, nam et ipsum, qui satisfacere recusauit2, et suc-
Lib. V. Tit. XII. 2. 1) 1198—1215. Po. 5040. 3) uenire: deest: bcd; cont.: deest: bd 4) tal.:
2) uel: a 3) perceperint: h deest: h; tibi: deest: a
Tit. XIV. 1) add. : et remissionibus : ab 4. l)Quod:/i 2) satisfactionem recusauerit: b
Tit. XV. 1. 1) Lundun. : acd 2) deprehensos: bh
150 Comp. IV. Lib. V. Tit. XVI. De uerborum significatione.
cessorem ipsius, nisi satisfaciat infra mensem, manere decernimus ecclesiastica
districtione conclusum, donec ecclesiae suae satisfaciat, cum succedat in onere,
qui substituitur in honore.
5. Idem in eod. constit. XLVII. Sacro approbante — ultionem. (1215 ) =
c. 48. X. (5, 39-)
6. Idem in eodem constituto XLIX.1 Sub interminatione diuini iudicii
penitus interdicimus, ut causa cupiditatis nullus audeat excommunicationis uin-
culo aliquem innodare uel absoluere innodatum, in illis maxime regionibus, in
quibus ex consuetudine, cum excommunicatus absoluitur, pecuniaria pena mulcta-
tur, statuentes, ut cum excommunicationis sententiam iniustam fuisse constiterit,
excommunicator ad restituendam pecuniam etiam sic extortam per censuram eccle¬
siasticam compellatur, et nisi probabili fuerit errore deceptus, tantumdem iniuriam
passo persoluat, et si forte soluendo non fuerit, animaduersione alia castigetur.
TIT. XVI. DE VERBORUM SIGNIFICATIONE1.
1. Idem comiti Tolosano. Super quibusdam — introducta. (1210.) Reg. Bal XII, 155;
Po. 3886. =3 c. 26. X. (5, 40.)
2. Idem ep. Parisien. Nouimus expedire — committat. (1209.) Reg. Bal. XI, 257,
Po. 3656. = c. 27. X. (5, 40. )
Lib. V. Tit. XV. 6. 1) c. 49. Cone. Lat. IV. (1215.) Tit. XVI. 1) significationibus: ab
i
I
QUINTA COMPILATIO DECRETALIUM.
HONORIUS EPISCOPUS, SERVUS SERVORUM DEI, DILECTO FILIO
MAGISTRO TANCREDO, ARCHIDIACONO BONONIENSI SALUTEM
ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM1.
Novae causarum emergentium questiones nouis exigunt decisionibus terminari,
ut singulis morbis, competentibus remediis deputatis, ius suum cuique salubriter tri¬
buatur. Licet igitur a quibusdam predecessoribus nostris per ea, que suis temporibus
sunt decisa, forma futuris negotiis prouide sit relicta, quia tamen prodiga rerum
natura secundum uarietates multiplicium casuum parit cottidie nouas causas, nos
quasdam epistolas decretales super his, que nostris suborta temporibus, per nos uel
fratres nostros decidimus, uel etiam aliis de ipsorum consilio commisimus decidenda,
compilari fecimus, et tibi sub bulla nostra duximus destinandas. Quocirca discretioni
tuae per apostolica scripta mandamus, quatinus eis solempniter publicatis absque ullo
scrupulo dubitationis utaris et ab aliis recipi facias tam in iudiciis quam in scholis.
LIBER PRIMUS.
TIT. I. DE CONSTITUTIONIBUS.
1. Bonon. ep. Nouer it fraternitatis — indicata. (1221.) Po. 6469. = c. 49. X. (5, 39.)
2. Fridericus Romanorum Imperator cunctis quos clementiae
nostrae regit imperium1. Ad honorem Dei omnipotentis, et ecclesiae sanctae
Dei, quo die de manu sacratissimi patris nostri Honorii III. summi pontificis,
suscepimus imperii diadema, leges edidimus, quas presenti pagina fecimus anno¬
tari. Hac edictali lege2 irritamus et precipimus irrita nuntiari omnia statuta et
consuetudines, que ciuitates uel loca, potestates, consules, uel quecumque aliae
personae contra libertates ecclesiae ac personas ecclesiasticas edere uel seruare
temptarunt, aduersus canonicas uel imperiales sanctiones; et ea de capitularibus
suis mandamus infra duos menses post huius3 publicationem edicti penitus aboleri,
et si de cetero similia attemptauerint, ipso iure decernimus esse nulla, et eos sua
iurisdictione priuatos, necnon locum ubi deinceps talia presumpta fuerint, banno
mille marcarum precipimus subiacere. Potestates uero, consules, rectores, statu-
tarii et scriptores dictorum statutorum, necnon consiliarii locorum ipsorum, et qui
secundum statuta uel consuetudines memoratas iudicauerint, sint ex tunc ipso iure
infames, quorum sententias et actus alios legitimos statuimus aliquatenus non
tenere; qui si per annum huius nostrae constitutionis inuenti fuerint contemptores,
bona eorum per totum nostrum imperium mandamus impune ab omnibus occupari,
saluis4 nichilominus aliis penis contra tales in generali concilio promulgatis.
3. Capitulo Constantinopolit. Ut preteritae contentionis — usurpent. (1216 — 27.)
Po. 7707. = c. 45 X. (1, 6.)
1) (1226-27.) Po. 7684. cf. Schulte Gesch. d. Quell. d.
kan. R. I, 90. not. 22.
Lib. I. Tit. I. 2. 1) Hec constitutio Friderici II.
(XXII. M. Nouemb. 1220.) in Mon. Germ. LL. 11,243. ab Hono¬
rio eodem die confirmata est. Bullar. Rom. ed. Taur. 3, 374.
2) In die qua de manu sacratissimi patris nostri summi
pontificis recepimus imperii diadema, curauimus ad Dei et
ecclesiae suae honorem edere quasdam leges, quas pre¬
senti pagina iussimus annotari, per totum nostrum im¬
perium publicandas, per imperialia uobis scripta preci-
piendo mandantes, quatinus eas quisque in suo districtu
irrefragabiliter et inconcusse seruetis. Sunt autem he
leges: l)Ad decus et decorem imperii et ad laudem Ro¬
mani principis nichil magis uidetur accedere, quam ut
expurgatis quorundam erroribus et iniquis quorundam
statutis penitus destitutis de cetero ecclesia plena quiete
uigeat et secura gaudeat libertate. Sane adeo infidelium
quorundam et peruersorum iniquitas habundauit, ut non
dubitent, contra apostolicam disciplinam et sacros ca¬
nones sua statuta confingere aduersus ecclesiasticas
personas et ecclesiae libertatem. Cum ergo ecclesia, que
nichil debet preter bonum appetere, dispositione diuina
fauente nichil uelit quod nobis eodem cursu uolunta-
tum non placeat, nos Fridericus Dei gratia Romanorum
imperator et s em per augustus hac edictali lege: orig.
3) huiusmodi: ac 4) salu. omnibus: ad
152 Comp. V. Lib. I. Tit. I. De constitutionibus.
4. Ep. et eant. Cabilon. et abbati de Firmitate Cabilonens. dioces. Exparte —
conferatis. (1216—27.) Po. 7708. = c. 12. X. (1, 2.)
5. Abbati et Conuentui monasterii Dolensis1. Cum olim super peti¬
tione2 prouentuum ecclesiarum, in quibus uestrum monasterium ius obtinet patro¬
natus3, facienda inter priores et capellanos ipsarum, Bituricensis diocesis, questio
coram felicis memoriae Innocentio papa, predecessore nostro, fuisset diutius ex¬
agitata, tandem ipse huiusmodi questionem sapiens prouidendo determinauit, quid
priores, quidue perciperent capellani, sicut in eius litteris factis super prouisione
huiusmodi euidenter apparet. Sed quidam capellani ecclesiarum ipsarum, occa¬
sione statuti concilii generalis, quo dicitur, ut prouisio congrua parochialium eccle¬
siarum presb iteris 4 non obstante patroni consuetudine assignetur, prouisionem
eamdem, sicut asseritis, infringere moliuntur. Cum ergo generali statuto non
tollatur prouisio specialis, nos de consilio5 fratrum nostrorum prouisionem iam
dictam auctoritate apostolica roborantes districtius inhibemus, ne quis illi occa¬
sione predicta contraire presumat.
6. Potestati et populo Paduano1. Sicut est nostris2 auribus intimatum,
primo reuerentia diuinarum et humanarum constitutionum posthabita statuistis3,
ne quis super decimis respondeat coram iudicibus delegatis a sede apostolica, ac
demum, quia super talentum plumbi sedens iniquitas semper de malo in deterius
corruit, adiecistis, ut nisi episcopus et clerus duitatis uestrae intra quadraginta
dies, postquam is, quem contigerit in uestrum rectorem assumi, regimen ipsius
ciuitatis iurauerit, se uestris obligauerint constitutis, ex tunc eis ipsa statuta non
prosint, nec eos banna publica tueantur: excogitata malitia id agere satagentes, ut
si se statutis huiusmodi alligauerint, ecclesiasticae libertatis expertes, publicis !
oneribus mancipentur ut laici, si uero se illis noluerint obligare, pateant periculo
personarum et rerum, utpote a benefitio publicae defensionis exclusi. Certe uix i
possumus credere diabolicas adinuentiones huiusmodi a uobis, quos de fidei puri- i
tate toties commendari audiuimus, processisse. Non nos fallit opinio, quod aliquis |
extraneus his temporibus regimen uestrae ciuitatis obtinuit, qui secum afferens
fermentum hereticae prauitatis, illo uestrae sinceritatis azyma fermentauit. Mone¬
mus ergo uniuersitatem uestram, rogamus et obsecramus in Domino Iesu Christo ;
et per apostolica uobis scripta mandamus, quatinus huiusmodi morbo, dum nouus j
est, salubriter occurrentes, nec patientes maculam tam grandem tam que saluti
uestrae contrariam in gloria uestra poni, prenotatum statutum, quod diuino et
humano iuri obuiare cognoscitis, infra XV. dies post susceptionem presentium de
capitularibus uestris penitus abradatis, illo uel simili de cetero non usuri. j
7. Archiepiscopo Mediolanensi1. Ex parte uenerabilis fratris nostri j
Suanensis2 prepositi et quorumdam aliorum canonicorum Nouariensium fuit nostris
auribus intimatum, quod cum in ipsorum ecclesia per te auctoritate nostra fuit
statutum, ut sit certus numerus sacerdotum, ita quod si locum sacerdotis uacare
contingeret, non substitueretur ei3 alius quam sacerdos uel talis, qui cito in sacer¬
dotem promoueri ualeret, et nos statutum huiusmodi postmodum duxerimus4 confir¬
mandum, nuper bonae memoriae A. cantore Nouariense qui sacerdos fuerat, uiam
uniuersae carnis ingresso, cum uellent ad prebendam ipsius, inherentes statuto
huiusmodi, eligere sacerdotem et sic conuenissent in Hugonem Missum5, uirum
utique uitae laudabilis et conuersationis honestae, qui cum sit diaconus cito possit
ad sacerdotium promoueri, uenerabilis frater noster Nouariensis episcopus Iohan-
nes, nepotem suum, alias magnis redditibus abundantem, constitutum in minoribus
ordinibus, occasione cuiusdam receptionis olim factae de ipso a quibusdam con-
canonicis eorumdem, inuestiens de nominata prebenda, eum6 fecit auctoritate propria I
Lib. I. Tit. I. 5. 1) (1216— 27.) Po. 7709. 2)par- 7. 1) (1216— 27.) Po. 7710; archidiacono Med.: a
titione: a 3) patr. : deest: d 4) per . . . presbiteros : d 2) Saonensis episcopi {deest: c) prepositi : ac 3) e.:
5) consensu: d deest: d 4) duximus: d 5) Mussum: a 6) eun-
6. (1224.) Po. 7276 a. 2) nostr deest: d 3) sta- dem: a
tuitis: d
Comp. V. Lib. I. Tit. II. III. De consuetudine.
153
in ipsius possessionem induci, et ut eis uolentibus sacerdotem eligere uiam pre-
cluderet eligendi, eos si ad electionem procederent interdixit, propter quod cum
eligere non audeant, sedis apostolicae remedium implorarunt. Cum igitur non
prosit statuta in ecclesiis fieri, si ea, maxime utilia, non seruentur, fraternitati tuae
mandamus, quatinus his non obstantibus, que per predictum episcopum taliter sunt
presumpta, facias ad prebendam dicti cantoris per eos, ad quos ius eligendi spectare
dinoscitur, idoneum eligi in diaconatus uel sacerdotii ordine constitutum.
TIT. II. DE RESCRIPTIS.
1. Abbati et priori S. Proiecti et I. de uilla Vuad. canonico S. Quintini Nouio-
mensis. Capituli S. Crucis — imponentes. (1216 — 27. ) Po. 7711. — c. 30. X. (1, 3.)
2. R. de Porta et Magistris I. de Mandires maioris ecclesiae et
R. Sanctae Mariae Magdalenae canonicis Virdunensibus1. Referente
dilecto filio I. Metensi 2 scolastico nos noueritis accepisse, quod magister W. de Bur-
monst3, Lingon. canonicus, nuper super scolastica Metensi ad priorem de Claro-
monte et coniudices eius, Tullensis et Lingonensis diocesis commissionis a nobis
litteras pro magistro G. de Burmet4 Metensi canonico, nunc cantore Tullensis ec¬
clesiae impetrauit, solo in eis Metensi primicerio nominato et illa generali clausula
„et quidam alii,44 subsecuta; cumque procurator ipsius primicerii litteris contra¬
dixisset, iisdem5 prefatus magister W. coram magistro Ottone capellano nostro,
tunc temporis litterarum huiusmodi auditore promisit, quod primicerius ipse non
conueniretur ullo unquam tempore per easdem, sicut tam ipsius auditoris, quam
prefati magistri W. patentes litterae manifestant; nunc autem predictus cantor
auctoritate huiusmodi litterarum conuenire conatur scolasticum memoratum.
Quare idem nobis humiliter supplicauit, ut cum in hac parte manifesta sit malitia
supradicti cantoris, qui sola ea causa primicerium nominauit, ut per subiectam
clausulam trahere posset in causam equales ipsi primicerio uel minores, ipsum de
huiusmodi fraude non sineremus commodum reportare. Cum ergo nemini patro¬
cinari debeat fraus et dolus, discretioni uestrae mandamus, quatinus si premissis
ueritas suffragatur, predictas litteras nuntietis nullius esse ualoris, reuocantes in
statum debitum siquid6 forte occasione ipsarum inueneritis esse factum.
3. Episcopo Attrebatensi1. Qui nostras per suppressionem ueri litteras
impetrantes illarum commodo carent, cum ueritas reseratur, id sibi debent imputare,
non nobis, qui omnium habere memoriam non ualemus, cum diuinum sit potius,
quam humanum. In litteris siquidem, per quas olim tibi mandauimus, ut dilecto
filio C., qui in spe prouisionis tuae frustra diutius laborauit, in Attrebatensi ec¬
clesia prouideres, huiusmodi clausula continetur, „ securus quod pro nullius proui-
sione tibi grauamen de cetero inferemus/4 Nuper autem nobis insinuare curasti,
quod predictus audax postmodum ad te super prouisione sua nostras litteras moni¬
torias et preceptorias impetrauit, de clausula supradicta non habita mentione.
Quare nobis humiliter supplicasti, ut te2 super eo fatigari ab eo contra tenorem
sepe dictae clausulae non sinamus. Nolentes igitur ea irrita facere, que de nostris
labiis processerunt, te3 admonitione et precepto huiusmodi tanquam per ueri sup¬
pressionem obtentis reddimus absolutum, ita quod ab eodem I.4 contra tenorem
predictae clausulae ulterius non uexeris.
TIT. III. DE CONSUETUDINE.
1. Parisiensi capitulo. Cum consuetudinis — adeptus. (1221.) Po. 6573. =
c. 9. X. (1, 4.)
2. Capitulo Laudunensi1. Ad audientiam nostram noueritis peruenisse,
quod pretextu cuiusdam consuetudinis, ut dicitur, iuramento firmatae, a singulis
Lib. I. Tit. II. 2. 1) Morinen.: d; (1216—27.) 3. 1) (1216—27.) Po. 7686. 2) te: deest: cd 3) de:
Po. 7712. 2) I. Menensi: a; I. Memensi: c; I.: deest: d cd 4) I. C.: d
3) Burmot: c; Brimot: d 4) Burmotey: a; Burinet: c Tit. III. 2. 1) (1216—27.) Po. 7713.
5) idem: d; et eisdem: c 6) deb. quidquid: d
i54
Comp. V, Lib. I. Tit. IV. V. De electione et electi potestate.
quos in ecclesia uestra canonicari contingit, unum scyphum argenteum exigitis et 1
etiam extorquetis, eis fructum2 prebendarum suarum, nisi consuetudinem iam
dictam adimpleant, denegando. Quia igitur consuetudo huiusmodi habere uidetur
speciem prauitatis et continet turpitudinem manifestam, uniuersitati uestrae
districtius inhibemus3, ne predictam consuetudinem iurari faciatis de cetero, nec
eius occasione aliquid exigatis, aut subtrahatis aliquibus suarum redditus pre¬
bendarum.
3. Magistro Iacobo capellano et penitentiaro nostro apost. sedis
legato1. Venerabilis frater noster archiepiscopus Cassellensis exposuit coram nobis,
quod in prouincia sua detestandae consuetudinis uitium per Anglicorum insolen¬
tiam inoleuit, quod uidelicet si Anglicus aliquid2 de suis amittit, et iurat illud ab j
aliquo Iberniensi furtim3 sibi esse surreptum, sex Anglicis iuramento firmantibus, j
quod credunt4 eius uerum existere iuramentum, Ibernienses licet innocentes sint
et bonae opinionis ac uitae, suamque super obiecto crimine innocentiam per
triginta testes uel plures sint purgare parati, ad restitutionem coguntur nichilo-
minus tanquam fures. Si uero aliquid Ibernienses amittunt, et pro certo sciunt
quod surripuit5 Anglicus illud eis, idque suis uelint astruere iuramentis, Anglici
eorum iuramenta recipere contradicunt, et sic utroque casu conculcata iustitia ec¬
clesiis ac eorum hominibus graue preiudicium generatur. Cum ergo pondus et |
pondus, mensura et mensura, utrumque abhominabile apud Dominum, discretioni
tuae mandamus3, quatinus non obstante prefata consuetudine uel potius corruptela,
quam censemus penitus abolendam, dictis Anglicis expresse inhibeas, ne talia de
cetero attemptare presumant; sed prorsus7 ab huiusmodi peruersitate cessantes,
pusillum et magnum pari permittant iudicio iudicari, et examinari diuitum causas
et pauperum equa lance, cum in iudicio interdicta diuinitus sit acceptio per¬
sonarum 8.
4. Fridericus Romanorum Imperator cunctis quos clementiae suae
regit imperium1. Hac edictali lege, et infra. Nauigia quocumque locorum per-
uenerint2, si quo casu contingente rupta fuerint uel3 ad terram perueniant, tam
nauigia4 quam nauigantium bona integre illis seruentur, ad quos spectabant, ante¬
quam nauigium huiusmodi periculum incurrisset, sublata penitus omni consuetudine
locorum, que huic aduersatur sanctioni, nisi talia sunt5 nauigia, que piraticam
exerceant, que6 sint nobis uel christiano nomini inimica. Transgressores autem
huius nostrae constitutionis bonorum publicatione mulctentur, et si res exegerit,
eorum audacia iuxta mandatum nostrum modis aliis compescatur.
TIT. IV. DE POSTULATIONE PRELATORUM.
1. Archiep. Calaritano. Etsi unanimiter — prouideatur. (1216 — 27.) Po. 77r4- ”
c. 6. X. (1, 5.Q
2. Watien. et Agrien. Episcopis1. Duabus postulationibus, una uidelicet
de uenerabili fratri nostro Cenadiensi, reliqua uero de uenerabili fratri nostro
Nitriensi episcopis in Strigoniensi ecclesia celebratis, cum nullam eorum2 inuene-
rimus esse canonicam, et in tanta contradictione non consueuerit postulatio3, que
si etiam concorditer fieret, plus gratiam4 quam ius requirit admitti, neutram de
fratrum nostrorum consilio duximus admittendam5.
TIT. V. DE ELECTIONE ET ELECTI POTESTATE.
1. Electo Lugdunensi. Cum post petitam — exigente. (1224.) Po. 7136. — |!
c. 46. X. (1, 6.)
Lib. I. Tit. III. 2. 2) fructus: d 3) iubemus,
ut . . . irritari faciatis : d
3. 1) dat. ap. Urbem ueterem VI. Id. Ang. P. A. V.
(1220.) ap. Theiner Monum. Hiberniae p. 16. Po. 6325.
2) de suis: deest: d 3) furt. : deest: d 4) creditur: d
5) surripuerit: d 6) add.: per apostolica scripta: d
7) potius: d 8) pers. Quod si etc. : orig.
4. 1) cf. ad. c. 2. (1, 1.) 2) perueniant: origk.
3) uel alias: ib. 4) add.: ipsa: ib. 5) sint: ib.
6) aut : ib.
Lib. I. Tit. IY. 2. 1) dat. Later. XVI. Kal. April.
ao. IX. (1225.) ap. Theiner Mon. Hungar. I, 54. Po.l 382.
2) earum : orig. 3) fieri postul. : ad 4) gratia: ad
5) add. : Nos autem etc. : orig.
Comp. V. Lib. I. Tit. VI. VII. De renuntiatione. 155
2. Abbati Stirpensi et eiusdem loci de Exidolio prioribus Lemoui-
j censis diocesis.1 Cum bonae memoriae, et infra. Sane ne quis forte causetur
capitulum sancti Iuliani2 Lemouicensis diocesis ius eligendi prepositum per decur¬
sum temporis amisisse, nolumus, quod tempus lapsum ante concessam sibi eligendi
licentiam eis currat, cum constitutio, que de huiusmodi lapsu temporis loquitur, con¬
tra negligentiae uitium fuerit promulgata, et hi dici nequeant negligentes, cum non
possent eligere, presertim cum ex dilecti fratris nostri beati tituli sancti Iohannis et
Pauli presbiteri cardinalis mandato, nostram uel eius tenerentur licentiam postulare.
3. Portuensi Episcopo ap. sed. leg.3 Per litteras tuas et depositiones eo¬
rum etiam testium, quas tua nobis fraternitas destinauit, comperimus euidenter*
quod monachi S. Mansueti Tullen. regulares obseruantias non professi, quemdam
ipsius loci monachum similiter non professum, in abbatem, contemptis quibusdam
ex fratribus suis, qui uocari debebant et poterant, elegerunt. Volentes igitur, ut
errata per tuae sollicitudinis studium corrigantur, fraternitati tuae per ap. scripta
mandamus, quatinus electionem huiusmodi decernas irritam et inanem, uniuersos
ipsius loci monachos ad relinquendum monasterium uel ad faciendam professio¬
nem, ut debent, monitione premissa per censuras ecclesiasticas appellatione re¬
mota compellendo.
4. Abbati sancti Galgani Cister. ordinis et priori Camald.
Vulteran. et Aretinae dioc.1 Coram dilecto fratre nostro G.2 sancti Theodori
diacono card. R. monacho in abbatem monasterii sanctae Florae Aretinae electo
et procuratori quorumdam monachorum, qui electioni se opponebant eiusdem, a
nobis auditore concesso, proposuit R. predictus, quod corpore predefuncti abbatis
nondum tradito sepulturae, monachi eiusdem loci, relicto ipso corpore in ecclesia,
et matutinali offitio, quod iam erat inceptum, omisso, in abbatis curiam secedentes,
eligendi potestatem in unum ex ipsis monachis contulerunt, quibus demum re¬
gressis in ecclesiam, abbatis corpore iam sepulto, monachus in quem erat potestas
eligendi collata, ipsum R. in abbatem elegit; idemque et in abbatis sede positus
recipiendo a quibusdam monachis obedientiam et accipiendo quedam de bonis
monasterii pro expensis, administrationi3 continuo se ingessit. Ipso igitur petente
confirmari electionem huiusmodi et procuratore predicto e conuerso postulante
illam tanquam presumptam illicite infirmari, nos his et aliis, que fuerunt coram
ipso cardinali proposita, per eius fidelem relationem plenius intellectis, electionem
ipsam cassauimus iustitia exigente.
5- Ep. Ebroicensi et priori S. Barbarae Lexouiensis dioc. et magistro V. de
Capella cancellario Rothomag. Constitutis in presentia — supradictis. (1216 — 27. V
Po. 7717. = c. 47. X. (1, 6.)
6. Rothomagensi capitulo. Ecclesia uestr a destituta — admissa. (1222.) Po. 6848. ==
c. 48. X. (1, 6.)
TIT. VI. DE AUCTORITATE ET USU PALLII.
Un. Archiep. Lugdunensi (leg. : Lundens.) Tua nos — celebrare. (1225.) Po. 74S5- —
c. 7. X. (i, 8.)
TIT. VII. DE RENUNTIATIONE.
1. Maioris eccles. S. Iohannis decano et mag. C. cantori S. Dionisii Leodiensis.
Veniens ad sedem ap. — conferatis. (1216 — 27 ) Po. 7718 = c. 13. X. (1, 9.)
2. Agathensi et Nicensi (leg. : Niciensi [Nizza]) epp. Dilecti filii — faciatis. (1216 — 27.)
Po. 7719. = c. 15. X. (1, 9.)
3. Archiep. Treuirensi. Lectae coram nobis — uidemus. (1226 aut 1227.) Po. 7683. =
c. 14. X. (1, 9.)
Lib. I. Tit. V. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7715. hodie: 4. 1) (1216— 27.) Po. 7716. 2) G. : deest: c ; secl
VAbbaye de VEsterp et le prieure cure d'Exideul. 2) leg.: est Gregorius Crescentius Romanus S) ministrationi : ap
Iuniam ministrationis : c
3. 1) (1216—27.) Po. 7681.
156
Comp. V. Lib. I. Tit. VIII — XIII. De offitio archidiaconi.
TIT. VIII. DE ETATE ET QUALITATE ET ORDINE
PREFI CIENDORUM.
1. Capitulo Bremensi. Quamuis multa — attemptabit. (1221.) Po 1221. ==
c. 15. X. (1, 14.)
2. Ep. et archidiac. Oueten. Vel non est — compellatis. (1216 — 27.) Po. 7720. =
<c. 14. X. (1, 11.)
TIT. IX. DE SACRAMENTIS NON ITERANDIS.
Un. Capitulo Bremensi. A nobis humiliter — supradicta. (1218.) Po. 5751. =
c. 2. X. (1, 16.)
TIT. X. DE CORPORE VITIATIS.
1. Archiepiscopo Colocensi1. Postulasti, magistro N. clerico ad nostram
presentiam destinato, ut si uotis Ultrasiluanensis 2 ecclesiae uellemus3 annuere, super4
eo, quod ad eamdem Waradiensem prepositum elegerunt, confirmationem electio¬
nis eiusdem tibi5 remittere dignaremur6. Nos uero fraternitati tuae in hoc et in
aliis, quantum cum Deo possumus, deferre uolentes, prefatum electum ad te cum
gratia nostra duximus remittendum, per apostolica tibi scripta mandantes, qua¬
tinus, cum hoc deferendi tibi fecerimus causa, erga electum ipsum, si alias est
Idoneus, non obstante macula7, que in altero ipsius oculo uidebatur, sine difficul¬
tate prout ad tuum pertinet offitium exequaris.
2. Ep. E ngolismensi. Thomas monachus — sacerdotis. (1216 — 27.) Po. 7721.=
c. 7. X. (1, 20.)
TIT. XI. DE FILIIS PRESBITERORUM.
Un. Decano Furnensi Morinens.
Donatoris in Brugis, Tomae, dioces.
Po. 7722. = c. 17. X. (1, 17.)
dioces. et mag. Giliberto Morin. et L. S. I
Dilectus filius G. — statuatis. (1216—27.)
TIT. XII. DE CLERICIS PEREGRINIS.
Un. Ep. Regino. Te nobis proponente — retinendos. (1216 — 25.) Po. 7512L =
c. 4. X. (1, 22.)
TIT. XIII. DE OFFITIO ARCHIDIACONI.
1. Abbati Arremarensi Trecensis dioc. et archid. et decano S. Stephani
Trecensis. Dilecto filio — processuri. (1216 — 27.) Po. 7723. = c. 10. X. (1, 23.)
2. Episcopo Vulterano1. Quid ad archidiaconi spectet offitium in epistola !
heati Isidori et ordinis Romani statutis, necnon et constitutionibus aliis inuenitur
•expressum, unde non sine ratione miramur, quod cum dilectus filius magister ;
Guido, archidiaconus ecclesiae tuae, occupatus cancellariae nostrae seruitiis, in
archidiaconatu suo personaliter ministrare non possit, ac propter hoc commiserit 1
dilectis filiis Vulterano capitulo uices suas, tu, sicut eodem accepimus conquerente,
cum examinatio, presentatio ac installatio clericorum, siue de benefitiis, siue de
dignitatibus hoc2 agatur, pertineat ad eumdem, eodem ac procuratoribus suis irre-
quisitis omnino ipsos instituis3 pro tuae arbitrio uoluntatis, alias super offitio suo
grauis eidem et iniuriosus existens. Ut igitur quod per seipsum modo non potest,
per alios libere prosequatur, fraternitati tuae per ap. scripta mandamus, quatinus
procuratores ipsius in iis, que iure scripto uel approbata consuetudine ad sui
archidiaconatus offitium spectare noscuntur, beneuolo studeas fauore fouere, atten-
Lib. I. Tit. X. 1. 1) Coloniensi: cd; dat.
Metri III. Non. lun. a. VI. (1220.) Po. 6850. ap. Fejer Cod.
dipl. III, 1, 385. 2) eiusdem: orig. 3) add. : in hoc: ib.
4) super . . . eleg. : deest: ib. 5) tibi: deest: cd 6) dign.
•Ceterum carissimi in Christo filii nostri . . . rex et. . . .
regina Hungarorum illustres, multiplicatis prelatorum
ierrae intercessionibus pro eodem electo, per quem po¬
tius, quam per alium predicta speratur ecclesia in tem¬
poralibus et spiritualibus recipere incrementa, nobis
cum instantia supplicarunt: orig. 7) predicta mac. : ib.
(que ... uidebatur: deest )
Tit. XIII. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7724. 2)hoc:^
3) add. : et destitutis : a
I
Comp. V. Lib. I. Tit. XIV — XVII. De treuga et pace. 157
tius prouisurus, ut eos in premissis et aliis ad offitium suum spectantibus non
impedias, nec patiaris quantum in te fuerit ab aliis impediri.
TIT. XIV. DE OFFITIO VICARII.
Un. Ep. Wigorn. Ex parte tua — compellas. (1216 — 27.) Po. 7725. = c. 6. X. (1, 28.)
TIT. XV. DE OFFITIO ET POTESTATE IUDICIS DELEGATI.
1. Archiep. et archidiac. Bitur. Ex parte carissimae — procedatis. (1218 — 27.)
| Po. 7687. = c 11. X. (2, 22.)
2. Messan. et Regin. archiepp. Rogatus olim — demandare. (1216 — 27.) Po. 7726.=
| c. 37. X. (1, 29.)
3. Idem Cant. archiep. S. Rom. eccl- cardinali et coniudic. suis. Dilectus filius;
I. Sarracenus — pertinere. (1216 — 27.) Po. 7727. = c. 29. X. (1, 3.)
j
:TIT. XVI. DE OFFITIO ET POTESTATE IUDICIS ORDINARII.
1. Ep. Assissiensi. Conquerente economo — sustinemus. (1216 — 2 7.) Po. 7728. =
c. 16. X. (1, 31.)
2. Abbati et conuentui S. Rem. Ut iuxta — introducat. (1216 — 27.) = c 17. X. (1,31.)
3. Episcopo Sulciensi1. Non uidetur metropolitano licere, ut suffraganei
sui iura minuat uel immutet, nisi super eo antiqua et approbata consuetudine uel
speciali priuilegio muniatur, unde reputari potest indignum, ut in die Cenae
domini, quo deberent2 in ecclesiis suis episcopi chrisma conficere, lauare iuxta
1 exemplum domini pedes pauperum et reconciliare publice penitentes, ad metro-
I politanam ecclesiam, que per quadraginta milliaria et amplius a te distat, chrisma,
j ibidem cum metropolitano tuo confecturus accedas, quamquam idem metropolitanus
I tam in tua quam in aliis metropolitico sibi iure subiectis ecclesiis non ex speciali
! priuilegio uel antiqua et approbata consuetudine, sed ex usurpatione potius hoc
obtinuisse hactenus uideatur. Hoc itaque in tua olim consecratione prudenter
j attendens, quod huic grauamini occurreres, fuisti publice protestatus. Volentes
igitur, uenerabilis in Christo frater, tuo super grauamine prouidere, auctoritate tibi
presentium indulgemus, ut ad hoc nisi speciale priuilegium exigat, uel antiqua et
approbata consuetudo requirat, per usurpationem huiusmodi nullatenus tenearis.
4. Ep. Briocensi et abb. de Sauigneo et archidiac. Recom. Dilectus filius
alias — formam. (1216 — 27.) Po. 7730. = c. 18. X. (1, 31.)
TIT. XVII. DE TREUGA ET PACE.
1. Auxitan. Archiepiscopo1. Illius regis pacifici, et infra 2. Sane ad
I nostram noueris audientiam peruenisse, quod in Auxitanensi prouincia et circum¬
posita regione usque adeo multiplicata est iniquitas superborum, quod scientes,,
| quia iustitiae cultus est pax, iniurias3 irrogant, pacem turbant, et inter sanctum et
profanum minime discernentes bona tam ecclesiastica quam mundana diripiunt et
predantur; quibus nisi fuerit obuiatum, cum superbia eorum semper ascendat, irre¬
parabile4 totius prouinciae militant5 detrimentum. Volentes igitur huic pesti
mortiferae occurrere antidoto salutari, taliter duximus statuendum, ut uidelicet tu
et suffraganei tui, necnon abbates, archidiaconi et alii clerici, principes, milites et
populus uniuersus tuae prouinciae pacem auctoritate nostra iuretis; uidelicet quod
| eam tenebitis, manu tenebitis et sequemini, iustas et rationabiles constitutiones
factas pro ipsa obseruabitis firmiter sine fraude, renouaturi de cetero de quin¬
quennio in quinquennium huiusmodi iuramentum; contradictores autem, si qui
fuerint, necnon et6 pacis uel fidei turbatores per censuras ecclesiasticas, appellatione
remota, compescas, contra eiusdem pacis uel fidei turbatores conuocando fideles
Lib. I. Tit. XVI. 3. 1) (1216— 27.) Po. 7729. qui, ut reconciliaret seruum domino, uniuit hominem sibi
2) debent: a Deo, libenter iis prope et his qui longe sunt, pacis con-
Tit. XVII. 1. 1) add. : et suffraganeis eius: orig. — silia cogitamus, ipsam pro posse modis omnibus procu-
scr. II. Kal. Oct. I. ap. Bonquet Recneil. XIX, 613. (1216.) rantis: orig. 3) ut iniurias irrogent (irrogant: c) : ac
Po. 5337. 2) omittitur: licet immeriti uicarii constituti 4) in irrep. : orig. 5) multiplicabunt: d 6) et ideest:ac
158 Cornp. V. Lib. I. Tit. XVIII. XIX. De pactis et promissionibus.
populos tuae prouinciae, si necesse fuerit per indulgentias, secundum quod utilitati i
ecclesiarum et totius terrae, necnon et animarum saluti uideris expedire.
2. Abbati Stadensi et Ildesemensi episcopo et nobilibus uiris
duci Saxoniae comiti Palatin. Rheni comiti Ascaniae et ministeriali¬
bus Magdeb. ecclesiae1. Gratum gerimus et acceptum, quod, sicut audiuimus,
nos, ad conseruandam et procurandam pacem in terris uestris, mutuum uobis con¬
ferre auxilium iuramento interposito astrinxistis, ut sic populus uobis commissus :
in pulchritudine pacis sedeat et in requie opulenta; super quo discretionem
nestram dignis in domino laudibus commendantes, per apostolica uobis scripta ;
mandamus, quatinus huiusmodi iuramentum, sicut est licitum et honestum,
studeatis taliter obseruare, quod conscientiam apud dominum et famam con¬
gemetis illesam, quod ab aliis uos faciatis prouidos reputari.
TIT. XVIII. DE MAIORITATE ET OBEDIENTIA.
1. Dii. fratri Widoni presb. card. et capit, eccl. S Laurentii in Damaso. His
que pro ecclesia — reseruamus. (1216 — 27.) Po. 7732. = c. 11. X. (1, 33.)
2. Idem. In registro felicis memoriae Innocentii Papae predecessoris nostri
liquido continetur, quod domus de Perario1 Ciuitatensis diocesis Beati Petri iuris et
proprietatis existit. Accepimus autem quibusdam fratribus ipsius loci nobis insinuan¬
tibus, quod cum olim magister ipsius A. et magistro et fratribus de Calatraua, Tole- 1
lanae diocesis, super facienda sibi obedientia coram bonae memoriae Zamorensi epis- i
copo et coniudicibus suis, delegatis a sede apostolica, tractus esset in causam, et ipsi !
cognitis causae meritis diffinitiuam pro ipsa domo sententiam protulissent, idem
magister de Calatraua, Paulum priorem et quosdam fratres sepe dictae domus,
ac deinde2 per ipsos eiusdem loci magistrum ita promissionibus et aliis monitis
illexit, quod ignorante domus supradictae conuentu, ipse magister magistro fecit |
obedientiam supradicto, contra predictam sententiam, in libertatis ipsius domus et 1
iuris apostolici preiudicium ueniendo; propter quod dictus magister de Calatraua, !
tenens domum ipsam3 suae ditioni subiectam, quemdam de fratribus suis prefecit
eidem, qui fratribus ipsius domus in libertatem proclamare uolentibus, se opponens, j
eas expensas ad prosequendam4 suae libertatis causam necessarias, de bonis ipsius j
domus facere non permittit. Ne igitur sepedictae domus iniuriam et iustitiam apo- |
stolicae sedis negligere uideamur, discretioni uestrae mandamus, quatinus magistrum I
et fratres de Calatraua, ut eum quem prefecerunt domui antedictae ad suum con- i
sortium reuocantes, domum ipsam gaudere permittant debita libertate, moneatis
prudenter et efficaciter inducatis. Quod si de iure forsitan confidentes, monitis j
acquiescere non curauerint, prefigatis auctoritate nostra terminum competentem, j
quo per procuratores idoneos cum instrumentis ad hoc negotium pertinentibus, si i
qua forsitan habent, compareant coram nobis, exhibituri et recepturi super his
quod5 ordo dictauerit rationis; fratribus uero ipsius domus faciatis de bonis eius¬
dem expensas ad prosecutionem huius negotii necessarias ministrari.
3 Idem abb. de Lapide S. Michaelis (Michelstein) Halberstad. dioc. Dilectain
Christo filia — compellas. (1222.) Po. 6857. = c. 12. X. (1, 33.)
TIT. XIX. DE PACTIS ET PROMISSIONIBUS1.
Un. Atrebatensi episcopo1. Dilecte in Christo fili, priorissa et sorores sancti
Nicolai de Ditiaco, tuae diocesis, suis2 nobis litteris intimarunt, quod cum hospitale
pauperum in eodem loco fuerit ab antiquo, sorores que pauperibus seruiebant
ibidem, tandem ut se arctius diuinis obsequiis obligarent, habitum regularem ac
institutionem ordinis beati Victoris assumere satagentes, super hoc consensum
tuum humiliter petierunt; sed cum non potuerint aliquatenus obtinere, nisi promis-
Lib. I. Tit. xyn. 2. 1) (1216-27.) Po. 7731. 4) prosequendae': d 5) que: d.
Tit. XVIII. 2. 1) Peramo : d {dei Pereyro ); — Tit. XIX. 1) et prom.: deest: d
(1216— 27.) Po. 7733. 2) demum: a 3) ips. : deest: a 1. 1) (1216 — 27.) Po. 7734. 2) suis : detst: d
Comp. V. Lib. I. Tit. XX — XXIII. De in integrum restitutione. 159
I sione primitus tibi facta, quod absque tuo consensu et licentia speciali nullam
sibi in abbatissam seu priorissam eligerent, nec sororem, conuersum siue con-
uersam reciperent, nisi tuo consensu petito primitus et obtento. Quare nobis
humiliter supplicarunt, ut, cum etsi de tua benignitate non dubitent, tuorum tamen
temporibus successorum uideant ex hoc graue sibi posse dispendium euenire et
augmentum ipsi loco spiritualiter et temporaliter plurimum impediri, ad remitten¬
dam huiusmodi eis necessitatem cum in omnibus aliis tibi uelint lege diocesana
subesse, te3 apostolicis precibus inducere dignaremur. Cum ergo earum petitio
rationi consona uideatur, fraternitatem tuae rogantes duximus admonendam4, per
; apostolica scripta mandantes, quatinus, episcopali iure in domo ipsa per omnia
tibi saluo, eligendi sibi priorissam seu abbatissam, prout loci ratio postulabit, ac
recipiendi libere sorores, conuersos atque conuersas, liberam eis tribuas potestatem,
ne si libertas aliis religiosis concessa denegetur, eisdem non proficiat, sed deficiat
id quod tibi debeat imputari.
TIT. XX. DE TRANSACTIONIBUS.
Un. I. tit. S. Praxedis presb. cardinali. Ex parte tua — declinando. (1218.)
Po. 5834 = c. 11. X. (1, 36.)
TIT. XXI. DE POSTULANDO.
Un. Archiep. S. Leonardi et S. Benedicti abb. Salernit. Ex litteris uestris — com¬
pellatis. (1216 — 27.) Po. 7735. = c. 1. X. (1, 32.)
TIT. XXII. DE PROCURATIONIBUS.
1. Ep. Egitanensi (Egiditanensi = Idanha a Velha). Auditis et intellectis — concedendas.
(1216— 27.) Po. 7736. =c. 8. X. (1, 38.)
2. M. et R. canonicis Mutinensibus. Petitio uestra — reprobamus. (1216 — 27.)
Po. 7737- = 0. 9. x. (1, 38.)
TIT. XXIII. DE IN INTEGRUM RESTITUTIONE.
1. Archiep. et capit. Bracar. Coram felicis memoriae — indulgendum . (1217.)
| Po. 5466. = c. 7. X. (1, 41.)
2. Maioris ecclesiae et Sanctae Mariae ad gradus preposito et
decano Colon.1 Procuratore2 monasterii Neuenburgensis3 et comite Ascaniae,
diocesis Halberstadensis in nostra4 presentia constitutis, facta fuit quedam compositio
inter partes et bullae nostrae munimine roborata. Postmodum uero abbas eius-
| dem monasterii personaliter ad apostolicam sedem accedens proposuit coram nobis,
i monasterium ipsum in multis per compositionem huiusmodi esse Iesum, cum multi
! processus, prius contra questionem predictam pro ipso monasterio habiti, uideantur
i per compositionem ipsam in eiusdem monasterii preiudicium et grauamen extincti,
i et per eandem ipsius monasterii priuilegiis derogetur, quibus est indultum abbati
et conuentui monasterii sepe dicti, ut possint quemcunque uoluerint assumere ad-
uocatum, et assumptum, si eis grauis uel inutilis fuerit, remouere; quod non poterit
fieri si seruetur compositio memorata. Quare super dictis causis et nonnullis
aliis coram nobis expressis supplicauit instanter, ut eidem monasterio per restitu¬
tionis benefitium succurrere dignaremur. Cum igitur ecclesiarum indempnitatibus,
exigente debito pastorali5, occurrere teneamur, discretioni uestrae mandamus, qua¬
tinus partibus conuocatis et diligenter auditis, si inueneritis per compositionem seu
prouisionem iam dictam multum lesum esse monasterium memoratum, illud, appel¬
latione remota, in integrum restituere dicta compositione penitus reuocata curetis,
ac demum processus predictos faciatis, sicut iustum fuerit, firmiter obseruari.
Lib. I. Tit. XVIII. 1. 3) de: c; et: d 4) rogan- procur.:^ 3) Neuburgens.: c; Neuuernbengen. : d;
dam (rogantes: a ) dux. et monendam (monemus : c): ac Cironms legendum censet: Newernbergensis 4) uestra: d
Tit. XX III. 2. 1) (1216 — 27.; Po. 7738. 2) et 5) pastoralis offitii: a
160 Comp. V. Lib. II. Tit. I. II. De foro competenti.
TIT. XXIV. DE ARBITRIS.
1. Archiep. Colon. Ex parte tua — ualere. (1218.) Po. 5837. == c. 10. X. (1, 43.)
2. Electo et abb. S. Zenonis et C. canonico Veronensi. Exposita nobis — com¬
pellatis. (1225.) Po. 7473 =c. 11. X. (1, 43.I
TIT. XXV. DE IURAMENTO CALUMPNIAE.
Un. Archidiac. et mag. G. canonico Tullon. Ex litteris uestris — cogatis. (1216 —
27.) Po. 7740. = c. 32. X. (2, 24.)
LIBER SECUNDUS.
TIT. T. DE IUDICIIS.
1. Abb. S. Martini archid. Remensi et decano Buniensi (leg. : Bonnensi) Colon,
dioc. Exhibita nobis — procedatis. (1224 — 25.) Po. 7512. = c. 19. X. (2, 1.)
2. Fredericus Imperator1. Hac edictali lege, et infra. Decernimus2
etiam, ut si qui clericis, uel personis ecclesiasticis iustitiam denegare presumpserint,
tertio requisiti, suam iurisdictionem amittant.
3. Mag. Tancredo canonico Bononiensi. Venerabilis frater — formam. (1216 — 27.)
Po. 7741. = c. 20. X. (2, 1.)
4. Abbati Sancti Stephani priori Sancti Andreae ciuitatis nouae
et archipresbitero Sancti Eusebii Vercellen1. Significauerunt nobis abba¬
tissa et moniales monasterii Iesu Christi, ordinis Cisterciensis, quod cum Albericus2
medicus Papiensis eas coram consulibus Papiensibus super quadam summa pecuniae
traxisset in causam, metuentes ipsae illorum consuetam malitiam, que diu contra
clericos et ecclesias noscitur feruuisse, cum rumor3 de ueteri faciat uentura timeri, ;
coram eisdem consulibus litem super hoc contestatae fuerunt, qui perperam pro- j
cedentes, iniquam contra eas super sortem ac usuras diffinitiuam sententiam pro¬
mulgarunt. Unde humiliter petierunt, ut cum id fuerit contra libertatem ecclesiae j
attemptatum, quia ecclesiasticae personae non solum inuitae, sed etiam uoluntariae i
non possunt ut iudicium subeant seculare pacisci, cum non sit personale hoc
benefitium, cui renuntiari ualeat, sed indultum potius toti collegio ecclesiastico, i
cui priuatorum pacto derogari non potest, subueniri sibi in hac parte misericor- j
diter dignaremur. Quia uero sententia, que a non suo iudice promulgatur, nullius
debet esse momenti, discretioni uestrae mandamus, quatinus, si est ita, sententiam
consulum predictorum inualidam penitus et nullas habere uires auctoritate apo-
stolica denuntietis, audituri postmodum, si quid inter4 prefatum medicum et mo¬
niales ipsas fuerit questionis, et illud appellatione postposita fine debito5
decisuri.
5. Ep. et mag. Tancredo Bon. et Bondi Praten. Bon. commoranti canonicis.
Signicaferunt nobis — imputare. (1216 — 27.) Po. 7743. = c. 21. X. (2, 1.)
TIT. II. DE FORO COMPETENTI.
1. Archiep., decano et archidiac. Turonens. Ex parte carissimae — reprehendi.
(1216 — 27.) Po. 7744. = c. 15. X. (2, 2.)
2. Fredericus Imperator1. Hac edictali, et infra. Statuimus autem, ut
nullus ecclesiasticam personam in criminali questione uel ciuili trahere ad iudi¬
cium seculare presumat contra constitutiones imperiales et canonicas sanctiones;
quod si fecerit, actor a suo iure cadat, iudicatum non teneat, et iudex sit ex tunc
iudicandi potestate priuatus.
Iiib. II. Tit. I. 2. 1) cf. 1. ad cap. 2. (1, 1.) c. 9. ex: d 4) in: ad 5) fine deb. : deest: d; ap. potestate
2) sancimus : orig. fine deb. : a
4. 1) (1216— 27) Po. 7742. 2)Albertus:a 3) timor Tit. II. 2. 1) c. 4. cf. ad. c. 2. (1, 1.)
Comp. V. Lib. II. Tit. III. IV. De dilationibus.
161
3. Episcopo et abbati sancti Proculi et priori sancti Iohannis in
I monte Bon.1 Discretioni uestrae mandamus, quod si uobis constiterit, quod ma-
I gister Balduinus clericus Laudensis2 ad respondendum predicto Iohanni Bononiae3
j se adstrinxerit iuramento, eundem ad ipsum4 obseruandum super5 predictis prout
tenetur indempnem6, monitione premissa per censuras ecclesiasticas, appellatione
remota, cogatis, constitutione de duabus dietis in generali concilio edita non
obstante. Quod si forte idem I. sepe dictum Balduinum7 uel eius procuratorem
fecerit laborare Bononiam, nec probauerit, quod ad respondendum sibi in ciuitate
Bononia iuramenti uinculo sit astrictus, eundem I. ipsi B. in expensis legitimis
appellatione postposita condempnetis.
TIT. III. DE MUTUIS PETITIONIBUS.
Un. Priori Sanctae Mariae de Spello Spolet. dioc. Assimat. et Bonos-
cent. subd. nostro Fulginat. canonicis1. Cum super causam, que inter uenera-
bilem fratrem nostrum episcopum Assimatensem ex parte una et priorem ac fratres
hospitalis de Pariete Assimatensis diocesis ex altera uertitur, uenerabilem fratrem no¬
strum Albanensem episcopum eorum procuratoribus in nostra presentia constitutis de¬
dimus auditorem, procurator episcopi obedientiam et reuerentiam ab eisdem priore
ac fratribus, et omnia iura episcopalia tam temporalia quam spiritualia in eodem
hospitali ac ipsius ecclesia exigebat. Procurator uero eorumdem prioris et fratrum
excipiendo proponebat contra, quod, cum idem episcopus, pro eo quod Egidium pres-
biterum et fratrem eorum conuersum uiolentas manus triennio iam elapso iniecerat,
excommunicationis uinculo teneretur, conueniri non poterat nec debebat ab ipso,
qui per se uel procuratorem personam standi in iudicio non habebat; adiciens,
quod idem hospitale quadam uini quantitate fuerat per eundem episcopum spolia¬
tum, et ideo ad respondendum illi nisi hospitali prius restituto se proposuit non
teneri. Memoratus autem auditor, ne diu prorogaretur negotium in partium detri¬
mentum, litem fecit coram se legitime contestari; ita uidelicet, quod si infra men¬
sem post susceptionem presentium de predicti episcopi excommunicatione constiterit,
pro nulla2 litis contestatio habeatur. Quocirca discretioni uestrae mandamus, qua¬
tinus receptis et examinatis testibus, quos procurator hospitalis super excommunica¬
tione ipsius episcopi duxerit producendos, si uobis infra dictum tempus constiterit
ipsum episcopum excommunicatione ligatum, litis contestationem nullam esse
penitus nuntietis, alioquin super principali negotio ad receptionem testium pro¬
cedentes eorum dicta sub uestris inclusa sigillis nobis fideliter remittatis, ante
restitutionem tamen uini, si de spoliatione constiterit, ad ipsorum receptionem
testium nullatenus processuri, ad quam si fuerit procedendum, super reconuen-
tione, si quam pars hospitalis duxerit faciendam, cum dictus procurator eam
coram auditore ipso fuerit protestatus, faciatis litis contestationem fieri priusquam
ad receptionem testium procedatur.
TIT. IV. DE DILATIONIBUS.
1. Ep. Ferentinati. Litterae tuae ac petitio — litterarum. (1216 — 27.) Po. 7747. =
c. 3- X. (2, 8.)
2. (3.) Archiepiscopo Tolletano1. Te ac Iohanne Bracarensi clerico procura-
Lib. I. Tit. II. 3. 1) (1216—27.) Po. 7745.
2)Landun.: d 3) ad respondendum pred. Iohanni
Bon. 4) ad illud : d 5) et su. : d 6) ind. reddere : d
7) magistrum: c; deest: a
Tit. III. 1. 1) Asismatens.: a; Assumat.: c; legend.
est aut Assissinat. aut Auximens. — (1216—27.) Po. 7746.
2) nullo : d
Tit. IV. 2. 1) hoc loco a Cironio inseritur caput,
quod in uno codice adscriptum inuenit, cuiusque apogra-
phum ex reg. in adnotationibus adiunxit: abbati S. Au-
I gustiniCantuar. Cum olim inter te tunc electum et
dilectum filium et magistrum R. nuntium uen. f. n.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
Cantuariensis arcbiepiscopi coram fel. mem. Inno-
centio Papa predecessore nostro questio uerteretur, te
firmiter asserente, quod ab eodem archiepiscopo sine
professionis exactione benedici debeas, sicut per sen¬
tentiam bonae memoriae Alexandri Papae fuerat difini-
tum, et predicto magistro e contrario affirmante, quod
ipsa sententia per eumdem fuerat reqocata, sicut qua¬
rumdam litterarum prescriptione ostendere nitebatur :
idem predecessor noster ita utrique parti prouidit, uide¬
licet, quod tibi munus benedictionis impenderet absque
iuris preiudicio archiepiscopi memorati, assignans
utrique terminum in concilio tunc proxime futuro, in
I I
6 2
Comp. V. Lib. II. Tit. IV. De dilationibus.
tore uenerabilis fratris nostri S.2 archiepiscopi Bracarensis in nostra presentia con¬
stitutis, idem procurator terminum tibi et prefato archiepiscopo eiusque capitulo in
causa, que super primatia inter te ac eosdem uertitur, a felicis memoriae I. papa
predecessore nostro peremptorie assignatum et postmodum approbatum a nobis
proximum festum omnium sanctorum3 petiit prorogari, et dari sibi ad producendos
testes inducias largiores, pro eo quod I. Gunterius4, canonicus Tolletanus, quem
procuratorem ad eorum presentiam, quibus commissa fuit receptio testium, desti¬
nasti5, iudicatus fuit insufficiens ab eisdem. Nos igitur6 attendentes, quod ipsi
receptores testium in suis litteris testabantur expresse, quod idem procurator eis
in itinere tamquam procurator necessaria ministrauit, et productioni testium multo¬
rum interfuit, ac etiam prestare uoluit fideiussoriam cautionem, te7 rem ratam
omnibus modis habiturum; ipse uero archiepiscopus id acceptare non curans re-
quo si posset sufficienter ostendere, quod professionem
sibi facere deberes, eam a te sibi faceret exhiberi, alio-
quin ab impetitione te absolueret ipsius. Cum autem
prefati procuratores tui reconuenirent archiepiscopum
memoratum, super eo uidelicet, quod offitiales ipsius
te ac conuentum tuum impediunt, quominus possitis
congregare sinodum, celebrare capitulum et iurisdictio-
nem specialem in subditis monasteriis exercere, benefi-
tium nichilominus integrum restitutionis postulantes,
super eo, quod cuiusdam pretextu personalis composi¬
tionis inter B. et H. et R. tuos prodecessores amica-
biliter interuenit, te indebite inquietat. Unde pro¬
dictum terminum prefigi archiepiscopo petebat: licet
eo aduocante ius reuocandi domum nullum super pre-
missis reconuentionibus terminum ei duxerit prefigen-
dum. Nuper autem R. monachus et magister Eust.,
procuratores in nostra presentia constituti, petierunt
instanter, ut in negotio procedentes causam inter pre-
fatum archiepiscopum et te audiremus, uel perpetuum
silentium imponeremus eidem. Archiepiscopo respon¬
dente, 'quod licet induciae ad deliberandum cum con-
uentu suo, utrum deberet agere, uel non, sibi fuissent
indultae, quia tamen ad propria nondum reuersus
fuerat, et ecclesia sua et regnum esset turbatum, cum
suo conuentu deliberare non potuit; quare petebat
ultexuores inducias sibi exhiberi. Procuratores pre-
dicti responderunt e contra, quod archiepiscopus, etsi
non personaliter, tamen per nuntios et litteras deli¬
berare potuit super hoc cum conuentu, unde non erant
ei ulteriores induciae indulgendae, ne prorogando iudi-
eium, uideremur iustitiae derogare. Nos igitur atten¬
dentes, quod equius est, parti ad deliberandum lar¬
giorem terminum indulgere, quam litem breuiandi
pretextu procedere minus clare, adhuc ei terminum
duximus indulgendum. Haec decretalis usque ad uerba:
ab impetitione te absolueret ipsius consonat cum origi¬
nali; sed inde ab his uerbis in ipsius Bullae apographo
legitur: Cum autem partibus postmodum in ipsius pre-
decessoris nostri presentia constitutis, tu instanter
peteres, ut in causa sec. formam procederet prenota-
tam, licet predictus archiepiscopus e contrario respon¬
deret, quod contra te agere tunc non posset, quia ex*at
aliis negotiis prepeditus tunc, quia uenerat minus in¬
structus temporum; tamen nolens litem ulterius prote¬
lare eidem indixit, quod aut ageret, cum ipse semper
super hoc ad sedem apostolicam appellasset, aut memo¬
rati predecessoris sui sententiam confirmaret, perpe¬
tuum silentium archiepiscopo imponendo; tunc idem
archiepiscopus proposuit, quod abbas de iure communi
sibi professionem facere tenebatur, quam sibi petebat
humiliter exhiberi; tu uero respondisti e contra, quod
etsi ad id tenereris de iure communi, de iure tamen
speciali eras exemptus, ostendens tam priuilegia funda¬
tionis ecclesiae, quam sententiam memorati Alexandri
pro monasterio promulgatam, et reconuenisti eumdern
archiepiscopum super eo, quod contra tenorem priuile-
giorum tui monasterii homines seruientes et clericos
tuos de facto, cum de iure non posset, excommunica¬
tionis uinculo innodabat, et ecclesias ad monasterium
pertinentes supponebat ecclesiastico interdicto. Cum¬
que super his fuisset aliquamdiu disputatum, prefatus
archiepiscopus alium sibi petiit terminum indulgeri, in¬
tra quem cum suo posset deliberare conuentu. Quare
idem predecessor noster terminum usque ad festum
omnium Sanctorum, tunc proxime uenturum, sibi con¬
cessit, ita quod nisi deliberaret cedere potius quam con¬
tendere in hac causa, ex tunc expensas legitimas, quas
de cetero faceres, ibi refundere teneretur, si continge¬
ret ipsum contrariam sententiam reportare; scribens
super hoc dilecto filio N. Gr. tituli S. Martini presbitero
cardinali, apostolicae sedis legato, ut si coram eo partes
ducerent litigandum, ipse Cantuariensis conuentus una
cum archiepiscopo sepe dicto citati causam audiret, et
eam ad sedem apostolicam remitteret sufficienter in¬
structam, prefigens partibus terminum competentem,
quo se conspectui apostolico presentarent, iustam sen¬
tentiam recepturi. Nuper autem R. monachus et ma¬
gister Eustrasius, procuratores tui in nostra presentia
constituti, petierunt instanter, ut iuxta prescriptam for¬
mam in negotio procedentes, causam, si predictus archi¬
episcopus contendendam duceret, audiremus, uel perpe¬
tuum silentium super hoc imponeremus eidem, ne te
pateremur captiosis diffugiis fatigari. Archiepiscopus
uero respondit, quod licet induciae ad deliberandum
cum conuentu suo, utrum deberet agere uel non sibi
fuissent indultae, quia tamen nondum ad propria reuer¬
sus fuerat, et alias non solum ecclesia sua, sed totum
regnum erat turbatum, cum suo conuentu deliberare
non potuerat, quare petebat sibi ulteriores inducias in¬
dulgeri. Procuratores autem prefati responderunt e
contra, quod archiepiscopus, etsi non personaliter, sal¬
tem per nuntios et litteras deliberare super hoc potu¬
erat cum conuentu, unde non erant ei ulteriores indu¬
ciae indulgendae, ne prorogando iudicium uideretur
iusticiae derogare. Nos igitur attendentes, quod equius
est, parti ad deliberandum largiorem terminum indul¬
gere, quam litem breuiandi pretextu procedere minus
clare, uolentesque dicto archiepiscopo nichilominus in
hac parte fauere, adhuc ei usque ad proximum festum
B. Michaelis archangeli terminum ad deliberandum per
se uel per alium cum conuentu duximus indulgendum,
eum utrique parti pro peremptorio assignantes, ita quod
si contra te agendum non duxerit, nos ab eius super
hoc impetitione te sententialiter absolueremus. Quod
si egerit, et eum in causa ipsa succumbere forte conti¬
gerit, ipsum tibi, ut predictum est, condemnaremus in
expensis, eumdern quoque terminum predicto archiepis¬
copo assignantes ad deliberandum utrum uelit cedere,
an contendere super iis, quibus coram sepedicto pre-
decess. nostro eum reconueneras, ut superius est ex¬
pressum. Preterea prefati procuratores tui reconuene-
runt archiepiscopum nominatum super eo uidelicet,
quod offitiales ipsius, te et conuentum tuum impediunt,
quominus possitis congregare sinodum, celebrare capi¬
tulum, et iurisdictionem spiritualem in subditis mona¬
steriis exercere, beneficium in integrum restitutionis
nichilominus postulantes, super eo, quod cuiusdam per¬
sonalis compositionis pretextu ad uacantes ecclesias
monasterii, cum non tenerentur de iure, clericos im-
prouide archiepiscopo presentarunt, et conquerentes,
quod contra formam compositionis inter bon. mem.
H. et R. tuos predecessores amicabiliter interuenit
super ecclesia Caenniratensi te indebite inquietat.
Unde predictum terminum super iis eidem archiepis*
copo prefigi petebat; sed eo allegante ius reuocandi
domum, nullum super premissis reconuentionibus ter¬
minum ei duximus prefigendum. Ne igitur super iis
possit in posterum dubitari, has litteras tibi duximus in
testimonium concedendas, nolentes interim statum tui
monasterii uacillare. Datum Laterani decimo sexto
Kal. Aprilis, Pontificatus nostri anno primo : Po. 25859.
(1217.) — c. 2. scr. ao. 1216. Po. 5405. exstat ap. Mansi
Cone. XXII, 1096. 2) S. : deest: orig. sed ep. Bracar.
fuit eo tempore Stephaniis 3 ) add.: uidelicet: orig.
4) Gfuntinn. : c; Gfuterii: orig.; Siguntinus: deest: e
5) destinatis: orig. 6) ergo: ad 7) te: deest: d
Comp. V. Lib. II. Tit. V — VIII. De eo qui mittitur iri possessionem etc. 163
cusauit plures testes producere ab ipsis receptoribus requisitus, eiusdem procura¬
toris petitionem de fratrum nostrorum consilio non duximus admittendam, tibi pre-
sentes litteras in huius rei testimonium concedentes, ne occasione huiusmodi alicui
posses in posterum dispendio subiacere.
V. DE ORDINE COGNITIONIS.
1. Lodoico regi Francorum Tuam non credimus — inclines. (1224. ) Po. 7099. =
f c. 3. X. (2, 10.)
2. Decano cantori et custodi sancti Seuerini Colon.1 Significauit
nobis O. pauper sacerdos, quod cum2 L. presbiter de Nouo Ponte Coloniensis dio-
cesis super ecclesia de Hisbiche3 coram preposito sancti Ludgeri Monasteriensis
et coniudicibus suis auctoritate apostolica conuenisset, et4 idem coniudices
haberet5 eosdem certa et expressa coram eis ratione suspectos, arbitros petiit,
coram quibus de suspicionis causa doceret; sed dum excommunicationem in
modum exceptionis sibi obiceret pars aduersa, memorati iudices prius se debere
de6 excommunicationis exceptione cognoscere, quam concedere arbitros per inter-
locutoriam decreuerunt, a qua ipse ad sedem apostolicam appellauit. Ideoque
discretioni uestrae mandamus, quatinus, si est ita, reuocetis in statum debitum
quidquid post appellationem huiusmodi inueneritis temere attemptatum.
TIT. VI. DE CAUSA POSSESSIONIS ET PROPRIETATIS.
Un. Abbati S. Cipriani Torcell. dioces. et S. Mariae nouae de Venetiis et S.
Mariae Anan. pap. prioribus. In causa que inter — potestatem. (1224.) Po. 7239. =
c. 8. X. (2, 12.)
TIT. VII. DE RESTITUTIONE SPOLIATORUM.
Un. Burgensi Archiepiscopo1. Ex parte uenerabilis fratris nostri Tolle-
| tani episcopi et quorumdam suffraganeorum suorum nostris est auribus intimatum,
quod carissimus in Christo filius noster illustris rex Castellae dilectum filium ma¬
gistrum B. Segobiensem electum post electionem et confirmationem ipsius, dicendo
pro uoluntate sua, quod cum eius assensu eligi debuisset, episcopatu2 Segobiensi
exire coegit, et episcopatus eiusdem bona sicut uoluit et ualuit occupauit. Quia uero,
quantumcumque regem ipsum affectuosius diligamus, talia sustinere non possumus
nec debemus, uolentes super hoc ex offitio nostro procedere, discretioni uestrae
mandamus, quatinus, cum non possint3 nec debeant in iudicio contendere spoliati,
super predicti electi eiectione et inuasione rerum episcopatus ipsius a quocumque
factis ueritatem sollicite inquiratis, de quibus si uobis constiterit, dictum electum4
auctoritate nostra plenarie restituere ac restitutum defendere procuretis; pendente
tamen restitutionis articulo uos omnes prouentus tam percipiendos de cetero
quam huc usque perceptos integre colligatis et electo assignetis eidem.
TIT. VIII. DE EO QUI MITTITUR IN POSSESSIONEM CAUSA
REI SERVANDAE.
1. Archiep. Tiren. Dilecto filio I. — facultatem. (1216 — 27.) Po. 7751. =*
c. 28. X. (5, 40.)
2. Archidiacono B. Salisberien. diocesis1. Significauit nobis I. rector
ecclesiae de Witam., quod cum abbatem et conuentum Abendonensem Salisberiensis
diocesis coram te super quibusdam decimis non ex delegatione apostolica2 con¬
uenisset, ipsi lite pendente super eisdem decimis quamdam indulgentiam impetra¬
runt a nobis, nullam, ut dicitur, facientem de mota super hoc controuersia mentio-
Lib. II. Tit. Y. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7749. 7750. 2) episcopatum: ce 3) possit ... debeat .. .
2) cum: deest: c 3) Hilbike: a; Belbiche: c; Ciron.: spoliatus: d 4) el. spoliatum: d
Hisbak uel Hisback legend. esse censet 4) et: deest: ede Tit. VIII. 2. 1) in e hoc loco incipit tit. IX. —
5) habens: d 6) de ipsius : de (1216 — 27.) Po. 7752. 2) sedis apostolicae: d
Tit. VII. Un. 1) Burdegal. : ce; (1216 — 27.) Po.
I I *
164
Comp. V. Lib. II. Tit. IX — XIII. De testibus cogendis.
nem; unde dictus I. humiliter supplicauit, ut, cum robur firmitatis habere non
debeat, quod a nobis super re litigiosa taliter est obtentum, causam decidi sicut
iustitia exigit mandaremus. Quia uero nostrae incumbit sollicitudini, litibus et
contentionibus finem imponere, ac ecclesiarum iura integra conseruare, discretioni
tuae mandamus, quatinus, si est ita, indulgentia huiusmodi non obstante negotio
finem debitum sublato impedimento appellationis imponas.
TIT. IX. UT LITE PENDENTE NICHIL INNOVETUR.
Un. Cancellario cantori et A. dicto marescallo can. Paris. Dilectus filius
magister — formam. (1216— 27.) Po. 7753. = c. 5. X. (2, 16.)
TIT. X. DE SEQUESTRATIONE POSSESSIONIS ET
FRUCTUUM.
Un. Priori de Beham (Bynham?) decano de Dalit. (Dallington) et F. can. S. Mariae
de Hastinges Cicestr. dioc. Dilectus filius R. — compescentes. (1216 — 27.) Po 7754.=
c. 2. X. (2, 17.)
TIT. XI. DE PROBATIONIBUS.
1. Archiep. Lund. et eius suffraganeis. Ad nostram nouer itis — respersus. (1218.) i
Po. 5821. =c. 12. X. (2, 19.)
2. Auriensi (Orense) et Lamecensi (Lamego) epp. Cum causam — procedatis. (1216 —
27.) Po. 7755. =c. 13. X. (2, 19.)
3. Ep. et archidiac. Senensib. Causam matrimonii — remittatis. (1216 — 27 )
Po 7756. = c. 14. X. (2, 19.)
TIT. XII. DE TESTIBUS ET ATTESTATIONIBUS.
1. Preposito M. Firmanae dioc. Per tuas nobis litteras — pretermissum. (1216—27.)
Po. 7757. = c. 48 X. (2, 20.)
2. Vallis Oleti et Sacrae Meniae abbatibus Palent, et Segobien. dioces. Licet
dilectus filius — contingat. (1216 — 27.) Po. 7758. = c. 49. X. (2, 20.)
3. Preposito et mag. G. et R. de Laudun. canonicis Remensibus. Presentata
nobis — dicta. (1216 — 27.) Po. 7759. = c. 50. X. (2, 20.)
4. Pennensi ep. Nuper nobis a — credi. (1215.) Po. 7373. = c. 51. X. (2, 20.)
5. Corosipit. et Trecor. epp. Venerabili fratri nostro — procedamus. (1225.)
Po. 7469. = c. 52. X. (2, 20.)
TIT. XIII. DE TESTIBUS COGENDIS.
1. Priori Montis Riui Massilien. diocesis et sacristae Massilien.1 Sua
nobis uenerabilis frater noster Tholonensis episcopus insinuatione monstrauit, quod,
cum Tholonensis ciuitas bis a Sarracenis capta fuerit et destructa, multa instrumenta
Tholonensis ecclesiae sunt amissa, propter que grauia iam incurrit ecclesia ipsa
dispendia, et grauiora creditur in posterum incursura, nisi super hoc per apostolicae
sedis prudentiam consulatur. Unde nobis idem episcopus humiliter supplicauit,
ut, cum adhuc quidam supersint, qui plene nouerint2 de possessionibus et rebus
aliis ecclesiae ueritatem, ne processu temporis probationis copia fortuitis casibus
subtrahatur, prouidere super hoc ipsi misericorditer dignaremur. Quocirca discre¬
tioni uestrae mandamus, quatinus, si est ita, tales, si se gratia, odio uel timore sub¬
traxerint, ad perhibendum testimonium ueritati monitione premissa per censuras
ecclesiasticas appellatione remota cogatis, dicta illorum in scripturam publicam
redigi facientes, et si quos forte huiusmodi causa contingit, denuntietis illis, ut huic
receptioni testium, si uelint, intersint, et super denuntiatione sic facta faciatis con¬
fici publicum instrumentum.
2. Abb. S. Eugenii archidiac. et mag. Bono subd. nostro canonico. Sen. Dilecto¬
rum filiorum — perhibere. (1216 — 27 ) Po. 7761. = c. 10. X. (2, 21.)
3. Ep. Bononiensi et Andreae et mag. B. Prat. Bon. commoranti canonicis.
Venerabilis frater noster — ueritati. (1216 — 27.) Po. 7762. = c. 11. X. (2, 21.)
Lib. II. Tit. XIII. 1. 1) (1216-27.) Po. 7760. 2) nouerunt : ce
Comp. V. Lib. II. Tit. XIV. XV. De iureiurando.
TIT. XIV. DE FIDE INSTRUMENTORUM.
165
1. Nicalao Scriniario1. Cum Lando pater tuus, qui tabellionatus funge¬
batur offitio, morte preuentus nequiuerit quedam instrumenta, que receperat con¬
scribenda, conficere, nos tam illis, ad quos instrumenta predicta pertinent, prouidere
uolentes, quam tibi facere gratiam specialem, deuotioni tuae presentium auctori¬
tate concedimus, ut instrumenta eadem in2 publicam manum fideliter redigas
habitura debitam firmitatem.
2. Decano et capit, sancti Stephani Bisunt.1 Licet olim innouaueri-
mus priuilegium felicis memoriae Calixti papae predecessoris nostri, ecclesiae
Sancti Iohannis Bisunt. concessum, tamen presenti pagina declaramus, quod
nostrae intentionis non fuit, ut ius ecclesiae uestrae per hoc in aliquo lederetur,
cum per innouationem huiusmodi non acquiratur ius nouum, sed antiquum solum¬
modo conseruetur, unde presentes litteras super hoc uobis in testimonium duximus
concedendas.
3. Priori Sanctae Mariae et presbitero Seuerino canonico Sancti
Petri Tuscan1. Dilecti filii abbas et conuentus monasterii Sancti Iusti, Cister-
ciensis ordinis, nobis humiliter supplicarunt, ut, cum quedam ipsius monasterii in¬
strumenta depereant consumpta nimia uetustate, faceremus eadem per tabelliones
publicos innouari. Quocirca discretioni uestrae mandamus, quatinus instrumenta
huiusmodi faciatis auctoritate nostra per manus tabellionis publici exemplari;
uolumus enim, ut instrumenta ipsa taliter exemplata pristinam obtineant firmi¬
tatem.
TIT. XV. DE IUREIURANDO.
1. Mag. Anselmo DD. et Gerardo can. Antioch. Petitio uestr a — subiacere. (1216 —
27.) Po. 7766 =c. 31. X. (2, 24.)
2. Ambian. et Tornac. episcopis et abbati Sancti Vedasti Atrebat1.
Ad nostram noueritis audientiam peruenisse, quod, cum episcopi, qui a longis retro
temporibus Atrebatensi ecclesiae prefuerunt, siue seculares fuerint, siue etiam re¬
gulares, canonici esse consueuerunt ecclesiae memoratae, bonae memoriae R.
Atrebatensi episcopo uiam uniuersae carnis ingresso, certa die ad eligendum statuta,
eiusdem ecclesiae canonici et uenerabilis frater noster Atrebatensis episcopus, tunc
archidiaconus et canonicus2 ipsius ecclesiae, statuerunt, per iuramentum, quo tene¬
bantur ecclesiae, confirmantes, quod quincunque de gremio ipsius ecclesiae, si
canonice posset fieri, assumeretur in episcopum, de cetero non esset canonicus in
eadem, quod utrum seruari debeat, presertim cum ex hoc dignitatem contigerit3
et episcopales reditus minorari, prefatus episcopus tanquam uir prouidus et
discretus nos duxit humiliter consulendos. Nos igitur saluti eius paterna uolentes
sollicitudine prouidere, et nichilominus attendentes, quod iuramentum non ut esset
iniquitatis uinculum fuerit institutum, et quod non iuramenta sed periuria potius
sunt dicenda, que contra utilitatem ecclesiae4 attemptantur, discretioni uestrae
mandamus, quatinus ad Atrebatensem ecclesiam personaliter accedentes a canonicis
antedictis requiratis super premissis diligentius ueritatem, et si ea, que superius
sunt expressa, noueritis esse uera, pro huiusmodi iuratione incauta, imposita pre-
fato episcopo penitentia congruente, quod in dampnum episcopalis iuris repereritis
taliter attemptatum auctoritate nostra suffulti sublato appellationis obstaculo in
statum debitum reducatis.
3. Colocensi archiep. et eius suffraganeis. Intellecto iamdudum — seruanclum „
(1220.) Po. 6318. = c. 33. X. (2, 24.)
Lib. n. Tit. XIV. 1. 1) (1216— 27.) Po. 7763. Tit. XV. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7685 a. 2) cano-
2) in scripturam publicam manu publica : d nici: cd 3) contingeret: a; contingat: e 4) eccle-
2. 1) (1216— 27.) Po. 7764. siasticam : ac
3. 1) (1216—27.) Po. 7765.
166 Comp. V. Lib. II. Tit. XVI — XVIII. De sententia et re iudicata.
TIT. XVI. DE EXCEPTIONIBUS.
1. Dii. filio abbati S. Oberti Leod. dioc. et S. Iohannis et S. Martini decanis j
Leodiensib. Olim nostris fuit — impetratis. (1217.) Po. 5653. = c. 7. X. (2, 25.)
2. Episcopo abbati Sancti Sauini et preposito Sanctae Eufemiae
Plac.1 Conquerente olim abbate Sancti Sixti Placentini, monasterium suum esse a
communitate Cremonensi2 duabus partibus castri et curtis Gustallae3 per uiolentiam
exspoliatum, et eos curtem Lizariae ad idem monasterium pertinentem contra
iustitiam detinere, felicis memoriae Innocentius papa predecessor noster bonae
memoriae episcopo Regino commisit huiusmodi questionem, etc. et infra. Verum
ipsi procuratores quosdam, non ad procedendum in causa prout acceperant in
mandatis, sed potius ad apostolicum iudicium declinandum, ad nostram presentiam
destinarunt; qui licet fori exceptionem opposuerint, sicut uiri prudentes ac in iure
periti nobis multipliciter suadere studuerunt, questionem huiusmodi esse relin¬
quendam iudicio seculari. Nos tamen habito super his4 fratrum nostrorum consilio
exceptionem ipsam non duximus admittendam.
3. Episcopo Ebroicen.1 Innotuit nobis, P. de Sarneriis2 laico intimante,
quod cum G. de Haia, quem bonae memoriae I.3 predecessor tuus pro eo, quod
post susceptum subdiaconatus offitium de facto cum quadam muliere contraxit et
sicut laicus cohabitabat eidem, uinculo excommunicationis astrinxit, ipsum super
quadam hereditate coram seculari iudice conueniret, ipse contra illum quod ex- 1
communicatus esset et quod ei non teneretur respondere excepit; et cum dictus
iudex paratus esset huiusmodi exceptionem admittere, si ab ipso laico probaretur,
ad te super hoc habuerit laicus ipse recursum; sed tu efficere ut dictus excom-
municatus uitari deberet, prout idem laicus asserit, noluisti. Cum autem, sicut in
sacris habetur canonibus, episcopi excommunicatorum omnium nomina tam uicinis
episcopis quam suis parochianis indicare debeant, eaque in celebri loco posita
pre foribus ecclesiae cunctis conuenientibus inculcare, ut excommunicatis ecclesia¬
sticus aditus precludatur ubique, ac excusationis causa omnibus auferatur, fraterni¬
tati tuae mandamus, quatinus, si prefatus predecessor tuus ex huiusmodi causa
subdiaconum excommunicauit eumdem, petitioni super hoc annuas laici memorati.
4. Archidiac. trans Ligerim offitiali I. Borelli can. Turon. Dilecti filii —
statuatis. (1216 — 27.) Po. 7769. = c. 8. X. (2, 25.)
TIT. XVII. DE PRESCRIPTIONIBUS.
Un. Priori et conuentui Latera n.1 Sedis apostolicae circumspectio, que
circa omnes ecclesias suae prouidentiae consueuit adhibere2 consilium, illarum in-
dempnitatibus propensiori studio debet precauere, que ipsi tanquam membra capiti
coherentes specialis sibi necessitudinis uinculo sunt adstrictae. Inde est, quod cum
Lateranensis ecclesia speciale membrum apostolicae sedis3 et Romani pontificis pro¬
pria sedes existat, statuimus et sancimus, ut sicut contra Romanam ecclesiam non
nisi centenaria currit prescriptio secundum constitutiones canonicas et legitimas
sanctiones, ita quoque ipsi ecclesiae minoris temporis prescriptio non obsistat.
TIT. XVIII. DE SENTENTIA ET RE IUDICATA.
1. Petro Leonis de Corneto1. Cum causam, que inter te ex parte una et
Benedictum sindicum communitatis Cornetanae nomine ipsius communitatis ex
altera uertebatur, dilecto fratri nostro O. sanctorum Sergii et Bacchi diacono car¬
dinali duxerimus committendam, tu sindico ipso presente in eiusdem cardinalis
proposuisti presentia, quod potestas, rectores, sindicus et populus Cornetanus, pro
eo quod P. et Phi. laicos de Corneto super quadam uinea, horto et territorio
Lib. II. Tit. XYI. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7767. sed de Iohanne (1180— 92.) cogitandum est.
2) Cremonae: de 3) Wastaliae: e 4) sup. liis: Tit. XVII. Un. 1) dat. Later. XXIII. m. April.
deest: cie ao. V. (1221.) Po. 6627. in Bullar. Rom. ed. Taur. III, 379.
3. 1) (1216 — 27.) Po. 7678. 2) Sarneriis: d; Saxo: e 2) habere: cd 3) ap. sed.: deest: orig.
3) L.: de; Cironius censet Lucae episcopi mentionem fieri ; Tit. XYIII. 1. 1) (1216 — 27.) Po. 7770.
Comp. V. Lib. II. Tit. XIX. De appellationibus.
167
auctoritate nostra conueneras, priusquam super his fuisset in eorum curia questio
agitata, domum tuam auctoritate propria destruxerunt, in hoc et aliis dampna tibi
usque ad centum librarum Pisanarum ualentiam irrogando, exceptis expensis occa¬
sione huiusmodi a te factis, quas summam mille solidorum monetae ipsius exce¬
dere asserebas, de quibus omnibus tibi petebas iustitiam exhiberi. Predictus uero
sindicus proposuit ex aduerso, quod cum contineatur in statuto Corneti, ad cuius
obseruantiam Cornetarii prestito iuramento tenentur, ut si qua questio inter ali¬
quos eorum suboritur, prius de ipsa cognosci debeat in curia Cornetana, quia tu
curia ipsa omissa predictos P. et Phi. apud sedem apostolicam conuenisti contra pre-
dictum statutum temere ueniendo, consules Cornetani, qui tunc erant, domum tuam
sicut modo apparet auctoritate ipsius statuti2 pro eo, quod contra ipsum ueneras
licite diruerunt. Quare memoratus sindicus asserebat, te non esse super pre-
missis aliquatenus audiendum. Prefatus autem cardinalis his et aliis, que coram
eo fuere proposita, plenius intellectis et nobis fideliter recitatis de mandato nostro
et fratrum nostrorum consilio supradictum sindicum nomine communitatis pre-
dictae, non obstante, quod postquam fuit in causa conclusum procurator, quem ipse
reliquerat, recessit contumaciter, propter destructionem domus, dampna et ex¬
pensas, super dampnis tamen et expensis taxatione ipsius cardinalis et tuo iura¬
mento premissis, in centum libris Pisanorum tibi sententialiter condempnauit,
iuramento quod de seruando predicto statuto prestitum esse dicitur tibi3 nullum
preiudicium afferente, cum omnino sit contrarium iuramento, quo iura ecclesiae
Romanae seruare tenentur. Nos itaque quod per eumdem cardinalem super his
prouide actum est ratum habentes, auctoritate apostolica confirmamus et presentis
scripti patrocinio4 communimus.
2. Episcopo Brixiensi1. Dilecti filii A. et O. et L. monachi monasterii
Aquae Nigrae transmissa nobis petitione monstrarunt, quod, cum S. quondam ab¬
bas ipsius monasterii Brixiensis diocesis, suis culpis exigentibus, ab eius regimine
per uos sententialiter sit amotus, idem S., sententiae uestrae temerarius uiolator
monasterium ipsum nichilominus per uiolentiam detentare presumit in propriae
salutis dispendium, graue scandalum plurimorum et apostolicae sedis iniuriam et
contemptum; his etiam non contentus uobis mendaciter suggerens, se abbatem, ad
diuersos iudices diuersas contra eosdem monachos litteras impetrauit, quarum
auctoritate ipsos multiplici molestatione fatigans in eosdem de facto excommunica¬
tionis fecit sententiam promulgari. Ne igitur illius temeritas aliis transeat in
exemplum, si non fuerit debita castigatione repressa, fraternitati tuae2 per ap.
scripta mandamus, quatinus, si est ita, dictum S. ut uestrae3 sententiae parens
humiliter, non obstante quod post ipsam se asserit relectum, monasterium ipsum
omnino dimittat, et a qualibet dictorum monachorum molestatione desistat moni¬
tione premissa per censuras ecclesiasticas appellatione remota contra litteras quo¬
que, quas sepedictus S. usurpato sibi abbatis nomine dicitur impetrasse, ac quid¬
quid est earum auctoritate presumptum denuntietis penitus non tenere.
TIT. XIX. DE APPELLATIONIBUS.
1. Decano cancell. et cantori Lincoln. Cum causam — inane. (1216 — 27.)
Po. 7772. = c. 62. X. (2, 28.)
2. Decano thesaurario et P. Petri canon. Zamor. Dilecto filio G. — inanem.
(1216—27.) Po. 7773. = c. 63. X. (2, 28.)
3. S. Andreae et Dunckelndensi archidiaconis et mag. Iohanni canon. Dunckel-
densi. Nicolao militi — terminetis. (1216 — 27.) Po. 7774. = c. 64. X. (2, 28.)
4. Ep. Martin. N. presbitero canonico Tuscan. Sua nobis Reinerius — attemptarent .
(1216—27.) Po. 7775. = c. 65. X. (2, 28.)
5. Mag. G. archidiac. et offitiali Lemouicen. et archipresb. de Nontron Lemo-
uic. dioces. Dilecti filii prior — tenere. (1216 — 27.) Po. 7776. == c. 66. X. (2, 28.)
Lib. II. Tit. XVIII. 1. 2) stat.: deest: d 3) ti.: 2. 1) inscr. deest: cd; (1216— 27.) Po. 7771. 2) u .:c
deest: ac 4) et presentis scriptura paginae: c 3) nostrae: ce
I 1
168 Comp. V. Lib. II. Tit. XX. De confirmatione utili uel inutili.
6. Abbati Sancti Dionisii decano et magistro Coli.1 Significauerunt
nobis uenerabilis frater noster episcopus et dilectus filius decanus et capitulum
Beluacen., quod magister I. Siluanectensis Rothomagensis canonicus olim pro asse¬
quenda in ecclesia Beluacensi prebenda nostras ad bonae memoriae episcopum
Parisiensem et eius collegas litteras executorias impetrauit, cumque iidem partes
ad suam presentiam conuocassent, pars predictorum episcopi et capituli recusarunt
ipsum Parisiensem episcopum ut suspectum, pro eo quod aduocatum partis alterius
clericum et commensalem suum contra eos in causa eadem eis reclamantibus ad¬
mittebat, cum dixisset publice, sicut erant sufficienter probare parati, se scire
firmiter tanquam qui in tractatu ipsius negotii fuerat cum2 ipso episcopo, qualiter
res esset huiusmodi processura, atque ad cognoscendum de causa suspicionis
huiusmodi arbitros petierunt, quos quia ipsi iudices denegauerunt eisdem, pro
parte ipsorum fuit ad nostram audientiam appellatum. Quocirca mandamus, qua¬
tinus, si est ita, reuocato in statum debitum quidquid post appellationem huius¬
modi inueneritis temere attemptatum, in causa iuxta priorum continentiam littera¬
rum appellatione remota ratione preuia procedatis.
TIT. XX. DE CONFIRMATIONE UTILI VEL INUTILI.
1. 111. regi et dii. filiis nobilib. uiris H. Nato et balliuis eius nec non comesta-
bulo baronibus militibus et aliis omnibus uniuersis Cipri. Venerabilis frater noster —
curetis. (1223—25.) Po 75i2a. = c. 8. X. (2, 30.)
2. Uniuers. abbatib. et prelatis aliis ac conuentib. et cleric. in Constantinop.
et Chalcedon, dioces. constitutis. Sua nobis uenerabilis frater — obseruari. (1216 — 27.)
Po. 7777- = c. 9. X._(2, 30.)
3. Archiepiscopo Tarraco n.1 Ex parte tua nobis fuit humiliter suppli¬
catum, quod cum nonnulli clerici tuae diocesis plures obtineant parochiales ec¬
clesias, data huiusmodi clericis optione retinendi unam ipsarum ecclesiarum, reli¬
quas possis de licentia nostra2 idoneis assignare personis, non obstante, quod
quidam eorum in fraudem super singulis confirmationes singulas ab apostolica
sede, de ipsarum ecclesiarum pluralitate mentione non habita, impetrarunt. Ideo-
que fraternitati tuae mandamus, quod huiusmodi confirmationibus nequaquam ob¬
stantibus super his libere facias appellatione remota quod ad pontificale offitium
uideris pertinere, in his que rite ac laudabiliter feceris apostolicum habiturus
auxilium et fauorem si duxeris requirendum.
4. Episcopo Morin.1 Te didicimus intimante, quod tu, cum quosdam
diocesis tuae clericos uxoratos suis de mandato nostro benefitiis, que in eadem
obtinebant diocesi, spoliaris, quidam eorum per obtentas a nobis contra te super
eisdem benefitiis commissionis litteras, in quibus de spoliationis causa mentio non
habetur, te super his multipliciter aggrauant et molestant, alii uero confirmationis
nostrae litteras in communi forma super eisdem benefitiis, in quibus causa eadem
supprimitur, exhibentes tueri se contra te per easdem litteras moliuntur. Nolentes
autem per tales litteras mandato nostro et canonicis statutis illudi, decernimus te
non teneri ad respondendum per commissiones easdem, et tibi super hoc tales
confirmationis litteras non obstare.
Lib. II. Tit. XIX. 6.
2) coram: d
fa
i
1) (1216-27.) Po. 7685.
Tit. XX. 3. 1) (1216—27.) Po. 7778. 2) tua: d
4. 1) (1216—27.) Po. 7779.
Comp. V. Lib. III. Tit. I. II. De clericis coniugatis.
69
LIBER TERTIUS.
TIT. I. DE VITA ET HONESTATE CLERICORUM.
1. Episcopo Pictauen.1 Non decet Domini sacerdotes lucris temporalibus
j more secularium inhiare, unde sacerdotale nomen abhominabile redditur cordibus
I infirmorum. Ex tua sane relatione didicimus, quod nonnulli ciuitatis et diocesis
j tuae presbiteri passim questionibus inhiantes, calcata sacerdotalis offitii dignitate,
| sine delectu aliquo in quibuslibet causis assumunt offitium aduocati, exercentes
j illud nimium imprudenter pro temporali questu in foro ecclesiastico2 et ciuili, ex
j quo nonnullis efficiuntur in scandalum, et aliis in contemptum sunt; et alii tam
canonici quam clerici diocesis supradictae, qui clericalis honestatis obliti diuersis
et uariis3 secularibus negotiationibus se immiscent, emptioni et uenditioni merci¬
moniorum sic dediti, ut negotiatores uerius quam clerici uideantur; quod utique
decus facit uilescere clericale. Quia uero ualde, ut asseris, metuis, ne si predicti
sacerdotes et clerici ab huiusmodi non quiescant, sicut populus sic sacerdos existat,
fraternitati tuae plenam de te fiduciam obtinentes concedimus4, ut auctoritate nostra
I illos ualeas a talibus cohibere, nisi proprias causas suas uel ecclesiarum suarum
| aut personarum miserabilium, que prosequi causas suas nequeunt, fuerint prosecuti,
! cum inconueniens sit presbiterrs ad misterium5 corporis et sanguinis Domini de-
i putatis, iudiciorum strepitum et lites amare, nec deceat Christi ministros secula-
j ribus negotiis implicari, quibus nemo debet deo militans se immiscere.
2. Ambian. ep. Ex litteris nobilis — defendas. (1218.) Po. 5784. = c. 16. X. (3, 1.)
3. Decano et capitulo Compostellanis1. Si diligenti, et infra. Illud
| autem, quod de habitu clericorum in generali concilio tam generaliter est statutum,
i fuit frustra in consultatione deductum, cum satis uerba sint liquida, et nos ea
I nolumus sua firmitate carere. Consuluistis tandem de clericis, qui chori silentium
I fugientes intendunt externis collocutionibus laicorum, dumque auditum ad in¬
debitos sermones effundunt, aures intentas non porrigunt ad diuina, si quid de
talibus in eodem consilio noscitur institutum canon fuit latae sententiae uel
ferendae; ad quod breuiter respondemus, quod penam illa constitutio non infligit,
sed potius comminatur et exprimit infligendam, que merito ad illos extenditur, qui
quamuis in choro inter celebrantes existant, sermonibus tamen illicitis et linguas
et aures inuoluunt, cum non solum in se ipsis offendant, sed etiam aliis impedi¬
mento tales existant.
TIT. II. DE CLERICIS CONIUGATIS.
1. B. quondam reginae Anglorum illustri. Ex parte tua fuit — impertiri. (1211.)
Po- 5755- = c. 9- X. (3, 3.)
2. Episcopo Morin.1 Ad aures nostras te significante peruenit, quod qui¬
dam clerici tuae diocesis, qui matrimonia solempniter contraxerunt, ecclesiastica
retinere benefitia, que prius habuerant, non uerentur, praue2 terrae consuetudinem
pretendentes, ideoque presentium tibi auctoritate mandamus, quatinus contra
dictos clericos, si in sacris ordinibus constituti receperunt uxores, nisi eas post
tuam commonitionem dimiserint, iuxta canonica instituta procedas; si uero uxores
in minoribus constituti ordinibus acceperunt, cum eos cogitare oporteat, quomodo
illis placere ualeant et seruire, ipsos non differas huiusmodi benefitiis spoliare.
3. Episcopo Clugien.2 Dilectus filius magister E. canonicus ecclesiae de
Trilin.2 exposuit coram nobis, quod cum Viuianus quondam ipsius ecclesiae
clericus, Paduanae diocesis, ordine clericali et eadem ecclesia derelictis, sibi
Lib. III. Tit. I. 1. 1) (1216— 27.) Po. 7780. Tit. II. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7781. 2)prauam:a
2) ecclesiae: d 3) uar .:deest:cd 4) add. : et con- 3. 1) (1216— 27.) Po. 7783. 2) Trilimensis: a;
cessum esse ostendimus: a 5) ministerium: ce Tlimensis: c ( Teolo ?)
3. 1) Compostellano : d; (1216—27.)
170 Comp. V. Lib. III. Tit. III — VI. De concessione prebendae etc.
quamdam mulierem matrimonialiter copularit, et diutius incedendo in habitu i
seculari exercuit offitia ciuitatis, nunc idem V. gestiens ad ecclesiam redire pre-
dictam, non habita de predictis aliqua mentione, quasdam a nobis ad te litteras
reportauit, quarum auctoritate in eadem ecclesia ingressum nititur rehabere. Cum
igitur mendax precator carere debeat impetratis, mandamus, quatinus si premissis
ueritas suffragatur, reuocato si forsan auctoritate litterarum huiusmodi contra eam-
dem ecclesiam processisti, de cetero non procedas.
4. Idem ep. Lingon. Ut consultationi — clericalem. (1216 — 27.) Po. 7783. =
c. 10. X. (3, 3.)
TIT. III. DE CLERICIS NON RESIDENTIBUS IN ECCLESIA.
1. Prepos. de Valeriis. Ex parte tua fuit — incurris. (1216 — 27.) Po. 7784. =S
c. 13. X. (3, 4.)
2. Capit. Metensi. Cum dilectus filius — promouentur. (1216 — 27.) Po. 7785. =
c. 14. X. (3, 4.)
3. Meldensi ep. Ad audientiam nostram — commorantur. (1216 — 27.) Po. 7786. ==
c. 15. X. (3, 4.)
TIT. IV. DE PREBENDIS.
1. Abb. et priori S. Genouefae. Licet uobis direxerimus — faciatis. (1216 — 27.)
Po. 7787. = c. 32. X. (3, 5.)
2. Priori Norwicen. electo camerario nostro ap. s. I.1 Quesiuisti a
nobis, utrum clericus obtinens benefitium, quod curam habet animarum annexam,
recipiendi archidiaconatus offitium et utrumque retinendi liberam obtineat absque j
dispensatione sedis apostolicae facultatem. Tu autem, cum ignorare non debeas, i
quod benefitium, ad quod cura pertinet animarum, personam exigat, que persona- j
liter in ipso resideat, et ad archidiaconum spectet, de his que inquirenda sunt,
tanquam episcopi oculum indagare, propter hoc neutrum bene peraget cogitans de j
utroque: quid sit super eligendum satis potes cognoscere per teipsum.
3. Ep. Vesprim. Exposuisti nobis — portione. (1225.) Po. 7351. == c. 33. X. (3, 5.)
4. Bituricensi archiep. ap. s. leg. Ad audientiam nostram — factum. (1216 — 27.)
Po. 7789. = c. 31. X. (1, 3.)
5. Ep. priori et archidiac. Maclouien. Dilectus filius G. — comparatur. (1216 — 27.)
Po. 7790. = c. 34. X. (3, 5.)
TIT. V. DE CLERICO EGROTANTE VEL DEBILITATO.
Un. Ep. Auersan. Consultationibus — uoluntaie. (1216 — 27. )' Po. 7791. = j
c. 6. X. (3, 6.)
VI. DE CONCESSIONE PREBENDAE ET ECCLESIAE
NON VACANTIS.
1. Ep. prepos. et cantori Camerae. Cum dilecta — presumat. (1216 — 27.)Po. 7792.=
c- 16 X. (3, 8.)
2. Archiepiscopo Bituricen.1 Ex parte tua fuit nobis humiliter suppli¬
catum, ut, cum collatio prebendarum Bituricensis ecclesiae ad te simul et ecclesiae
ipsius capitulum pertinere noscatur, ne si forte aliquando prebendas ultra sex
menses uotis uestris dissidentibus uacare contingit, ibidem tibi obiciatur, quod eas ;
conferre non possis, eo quod in earum collatione fuisse sicut et alii negligens
uidearis, et sic impediatur potestas conferendi easdem ad te secundum sanctiones j
canonicas per lapsum semestris temporis deuoluta, super hoc debita prouidere
sollicitudine dignaremur. Volentes igitur honorem tuum et iura illibata seruare, |
auctoritate tibi presentium indulgemus, ut prebendas2, quas in ecclesia ipsa ultra
sex menses uacare contigerit, libere conferre ualeas personis idoneis, exceptione
Lib. III. Tit. IV. 2. 1) Priori: deest: a; Torui- Tit. VI. 2. 1) (1216— 27.) Po. 7793. 2) preb.
censi: a; Ormicensi: c; H. electo Cant. ap. se. le. : e; ipsas: d
(1216—27.) Po. 7788.
Comp. V. Lib. III. Tit. VII — IX. De his que fiunt a maiori parte capituli. 171
huiusmodi non obstante, nisi forsan causam prestiteritis, ut ultra prefatum tempus,
ipsarum collatio differatur.
TIT. VII. UT SEDE VACANTE NICHIL INNOVETUR.
1. Ep. Caluen. et magistris I. et V. canonicis Suessen. Illa deuotionis — in¬
ductum. (1216 — 27.) Po. 7794. = c. 2. X. (3, 3.)
2. Mauritio ep. Burgensi. Constitutis olim — reseruata. (1216—27.) Po. 7795. =
c. 3- X. (3, 9.)
TIT. VIII. DE HIS QUE FIUNT VEL CONCEDUNTUR A
PRELATIS SINE CONSENSU CAPITULI.
1. Archiep. Senon. et eius suffrag. Etsi membra — dinoscuntur. (1216 — 27.)
Po. 7796. = c. 10. X. (3, 10.)
2. Marturan. et Croton, episcopis et abbati de Frigido Geneo
Castren. diocesis1. Dilecto filio Rufo abbate sanctae Mariae de Carra accepi¬
mus referente, quod, cum ipse citatus a nobis pro causa, que uertebatur inter se et
monasterium eiusdem Carra, quod ad sedem apostolicam nullo pertinet2 mediante,,
ex parte una et uenerabilem fratrem nostrum episcopum et capitulum Neocastrense ex
altera, super eo, quod idem episcopus et capitulum monasterium ipsum ad se per¬
tinere dicebant, cum quibusdam monachis suis ad nostram presentiam accessisset,,
reliqui eiusdem monasterii monachi compositionem quamdam ipsius abbatis irre-
| quisito consensu3 in eiusdem preiudicium et grauamen monasterii sui temere cum
! predictis episcopo et capitulo inierunt. Cum igitur temerarium fuerit predictos
monachos, irrequisito abbate ipsorum4, compositionem inire, quantumcumque
| uideretur5 utilis, super eadem causa, in qua de subiectione ipsius abbatis et sui
monasterii agebatur, discretioni uestrae mandamus, quatinus, huiusmodi composi¬
tionem auctoritate nostra decernentes irritam et inanem, per eam non permittatis
t sepedictum monasterium molestari, contradictores si qui fuerint uel rebelles per
j censuras ecclesiasticas appellatione postposita compescendo.
3. Episcopo archidiacono et cantori Trecen.1 Dilecti filii abbas et
conuentus Pulteriensis 2 nobis humiliter supplicarunt, ut, cum idem monasterium
per dilapidationem R., quondam abbatis ipsius, qui tanquam dissipator multa et
diuersa contraxit debita, tanto grauetur honere debitorum, quod ipsi ad solutio¬
nem non sufficiunt3 eorumdem, prouidere super hoc eis misericorditer dignaremur.
Volentes igitur ipsius monasterii, quod ad nos specialiter pertinet, indebitis graua-
minibus obuiare, discretioni uestrae mandamus, quatinus auctoritate nostra, sublato
appellationis impedimento, prouidere curetis, ne super debitis, que nec de con¬
uentus aut maioris et sanioris eius partis assensu, nec pro utilitate monasterii ab
ipso R. contracta fuerunt, abbas et conuentus iam dicti pretextu litterarum ipsius
R., cum pleraque ipse fecisse dicatur etiam post amotionem4 suam, super debitis
per litteras molestentur.
TIT. IX. DE HIS QUE FIUNT A MAIORI PARTE CAPITULI.
Un. Archiepiscopo Vienn.1 Dilecti filii capitulum2 Maurianensis ecclesiae
I suis nobis litteris intimarunt, quod ecclesia ipsa pastoris solatio destituta, ipsi
potestatem eligendi sibi episcopum in tres ipsius loci canonicos contulerunt; ita
uidelicet, ut is3 pro electo ab omnibus haberetur, qui esset electus ab illis uel
etiam4 a duobus eorum, si tertius discordaret; cumque duo ipsorum, tertio discor¬
dante, dilectum filium I., decanum ipsius ecclesiae, uirum, ut asserunt, moribus et
etate maturum et in temporalibus et spiritualibus prouidum elegissent, tu et capi-
Lib. III. Tit. VIII. 2. 1) (1216-27.) Po. 7797.
2) pertinet: d 3) assensu: d 4) eorum : de 5) uidea-
tur: d
3. 1) (1216—27.) Po. 7798. 2) sic recte: a; Po-
thieres. 3) sufficiant: d; suffi cuerit: a 4) admoni¬
tionem : ac
Tit. IX. Un. 1) (1216— 27.) Po. 7799. 2) cano¬
nici: d 3) is: deest: ce 4) et.: deest: d a
17 2
Comp. V. Lib. III. Tit. X — XII. De pignoribus.
tulum Viennensis5 ecclesiae ipsam electionem uobis de consuetudine presentatam, ut
confirmaretis eamdem, irritam decreuistis, pro eo, quod duo canonici ecclesiae
.sepedictae in electores prefatos non contulerunt uota sua, et quia quidam alius in
eosdem uotum suum contulit, si omnes ipsi electores pariter concordarent, alius
nero appellationis interiecisse obstaculum dicebatur. Quare prefatum capitulum
multa nobis instantia supplicauit, ut predictum decanum, quem ecclesiae suae
affirmant esse perutilem, eis de plenitudine potestatis in episcopum concedere
dignaremur. Licet igitur de prouisione ipsius ecclesiae, cui ex defectu pastoris
graue dispendium imminere asseritur, debitam sollicitudinem habeamus, quia
tamen persona predicti decani est nobis incognita, petitionem ipsius capituli ab¬
solute nequiuimus exaudire; gerentes autem de tua charitate fiduciam specialem,
fraternitati tuae mandamus, quatinus, si decanum ipsum inueneris ad onus
idoneum pontificalis offitii, et maior et sanior pars ipsius capituli consenserit in
eumdem, tu, processu electionis seu cassationis predictae ac contradictione pau¬
corum6, nisi aliquid7 rationabile obiecerint et probauerint, nequaquam obstantibus,
illum preficias in episcopum ecclesiae supradictae.
TIT. X. DE REBUS ECCLESIAE ALIENANDIS VEL NON.
1. Conuentui Sancti Tomae de sancto Amato Pistorien. diocesis1.1
Proponentibus olim abbate et conuentu sancti Antonini, ecclesiam suam debitorum
onere aggrauatam, et humiliter postulantibus, ut concederemus, quod alique de
possessionibus ipsius ecclesiae2 minus utiles uenderentur, ut ex earum pretio de¬
bita soluerentur, nos eorum postulationibus annuimus in hac parte; ipsi autem
non eiusdem ecclesiae, sed uestri monasterii, licet illi subiecti, et res alias idem
monasterium contingentes uenerabili fratri nostro Pistoriensi episcopo uendiderunt;
quare archidiaconus et archipresbiter Senensis propter hoc partes de mandato
nostro ad sedem apostolicam citauerunt, quibus coram nobis postmodum con¬
stitutis, nos huiusmodi contractu rescisso, uos et fideiussores uestros ac eiusdem
monasterii homines a iuramenti et cuiuslibet obligationis alterius ac excommuni¬
cationis uinculo, quo tenebamini eiusdem occasione contractus, duximus absol-
uendos, in eum statum prefatum monasterium reducentes, in quo ante contractum
predictum noscitur extitisse.
2. Pragen. episcopo1. Postulasti per sedem apostolicam edoceri, utrum
tibi quasdam decimas, quas quidam antecessores tui pro quibusdam uillis, re¬
ligiosis concessere quibusdam, auctoritate tibi liceat propria reuocare; ad quod j
tibi duximus breuiter respondendum, quod si concessionem talem contra canones in |
ecclesiae tuae preiudicium uideris attemptatam, ipsam debes auctoritate superioris i
legitime reuocare.
TIT. XI. DE LOCATO ET CONDUCTO.
1. Abb. et conuentui S. Petri de Pratellis Lexou. dioc. Vestra nobis relatio — j
extendi. (1216 — 27.) Po. 7802. — c. 2. X. (3, 18.)
2. Archiepiscopo Narbon.1 Ex parte tua nobis fuit humiliter supplica- j
tum, ut quasdam possessiones ecclesiae tuae in emphiteusim perpetuam conce- I
dendi ad uineas plantandas in eis, tibi licentiam concedere dignaremur, cum 1
speres exinde prouentus ipsius ecclesiae augmentandos. Nos itaque de tua discre- j
tione plenam in domino fiduciam obtinentes, fraternitati tuae licentiam concedimus
postulatam, dummodo ad id capituli tui consensus accedat.
TIT. XII. DE PIGNORIBUS.
Un. Archiepiscopo Colonien. et suffraganeis eius et aliis eccle- j
Lib. III. Tit. IX. Un. 5) Merienensis: c; Mau- 2. 1) (1216 — 27.) Po. 7801. 2) Bragenensi: a; \
rianensis: e 6) ipsius capituli : a 7) aliud : de Higgensi: c
Tit. X. 1. 1) (1216-27.) Po. 7800. 2)poss.suis: d Tit. XI. 2. 1) (1216-27.) Po. 7803.
Comp. V. Lib. III. Tit. XIII — XVI. De decimis et oblationibus.
173»
! siarum prelatis per Colonien. prouinciam constitutis1. Cum sepe con-
j tingat, aduocatos aduocatias, quas in ecclesia obtinent, aliis obligare titulo pignoris,
I in ecclesiarum ipsarum non modicam lesionem, nos indempnitati ecclesiarum
I paterna uestrarum uolentes sollicitudine prouidere, uobis presentium auctoritate
[ concedimus, ut si aduocati ecclesiarum uestrarum aduocatias suas uobis obligare
i uoluerint pignori, uos eas recipere ualeatis, nec fructus prouenientes ex eis in
! sortem teneamini computare, hi autem, qui eas obligauerint a seruitio, in qua
| uobis pro aduocatiis tenebantur, interim sint immunes.
TIT. XIII. DE TESTAMENTIS.
Un. Fredericus imperator1. Hac edictali, et infra. Omnes uero peregrini
j et aduenae libere hospitentur ubi uoluerint2, et hospitati, si testari uoluerint, de
rebus suis ordinandi liberam habeant facultatem, quorum ordinatio inconcussa
seruetur. Si uero intestati decesserint ad hospitem nichil perueniat, sed bona
ipsorum per manus episcopi loci tradantur, si fieri potest, heredibus, uel in pias
causas erogentur; hospites3 uero, si aliquid de bonis talium contra hanc nostram
constitutionem habuerint, triplum episcopo restituant, quibus uisum fuerit assignan¬
dum, non obstante statuto aliquo aut consuetudine seu etiam priuilegio, que hac¬
tenus contrarium inducebant. Si qui autem contra presumpserint, eis de rebus
suis testandi interdicimus facultatem, ut in eo puniantur, in quo deliquerunt, alias
| prout culpae qualitas exegerit puniendi.
!
TIT. XIV. DE SUCCESSIONIBUS AB INTESTATO.
Un. Archiepiscopo Lund. et eius suffraganeis1. Etsi multis a sanctis
! patribus argumentis fuerit laboratum, ut qui ferunt uasa domini mundi fiant, quia
i tamen usque adeo princeps mundi quosdam clericos et presbiteros illecebris mun¬
danis inuoluit, ut munda respuant et immundam sobolem de immundo procreare
: contubernio non formident, eos saltem2 ut amplius erubescant in hoc uolumus et
I debemus punire, quod eorum progenies sic exorta in paternis hereditatibus non
succedat. Quocirca fraternitati uestrae mandamus3, quatinus in diocesibus uestris
districtius inhibere curetis, ne4 filii presbiterorum et clericorum, quos iidem post
sacri nuper generalis5 statuta concilii in sacris ordinibus constituti turpiter genue-
! runt, ipsis in hereditate paterna succedant, et propinquiores sui sanguinis preter
illos ad eorum hereditatem facientes admitti, contradictores per censuras eccle¬
siasticas, appellatione postposita, compescatis.
TIT. XV. DE SEPULTURIS.
Un. Magalon. ep. Abolendae consuetudinis — 'puritatis. (1216 — 27.) Po. 7804.=
c. 13. X. (3, 28.)
TIT. XVI. DE DECIMIS ET OBLATIONIBUS1.
1. Abbati et conuentui sancti Pontii1. Cum, sicut ex uestra insinua*
tione didicimus, quasdam habeatis ecclesias, in quarum parochiis decimae a laicis
| per uiolentiam detinentur, que quidem ad ecclesias ipsas pertinere noscuntur,
nos uestris supplicationibus inclinati auctoritate presentium inhibemus, ne de¬
cimae ipsae, cum eas iidem laici dimiserint, ad alios quam ad ecclesias easdem
deuoluantur.
2. Decano et capitulo Compostellano1. Si diligenti uoluissetis medita-
Lib. III. Tit. XII. Un. 1) Kal. Mart. ao. V. 1221.
Po. 6572.
Tit. XIII. Un. 1) c. 8. cf. ad c. 2. (1, 1.) 2) ubi
uol. : deest: d 3) hospes. . . . habuerit ( et sic deinceps,
numer. singnl.): orig.
Tit. XIV. Un. 1) dat. II. Non. Mai. ao. II. (1208.)
Po. 5777. ap. Liljegren Sivensl: dipl. I, 195. 2) sane: d:
deest: e 3) per ap. scripta mand.: orig. 4) ut . . .
non: d 5) uniuersalis: d; deest: orig.
Tit. XVI. 1) de dec. et uicesimis: a; de dec. et-
primitiis et oblat. : c; et obi.: deest: e
1. 1 )S. Pons de Tornieres — (1216—27.) Po. 7805.
2. 1) (1216—27.) Po. 7806.
*74
Comp. V. Lib. III. Tit. XVI. De decimis et oblationibus.
tione pensare, ad quid2, cuius intuitu, quo3 tempore sit soluenda uigesima, non tot
consultationes in ipsa nimis sollicito exquireretis ingenio, quoniam dubium mentis
liberalitas manuum excluderet, et anticiparet solutio questionem. Sane cum
generalis concilii fuerit approbatione statutum, ut omnes omnino clerici, tam sub¬
diti quam prelati, ecclesiasticorum uigesimam prouentuum usque ad triennium
conferant in subsidium terrae sanctae, non oportuit uos de cottidianis dubitare
stipendiis, que in pane, uino ac pecunia numerata consistunt, quin uigesima
debeat4 inde deduci, de quibus, ut minus difficultatis ac periculi receptoribus in¬
geratur, si ad eos uigesima5 transierit, ante diuisionem uigesima deducatur, et sic
dubitatio tollitur de uigesimandis illis denariis, quos superpositam6 appellatis; nec
multum dubii remanet de panibus illis, quos dicitis in uestro uulgari reguaffas,
cum, sicut accepimus, tanquam certi redditus et7 certis temporibus exsoluantur,
unde cur uigesimam non debeant, non uidemus; et quamuis non de singulis con¬
grue, competenter tamen de pluribus uno uel diuersis temporibus prout occurrerit
numerus, poterit uigesima statuta de panibus ipsis uel ipsorum estimatione deduci.
De illa uero pecunia, que ante inchoationem huius presentis anni, a natiuitate
beati Iohannis incepti, uobis obuenerat, cuius possessionem apprehenderatis8 ante
anni inchoationem eiusdem, licet post inter uos fuerit distributa, nolumus uos ad
uigesimam teneri; quoniam regulariter constitutio non ad preterita trahitur, sed
futura9, et distributio illa non plus portionis in singulos contulit, quam singulis
proportionaliter antea debebatur, ex summa, que tunc ex nulla sui parte obnoxia
erat uigesimae postmodum institutae, nec illam pecuniam uigesimare tenemini,
quam recepistis10 mutuo, ut ceteris temporibus suppleantur cottidiana stipendia, |
dummodo ipsa pecunia de uigesimatis prouentibus exsoluatur. Ad hec cum sit in !
serie predictae constitutionis expressum, ut omnes omnino clerici, tam subditi !
quam prelati, ecclesiasticorum prouentuum uigesimam usque ad terminum11 con- j
ferant, superflue dubitastis de archidiaconis et quibusdam aliis clericis, quin
teneantur uigesimam soluere de prouentibus illis, qui ex gratia, intuitu tamen
offitii uel loci ecclesiastici prouenire noscuntur, nisi forsan aliqua exenia sint, que
ad esculentum uel poculentum pertineant, sic tamen quod non producantur ad
munerum qualitatem, quod melius poterit ipsa rei ostensione, quam statuta12 ex¬
pressione discerni. Per hec ergo de procurationibus dubitatio tollitur, nisi forte !
secundum quorumdam reprobatum abusum pecunia redimatur, sed cur talis |
pecunia uigesimari non debeat ignoramus. Ceterum ad illarum oblationum uige- :
simam, que non in pecunia, sed in quibusdam minutis et in talibus, que seruando |
seruari non possunt, uidelicet13 frustulis, ut uestris uerbis utamur, et lacte con- j
sistunt, quorum de facili non inueniuntur emptores, nolumus uires predictae con- i
stitutionis extendi. Quod si forsan uendi contigerit, de pretio uigesima deducatur,
sed caueant, ne dolo a uenditione desistant, quoniam qui fraudem scienter com-
mittunt, uinculum excommunicationis incurrunt.
3. Rectori ecclesiae Sanctae Mariae de Rubiol.1 Ex parte tua fuit
propositum coram nobis, quod in parochia ecclesiae tuae ueteres percipis decimas
integraliter, per hoc credens, quod ad te debeant in eadem parochia noualium
etiam decimae pertinere; sed uenerabilis frater noster episcopus Nouariensis huius- j
modi noualium decimas R. canonico Nouariensi, quasi hoc potuerit de consuetudine, i
que dicenda esset uerius corruptela, concessit; pro quo quidem2 ad quosdam ipse j
iudices nostras litteras impetrauit, qui contra te iniquam diffmitiuam sententiam j
protulerunt, a qua tu ad nos uocem appellationis emittens, aliis obtinuisti nego¬
tium delegari. A nobis ergo humiliter postulasti, ut de indulgentia nostra in
parochia ecclesiae tuae, in qua ueteres percipis decimas, haberes etiam percipiendi
Lib. III. Tit. XVI. 2. 2) ad quid: deest: d 3) et
•quo: de 4) debet: d 5) uicesimata: a; uigesimata: e
6) superpositum : d 7) et : deest: ce 8) apprehen¬
distis : d 9) ad fut. : ce 10) rescriptis : ce 11) usque
-adterm.: deest: ae 12) statuti: ce 13) add. : de¬
bilibus: a; add.: oleribus: e
3. 1)(1216— 21.) Po. 7807.— Nibiola: a; Dembiola: c
2) quidam ad quos : a ; quidem ad quos ipsos iudices . . •
impetrarunt: c; ad quos ipse nostras: e
1
Comp. V. Lib. III. Tit. XVII. De regularibus et transeuntibus etc. 175
decimas de nonalibus facultatem. Cum ergo perceptio decimarum ad parochiales
ecclesias de iure communi pertineat, per quod decimae noualium, que fuerint in
parochiis earumdem, ad ipsas spectare noscuntur, tibi et ecclesiae tuae predictorum
noualium decimas indulgemus, ita quod ex hoc eidem canonico quoad uixerit, si
eum contra te obtinere contigerit, nullum fiat preiudicium, post eius tamen deces¬
sum supradictae decimae ad tuam ecclesiam deuoluantur.
4. Nobilibus uiris Palentinae diocesis1. Cum decimae sint domino
debitae, quas in signum uniuersalis dominii sibi dominus reseruauit, de his, non
ut de proprio, sed tanquam de re alii debita facere deberetis, cum si eas quibus
non debentur soluatis, non contingat uos a debito liberari; unde mirati sumus,
quod, sicut referente uenerabili fratri nostro episcopo Palentino didicimus, deci¬
mas prediorum uestrorum non soluitis ecclesiis, in quarum territorio excoluntur,
cum debeantur eisdem, sed pro uestro arbitrio, per quemdam abusum distribuitis
quibus uultis. Quia uero laici nedum disponere de decimis, sed eas, cum diuini
iuris existant, nequeunt etiam possidere, Ozae2 terrere debet exemplum, qui pro
eo, quod ad arcam, cum inclinaretur, licet animo erigendi eam, manus extendit, a
domino, cum ei hoc non licuerit, est percussus, uniuersitatem uestram monemus,
quatinus, abusu non obstante huiusmodi, decimas ecclesiis, quibus debentur, integre
persoluatis, cum uobis iuxta predicta dispensatio non competat earumdem.
TIT. XVII. DE REGULARIBUS ET TRANSEUNTIBUS AD
RELIGIONEM.
1. Magistris R. et W. de sancto Laudo doctoribus decretorum, et
W. de Castaneto canonico Aquen. Bononiae commorantibus1. Litteras,
quas super negotio Iohannis scolaris Bononensis, quod uestro duxeramus examini
Committendum, uestra nobis deuotio destinauit, benigne recepimus, et earum tenore
pleno concepimus intellectu, dilecto filio magistro Petro, procuratore scolaris ipsius,
eum infra probationis tempus ab ordine predicatorum exisse firmiter asserente.
Ideoque discretioni uestrae mandamus, quatinus, si uobis constiterit, memoratum
I. nulla facta professione ab ordine iam dicto infra tempus probationis exisse,
denuntietis ipsum2 ad obseruationem eiusdem uel alterius ordinis non teneri.
2. Abbati Cisterc. et uniuersis coabbatibus eius et fratribus sub
eodem ordine deo seruientibus1. Constituti, et infra2. Significastis siquidem
nobis, quod in quibusdam partibus consuetudo detestabilis inoleuit, uidelicet, quod
cum aliqui emulantes carismata meliora, monasteria uestri ordinis uolunt causa
religionis intrare, ut ibi domino famulentur, capellani3 eorum, donec ab ipsis que
mortuarium nuncupatur4 extorqueant, prout a parochianis suis decedentibus
consueuerunt accipere, illis5 temere se opponunt. Quare super hoc nostrae6 pro-
uidentiae remedium flagistatis7. Volentes igitur8 abusum corruptelae huiusmodi
aboleri, auctoritate uobis9 presentium indulgemus, ut capellanorum10 contradictione
huiusmodi non obstante, liberas personas ad uos e seculo fugientes libere reci¬
pere ualeatis.
3. Sancti Mauritii, et de Martiniaco prioribus, Sedunen. dioc. et
sacristae Sedunen.1 Dilectus filius I. canonicus Sedunensis in nostra presentia
constitutus proposuit, quod idem in monasterio de Senterio Cisterciensis ordinis
simpliciter et sine qualibet protestatione intrauit, sed idem non ualens asperitatem
ordinis sustinere, exinde infra tempus probationi prefixum exiuit; unde postulauit
Lib. III. Tit. XVI. 4. 1) nobilibus Placenti¬
nis: e; (1216—27.) Po. 7808. 2) eos Ozae: d
Tit. XVII. 1. 1) (1216— 27.) Po. 7809. 2) add.:
ob hoc: ce
2. l) dat. II. Kal. Ian. ao. III. (1218.) ap. Hasselbach
Cod. Pomeran. I, 275; Po. 5951. 2) omissum est: iuxta
uerbum prophetae licet insufficientibus meritis super
gentes et regna, offitii nostri debitum decenter exequi-
mur, cum euellimus euellenda et plantanda plantamus,
recta regimus et dirigimus indirecta : orig. 3) arehi-
diaconi: orig. 4) ab eis prius que mortuaria nuncu¬
pantur: d 5) illi: orig. 6) uestra e: orig. 7) postu¬
lastis: ib. 8) ergo: ad 9) uob. : deest: orig. 10) archi-
diaconorum: orig.
3. 1) (1216—27.) Po. 7810.
176
Comp. V. Lib. III. Tit. XVIII — XX. De statu monachorum.
a nobis, ut cum ibi professionem non fecerit, super hoc ab eius conscientia digna¬
remur totius dubitationis scrupulum remouere. Ideoque mandamus, quatinus si
uobis constiterit de premissis, ipsum I. denuntietis ad predicti ordinis uel alterius
obseruantiam occasione huiusmodi non teneri.
4. Ep. Yenet. Ex parte tua — compellas. (1216 — 27.) Po. 7811. = c. 22. X. (3, 31.)
TIT XVIII. DE CONVERSIONE CONIUGATORUM.
Un. Ep. decano et thesaurario Lingon. Significauit nobis — permittatis. (1216 — 27.)
Po. 7812. =c. 18. X. (3, 32.)
TIT. XIX. DE VOTO ET VOTI REDEMPTIONE.
Un. Electo Mediolanensi1. A. presbiter2, ecclesiae Mediolanensis3 cano¬
nicus nobis humiliter supplicauit, ut cum teneatur ex uoto beati Iacobi limina
uisitare, ac propter quamdam occultam infirmitatem corporis qua laborat sine uitae
periculo nequeat, sicut credit, tanti labores4 itineris sustinere, uotum ipsum com¬
mutare in aliud dignaremur. Ideoque discretioni tuae mandamus, quatinus prouide
indagata ueritate uotum ipsum, si necessitas uidebitur id exposcere, auctoritate
nostra commutes in satisfactionem aliam competentem, prouiso, ut sumptus, quos
esset facturus in uia, conuertat in opera pietatis, et laborem redimat corporis
ieiuniis et orationibus sollicitius insistendo.
TIT. XX. DE STATU MONACHORUM.
1. Salisber. et Bregad. preposit. Postulastis per nostras — sanctae. (1216 — 27.)
Po. 7814. =c. 11. X. (3, 34.)
2. Abbati et priori sancti Victoris Parisien. Andegauen.1 et Rotho- |
mag. diocesis. Habentes lumbos precinctos, et infra. Sane nostris est auribus j
intimatum, quod, cum ante generale concilium apud monasterium uestrum filii
abbas et prior sancti Victoris, abbatum et priorum abbates proprios non habentium,
uestro monasterio subiectorum ordinis uestri commune consueuerit capitulum cele¬
brari, et per illud de suis claustris exstirpari spinas et tribulos uitiorum et plantari j
uirtutum genimina in eisdem, constitutione in eodem concilio edita pro reformandis i
monasteriis monachorum, ut in singulis regnis siue prouinciis fieret de triennio in i
triennium saluo iure diocesanorum pontificum commune capitulum abbatum et ;
priorum, abbates proprios non habentium, qui non consueuerunt tale concilium
celebrare, et extensa constitutione huiusmodi ad canonicos regulares iuxta sui or- \
dinis instituta seruanda, quidam abbates et priores monasteriorum, que2 uestro !
monasterio sunt subiecta ordinis uestri contempserunt ad huiusmodi capitulum
conuenire, qui ex hoc non immerito opera tenebrarum presumuntur3 habere, ac
sic ritus celebrandi commune capitulum, qui ex constitutione predicta debuit
fortius obseruari, in desuetudinem abiit et in eneruationem4 obseruantiae regularis.
Cum igitur huiusmodi capituli celebratio sit canonicae institutionis custodia, eo
quod in ipso praua in rectitudinem et aspera in uias planas, euellendo nociua et
plantando salubria dirigantur, discretioni uestrae mandamus, quatinus, conuocatis
abbatibus et prioribus, abbates proprios non habentibus, ordinis uestri monasterio
uestro subiectis, et eos qui uenire contempserint ad id, dummodo non sint impedi¬
mento canonico prepediti, monitione premissa, per censuram ecclesiasticam appella¬
tione postpostita compellentes, celebretis apud sanctum Victorem commune capitu¬
lum more solito, et procedatis in eo deum pre oculis habentes iuxta constitutionem
Lib. III. Tit. XIX. 1. 1) dat. II. Non. Nou. cto.I.
(1216.) Po. 25651. 2) presb.: deest: de; Madin. : e; Mo-
deciensis: codex a Cironio collat. 4) laborem: ce
Tit. XX. 2. 1) Angen. : a; Angenen.: c; (1216— 27.)
Po. 7815; in e hoc loco aliud sequitur capitulum: Idem S.
Remegii Reme n. et Macer, abbati b. Sapientia et
infra. Volumus et mandamus, quatinus rectores mona¬
steriorum uestrorum dioces., quos uisitatores predicti
uobis a suis locis denuntiauerunt amouendos, singuli
uestrum in sua diocesi sublato cuiuslibet contradictionis
et appellationis obstaculo non differatis amouere; alio-
quin poteritis non immerito formidare, quod uobis mi¬
nus iurisdictionis relinquetur, quam habuistis hactenus
et habetis. 2) qui . . . subiecti: d 3) dicuntur: c;
conuincuntur: d 4) derogationem: d
Comp. V. Lib. III. Tit. XXI. XXII. De iure patronatus.
77
i concilii memorati, eadem censura facturi, que in eo deliberatione prouida fuerint
ordinata, firmiter obseruari; ut autem que statuta fuerint magis teneantur memo-
riter et seruentur, uolumus et mandamus huiusmodi capitulum singulis annis
celebrari.
3. Preposito et canonicis de Petouio1 Cenadiensis diocesis. Sicut
| uenerabilis frater noster Cenadiensis episcopus olim nobis exposuit, idem in suae
i reperit promotionis initio ecclesiam uestram, que nigrorum fuerat monachorum, in
j spiritualibus et temporalibus destitutam et consistentes ibi personas regulari ab-
j iecta obseruantia inter alia, que committebant enormia, inter septa loci eiusdem
falsam fabricare monetam, ita quod distractis propter hoc mobilibus et immo-
! bilibus in eam cruces ecclesiae, nec non calices et alia uasa sacra conflarent,
j Cumque ipsius loci monachi ex tantorum criminum conscientia indignationem
! regiam et eiusdem episcopi metuentes ab eadem ecclesia migrauissent, et de regu¬
laribus ei non posset2 personis commode prouideri, episcopus ipse cum beato
Augustino „ claudos habere maluit, quam mortuos deplorare." Unde predictam
ecclesiam personis uacuam et facultatibus spoliatam de secularibus duxit canonicis
ordinandam, te, fili C., cuius expertam habebat industriam in ipsius prepositum in¬
stituto. Nos igitur ipsius regis et eorumdem episcopi et capituli ac uestris pre¬
cibus inclinati, quod ab eodem episcopo factum est super hoc ratum habentes,
ordinationem eamdem auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti
j patrocinio communimus.
4. Abbatib. et monachis in Lombardia et Marchia Teruisina constitutis. Ea
que pro — olseruari. (1216— 27.) Po. 7817. — c. 8. X. (3, 35.)
TIT. XXI. DE CAPELLIS MONACHORUM.
1. Abbati et conuentui Aquinatensi1. Quanto sincerius diligimus
! monasterium uestrum et uestrae cupimus religionis augmentum, tanto sollicitius
uestris uolumus prouidere profectibus et grauaminibus obuiare; ea propter, dilecti
! in domino filii, uestris postulationibus annuentes, auctoritate presentium districte
| inhibemus, ne quis pro eo, quod quandoque in grangiis uestris ponitis aliquos
uestros monachos sacerdotes, qui celebrent in capellis ibidem consistentibus, curam
; non habentibus animarum, audeat a uobis procurationes pro ipsis grangiis ex-
! torquere.
2. Ep. Venetensi. Ex parte tua — dicto. (1216 — 27.) Po. 7819. = c. 3. X. (3, 37.)
3. Burdegalensi archiep. Ad audientiam nostram — extendas. (1216 — 27.) Po. 7820. =
j c. 4. X. (3, 37.)
TIT. XXII. DE IURE PATRONATUS.
1. M. quondam imperatrici Constantinopolitanae1. Audito per te
I ac alios fide dignos, quod monasterium Pacenaciense 2 Grecarum monialium tunc
destructum, omnino diocesani accedente consensu, de propriis bonis reedificaueris
et dotaueris, ac moniales easdem ecclesiae Romanae, cui nullam exhibebant
obedientiam, feceris obedire, tuis nos supplicationibus inclinati auctoritate presen-
i tium indulgemus 3, ut super iure patronatus ipsius monasterii nemo te audeat temere
I molestare.
2. Illustri regi Mannae1. Ad hoc rex regum et dominus dominantium
Iesus Christus, a quo tibi concessam temporalem debes recognoscere potestatem,
ad regni te solium sublimauit, ut ecclesias et loca religiosa per tuum regnum
Lib. III. Tit. XX. 3. 1) Sic legend. : censet Ciro- ecclesias post concilium generale, quibus cura sit ani-.
nins ( Pettau .); de Vitubri: a; can. Bituricensis dioc. : c; marum annexa., nisi forte super hoc habeat indulgentiam,-
Viterbi: d; Vuiterbo, Vuitbec: codd. per Ciron. coli.; sedis apostolicae specialem.
(1216— 27.) Po. 7816. 2) possit \ de Tit. XXII. 1. 1) M.: deest: ac: Cironius putat JL
Tit. XXI. 1. 1) (1216 — 27.) Po. 7818.; in e huc prior ( Mariam ) esse uiduam Isaaci Angeli — (1216 — 27. Po.
titulus extenditur ei aliud capitulum legitur: Id exspec- 7821. 2) Pacinaciense : d; Panac. : e 3) mandamus: cd
tauimus hactenus exspectantes et infra. Nec permittas 2. 1) Manensi: a; scr. Xin. Kal. Febr. a. VII. (1223.)
quempiam habere plures personatus, seu parochiales ap. Theiner. Mon. Eibern. 21; Po. 6944.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg. I 2
178 Comp. V. Lib. III. Tit. XXIII. XXIV. De celebratione missarum.
existentia diligas et honores, munificentiae tuae manu2 eis tam liberaliter quam
hilariter porrigendo, et alia in eis pietatis opera exhibendo. Cum igitur, sicut
nostris est auribus intimatum, quedam ecclesiae regni tui, quarum omnium es
patronus, non habere terram liberam asserantur, serenitatem tuam rogamus, mone¬
mus et hortamur attente, quatinus, cum indecens omnibus modis uideatur, ut ec¬
clesiae memoratae competenti dote penitus sint expertes, ipsarum cuilibet saltem
triginta passus terrae iuxta canonicas sanctiones in liberam elemosinam extra
cimiterium a parte qualibet earumdem ad domos clericorum faciendas ibidem
largiaris liberaliter, ut iidem3 pro te teneantur dei misericordiam implorare, ut
semper sit ubicunque ambulaueris ipse tecum suamque tibi gratiam concedat in
presenti et gloriam in futuro.
TIT. XXIII. DE CONSECRATIONE ECCLESIAE VEL ALTARIS.
Un. Reuer. in Christo filiae i 11. reginae Hungariae. Cum sicut — teneris. (1216 —
27.) = c. 8. X. (3, 40.)
TIT. XXIV. DE CELEBRATIONE MISSARUM.
1. Eidem. Sane cum olim — coronae. Archiepp. et epp. . . et ceteris eccl. prelatis per
Sueciam constitutis. (1219.) Po. 6166. = c. 10. X. (3, 41.)
2. Archiepp. et epp. et uniuersis aliis ecclesiar. prelatis et clericis per Fran-
ciam constitutis. Cum creatura — suum. (1216 — 27.) Po. 7822. = c. 11. X. (3, 14.)
3. Capitulo Briuatensi1. Nec uestrae saluti expedit, nec honori, utaliquein
ecclesia uestra consuetudines obseruentur, que canonicis obuient institutis. Ac¬
cepimus autem2 ex insinuatione dilecti filii nostri Briuatensis sacristae, quod que¬
dam praua consuetudo in eadem ecclesia obseruatur, secundum quam in altari
maiori, imagine Sancti Iuliani presente, nullus de capitulo audet3 quantumcum-
que honestate prefulgeat, nisi sit de militari genere, celebrare. Cum itaque non
gradus elegantior, sed uitae melioris actio preferatur, per apostolica uobis scripta
mandamus, quatinus non obstante huiusmodi consuetudine, que dici potest potius
corruptela, in eodem altari presente imagine supradicta ipsum sacristam et quos¬
libet de uestro capitulo sacerdotes, nisi hoc eis ex alia causa rationabili debeat
interdici, celebrare sine contradictione aliqua permittatis.
4. Archiep. Sipontino. Te referente — celebrare. (1216 — 27.) Po. 7824. =
c. 12. X. (3, 41.)
5. Archiep. Upsal. Perniciosus ualde — patiaris. (1200.) Po. 6441. = c. 13. X. (3,41.)
6. Ep. Brixiensi. Litteras tuas — priues. (1216 — 27.) Po. 7825. = c. 14. X. (3, 41.)
7. Episcopo Parisiensi1. Non debent2 ecclesiarum prelati, quibus religio¬
nem plantare conuenit et fouere, uiros religiosos persequi et eos3 super his
maxime, que ad diuinum cultum pertinent, obuiare. Accepimus sane conqueren-
tibus dilectis filiis ministris ordinis fratrum Minorum Franciae, quod quidam pre-
latorum regionis illius occasione priuilegiorum, que se4 habere proponunt, aliqui
uero suo duntaxat arbitrio predictis fratribus inhibere presumunt, ne ubi degunt
ualeant secundum nostram indulgentiam cum altari uiatico solempnia celebrare
missarum, in eos et hospites suos in maiorem apostolicae sedis iniuriam et con¬
temptum excommunicationis sententiam promulgantes, quamquam prefati fratres
ab omni iure parochiali contineant manus suas. Quia uero debemus religiosas
fouere personas5, et maxime dicti ordinis fratres, qui relictis omnibus Christum
sequuntur, pro eo esse pauperes et in paupertate continua uiuere eligentes, ac
decet nos apostolicas indulgentias obseruare6, fraternitati7 tuae mandamus, qua¬
tinus auctoritate nostra inhibeas generaliter prelatis regionis eiusdem, ne de cetero
sic excommunicent dictos fratres et hospites eorumdem, nec aliquo modo im¬
pediant, quominus fratres ipsi dicta indulgentia possint uti, quia non impune
L i b. m. Tit. XXII. 2. 2) manum : ce 3) eccle- 7. 1) dat. Beate XIV. Kal. Oct. X. (1225.) ap. Wadding-
siae : c ; eaedem : e ton Annal. II, 600. Po. 7480. 2) deberent : orig. 3) eis :
Tit. XXIV. 3. 1; (1216 — 27.) Po. 7823. 2) enim: ac orig. 4) se: deest: orig. 5) partes : orig. 6) conser-
3) audeat: d uamus: orig. 7) add. : per ap. scripta: orig.
Comp. V. Lib. III. Tit. XXV. XXVI. De censibus et exactionibus.
79
deinceps talia facerent, cum non possimus iniurias8 pauperum Christi et seruorum
eius inquietudinem equanimiter sustinere.
TIT. XXV. DE OBSERVATIONE IEIUNIORUM.
Un. Pragensi ep. Explicari per — abstinere . (1216.) Po. 5349. = c. 3. X. (3, 46.)
TIT. XXVI. DE CENSIBUS ET EXACTIONIBUS.
1. De Tiro et de Iosaphat abbatib. Venerabili fratre nostro — compellatis. (1216 —
27.) Po. 7826. = c. 24. X. (3, 39.)
2. Abbati et conuentui Aquicinctino1. Etsi superfluum uideatur, et
infra. Supplicastis siquidem nobis, quod, cum uenerabili fratri nostro Remensi
archiepiscopo necnon aliis diocesanis et locorum archidiaconis procurationes ra¬
tione uisitationis debitas in monasterio et prioratibus uestris2 hilariter exsoluatis,
ne de curiis3 aut grangiis seu mansis, in quibus non inhabitant4 monachi, sed
exinde monasterio uestro et eius prioratibus uictualia ministrantur, procurationes
soluere teneamini, uobis auctoritate dignaremur apostolica indulgere. Cum ergo
locis huiusmodi non sit necessarium offitium uisitationis impendi, cuius causa pro¬
curationes debentur, nos uestris supplicationibus annuentes, ne ratione locorum
talium procurationes soluere compellamini auctoritate presentium indulgemus.
3. Fredericus imperator1. Hac edictali etc. et infra. Item nulla com¬
munitas uel persona publica uel priuata collectas siue exactiones, angarias uel
parangarias ecclesiis aliisque piis locis aut ecclesiasticis personis imponant, aut
inuadere ecclesiastica bona presumant, quod si fecerint, et requisiti ab ecclesia
uel imperio emendare contempserint, triplum refundant, et nichilominus banno im¬
periali subiaceant, quod absque satisfactione debita nullatenus remittatur.
4. Priori Segobricensi1 et archid. Segunt. Significauit nobis uenerabilis
frater noster archiepiscopus Tolletanus, quod, cum in sua et contiguis diocesibus
approbantibus regibus et principibus hactenus fuerit obseruatum, ut clerici pro
possessionibus, quas emunt uel alio modo habent, terrarum dominis nullum prestent
seruitium uel tributum, fratres militiae Calatrauensis et alii religiosi Tolletanae et
Conchenensis diocesis, huiusmodi consuetudinem in ecclesiasticae libertatis preiu-
dicium infringentes, clericos ipsos ad prestanda pro suis possessionibus seruitia et
tributa cogere non uerentur. Ideoque discretioni uestrae mandamus, quatinus fratres
et religiosos alios, ut ab huiusmodi clericorum molestatione desistant, monitione
premissa, per censuram ecclesiasticam appellatione remota cogatis.
5. Astoricensi etTudensi episcopis1. Graui nobis uenerabilis frater Bra-
carensis archiepiscopus questione monstrauit, quod rex Portugallensis non attendens,
quod seruus secundum apostolum suo domino aut stat aut cadit, clericos et alios
religiosos tam in criminalibus quam in ciuilibus causis respondere compellit coram
iudice seculari; nec considerans, quod obsequiis adscripti diuinis ab omni seruitute
debent esse prorsus immunes, angariis et parangariis fatigat eosdem; nec his con¬
tentus eos ad muros faciendos uel reficiendos, nec non in expeditionem et ad
excubias, que illorum uulgari anundinae uel atalaia dicuntur, ire cogit inuitos.
Quia igitur tantam dei et ecclesiae iniuriam nolumus, sicut nec debemus, equa¬
nimiter sustinere, presertim cum carissimus in Christo filius noster, Fredericus Ro¬
manorum imperator illustris generali lege sanxerit, ut omnes omnino ecclesiae et
ecclesiasticae personae ab omnibus secularibus talliis et exactionibus, angariis,
et parangariis sint immunes, nec nisi coram ecclesiastico iudice ualeant conueniri,
discretioni uestrae mandamus, quatinus predictum regem, ut ab omnium clerico¬
rum et aliorum religiosorum super his grauamine2 conquiescat, monere ac indu-
Lib. in. Tit. XXIV. 8) iniuriam : orig. 4. 1) Senguntinae dioces.: a; Segintens.: c; Po.
Tit. XXVI. 2. 1) Po. 7827. (1216— 27.) 2) ipsis: d 7828.(1216—27.)
3) curtibus: ce 4) habitant: ce 5. 1) decanis: ac; Po. 7829. (1216—27.) 2) graua-
3. 1) cf. ad c. 2. (1, 1.) c. 2. minibus : ce
12*
180 Comp. V. Lib. IV. Tit. I — III. De dote post diuortium restituenda.
cere procuretis, alioquin tam ipsum quam alios ab huiusmodi temeritate desistere
per censuram ecclesiasticam appellatione remota cogatis.
TIT. XXVII. NE CLERICI VEL MONACHI SECULARIBUS
NEGOTIIS SE IMMISCEANT.
Un Vener. fratrib. M. patriarchae Antiocen. et uniuers. archiepp. et epp. ac
dii. filiis ceteris eccl. prelatis in patriarchatu Antioceno constitutis. Super spe¬
cula — nuntientur. (1219.) Po. 6165. = c. 10. X. (3, 50.)
LIBER QUARTUS.
TIT. I. DE SPONSALIBUS ET MATRIMONIO.
1. Amalphitano archiepiscopo et episcopo Rauellensi 1. Insinuante
Sergio laico Scalense ciue nostro est apostolatui reseratum, quod, cum G. germa¬
nus suus quondam Caram2 mulierem conciuem suam in uxorem per uerba despon-
sauerit de futuro, eo mortuo dictus S., id sibi licere existimans, cum eadem C.
matrimonium consummauit. Verum cum postmodum didicisset eidem mulieri
cohabitare licite se non posse propter impedimentum publicae honestatis, ac
propter hoc diuertisset ab ea, quia uenerabilis frater noster Scalensis episcopus
ipsum, ut eam reciperet cogere contra iustitiam nitebatur, sentiens super hoc
indebite se grauari, nostram audientiam appellauit. Quocirca fraternitati uestrae
mandamus, quatinus, si est ita, denuntietis eisdem S. et C., appellatione remota,
non esse matrimonium inter eos.
2. Ep. Slesuicen. Consultationi tuae — audiendae. (1219.) Po. 6106. = c. 28. X. (4, 1.)
3. Episcopo Esculano1. Tuis nobis litteris intimasti, quod P. ciuis Escu-
lanus matrem cuiusdam puellae, que desponsata et traducta etiam ab eodem ante
nouem annos2 ab ipso incognita debitum carnis exsoluit, iam secundo iurauit
ducere in uxorem mutuo interueniente consensu, dummodo id posset legitime
adimpleri. Unde ipsis a te contrahendi licentiam cum instantia postulantibus,
super hoc nos consulere uoluisti. Nos igitur consultationi tuae breuiter responde¬
mus, quod esse non potest matrimonium inter eos.
TIT. II. DE FRIGIDIS ET MALEFICIATIS.
Un. Ep. et mag. B. canon. Ambian. Litterae uestrae — eos. (1216 — 27.)Po. 7832. =
c. 7- X. (4, 15.)
TIT. III. DE DOTE POST DIVORTIUM RESTITUENDA.
Un. Xantonensi et Lemouicensi episcopo et decano Burdeg1. Re-
uerendissimus2 in Christo filius noster H. rex Anglorum illustris olim nobis suam
querimoniam destinauit, quod, cum nobilis uir Hugo de Lesiniaco3, comes Mar-
chiae, quondam iurasset4, sororem suam, quam cito nubilis esset, ducere in uxo¬
rem, ac interim ciuitatem Xantonensem et insulam Oleronis cum aliis terris et red¬
ditibus, quos clarae memoriae Iohannes, rex Angliae, pater eius cum ea sibi
tradiderat, fideliter custodire, nec unquam aliquid facere, per quod posset huius¬
modi matrimonium disturbari, idem contra suum et aliorum qui super hoc iura-
uerant, ueniens iuramentum, matrem prefatae5 Iohannae, quondam reginam Angliae,
que sponsalibus contractis inter eos consenserat, sibi sicut fieri potuit matrimonia-
Lib. IY. Tit. I. 1. 1) (1216— 27.) Po. 7830. Bouquet Becueil XIX, 757 ; Po. 7293. 2) illustrissimus:
2) Taram : d orig. 3) Lesiniano : de 4) quod . . . duceret . . .
3. 1) (1216 — 27.) Po. 7831. 2) nonum annum : ac custodiret ... faceret: ade; \.\orig. 5)predictae:
Tit. III. Un. 1) dat. IY. Non. Aug. IX. (1224.) ap. orig.
Comp. V. Lib. V. Tit. I. De simonia.
18
liter copulauit, nichilominus prefatam filiam eius cum duitate detinens ac aliis
supradictis6; unde nos ipsi comiti dedimus in preceptis, ut restitueret7 ipsi regi
sororem suam cum duitate, aliis ac supradictis necnon cum fructibus, quos perce¬
perat ex eisdem8.
LIBER QUINTUS.
TIT. I. DE SIMONIA.
1. Uniu. abbatib. et fratrib. Cisterc. ordin. Ne dei ecclesiam — promitto. (1224.)
Po- 7339- = c. 43. X. (5, 3.) _
2. Sancti Petri Viui Senonensis abbati et Conuentui1. Cupiditati
quorundam, qui quasi columbas in templo uendentes facere solent exactiones et
extorsiones turpes et prauas pro consecrationibus episcoporum, benedictionibus abba¬
tum et ordinationibus clericorum, prauitatem huiusmodi intendendo defendere per
consuetudinem longo tempore obseruatam, tam in Lateranensi quam in generali
concilio fuit salubriter obuiatum, consuetudine huiusmodi, que corruptela magis
dicenda est, penitus reprobata, et statuto, ut nemo pro his siue conferendis siue
collatis aliquid quocumque pretextu exigere aut extorquere presumat. Nos igitur
utriusque concilii constitutionibus inherentes, auctoritate presentium firmiter inhi¬
bemus, ne quis pro benedictione siue installatione abbatum, qui ad monasterii
uestri regimen fuerint assumendi, presumat aliquid a uobis exigere aut pretextu
cuiusquam consuetudinis extorquere, uobis nichilominus indulgentes, ne quid inuiti
ob causas dare teneamini supradictas.
3. Pistoriensi episcopo1. Ad nostram noueris audientiam peruenisse, quod,
cum olim inter conuentum monasterii Sancti Bartholornei Pistoriensis ex parte una
et abbatem sancti Iohannis Parmensis ex altera super eo, quod dictus abbas pre-
fatum monasterium sibi subesse dicebat, coram archipresbitero et coniudicibus suis
auctoritate apostolica questio uerteretur, nominatus abbas, pendente lite coram
iudicibus memoratis, omne ius, quod asserebat in predicto monasterio se habere,
ac idem monasterium tibi de facto, cum de iure non posset, sicut conuenit, non
attendens, quod ecclesiastica2 ac monasteria distrahi nequeant sine uitio simoniae,
tanquam uile aliquid pro certa uendidit pecuniae quantitate, in ipsorum et eius¬
dem monasterii preiudicium non modicum et grauamen. Postmodum uero tu,
unde miramur plurimum et mouemur, non considerans, cum quanta seueritate do¬
minus de templo expulerit uendentes pariter et ementes, occasione uenditionis
huiusmodi a premisso conuentu iuratoriam et fideiussoriam cautionem per uiolen-
tiam extorsisti, ut uenditionem ratam haberent eamdem, et contra eam de cetero
non uenirent, in eos qui contra uenditionem ipsam uenirent, seu consilium uel
auxilium super hoc conferrent eisdem, excommunicationis sententiam temeritate
propria promulgando. Quare fuit nobis humiliter supplicatum, ut sicut uenditio¬
nem sancti Thomae Pistoriensis, sic et istam irritare misericorditer dignaremur.
Nos ergo fraternitati tuae deferre quantum cum deo et honestate possumus cu¬
pientes, deuotioni tuae mandamus, quatinus quod3 per te minus prouide factum
est in hac parte reuocatis, prouide per te ipsum sepefatum conuentum a iuramen-
tis, et fideiussores a fideiussionibus eorum, quas ab ipsis propter hoc diceris extor¬
sisse, absoluens penitus, et prefatam excommunicationis sententiam sine qualibet
dilatione ac difficultate relaxans, ipsos occasione huiusmodi de cetero non molestes.
Lib. IV. Tit. III. Un. 6) desideratur: adiecit lesionem : orig. 7) restituens : orig. 8) eisdem non
etiam idem rex huiusmodi questioni, quod prefatus co- molestarent ete. : orig.
mes et supra nominata regina quedam castra ipsius Lib. V. Tit. I. 2. 1) (1216 — 27.') Po. 7833.
occupauerant uiolenter, quibusdam de supradictis terris 3. 1) (1216 — 27.) Po. 7834. 2) ecclesiae: a 3) his
atque redditibus alienatis in ipsius regis non modicam que . . . facta sunt: d
i8 2 Comp. V. Lib. V. Tit. II — IV. De hereticis.
TIT. II. DE MAGISTRIS.
Un. Super specula — trangressores. (1219.) Po. 6165. Cf. supra ad. c. un. (3, 27.) =
c- 5- X. (5, 5 )
TIT. III. DE IUDEIS ET SARACENIS.
Un. Omnibus archiepiscopis et episcopis per regnum Hungariae
constitutis1. Intellecto et infra. Ad hec de discretione uestra miramur, cau¬
sam contra uos comminationis 2 habentes ex eo, quia, cum in Tolletano concilio
statutum fuerit et in generali postmodum innouatum, ne Christi blasphemus pu¬
blicis offitiis preferatur, cum nimium sit absurdum, ut tales in Christianos uim
exerceant potestatis, uos, ut intelleximus conniuentibus oculis sustinetis per iudeos
atque paganos statutum huiusmodi uiolari, quamquam publice in sinodis uestris
protuleritis excommunicationis sententiam in omnes, qui eisdem offitiis preficerent
infideles, et idem rex nobis iamdudum direxerit scripta sua, in quibus lege per¬
petuo duratura se statuisse dicebat, ne in regno Hungariae ullo unquam suo uel
heredum suorum tempore tales preficiantur offitiis supradictis. Audiuimus insuper,
quod Saraceni per dissimulationem uestram multa in partibus uestris habent man¬
cipia Christiana, que cum emant libere, quando uolunt pro arbitrio suo dominantur
eisdem secundum ritum ipsorum ea uiuere compellentes. Preterea, quod est plu¬
rimum miserabile, nonnulli rustici christiani sponte se transferentes ad ipsos et
eorum ritum sectantes, Saracenos se publice confitentur, ex eo quia in plurimis
lenior Saracenorum conditio quam Christianorum existit. Quia uero negligere,
cum possitis perturbare peruersos, nichil est aliud quam fouere, ac consentire
uidetur errantibus, qui uitiis et peccatis, que debet corrigere, non occurrit, ita in hoc
negligentiam uestram redimatis per diligentiam subsequentem, quam maiorem
solito adhibere curetis, ne christiani nominis contumelia in uos cadere dignoscatur,
et nos peccatum huiusmodi negligentiae tam intolerabilis, que, cum sit nimia, cul¬
pae adnumerari potest, non cogamur durius exprobare. Nefas est enim, ut sacri
baptismatis unda renatus infidelium ritu uel conuersatione fedetur aut religio
Christiana subiecta infidelibus polluatur seu blasphemus ipsius redemptum san¬
guine Christi domini obnoxium detineat seruituti.
TIT. IV. DE HERETICIS.
Un. Fredericus imperator1. Hac edictali, et infra. Catharos, Patarinos,
Leonistas, Speronistas, Arnaldistas, Circumcisos et omnes hereticos utriusque
sexus, quocumque nomine censeantur perpetua dampnamus infamia, diffidimus2
atque bannimus, censentes ut bona talium confiscentur, nec ad eos ulterius reuer-
tantur, ita quod filii ad successionem eorum peruenire non possint, cum longe sit
grauius eternam, quam temporalem offendere maiestatem. Qui autem inuenti
fuerint sola suspicione notabiles, nisi ad mandatum ecclesiae iuxta considerationem
suspicionis qualitatemque personae propriam innocentiam congrua purgatione
monstrauerint, tanquam infames et banniti ab omnibus habeantur, ita quod si sic
per annum permanserint, ex tunc eos sicut hereticos condempnamus. Statuimus
etiam hoc edicto in perpetuum ualituro, ut potestates uel consules seu rectores,
quibuscumque fungantur offitiis, pro defensione fidei prestent publice iuramentum,
quod de terris suae iurisdictioni subiectis uniuersos hereticos ab ecclesia denotatos
bona fide pro uiribus exterminare studebunt, ita3 quandocumque quis fuerit in
potestatem, siue perpetuam uel temporalem assumptus, hoc teneatur capitulum
iuramento firmare, alioquin nec pro potestatibus, nec pro consulibus habeantur,
eorumque sententias decernimus ex tunc irritas et inanes. Si uero dominus tem-
Lib. V. Tit. III. Un. 1) (1216—27.) Po. 7835. Tit. IV. Un. 1) c. 5. cf. ad c. 2. (1, 1.) 2) diffi-
2) et comm.: b; admirationis: d; admir. et commin. : e damus: orig. 3) ita quod amodo quand. : ovig.
Comp. V. Lib. V. Tit. V. VI. De homicidio uoluntario uel casu etc. 183
poralis requisitus et admonitus ab ecclesia terram suam purgare neglexerit ab
heretica prauitate, post annum a tempore monitionis elapsum terram ipsius expo¬
nimus catholicis occupandam, qui eam, exterminatis hereticis, absque ulla contra¬
dictione possideant et in fidei puritate conseruent, saluo iure domini principalis,
dummodo super hoc nullum prestet obstaculum, nec aliquod impedimentum oppo¬
nat, eadem nichilominus lege seruata contra eos, qui non habent dominos princi¬
pales. Credentes preterea, receptatores, defensores et fautores hereticorum ban-
nimus, firmiter statuentes, ut si postquam quilibet talium fuerit excommunicatione
notatus, satisfacere contempserit infra annum, ex tunc ipso iure sit factus infamis,
nec ad publica offitia seu concilia uel eligendos aliquos ad huiusmodi, nec ad
testimonium admittatur, sit etiam intestabilis, ut nec testamenti liberam habeat
factionem, nec ad hereditatis successionem accedat. Nullus preterea ei super
quocumque negotio, sed ipse alii respondere cogatur. Quod si forte iudex extiterit
eius sententia nullam obtineat firmitatem, nec causae aliquae ad eius audientiam
perferantur. Si fuerit aduocatus eius patrocinium nullatenus admittatur, si tabellio,
instrumenta confecta per ipsum nullius penitus sint momenti.
TIT. V. DE APOSTATIS ET SCISMATICIS.
1. Nicomediensi archiepiscopo1. Tua fraternitas postulauit per sedem
apostolicam edoceri, quid fieri debeat de monachis Grecis, qui post obedientiam
sacrosanctae Romanae ecclesiae promissam, abeuntes restrorsum, Greco, qui se
uocat patriarcham, Niceno obedientiam promiserunt. Nos ergo ad id fraternitati
tuae breuiter respondemus, quod sunt2 ad promissam3 ecclesiae Romanae seruan-
dam et exhibendam obedientiam censuris ecclesiasticis compellendi, aduocato ad
hoc, si necesse fuerit, brachio seculari.
2. Archiep. Tirensi. A nobis exjpetit — resipiscant. Lundensi archiep. (1218.) Po.
5776. = c. 5. X. (5, 9.)
3. Archiep. Lugdun. Consultationi tuae — suscepto. (1225. )Po. 7455. •= c. 6. X. (5, 9.)
TIT. VI. DE HOMICIDIO VOLUNTARIO VEL CASU
ALIQUO FACTO.
1. Ep. Ebroicensi. Exhibita nobis — repellas. (1216 — 27.)Po. 783 7. = c. 22. X (5, 12.)
2. Episcopo et capitulo Virdunensi1. Significauit nobis R. canonicus
Virdunensis, quod, cum olim cum quibusdam aliis canonicis uestris intrasset
primicerii uestri domum, et ipso primicerio in cena una cum bonae memoriae H.2
Virdunensi archidiacono3 residente, dictus R. et alii, qui cum eo intrauerant,
ludendo cepissent alterutro inter se iacere nucleos persicorum, tandem, ludo cres¬
cente, aquam et cenum iacere inceperunt, idem igitur R. paruum proiecit lapillum
contra eos, non credens, quod illo aliquis ledi posset, nec etiam tunc audiuit aliquem
esse lesum; uerum prefatus archidiaconus illo fuit iuxta oculum, prout uidebatur,
leuiter uulneratus, qui uulnus huiusmodi uilipendens continue sequenti die ac
tertio equitauit, et sic per incautelam eius capite tumescente non post multum
temporis diem clausit extremum. Unde dictus R. nobis humiliter supplicauit, ut
secum, qui preter dolorem, quem concepit de morte archidiaconi memorati, de
cuius speciali amicitia letabatur, iam per quatuor annos et amplius in amaritudine
penitentiae uitam duxit, misericordiam facere dignaremur. Eius igitur supplica¬
tionibus inclinati, discretioni uestrae mandamus, quatinus de misericordia, que
superexaltat iudicium4, fructus prebendae suae tribuatis eidem, et sacris sibi or¬
dinibus interdictis ipsum permittatis in psalmis et canticis spiritualibus domino
famulari, dummodo generari5 scandalum non contingat.
Lib. Y. Tit. v. 1. 1) (1216— 27.) Po. 7836. Tit. VI. 2. 1) (1216— 27.) Fo. 7838. 2)Henrico:a
2) add. : amplius : ce 3) prius prom. : a 3) canonico: d 4) iudicio: ac 5)grauari:cd
84 Comp. V. Lib. V. Tit. VII — XII. De priuilegiis et excessibus etc.
3. Ep. et capit. Venetens. Iohannes sacerdos — permittatis. (1216 — 27.) Po. 7839. =
c. 23. X. (5, 12.)
4. Pelagio dicto Serotino presbit. Petitio tua — celebrare. (1216 — 27.) Po. 7840.=
c. 24. X. (5, 12.)
TIT. VII. DE CLERICIS PUGNANTIBUS IN DUELLO.
Un. Potestati et populo Florentino1. Rem audiuimus hactenus inaudi¬
tam et tam iuri scripto quam equitati contrariam, quod uidelicet ecclesiam sancto¬
rum apostolorum Florentinam cogere nitimini ad duellum pro causa, quam super
cimiterio et rebus aliis habet cum filiis Longobardi, ciuibus Florentinis. Cum igitur
tam manifestam eiusdem ecclesiae ac ipsius iuris iniuriam nec possimus2 nec
debeamus sub dissimulatione transire, uniuersitatem uestram rogamus et obsecra¬
mus in domino, per apostolica uobis scripta mandantes, quatinus a re tam insolita
tamque detestabili penitus desistentes, causam ipsam marte suo, uidelicet ordine
iudiciario procedere faciatis, scientes nos uenerabili fratri nostro Pistoriensi epis¬
copo et dilecto filio archipresbitero Florentino per nostras dedisse litteras in man¬
datis, ut si secus presumpseritis attemptare, ipsi presumptionem uestram per cen¬
suras ecclesiasticas appellatione remota compescant, irritum nuntiantes, si quid
occasione huiusmodi factum uel statutum inuenerint contra ecclesiam memoratam.
TIT. VIII. DE ADULTERIIS ET STUPRO.
Un. Maiori et Burgensibus de Rupella. Ex parte uestra fuit — obseruandas.
(1216 — 27.) Po. 7842. = c. 10. X. (1, 4.)
TIT. IX. DE SORTILEGUS.
Un. Capit. Lucan. Ecclesia uestra — dampnantes. (1216 — 27.) Po. 7843. =
c. 3. X. (5, 21.)
TIT. X. DE EXCESSIBUS PRELATORUM IN SUBDITOS.
1. P. tit. S. Prudentianae presbit. cardin. et uicario nostro. Dilectus filius
Iohannes — conquiescant. (1216 — 27.) Po. 7844. = c. 13. X. (5, 31.)
2. Prepos. R. et I. archidiac. Suession. Dilecta in Christo — compescentes. (1216 —
27.) Po. 7845. = c. 14. X. (5, 31.)
TIT. XI. DE NOVI OPERIS NUNTIATIONE.
Un. Decano prepos. maioris eccl. et mag. Michaeli can. S. Nicolai Ambian.
Significantibus canonicis — facientes etc. (1216 — 27. ) Po. 7846. = c. 3. X. (5, 32.)
TIT. XII. DE PRIVILEGIIS ET EXCESSIBUS
PRIVILEGIATORUM.
1. Archiepp. et epp. in quorum diocesibus monasteria subiecta et prioratus
Duniacensi monasterio subiecta consistunt. Quanto amplius — castigemus. (1216—27.)
Po. 7847. = c. 26. X. (5, 33.)
2. B. quondam ^nglorum reginae illustri. Ex parte tua — obuiari. (1216 — 27 )
Po. 7848. == c. 27. X. (5, 33.)
3. de inscr. uid. c. 1. (3,27.) Super specula — innodetur. Dat. Viterb. VII. Kal. Dec. VII.
(1219.) Po. 6165. = c. 28. X. (5, 33 .)
4. Fredericus imperator1. Hac edictali, et infra. Agricultores et circa
rem rusticam occupati, dum uillis insident, dum agros colunt, securi sint quacum¬
que parte terrarum, ita ut nullus inueniatur tam audax, ut personam, boues, agro¬
rum instrumenta, aut si quid aliud sit, quod ad opera rusticana2 pertineat, in-
uadere, capere aut uiolenter auferre presumat is3; quis autem statutum huiusmodi
ausu temerario uiolare presumpserit, in quadruplum ablata restituat, infamiae
notam ipso iure incurrat, imperiali animaduersione nichilominus puniatur4.
Lib. V. Tit. VII. 1. 1) (1216-27.) Po. 7841.
2) possumus . . . debemus: ce
Tit. XII. 4. 1) c. 9. cf. ad c. 2. (1, 1.) 2) operam
rusticanam : orig. 3) Si : orig. 4) puniendus : orig.
Comp. V. Lib. V. Tit. XIII — XVIII. De sententia excommunicationis. 185
5. Ep. B aio censi. Quia intentionis nostrae — generari. (1216 — 27.) Po. 7849. =
c. 29. X. (5, 33.)
6. Ep. Paris. In his que ad cultum — consecuti. (1225.) Po. 7467. = c. 30. X. (5, 33.)
TIT. XIII. DE PURGATIONE CANONICA.
Un. Abb. S. Alberti archidiac. de Annona et prep. Camerae. Grauem et dolore —
assignari. (1216 — 27.) Po. 7850. = c. 15. X. (5, 31.)
TIT XIV. DE PURGATIONE VULGARI.
Un. Dilecti filii nouiter — compellas. (1222.) Po. 6910. = c. 3. X. (5, 35.)
TIT. XV. DE INIURIIS ET DAMPNO DATO.
Un. Ep. Bonon. Olim scribentibus — condempnandum. Ven. fratr. ep. Fauentino et
dii. filiis abb. Nonantulae Mutinens. seu nullius dioces. et mag. Tancredo can. Bonon. (1216 — 27.)
Po. 7851. =c. 7- X. (5, 36.)
TIT. XVI. DE PENIS.
1. Idem1. Ex litteris nobilis uiri Pontini2 et Monstrolii3 comitis intellexi¬
mus, quod, cum olim clerici et laici terrae suae ad perpetranda homicidia nimium
proni essent, ipse iuxta4 admonitionem et exhortationem quorumdam apostolicae
Sedis legatorum inter alia, que contra homicidas constituit, iuramento firmauit,
quod neminem, qui timore homicidii nequiter perpetrati terram exiret ipsius,
reintrare ipsam de cetero pateretur; cum autem laici metu penae huiusmodi, qua5
et parantes6 proscribuntur et bona confiscantur eorum, abstineant a predictis,
clerici penam non timentes eamdem, cohiberi hactenus nequiuerunt, qui ut possint
circumuenire uindictam, priuilegium clericale pretendunt, illud peruersis actibus
abnegantes; unde quia magnum ex hoc scandalum inter laicos generatur, nobis
humiliter supplicauit, ut prouidere super hoc paterna sollicitudine dignaremur.
Cum igitur per impunitatis fiduciam nutriretur in eis audacia delinquendi, et dum
impune delinquerent7, quibusdam efficientur8 in scandalum et aliis in exemplum,
et hec essent9 laicis, qui ualde infesti sunt clericis10, in eos occasio debacchandi,
fraternitati tuae mandamus, quatinus, cum loci diocesanus existas, clericos, quos
post publicationem presentium tales inueneris, cum facto huiusmodi priuilegium
abiiciant clericale, pena illa, que contra huiusmodi homicidas a dicto nobili est
j statuta, facias ab huiusmodi malefitiis cohiberi.
2. Prep. archid. et H. de Parisius can. Suession. Grauem dilectorum — euitare.
j (1216—27.) Po. 7852. = c. 13. X. (5, 37 )
TIT. XVII. DE REMISSIONIBUS.
Un. Abb. et conuentui S. Petri de Praxellis Lexou. dioces. Nostro postulasti —
excedas. (1216 — 27.) Po. 7853. = c. 15. X. (5, 38.)
TIT. XVIII. DE SENTENTIA EXCOMMUNICATIONIS.
1. Mag. et fratrib. hospitalis Ierosolimit. Canonica constitutione — impendatur.
(1216—27.) Po. 7854. = c. 50. X. (5, 39.)
2. H. tit. S. Praxedis presb. cardin. ap. sed. leg. Super eo quod — detrahendum.
(1216-27.) Po. 7855. =c. 51. X. (5, 39.)
3. Fredericus Imperator1. Hac edictali et infra. Quecumque com¬
munitas uel persona per annum in excommunicatione propter libertatem ecclesiae
factam2 perstisterit, ipso iure imperiali banno subiaceat, a quo nullatenus extra¬
hatur, nisi prius ab ecclesia benefitio absolutionis obtento.
4. Bitur. et Carnot. dec. et subde c. Aurei. Venerabili fratre nostro — extitisse.
(1216— 27.) Po. 7856. =c. 52. X. (5, 39.)
Lib. V. Tit. XVI. 1. 1) (1216 — 27.) 2) Pontini: d 8) officerentur: a; officiantur: d 9) hoc esset: d
3) Musteroli: a; Musterolis: c 4) iuxta: deest: ce 10) qui . . . cler. : deest: cd
5) quod; ac 6) perpetrantes: d T) delinquunt: d Tit. XVIII. 3. l)c. 3. cf. ad c. 2. (1,1.) 2) facta: orig.
i86
Comp. V. Lib. V. Tit. XIX. De uerborum significatione.
5. Ep. Senensi. Grauem uenerabilis — procures. (1216 — 27.) Po. 7857. =
c- 53* X. (5, 39.)
6. Archiepiscopo Pisano1. Supra se Ubaldus et Lambertus fratres
ambulare uolentes ceca ducti cupiditate iamdudum iudicatum Calaritani iuris et
proprietatis sedis apostolicae occuparunt, quorum S. et F. et ceteri fratres tantae
presumptionis non timuerunt esse participes, minus quam eis expedierit atten¬
dendo, quod baculo arundineo, qui manum inherentis eidem perforat, dum qui
ponunt in eis fiduciam innituntur. Sed et predicti omnes ad tantam deuenerunt2
insaniam, ut excommunicati a nobis, longo tempore iam elapso, sic suae sint
salutis obliti, ut nec3 uideantur ad ecclesiae unitatem quando redire debeant cogi¬
tare, hi autem propter tantae temeritatis excessum de feudis, que de Camera
archiepiscopatus Pisani tenebantur4, fuerunt a quadriennio defeudati, uerum sepe
sicut dicitur mussitant, quod de fructibus feudorum ipsorum, quos excommunica¬
tionis tempore non5 percipiunt, obtento absolutionis benefitio integre sibi satisfieri
oportebit, super quo uolumus tibi et tuis successoribus prouidere. Nos itaque
dictrictius inhibentes, ne quidquam de feudis eisdem uel eorum fructibus per-
ueniat de cetero ad predictos, tibi et successoribus tuis auctoritate presentium
indulgemus, ut super his tu et successores tui6 in aliquo non teneamini ulterius
respondere.
TIT. XIX. DE VERBORUM SIGNIFICATIONE.
1. Priori et clericis S. Iohann. et Pauli Tudertin. Cum inter uos dudum — per-
soluatur. (1216 — 27.) Po. 7858. = c. 29. X. (5, 40.)
2. Ep. F. P. Bertrandi archidiac. Cesaraug. Ex parte uestra fuit propositum — fuit.
Abb. et conuentui S. Florae Aretinae. (1216 — 27.) Po. 7859. = c. 30. X. (5, 40.)
3. Prelatis et capitulis uniuersitatis Constantinopolit. Ex parte uestra — pro¬
curetur. (1216 — 27 ) Po. 7860. = c 31. X. (5, 40.)
4. Ep Tullensi. Tua nobis fraternitas — continentur. (1216 — 27.) Po. 7861. =
c. 32. X. (5, 40.)
Lib. V. Tit. XVni. 6. 1) (1216 — 27.; 2) deuenerant: e; deueniunt: d 3) non: d 4) tenebantur : d
5) non: deest: d 6) add. : eis : ce
I
APPENDIX.
COLLECTIO LIPSIENSIS.
PROOEMIUM1
1. De electione summi pontificis. = c. i. ed. Mansi.
2. Nullus in episcopum eligatur nisi XXX. annorum fuerit qui et de legitimo
matrimonio fuerit natus. = c. 3. ib.
3. De hereticis ne quis illis communicet. = c. 27. ib.
4. Nec ecclesia nec ecclesiasticum promittatur antequam uacet. = c. 8. ib.
5. Ne episcopi a clericis immoderate aliquid exigant, archidiaconi uero
nichil exigant. = c. 4. ib.
6. Ut nullus duas uel plures habeat ecclesias. = c. 14. ib.
7. Ne laici aliquid a clericis inuitis extorqueant. = c. 19. ib.
8. Excommunicandus est laicus qui ecclesiastica sibi usurpat. = c. 14. medio.
9. De clericis a laicis periculose detentis. = ib.
10. Pro ecclesiasticis personis instituendis uel mortuis sepeliendis nil
exigatur. — c. 7. ib.
11. Pro regimine scolarum nil a magistris exigatur, sed ab episcopis aliisue
prelatis benefitium competens prouideatur. = c. 18. ib.
12. Ut clerici in causis secularibus aduocati non fiant. = c. 12. ib.
13. Ne aliquid pro receptione in loco religioso exigatur, nec prior semel con¬
stitutus sine causa deponatur. = c 10. ib.
14. Ne aliquis arma subministret sarracenis. = c. 24. ib.
15. Ne quis excommunicetur uel suspendatur nisi ammonitione premissa nec
a prelato suo religiosi appellent. = c. 6. ib.
16. De usurariae (crimine?) ne quis eorum oblationes accipiat nec christianam
sepulturam habeant. = c. 25. ib.
17. Ne clerici bona per ecclesiam acquisita in alios transferant; sed penes
eandem remaneant. = c. 15. ib.
18. Si fundatores ecclesiarum in electione personae discordauerint episcopus
idoneum ponat. = c. 17. ib.
19. Ne quis plures habeat ecclesias. = c. 13. ib.
20. Ne clerici in domibus suis mulierculas teneant. = c. 11. ib.
21. Ne treugae infringantur. = c. 21 ib.
22. Ne templarii de manibus laicorum ecclesias recipiant. = c. 11. ib.
23. Ne Iudei Christianos habeant seruientes. = c. 26. ib.
24. Ut leprosi commune cimiterium et sacerdotem proprium permittantur
habere. = c. 23. ib.
25. Quod a maiore parte eligentium constitutum fuerit, obtineat. = c. 16. ib.
26. Ne quis impediat agricolas mercatores, et ne noua pedagia constituan¬
tur. = c. 22. ib.
27. Ordinationes a scismaticis factae habeantur irritae. = c. 2. ib.
28. Ne milites torneamenta exerceant. = c. 20. ib.
Expliciunt canones concilii Lateranensis.
1) Quaedam hoc loco exstant uerba rubris litteris scripta, quae temporum iniuria ita sunt deleta, ut intelligi
non possint. Non tamen eadem sunt atque illa, quae in Mansiana editione Concilii Lateranensis III. (XXII, 213.)
canonibus antecedunt.
Collectio Lipsiensis. Tit. i — 4.
I. DE SYMONIA ET NE MERCES PRO ECCLESIAE CONSECRATIONE REQUIRA¬
TUR VEL PRO MONACHATIONE ECCLESIAE VEL PRO SACRAMENTIS ECCLESIAE
ET QUOD APOSTOLICA SEDES ABSQUE SYMONIA POSSIT INVESTIRE DE PRIMA
VACANTE IN ECCLESIA.
1. =C. 9. (5, 2.)1
2. Idem Tolletano archiep. = c. 10. (5, 2.)
3. Idem Eboracensi archiep. = c. 11. (5, 2.)
4. Idem Cistrensi ep. = c. 12. (5, 2.)
5. Lutius Papa III. = c. 21. (5, 2.)
6. Alex. Papa III. = c. 13. (5, 2.)
7. Idem Vig. ep. et de Pantera priori. = c. 14. (5, 2.)
8. Idem. = c. 15. (5, 2.)
9. Idem in conc. Turon. = c. 7. (5, 2.)
10. Deusdedit Papa. = c. 16. (5, 2.)
11. Pascalis P. II. = c. 3. (5, 2.)
12. Alex. P. III. in reg. = c. 9. (5, 2.)
13. Adeodatus Papa. = c. 4. (5, 2.)
14. Idem de eodem. = c. 5. (5, 2.)
15. It(d)em ex decretis Iulii Papae de eodem. = c. 6. (5, 2.)
16. Gregorius generali synodo presidens de eodem. = c. 1. (5, 2.)
17. Alex. Pap. III. V. Castellano ep. = Comp. II. c. 2. (5, i.)2
18. Idem Fri. et Sar. ep. = c. 11. (3, 5.)
19. Idem Remensi archiep. et Bello, ep. Constitutus in presentia nostra I. canonicus !
Siluanectensis, quem dilecti filii nostri Siluanectenses canonici ad preces et mandatum nostrum in j
fratrem et canonicum ecclesiae suae receperunt et statum in choro et locum in capitulo et benefitium j
in signum prebendae assignauerunt, supplici nobis conquestione monstrauit, quod L. nepos uenera- j
bilis fratris nostri episcopi preposuit predictis canonicis, quod non deberent cum eo diuina celebrare 1
prohibuit et infra. Canonici autem rationabilem causam non audientes, quare memoratum Io. J
consortio suo deberent eicere, ebdomadarium ut offitium inciperet sollicite monere curauerunt et infra.
Rei ueritate diligenter inquisita, si legitime uobis constiterit, quod publicum sit et notorium in terra, J
eundem I. cum prefata A. in fornicatione publice fuisse comprehensum, sibi penitentiam congruam im« I
ponatis, et eosdem canonicos ad eum recipiendum non cogatis, alioquin eidem episcopo ex parte nostra I
precipiatis, ut sepe (e)dicto I. prebendam, si nunc uacat in Siluanectensi ecclesia, uel cum primo uaca- i
uerit, assignet, saluis prebendis capituli, que ad redintegrationem diuinorum sunt deputatae.
II. NE PRELATI VICES SUAS SUB ANNUO PRETIO ALIIS COMMITTANT AD |
CAUSAS TERMINANDAS, VEL SUB ANNUO PRETIO PRESBITERI AD ECCLESIA¬
RUM REGIMEN STATUANTUR, LICET ECCLESIA3 SUB ANNUO CENSU
DARI POSSIT.
1. Idem in Turonensi concilio = c. 2. (5, 3.)
2. Idem in eodem concilio ait. == c. 3. (5, 3.)
3. Idem Exon. ep. = c. 4. (5, 3.)
III. NE ALIQUID EXIGATUR PRO LICENTIA DOCENDI.
1. Idem Winton. ep. P. C. : Nuntios. = c. 2. (5, 4.)
2. Idem arcbiepp. per Galliam constitutis. == c. 3. (5, 4.)
IV. NE CLERICI ILLICITIS EXACTIONIBUS VEL TALLEIS VEXENTUR. NE
CLERICI VEL LAICI4 PECUNIARIA MULCTENTUR.
1. Idem R. Cantuar. archiep. = c. 3. (3, 22.)
2. Idem. = c 1. (5, 27.)
3. Idem dilectis filiis archidiacono et diae. = Appdx. II, 9; Bamb. II, 3;
Cass. XVI, 3.
4. Idem ep. Conuentren. et abbati Castrensi. = c. 4. (5, 32.)
1 y.Canones udem' in Compilatione I. exstant, nisi aliae collectiones a me indicatae sunt.
2) Hanc decretalem in Compil. II. exstare fugit Bichterum 3) Bicht. male: ea 4) uel laici: omisit Bicht.
Collectio Lipsiensis. Tit. 5 — 9. 191
V. DE PACTIONIBUS LICITIS ET1 ILLICITIS IN REBUS ECCLESIAE.
1. Idem Exon. et Wigorn. epp. = c. 4. (1, 26.)
2. Idem. = c. 2. (1, 27.)
3. Idem Eboracensi archiep. = c. 5. (1, 26.)
4. Idem Dulmensi ep. = c. 3. (1, 27.)
5. Idem eidem in eadem. = c. 28. (3, 33.)
6. Idem priori de Strafor. et priori de Besei. (Helesby) — c. 4. (1, 27.)
VI. CLERICUM SINE AUCTORITATE EPISCOPI NON POSSE CONSTITUERE
ECCLESIAM SUAM CENSUARIAM, VEL ECCLESIAM OCCUPARE, VEL IN ALIUM
TRANSFERRE AD EVITANDAM CONTROVERSIAM.
1. Idem Wigorn. ep. P. C. : Meminimus. = c. 8. (3, 34.)
2. Idem Cant. archiep. et suffraganeis eius. = c. 6. (1, 26.)
3. Idem Carnot. ep. P. C. : Nos in eminenti. = c. 9. (3, 34.)
4 Idem Cant. archiep. et eius suffrag. = c. I. (3, 7.)
5. Idem Noruic. ep. = c. 3. (5, 18.)
6. Idem Cant. archiep. et eius suffrag. = c. un. (1, 33.)
7. Idem Norhamt. ep. P. C. : Significa. — c. 33. (2, 20 ); (canon repetitur XLVII, 33;
cum inscr. Cant. archiep. et eius suffr. )
VII. DE ILLIS QUI INCIDUNT IN CANONEM DATAE SENTENTIAE, VEL INCIDERE
VIDERENTUR, CUM NON INCIDANT, ET QUI SUNT AD SEDEM APOSTOLI CAM
TRANSMITTENDI PRO ABSOLUTIONE.
1. Idem Bartho. Exon. ep. C. : Sicut dignum. = c. 5. (5, 34.)
2. Idem Bartho. ep. = c. 7. (5, 34.)
3. Idem abb. de Neus = c. 8. (5, 34.)
4. Idem. = c. 9. (5, 34.)
5. Idem. = c. 10. (5, 34.)
6. Idem. = c. 11. (5, 34.)
7. Idem Cant. archiep. et eius suffr. = c. 12. (5, 34.)
8. Idem. = c. 13. (5, 34.)
9. Idem Exon. ep. P. C. : Sicut dignum. = c. 2. (5, 34.)
10. Idem eidem in ead. ep. = c. 3. (5, 34.)
11. Idem in eodem, c. = c. 4. (5, 34.)
12. Idem epp. archidiaconis et aliis prelatis per Galliam constitutis. =
c. 14. (5, 34.)
13. Idem Cenomensi (Cenoman.) ep. P. C. : Tua nos. = c. 16. (5, 34 )
14. Idem ep. Mutinensi et abb. Frasiniores. = Comp. II. c. 11. (5, 18.)
15. Fabianus Papa epp. Galliae. = Burch. XI, 40; Ivo Decr. XIV, 104; Sav. X, 207.
16. = C. XI. qu. 3. c. 38. Palea.
VIII. DE RAPTORIBUS ET VIOLATORIBUS ECCLESIARUM QUANDOQUE ETIAM
POST SENTENTIAM NEGANDAM SEPULTURAM ECCLESIASTICAM NISP
SATISDENT DE DAMPNO SARCIENDO.
1. Eugenius P. III. = c. 5. (5, 14.)
2. Alex. III. P. Claremont. ep. = c. 6. (5, 14.)
3. Idem Lucensi ep. = c. 7. (5, 14.)
4. Eugen. P. III. in conc. Remensi. = c. 2. (5, 11.)
5. Item ex conc. Tribur. de eodem. = c. 4. (5, 26.)
6. Item ex penitentiali Theodori = c. 5. (5, 26.)
7. Item ex conc. Melaensi. = c. 1. (5, 14.)
8. Item ex conc. Tribur. de eodem. = Burch. XVII, 15; Ivo Decr. IX, 101.
9. Ex pententiali Romano. = c. 4. (5, 10.)
10. Eugenius (Aug.) super Exod. = c. 5. (5, 10.)
IX. DE USURIS.
1. Alex. P. III. Panormitano archiep. = c. 3. (5, 15 )
2. Idem Cant. archiep. et eius suffrag. = c. 4. (5, 15*)
3. Idem Salernit. archiep. P. C. : Cum tu sicut. = c. 5. (5? 14 )
4. Idem Winton. ep. = c. 6. (5, 14.)
1) Richt. male: uel 2) Richt. male: non
IQ2 Collectio Lipsiensis. Tit. io. n.
5. Idem in con. Turonensi. = c. 1. (5, 14.)
6. Idem Lund. ep. = c. 7. (5, 14.)
7. Idem Ianuen. archiep. P. C, : Fraternitas tua. = c. 8. (5, 14.)
X. DE PENA PRO ENORMI CRIMINE INIUNGENDO.
1. Idem Exon. ep. = c. 7. (5, 10.)
2. Item ex penitentiali Theodori de eodem. = Burch. XIX, 94; Ivo Decr. XV, 106.
3 Idem. = Burch. XIX, ioij Ivo Decr. XV, 113
4. Item ex penitentiali Theod ori de eodem. = Burch. XIX, 1 17; Ivo Decr. XV, 129.
5. Item ex penitent. Romano de eodem. = Burch. XIX, 120; Ivo Decr. XV, 132.
6. Item ex penit. Theodori de eodem. = Reg. I, 212; Burch. XIX, 121; Ivo
Decr. XV, 133.
7. Item ex penit. Bedae de eodem. = Burch. XIX, 102; Ivo Decr. XV, 114.
8. Item ex conc. Magont. = Burch. XVIII, 20; Coll.tr. P. 9. (3, 28.); Ivo Decr. XV, 42.
XI. DE DEPOSITIONE CLERICORUM ET DISPENSATIONE CIRCA EOSDEM.
1. Item abb. S. Genofeuae. = c. 3. (5, 8.)
2. Idem abbati et fratribus trium fontium. = Appdx. XXVI, 2; Cass. XXI, 4.
3. Idem Noruicensi ep. = Appdx. XXVI, 3; Cass. XXI, 5.
4. Idem Salernitano ep. P. C. : Preter solitum. = c. 6. (2, 1.)
5. Idem eidem in eadem ep. = c. 1. (5, 12.)
6. Idem eidem in eadem. = c. 2. (5, 12.)
7. Idem eidem in eadem ep. = c. 8. (5, 11.)
8. Idem. = Comp. II. c. 2. (2, 17.)
9. Idem F. Lin(c)on. ep. = c. un. (5, 25.)
10. Idem Cant. archiep. P. C. : Relatum = c. 3. (5, 23.)
11. Idem Lucensi ep. et eius capitulo. = c. 3. (5, 21.)
12. Eugen. P. III. capitulo Burdegalensi. = c. 10. (5, 10.)
13. Alex. P. III. Cusentino archiep. = c. 9. (5, io.)
14. Eugenius P. III. Ioc. archiep. = c. 2. (3, 6.)
15. Idem eidem in eadem. = c. 2. (5, 8.)
16. Idem eidem in eadem. = c. 8. (3, 37.)
17. Alex. P. III. Rem. ep. = c. 1. (4, 6.)
18. Idem Tolosano ep. = c. un. (1, 7.)
19. Idem Cenom. ep. = c. un. (1, 14.)
20. Idem eidem in eadem ep. = c. 20. (1, 21.)
21. Lucius P. III. Meldensi ep. = c. 2. (1, 12.)1
22. Item ex conc. Neocesar. = c. 5. (3, 1.)
23. Item ex conc. Affricano de eodem2. Si quis clericus sepulcra uiolauerit, placuit s.
concilio, ut deiectus a clero publice reatus pena obnoxius puniatur.
24. Ex con. Matie. = c. 2. (2, 2.)
25. Item ex conc. Magontiensi de eodem. = Burch. XIX, 147; Ivo Decr. XV, 157.
26. Item ex conc. Tolletano de eodem. Burch. XIX, 1 5 1 ; Ivo Decr. XV, 160.
27 Item August. de eodem3. Illi soli habent potestatem ligandi et soluendi, qui sancti
apostoli exempla sunt (secuti?), et doctrinam tenent, et omnia communia habent secundum regulam
episcopalem.
28 Alex. P. III. Cant. archiep. Ad aures nostras noueris peruenisse, quod, cum terra
nobilis uiri Ugonis comitis pro iniuria, quam idem comes canonicis de Partheno intulerit, de mandato
nostro fuisset interdicto supposita tandemque clerici de terra ipsa ibi diuina offitia nichilominus cele¬
brare presumpserunt, a beato Thoma matire uinculo fuerunt excommunicationis constricti. Post-
modum uero, cum idem martir reuerteretur ab exilio, eisdem clericis absolutionem petentibus mandauit
per annum a diuinis abstinere offitiis, ut super eorum presumptione interim nos consuleret et
nostrum inde mandatum. Sed paulo post eodem martire per martirium ad celum migrante, prefati
clerici, sicut prius fecerunt, non sunt ueriti diuina celebrare. Quoniam igitur temeritas et presumptio
ipsorum clericorum non debet incorrepta manere, fraternitati tuae per ap. scripta precipiendo man¬
damus, quatinus, si res ita se habet, prefatos clericos pro tantae presumptionis excessu ab offitiis et
benefitiis contradictione et appellatione cessante apostolica fretus auctoritate suspendas, ita quod sine
mandato romani pontificis non debeant ipsis restitui. Quosdam etiam, quos noueris ad tantum malum
promptiores fuisse, ab offitio deponas, et si contra suspensionis aut depositionis sententiam uenerunt eos
in eadem excommunicationis sententia appellatione cessante reducas.
29. Item ex conc. Tollet. III. 4 Si qui(s) in sacris ordinibus sunt constituti iudicia san¬
guinis agitare' non licet. Unde prohibemus, ne aut per se membrorum truncationes faciant aut in¬
ferendas iudicent. Quod si quispiam tale quid fecerit concessi ordinis honore priuetur et loco. In¬
hibemus quoque sub anathematis interminatione, ne quis sacerdos habeat offitium uicecomitis uel
1) Rickt. ibi exstat, fugit 2) In Dionysiana non inueni 3) Caput incertum 4) Inter editos C. Tolle-
tanorum canones inuentus non est, sed ad uerbum usque concordat cum XIV, 4. (Comp. I. c. 6. (3, 37.)
Collectio Lipsiensis. Tit. 12 — 16.
93
prepositi secularis. Item ex Euangelio: Cum ecclesia dei secundum ueritatem euangelicam domus
orationis esse debeat, non spelunca latronum et sanguinis forum, seculares causas, in quibus de
sanguinis effusione uel de corporali pena agitur, in ecclesiis dei uel cimiteriis agitari modis omnibus
sub interminatione anathematis prohibemus. Absurdum enim est et crudele, iudicium sanguinis agi¬
tari uel exerceri, ubi et reis constituta est tutela refugii. Nulli liceat ecclesiam dotalitii nomine in
aliquam transferre personam, uel pro presentatione alicuius personae pecuniam uel aliquod emolumen¬
tum peccato interueniente accipere. Quod si quis fecerit et in iure confessus uel conuictus fuerit,
ipsum regia auctoritate et nostra patronatu ecclesiae eiusdem in perpetuum priuari statuimus.
30. Item ex conc. Antioceno. = c. 2. (5, 23.)
31. Item ex can. Apostol. = c. 1. (5, 23.)
32. Item ex Nouell. = Pan. III, 166; Dist. 54. c. 20.1
XII. DE EXCESSIBUS EPISCOPORUM CONTRA SUOS ARCHIEPISCOPOS ET
ARCHIDIACONORUM CONTRA SUOS EPISCOPOS.
1. Alex. P. III. Lugd. ep. = c. 2. (3, 7.)
2. Idem Eliensi archidiac. = c. 4. (1, 15.)
3. Idem B. Exon. ep. = c. 3. (5, 27.)
4. Idem Cant. archiep. = c. 2. (5, 27.)
5. Idem Bingal. (Burdegal.) ep. = c. 4. (5, 27.)
XIII. DE EXCESSIBUS ET PRIVILEGIIS HOSPIT ALARIORUM.
1. Idem uenerabil, fratrib. ad quos literae istae peruenerant. = c. 4. (5, 28.)
2. Idem. = c. 5. (5, 28.)
3. Idem R. Cant. archiep. = c. 6. (5, 28.)
4. Idem fratrib. Ierosol. hosp. = c. 7. (5, 28.)
5. Idem epp. archidiac. et aliis ecclesiarum prelatis per Galliam consti¬
tutis. = c. 8. (5, 28.)
XIV. NE CLERICUS VEL MONACHUS SECULARIBUS NEGOTIIS SE IMMISCEAT
NEVE MONACHUS SINE LICENTIA ABBATIS SUI IN SECULO PERMANEAT.
1. Idem Cant. archiep. et eius suffrag. = c. 4. (3, 37.)
2. Idem in conc. Turon. = c. 2. (3, 37.)
3. Idem Lund. ep. = c. 7. (3, 37.)
4. Idem Cant. archiep. = c. 6. (3, 37.)
5. Lutius III. Turon. archiep. = c. 4. (1, 6.)
6. Alex. P. III. dilect. filiis G prioribus et fratribus iuxta disciplinam
Cleti uiuentibus. Ideo prohibemus ut nullus filium aut nepotem uel parentem suum in monas¬
terio puellarum ad nutriendum commendare presuma[n]t aut nec quisquam illum recipere ibi uel
suscipere audeat.
7. Item ex conc. Urbiec. Burch. VIII, ioi;IvoDecr. VII, 119.
XV. DE ORDINE ET SPIRITUALITATE QUORUNDAM REGULARIUM2.
1. Alex. P. III. dilect. filiis G. priori et fratribus iuxta disciplinam Cleti
uiuentibus. == c. 1. (3, 27.)
2. Idem epp. et aliis ecclesiar, prelatis per Gall. constitutis. = c. 2. ib.
XVI. DE MONACHIS IN PROBATIONE SUSCEPTIS ET IN PROBATIONE POSITIS3
RECEDERE VOLENTIBUS.
1. Idem = c. 8. (3, 27.)
2. Idem Hereford. ep. = c. 9. (3, 27.)
3. Idem Willelmo ep. = c. 6. (4, 6.)
4. Item ex conc. Tolet. Broc. lib. VIII. = Burch. VIII, 7; Ivo Decr. VII, 31;
Sav. III, 59.
5. Item ex conc. Magont. = c. 4. (3, 27.)
6. Idem Carnot. ep. = c. 8. (3, 22.)
7. Item ex conc. Cartagin. de eodem. = c. 2. (3, 12.)
8. Item ex conc. ap. Beluae, de eodem. = c. 1. ib.
9. Item ex conc. Lugdon = c. 2. (3, 11.)
10. Item ex decreto Symmachi P. = c. 6. (3, 11.)
1) Can. 32. quem indicat Richt. non exstat. 2) Richt. male: quarundam regularum, c/. Cass.
vubr. iit XXV. 3) Richt. male: probatis
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedberg.
13
194
Collectio Lipsiensis.
Tit. 17 — 21.
11.
12.
i3-
14.
*5-
16.
i7-
18.
19.
20.
Alex. P. III. Alfano ep. =
Siluan. de eodem. = c. 4. (3, 11.)
Beluae, de eodem. = c. 2. (3, 16.)
ap. Valent, hab. c. L. de eodem. = c. 1. (3,
ap. Siluanetum de eodem. = c. 1. (3, 16.)
Guarmatiensi B. 1. II. = c. 1. (3, 34.)
Tollet. V. de eodem. = c. 3. (3, 11.)
ap. Sinacum de eodem. = c. 3. (3, 16.)
4- (3, 16.)
4. (1, 10.)
Item ex conc.
Item ex conc.
Item ex conc.
Item ex conc.
Item ex conc.
Item ex conc.
Item ex conc.
Item ex eodem de eodem. = c.
Item ex eodem de eodem. = c
9)
( 3 , 9)
XVII. DE IURAMENTIS SERVANDIS.
1. Idem Vigil, ep. = c. 2. (2, 17.)
2. Idem Rotomag. ep. et eius suffrag. = c. 3. (2, 17.)
3. Idem Exon. archiep. P. C. : Sicut Romana. = c. 4. (3, 27.)
4. Idem Cant. archiep. Appdx. IX, 29; Cass. XXVIII, 6.
5. Idem decano Castrensi et archidiac. de Bede. = c. 5. (2, 17.
6. Idem Sanctionensi et Gabilonensi epp. = c. 6. (2, 17.)
7. Idem Lund. et Wigorn. epp. = c. 7. (2, 17.)
8. Item ex reg. Greg. II. (VII.) = c. 9. (2, 17.)
XVIII. QUIBUS TEMPORIBUS CLERICI ORDINARI DEBEANT.
1. Alex. P. III. B. Exon. ep. = c. 1. (1, 6.)
2. Idem Hereford. ep. = c. 2. (1, 6.)
3. Idem. = c. 3. (1, 6.)
XIX. QUIBUS ET QUANDO ET IN QUAM ETATEM ECCLESIAE SUNT
COMMITTENDAE ET AD QUEM SPECTAT EARUM REPARATIO.
1. Idem Lucensi ep. = c. 3. (1, 8.)
2. Idem Cant. archiep. et eius suffrag. = c. 4. (1, 8.)
3. Gelasius Papa. = c. 2. (1, 8.)
4. Alex. P. III. = c. 5. (1, 8.)
5. Idem Exon ep. P. C. : In litteris. = c. 6. (1, 8.)
6. Idem uenerabilib. fratrib. R. Ebor. archiep. et a. s. 1. et. R. Wigorn,
ep. = c. 6. (1, 27.)
7. Idem Dinomin. ep. = c. 7. (1, 8.)
8. Idem Exon. ep. P. C. : In litteris. == c. 3. (3, 35.)
9. Lucius P. Ebor. archiep. = c. 2. (3, 35.)
XX. DE PECULIO CLERICORUM.
1. Eugenius (August. ) — c. 4. (3, 21.)
2. Item ex conc. Arelat. = c. 1. (3, 21.)
3. Item ex conc. Aurasico. = c. 2. (3, 21.)
4. Item ex ep. Pii P. = c. 3. (3, 21.)
5. Item ex conc. Affricano pp. II. = c. 8. (5, 6.)
6. Item = D. LIV. c. 8. Palea.
7. Alex. III. Carnot. ep. = c. 8. (3, 22.)
8. Item ex conc. Affricano = c. 9. (5, 6.)
9. Item ex aut. tit. de epp. uel clericis absque testamento morientibus = Ans.
dic. II, 296.
10. Item ex conc. Tolletano. = Reg. I, 409; Burch. III, 122; Ivo Decr. III, 96. §. 2.
11. Item ex conc. Remensi. = c. 6. (3, 21.)
12. Item ex corpore canonum cap. V. ex conc. Tollet. = c. 7. (3, 21.)
13. Item ex reg. Gregorii Maximiano ep. = c. 3. (3, 23.)
14. Item ex conc. ap. Altheum hab. = c. 1. (3, 23.)
15. Item ex conc. Tribur. = c. 2 (3, 23.)
16. Gregor. Antemio subdiac. Campaniae. = c. 2. (3, 22.)
XXI. UT PLURIMA BENEFITIA NON SUNT COMMITTENDA NEC UNUM INTER
PLURES DIVIDENDUM.
1. Alex. P. III. = c. 7. (3, 5.)
2. Idem. = c. 11. (3, 5.)
Collectio Lipsiensis. Tit. 22. 23.
95
3. Alex. P. III. ep. Atrebano. = c. 30. (3, 26.)
4. Idem Pistoriensi ep. preposito archipresb. et cap. Pistoriensi de eodem.
Discordiae et scissurae, quas hactenus fouistis, laicis audatiam dederunt in ecclesias et uiros eccle¬
siasticos deseuiendi et grauiter delinquendi, unde ecclesia non modicum detrimentum substinet et
iacturam, et laici in sua malitia audacius perseuerant. Constitutus siquidem in presentia nostra dii.
filius noster nobilis uir A. , filius Bructi Pistoriensis, sua nobis insinuatione monstrauit, quod tu, fili
preposite, in plebe de Vil. inconsulto capitulo Pistoriensi et inuito plebano eiusdem plebis quendam
clericum instituisti, et in capella S. Pantaleon isinuitis parrochianis prescriptae capellae quendam pres-
biterum posuisti, unde parrochiani et patroni plebis et capellae in seditionem uersi ecclesias ipsas
destruere ac bona eorum deuastare et dilapidare minantur. Quia uero ea, que minus licite fiunt, ad
rectitudinis tramitem reuocare tenemur, discretioni uestrae per ap. scripta precipiendo mandamus,
quatinus, si ita'est, deposita omni scissura et discordia prefatum clericum a prescripta ecclesia uel plebe
et presbiterum ipsum a prescripta capella dilatione et occasione et appellatione cessante amoueatis, et
utramque de uiris idoneis concorditer reordinetis, et hoc idem de quibusdam aliis ecclesiis uestris a
uobis prout accepimus incompetenter ordinatis facere nullatenus postponatis, ita quod ad nos non
debeat ex hoc iterata querela perferri, scituri pro certo, quod si ad nos exinde querela perlata fuerit,
uos pro excessu et inobedientia uestra sicut decuit grauiter auctore domino puniemus et ecclesias ipsas
uobis irrequisitis de personis idoneis ordinari faciemus.
5. Geg. P. ad Candid. ep. = c. 1. (3, 6.)
6. Item ex nouell. = c. 2. (3, 5.)
7. Alex. III. = c. 4. (3, 5.)
8. = c. 1. (1, 10.)
9. Item ex eodem. = c. 2. (1, 10.)
10. Ex conc. ap. Altheum. = c. 3. (1, io.)1
XXII. DE DECIMIS DANDIS ET NON COMMUTANDIS.
1. Alex. P. III. Cantuar. archiep. et eius suffrag. = c. 2. (3, 26.)
2. Idem Brisiensi ep. = c. 25. ib.
3. Idem Winton. ep. == c, 3. ib.
4. Idem consulib. Papiensib. = c. 4. (2, 1.)
5. Idem Mediolan. archiep. = c. 1. (3, 26.)
6. Idem Exon. et Wigorn. epp. = c. 4. ib.
7. Idem A. Cosano ep. = c. 5. ib.
XXIII. DE DECIMIS A MONACHIS PRESTANDIS VEL NON PRESTANDIS ET DE
PENSIONIBUS ECCLESIARUM SIBI DEBITIS NON AUGENDIS.
«
1. Idem canon, regularibus et monachis Ebor. archiep. = c. 12. (3, 5.)
2. Idem monachis de Neblosa. = c. 6. (3, 26.)
3. Idem de eodem. Ad audientiam nostram peruenit, quod quedam parrochiales ecclesiae
monasterio uestro ad substentationem fratrum et hospitum susceptionem collatae fuerunt, in quibus a
uobis instituti per interpositos uicarios ministrabant et decedentes filios faciebant obtinere etc. et infra.
Utilitati uestrae indulgemus, ut cum clerici uel sacerdotes predictarum ecclesiarum decedunt, aut eas
uiui dimittunt, licitum sit uobis, ibidem alios idoneos cum consensu diocesiani episcopi instituere, qui
episcopo de spiritualibus et uobis de temporalibus debeant respondere, ita tamen, quod episcopo non
liceat illos qui fuerint presentati sine rationabili et manifesta causa repellere; ordinationem uero in illis
ecclesiis aliter factam, quam diximus, irritam esse decernimus.
4. Idem pauperibus helimosinarie domus de eodem. Ratione inducti et necessita¬
tibus uestris paterna consideratione adesse cupientes prescriptam domum presenti patrocinio communi¬
mus statuentes et auctoritate apostolica prohibentes, ne quis a uobis de ortis noualibus siue de nutri¬
mentis animalium uestrorum decimas exigere aliqua ratione presumat.
5. Adrianus P. monachis de Astino de eodem. = c. 16. (3, 20.)
6. Pascalis de eodem. Nouum genus exactionis etc. et infra , quia clericis spiritualium
ministrorum labores accipiunt. Conqueruntur siquidem clerici S. Mathei aduersus uos, quod non
solum ab eis exigitis decimas, sed etiam extorquetis, quod quam indignum sit non solum exigitur
auctoritate sed etiam ex ipsa rationis inuestigatione cognoscitis. Precipimus igitur et presenti pre-
ceptione prohibemus, ne clericis b. Mathei cuius(ue) exactionis ulterius molestiam inferatis.
7. Pascalis P. II. de eodem. ' = c. 7. (3, 26.)
8. Alex. III. Ebor. archiep. = c. 8 (3, 26.)
9. Idem abb. et fratrib. de Lorengio. = c. 9. ib.
10. Idem Trecensi ep. = c. 10. ib.
1) In margine add. est manu scriptoris posterioris temporis: Require infra referente nobis I. presbitero et
omnia capitula cum titulo hoc ponas usque ad cap. quoniam sacris canonibus. Exciderunt itaque canones,
qui in Casselana exstant inde a c. 3. Tit. XXXI. usque ad Tit. XXXIII. c. 11.
13*
96
Collectio Lipsiensis. Tit. 24 — 29.
11. Idem =■ c. 11. ib.
12. Idem ex priuilegio Alex, P. — c. 12. ib.
13. Idem. = c. 13. ib.
14. Gregorius P. = c. 14. ib.
15. Adrianus P. III. = c. 15. ib.
16. Alex. III. Wigorn. ep. = c. 17. ib.
17. Idem Beato Tomae martiri Cant. archiep. = c. 18. ib.
18. Idem monachis de S. Laurent. = c. 19. ib.
19. Gregorius P. = c. 20. ib.
20. Iohannes P. = c. 21. ib.
21. Alex. III. Wint. ap. P. C. : Meminimus supra de monachis sine proba. =
c- 14- (3/ 5-)
22. Idem Lundon. et Wig. epp. = c. 22. (3, 26.)
23. Idem Exon. ep. = c. 1. (3, 29.)
24. Idem Spalensi ep.i P. C. : Continebatur. = c. 6. (3, 24.)
25. Gregor. P. August. Anglor. ep. =. c. 1. (3, 24.)
26. Pascalis II. = c. 2. (3, 24.)
27. Leo P. III. = c. 3. ib.
28. Leo P. omnibus fidelib. per Dardan, constitutis. = c. 4. ib.
29. Ex gestis rom. pontif. = c. 2. (3, 4.)
30. Item ex Nouellis. Si quis monasterium suum reliquerit et ad aliud monasterium
transierit, res eius priori monasterio, in quo antea intrauerat competant. Ans. ded. VI, 127.
31. Item ex conc. Meldensi. = Burch. III, 151; Ivo Decr. III, 213; Sav. IV, 270.
32. Item ex conc. Agath. = Burch. III, 236; Ivo Decr. III, 277.
33. Ideo. Papa1. Quotiescunque aliqua constituuntur a sede ap., que uidentur noua cum
iustitia, que nunquam noua poterit esse, ut disponuntur seruari debebunt etc. Et infra. Quicquid
plane aut pro animae suae uel parentum suorum mercede et peccatorum redemptione uenerabilibus
locis uel inter uiuos donare uel ultima uoluntate relinquere decreuerit, omnibus tam episcopis quam
laicis paruis magnisque personis potestatem auferendi uel eadem sancta loca inquietandi deuetamus.
Quod si hoc nostrum saluberrimum decretum uiolari temptauerit tanquam matris suae ecclesiae impius
spoliator ac seruorum Christi afflictor patrumque necator eternae condempnationis reus Iudae proditori
comparandus erit.
XXIV. DE PRESBITERO QUI SINE UNDA BAPTISMI DECESSIT.
1. Innoc. P. II. Cremonensi ep. = c. 2. (5, 35.)
2. Item ex conc. Agath. == Burch. III, 102; Ivo Decr. II, 137; Sav. IV, 61.
3. = Burch. IV, 74; c. 60 C. I. qu. 1. Palea et ibi citt.
XXV. DE VANA QUADAM SUPERSTITIONE TOLLENDA.
1. Item ex conc. Tribur. = Cassel. XXXVIII. un.
2. Item ex conc Remensi. = Burch. III, 102; Ivo Decr. II, 137; Sav. IV, 61.
3. Item ex conc. Salegustae hab. = Ivo Decr. XV, 174.
4. Ex conc. Braccarensi de eodem. = Burch. X, 39; Ivo Decr. XI, 64.
XXVI. DE ERRORE QUODAM TOLLENDO.
Un. Alex. III. P. Remensi archiep. = c. 5. (5, 6.)
XXVII. DE VENATORIBUS ET SAGITTARIIS ET CLERICO PERCUSSORE.
1. Item ex conc. Aurei, c. III. = c. 1. (5, 22.)
2. Item = c. 2. ib.
3. Ex conc. Magontiensi. = c. 1. (3, 37.)
4. Innoc. II. = c. un. (5, 19.)
5. Gregor. Andreae Tarentino. = c. 2. (5,21.)
XXVIII. DE SORTILEGIS.
1. Item ex penitentiali Theodori. = c. 1. (5, 17.)
2. Item = c. 2. (5, 17.)
XXIX. DE SCRIPTURIS APOCRIFIS.
Un. Leo P. Thorobio ep, Austuricensi. = (ep. Leon. I. ed. Ball. XV. c. 15. I, 7°7-)
1) Caput incertum.
Collectio Lipsiensis. Tit. 30 — 33.
97
XXX. DE DIEBUS FERIATIS.
1. Item. = Reg. I, 384; Burch. II, 83; Ivo Decr. IV, 20; Ivo Pan. II, 171; Sav. IV, 14.
2. Item. = Reg. I, 383; Burch. II, 82; Ivo Decr. IV, 17; Sav. IV, 4.
3. Item ex conc. Maticensi.' = Burch. V, 32; Ivo Decr. II, 41; Sav. V, 176.
XXXI. DE ELECTIONE ET ELECTI POTESTATE ET EPISCOPII RENUNTIATIONE
ET SACRAMENTO AB ELECTO PRESTANDO.
1. Alex. III. Ud. basilicae XII. apostol. presb. card. a. s. 1. = c. 14. (1, 4.)
2. Idem Ugoni Xon. ep. = c. 1. (1, 5.)
3. Idem L. Torcellano ep. = Comp. II. c. un. (1, 19.) c. 3. (1, 3.)
4. Eugenius P. III. clericis Orbinatis. Iustitiae ratio exigit et antiqua ecclesiae
consuetudo obtinuit, ut defuncto ciuislibet cuuitatis episcopo clerici iuxta sanctorum patrum decreta in
unum conueniant atque spiritus sancti gratia inuocata honestam personam sibi in pastorem concorditer
eligant; electio autem celebrata romano pontifici siue metropolitano proprio cum electorum sub¬
scriptionibus presentanda est, ut illius iudicio, cuius interest manum consecrationis imponere, si idonea
est, approbetur, si minus canonica reprobetur.
5. Alex. III. Lund. archiep. = c. 2. (1, 5.)
6. Idem G. Rauennati archiep. = c. 1 7. (1, 4 )
7. Alex. III. P. Wigorn. ep. = c. 18. (1, 4.)
8. Idem. == c. 19 ib.
9. Idem Cistrensi electo. = c. 3. (1, 12.)
10. Pius P. = c. 1. (1, 4.)
11. Urban. P. de eodem. = c. 3. (1, 4.)
12. Anitius P. de eodem. = c. 9. (1, 4.)
13. Leo P. Medio Tesalonic. de eodem. = c. 13. (1, 4.)
14. Item ex conc. Aurio. Burch 1. I. = D. 64. c. 3. et Coli, ibi citt.
15 Item ex eodem. B. 1. 1. de eod. = Burch. I, 27; Ivo Decr. V, 138; Ivo Pan.
III, 1 5 ; Sav. I, 64.
16. Alex. III. in reg. capitulo eccl. montis Aragonis. = c. 22. (1, 4.)
17. Item Paduano ep. de eodem. Cum clerici plebis S. Floriani et clerici S. Laurentii
de Arcerata in nostra essent presenti_a constituti etc. et infra. Quapropter per ap. scripta precipiendo
mandamus, quatinus, cum exinde fueris requisitus, utramque partem ante tuam presentiam conuoces, et
si archipresbiter et clerici memoratae plebis legitime probauerint, quod per eos in ecclesia S. Lau¬
rentii clerici consueuerunt eligi et poni et de capella ad plebem mutari et de plebe ad capellam mitti
et obedientiam archipresbitero ipsius plebis prestare et capellanum ipsius ire, aut quod aliae conuen-
tuales capellae, uero non episcopales, plebibus suis huiusmodi reuerentias faciant, clericos ipsos ad hec
exequenda de cetero omni contradictione et appellatione remota nostra fretus auctoritate compellas.
Quod si neutrum horum legitime probare potuerint clericos S. Laurentii ab impetitione et archipres-
biteri et plebis S. Floriani contradictione et appellatione cessante absoluas et sententiam predicti
Veronensis confirmes.
18. Gregor. P. Petro subdiac. = c. 20. (1, 4.)
19. Pascalis P. II. Poloniorum archiep. — c. 21. (1, 4.)
XXXII. DE OFFITIO ET POTESTATE PRELATI ET IUDICIS ORDINARII.
1. Alex. P. III. uniuers. suffrag. Cant. eccl. = un. (1, 22.)
2. Idem Rotomag. archiep. = c. 2. (1,23.)
3. Idem. = c. 3. ib.
4. Idem Ianuensi ep. = c. 4. ib.
5. Idem Cant. archiep. et eius suffrag. = c. 5. ib.
6. Ormisda P. = c. 1. (5, 24.)
7. Leo P. Anastasio Tesalonic. = c. 2. (1, 25.)
8. Eugenius III. conc. Remensi. = c. 6. (1, 23.)
9. Item ex conc. Magont. cap. 1. = c. 11. (3, 22.)
jo. Alex. P. Cant. archiep. = c. 7. (1, 23.)
XXXIII. DE OFFITIO ARCHIDIACONI ARCHIPRESBITERI PRIMICERII
SACRISTAE ET CUSTODIS.
1. Item ex libro Rom. ordin. = c 2. (1, 15.)
2. Item conc. Tollet. = c. 3. ib.
3. Priuilegium archidiaconi a beato Gregorio digestum et constitutum1.
Ministerium archidiaconi constat esse in ecclesia, ita ut quicquid sub episcopo est illi uideatur esse
1) Cap. incertum ?
198
Collectio Lipsiensis. Tit. 34.
commissum, consecrationum uidelicet perfectio, que ab episcopo perfici debet, archidiaconi prouidentia
traditur, ut ab ipso [utrum] personae consecrandi sint discernatur, et utrum testimonii boni et uitae sint
perscrutetur, et sic deinceps ut inquisiti fuerint de scientia litterarum siue de bono testimonio, iussione
archidiaconi conscribatur, quem quisque gradum honoris percipere debeat, et eodem ordine quo
scripti fuerint ab archidiacono ad consecrandum ante episcopum perducantur. Deinde uero quando
sinodus ab episcopo facienda erit archipresbiteri et ceteri qui sub ipsis sunt ab archidiacono iuxta
suum ordinem deducantur in presentia episcopi ad sinodum peragendam. Item tempore autem con¬
firmationis, quo episcopus parrochiam suam confirmando uisitare debet, archidiaconum in obsequium
episcopi proficisci oportet ut sui archidiaconi fultus solamine sine aliquo scrupulositatis discrimine
gratiam s. spiritus populis ualeat impertiri. Si uero aliqua necessitas aut inualitudo corporis episco¬
pum ire non permiserit, oportet episcopum archidiaconum mittere, ut parrochiam suam uisitet, uitam
clericorum requirat, si in uno conclaui penes ecclesiam dormiant, si ad offitium inpretermisse con¬
currant, si caste et sobrie uiuant, si nullo malo testimonio ab aliis hominibus discriminentur, et inter
cetera secundum canonicam auctoritatem portionem quartam de redditibus a suo preposito recipiant.
Perquiratur etiam ab ipsis clericis uel ab aliis honestis hominibus de incestis et rebus illicitis, et quod
incongruum actum repererit, quantum preualet studiose emendare preuideat, et que minime ualuerit
corrigere suo episcopo studeat nuntiare. Perquirat etiam de rebus ecclesiae diligenter, ne aliqua negli-
gentia seu etiam fraudulentia depereant. Viduarum, pauperum, pupillorum iuxta mandatum episcopi et
suam possibilitatem curam gerat. In ecclesia ciuitatis uasa altaris et cetera utensilia per manus
archidiaconi custodi tradantur custodienda, ut nichil ex illis depereant sed magna custodia seruentur
illesa. Ordines standi et legendi tam nocturna quam diurna offitia a prefato archidiacono uigilanti
studio procurentur, ne aliquam iniuriam sacer ordo uel detrimentum patiatur, et quicquid sacri ordinis
in ecclesia celebratur ab archidiacono prouideatur preter missarum celebrationem, que alii ministro ab
episcopo prouidenda iubentur. De infantibus scilicet in pasca consignandis nichilominus archidiaconus
procuret, ut secundum auctoritatem patrum ad scrutinium accedant, et que erga illos gerenda sunt
summa industria perfitiant. Si in plebibus archipresbiteri obierint aut pro aliquo reatu fuerint exinde
abiecti, archidiaconus quantocius eundo illuc et cum clericis et populis ipsius plebis electionem faciat,
quatinus domui Dei dignus pastor constituatur, et interim dum ordinatur ei prouidentia constituatur
plebis, ita hec et alia studiose perfitiat, quatinus episcopus in ipso secutus partiatur honera sua et
domus Dei diligenter custodita in nullo detrimentum sese sentiat pertulisse.
4. Martin us P. et martir1 2. In omni loco archipresbiter et archidiaconus et primicerius
representant uicem pontificis in eius absentia.
5. Item ex conc. Tolletano. Communi deliberatione sancimus, ut omnes nos episcopi
infra nostram constituti prouintiam in cathedralibus nostris ecclesiis singuli nostrum archidiaconum,
archipresbiterum et primicerium habere debeamus. Sanctus quippe ordo per omnia obseruandus.
6.
Item
ex
eod e
m. = c. 1. (1,
16.)
7-
Item
Le
0 P. =
— c. 2. ib.
8.
Idem,
= c. 3. i
ib.
9-
Item
ex
conc.
habito Rau<
ennae
temj
Dore Ioh. P. XII.
c. 4. ib.
IO.
Item
ex
lib. Rom. ordin. =
= c. un. (1,
I7)
1 1.
Item
ex
conc.
Tollet. = c.
un. (1
, 18.)
12.
Item
ex
libro
Rom. ordin.
= c.
1. (1,
19.)
13-
Item
ex
conc.
T ollet. = c.
3. ib.
XXXIV. UT DOMUS RELIGIOSAE EPISCOPO SINT SUBIECTAE ET DE
DIVISIONIBUS PARROCHIARUM.
1. Item ex decretis Eugenii P. = c. 2. (3, 31.)
2. Gregorius Agapito abb. = c. 3. ib.
3. Alex. P. III. A. de Suma subdiacono nostro = Comp. II c 1. (5, 14 )
4. Idem abb. et fratrib. S. Siliani de Romagnano. Veniens ad presentiam nostram
uenerabilis frater noster B. Nouarum episcopus sua nobis insinuatione monstrauit, quod obedien-
tiam et reuerentiam quam ei aliae ecclesiae episcopatibus (in episcopatu?) Nouarum impendunt,
contempnitis exhibere credentes ecclesiam uestram mancipatam ab eius subiectione propter censum,
quem beato Petro et nobis soluitis annatis. Quoniam igitur sicut nec omnes ecclesiae, que spiritualiter
ad ecclesiam Romanam respitiunt, censuales sunt, ita nec censuales ab episcoporum subiectione et
hobedientia sunt exemptae, nollentes sub hoc pretextu debitum prefato episcopo obsequium subtrahi
uel honorem, per ap. uobis scripta mandamus et districte precipimus, quatinus ipsi eam reuerentiam
et hobedientiam impendatis, quam aliae diocesis ecclesiae Nouarum prestare noscuntur.
5. Item ex conc. Vaticensi3 4 5. Si episcopus ex Donatistis ad catholicam unitatem con-
uersus est equaliter inter se diuidat eas, que sic fuerint inuentae, et ubi ambae partes fuerint inuentae.
Et ubi ambae partes fuerint, i. e. ut alia loca ad illum alia ad alium pertineant, ita ut ille qui amplius
in episcopatu habet et minor eligat. Quod si forte unus fuerit locus, ad eum pertineat, quem plures
1) Cap. incertum
2) Inter editos canones concit. Tolletanorum non inueni
3) Cap. incertum
Collectio Lipsiensis. Tit. 35 — 38.
199
elegerint. Quod si forte antiqui catholici suum uoluerint, et illi suum, qui ex Donati parte conuersi
sunt, plurimorum uoluntas paucioribus preferatur. Si autem partes equales sunt, maiores temporis
episcopo deputetur. Si autem plurima loca inueniuntur, in quibus ambae partes fuerunt, ut non
possit equaliter diuidi, ueluti si in pari numero fuerint distributi eis locis, qui parem habent numerum,
quicunque locus remanserit in eo seruetur quod superius dictum est, cum de uno tractaretur loco.
XXXV. DE OFFITIO ET POTESTATE IUDICUM DELEGATORUM.
1. Idem Lundon. ep. = c. 1. (1, 21.)
2. Idem B. Exon. ep. = c. 2. ib.
3. Idem Eborac. archiep. = c. 3. ib.
4. Idem Lundon. ep. = c. 4. ib.
5. Idem W. Carnot. electo. = c. 5. ib.
6. Idem archiep. Xenon. P. C. : Sicut Romana. = c. 6. ib.
7. Idem Atrebat. ep. = c. 4. (3, 15.)
8. Idem Winton. ep. = c. 7. (1, 21.)
9. Idem eidem in eadem ep. = c. 3. (1, 2.)
10. Idem eidem in e. = c. 8. (1, 21.)
11. Idem Norwicensi ep. = c. 9. ib.
12. Idem = c. 10.(1, 21.)
13. Idem Hereford. ep. = c. n. ib.
14. Idern = c. 12. ib.
15. Idem G. et R. episcopis. = c. 13. ib.
16. Idem. = c. 14. ib.
17. Idem abb. S. Albini. = c. 15. ib.
18. Idem Cant. archiep. = c. 2. (1, 2.)
19. Idem Exon. ep. P. C. : In litteris = Appdx. VII, 19; Cass. XLII, 20.
20. Idem Carnot. ep. = c. 16. (1, 21.)
21. Idem Eborac. archiep. et Conuentr. ep. = c. 17. ib.
22. Idem Ebor. archiep. = c. 18. ib.
23. Idem abb. et conuentui maioris monasterii. = c. 19. ib.
XXXVI. DE COGNITIONE MULTARUM PETITIONUM CORAM EODEM IUDICE.
1. Idem archipresb. Volterano et abb. de Spongia. = c. 2. (2, 4.)
2. Idem abbati et clericis Ma. = c. 3. ib.
XXXVII. DE IUREIUR AND O PROPTER CALUMPNIAM ET IURAMENTO
PURGATIONIS.
1. Honor. P. II. omnibus epp. occidentalib. = c 2. (1, 34.)
2. Item Eugen. P. III. Arditioni Rom. eccl. subdiacono et magistro Omni-
bono de eodem. = c. 3. ib.
3. Alex. = c. 4. ib.
4. Idem R. Magal. et A. Nemaus. epp. de eodem. = c. 5. ib
5. Lutius P. III. G. Eliensi ep. et S. archid. Norwic. = c. 6. ib.
6. Idem Cant. archiep. = c. 7. ib.
7. Alex. III. Ierosolom. epp. Principium uniuscuiusque causae sacramentum est
calumpniae magis tamen in ecclesiasticis negotiis, in quibus neque macula neque ruga debet inesse,
quam in mundanis, nisi ita manifesta fuerit causa, ut sine examinatione sententia uel ex equitate uel
de rigore iustitiae procedit. Non enim malum facit, qui bene utitur iuratione, sed malum est illius,
cuius iqfi raritate cogi(tur) iurare.
8. Innocent. P. Aquileg. patriarch. et M. Mantuano et G. Feltrensi L. Vin-
centino et R. Curcensi epp. = c. 5. (5, 34.)
XXXVIII. DE PURGATIONE CANONICA ET VULGARI.
1. Item ex conc. Meldensi. = c. 2. (5, 29.)
2. Item ex conc. Agath. = c. 1. ib.
3. Ex conc. Guarmac. = c. 2. (5, 30.)
4. Item ex conc. Tribur. = c. 1. ib.
200
Collectio Lipsiensis. Tit. 39 — 43.
XXXIX. DE RESTITUTIONE SPOLIATORUM ET DE NOUATIONE.
1. Alex. P. III. Wigorn. ep. = c. 1. (2, 9.)
2. Idem. = c. 2. ib.
3. Idem Paris, ep. et abb. S. Remigii et decano Meldensi. = c. 3. ib.
4. Idem Wigorn. ep. et R. archidiac. = c. 4. ib.
5. Idem canonico Cistrensi. = Appdx. VIII, 14; Cass. XLVIII, 16. j
6. Idem Wigorn. ep. = Comp. II. c. 1. (2, 7.)
7. Cod. 1. 8. tit. de eodem = C. I. qu. 4. c. 13. Palea.
8. In eodem = 1. 1. Cod. Iust. (8, 4.)
9. In eodem = 1. 5. ib.
10. Alex. P. III. Meldensi ep. P. C. : In litteris. = c. 5. (2, 9.)
11. Idem eidem in eadem epist. = c. 6. ib.
XL. DE DOLO ET CONTUMATIA ALTERIUS PARTIS PUNIENDA.
1. Idem Ilereford. ep. = c. 1. (2, 10.)
2. Idem abb. de Ramis et archid. Heliensi. = c. 2. ib.
3. Item ex conc. Tollet. III. = c. 5. (5, 32.)
4. Item Cant. Archiep. et Wigorn. ep. = c. 3. (2, 10.)
XLI. MISSUM IN POSSESSIONEM CAUSA REI SERVANDAE POST ANNUM
POSSIDERE.
1. Idem priori et fatrib. ecclesiae de Gisib. = c. 1. (2, 11.)]
2. Idem. = c. 2. ib.
XLII. DE ACCUSATIONIBUS.
1. Felix P. epp. per Galliam. = c. 8. (5, 1.)
2. Item ex conc. Affricano = c. 1. (2, 1.)
3. Item Felix. = c. 1. (5, 1.)
4. Item Pascalis P. = c. 3. ib.
5. Gregor. Antemio subdiac. = c. 2. ib.
6. Item ex eodem. = Burch 1. XIV. c. 9. ib.
7. Item ex conc. Parisiensi1. =c. 5 (5, 13.)
XLIII. DE TESTIBUS ET ATTESTATIONIBUS ET PUBLICIS INSTRUMENTIS.
1. Idem Paduano ep. Innotuit nobis ex litteris tuis, quod continetur in litteris, quas super
causa que uertitur inter filium Turisindi et M. eius uxorem tibi direximus, ut secundum dicta testium,
quos receperas, causam diffinires, nisi aduersus eosdem testes proponeret, quare debeant a testimonio
faciendo repelli, dubitas sine mandato nostro alios testes recipere, quos altera pars adhuc tibi presen-
tare intendit. Mandamus itaque fraternitati tuae atque precipimus, quatinus si attestationes publicatae
non sunt, testes alios, si quos utraque pars uel altera tibi presentauerit, contradictione et appellatione
cessante recipias, et cum fuerit renuntiatum productioni testium attestationes publices, et utrique parti
facultatem tribuas in testes et dicta dicendi, et que super his proposita fuerant audias, si qui testes
idonei producti fuerint exinde sublato appellationis remedio recipere non postponas.
2. Idem Caprisiano ep. abb. S. Luciae et priori S. Crucis. = c. 10. (2, 13.)
3. Idem Cant. archiep. et Wigorn. ep. = c. 11. ib.
4. Idem Terracon. arch. P. C. : Significauit. = c. 2. (5, 18.)
5. Idem uniuersis epp de Corintho. = c. 1. (5, 18.)
6. = c. 12. (2, 13.)
7. Idem Wigorn. ep. P. C. : Super eo quod. = c. 2. (2, 15.)
8. Idem Winton ep. P. C. : Que iussimus. = c. 13. (2. 13.)
9. Idem Salernit. ep. P. C. : Licet preter solitum. = c. 14. ib.
10. Idem eodem in eadem ep. = c. 15. ib.
11. Idem preposito et can. Ebrodun. eccl. === c. 16. ib.
12. Idem Placentino ep. = c. 17. ib.
13. Idem Exon. ep. et abbati S. Albini. = c. 18. ib.
14. Idem decano Castrensi. = c. 11. (2, 16.)
15. Idem abb. et fratrib. mon de Martura. = c. 19. (2, 13.)
16. Pascalis P. II. Widoni archiep. Vienensi ap. sed. leg. = c. 5. ib.
17. Urban P. II. = c. 20. ib.
1) Eoe loco in marg. adseriptum est: hic debet esse cap. infra eodem folio Crimina (= c. 4. XLIII.) scripta.
Collectio Lipsiensis. Tit. 44 — 47.
20
18. Alex. III. priori et fratrib. S. trinitatis Lud. = c. 21. ib.
19. Idem Exon. et Wigorn. epp. = c. 22. ib.
20. Idem Hereford. ep. et B. abbati de Ford. == c. 23. ib.
21. Idem Exon. et Wigorn. epp. = c. 24. ib.
22. Lutius P. III. M. Castellano ep. Significauit nobis dilectus filius noster plebanus
S. Siluestri, quod cum super causa, que inter eum et M. parochianum suum super censu et quintello
cuiusdam domus [uertebatur], de mandato nostro ab utraque parte iuramentum calumpniae recepisses,
idem plebanus interrogatus sub debito iuramenti asseruit, quod iam dictam domum ad censum et
quintellum esse credebat, et predictus M. in continenti affirmauit. Cum autem plebanus testes propter
longitudinem temporis non ualeret [producere], exhibuit instrumenta, in quibus continebatur, quod
omnes domus positae inter ecclesiam S. Siluestri et S. Apolenaris sunt ad quintellum et censum,
preter partem illius domus, que fuit in uinea St. Siluestri, predictus etiam M. confessus fuit in iure, quod
quedam pars [domus], de qua controuersia uertitur, est ad quintellum et censum. Inde est, quod de
legisperitorum consilio fraternitati tuae per ap. scripta mandamus, quatinus predictum M. , nisi legi¬
time probauerit, prescriptam domum exemptam a solutione census et quintelli, plebano appellatione
remota condempnes et compellas exsoluere quod a te super hoc fuerit iudicatum.
23. Item ex conc. Magontiensi. = C. II. qu. 7. c. 7. (Palea.)
XLIV. L AICUS ACCUSARE NON POTEST CLERICUM.
1. Item Siluester P = Burch. I, i5i;Sav. IX, 83.
2. Grego^rius Sabino defensori Sardiniae de eodem. = c. 2. (2, 13.)
3. Item ex conc. Eliberitano c. 10. de eodem. ==• c. 1. (5, 16.)
4. Augustinus de eodem. = c. 2. ib. 1
XLV. DE TESTIBUS COGENDIS VEL NON COGENDIS.
1. Alex. III. P. presbiteris Pontii et Asilii. =. c. 3. (2, 14.)
2. Idem Genuensi ep. P. C. : Inter alios. — c. 7. (2, 2.)
3. Idem Winton. ep. P. C. : Quamuis. = c. 1. (2, 14.)
(addit, est sine inscr. c. 41. (2, 20.)
4. Idem Papiensi ep. = c. 3. (2, 14.)
5. Idem Genuensi ep. P. C. : Nos inter alios. = c. 4. ib.
6. Idem Terracon. archiep. P. C. : Significauit. = c. 5. ib.
7. Idem Exon et Wigorn. epp. = c. 6. ib.
XLVI. DE PRESCRIPTIONE.
1. Idem Salernit archiep. P. C. : Licet preter sol. = c. 5. (2, 18.)
2. Alex. ep. Clemens gloriosus martir in lib. stemmatum. = c. 7. ib.
3. Item Gregorius. = c. 4. ib.
4. Idem Siracusano ep. = c. 5. ib.
5. Alex. P. III. = c. 8. ib.
6. Idem Mauric. ep. = c. 9. ib.
XLVII. DE APPELLATIONIBUS.
1. Idem Exon. et dec. Licoln. = c. 1. (2, 20.)
2. Idem N. ep. P. C.: Eam te decet. = c. 43. ib.
3. Idem abb. S. Petri super Diuam. = c. 3. ib.
4. Idem Noruic. ep. = c. 4. ib.
5. Idem H. Remensi archiep. = c. 5. ib.
6. Idem eidem in eadem ep. = c. 7. ib.
7. Idem eidem in eadem. = Appdx. X, 15; Cass. LI, 8.
8. Idem abbatiS. Appollenaris in Classe. Significauit nobis uenerabilis frater noster
G. Rauennae archiepiscopus, quia cum inter ecclesiam tuam et quandam ecclesiam tuam aliam pau¬
perem coram ipso controuersia reuerteretur, tu ab eius iudicio et ab omni alia causa, que aduersum te
possit aliquo tempore moueri, ad sedem apostolicam appellasti, super quo utique mirari cogimur et
moueri, cum uidearis eidem archiepiscopo guerram [inferre], cuius defensione nosceris plurimum
indigere. Nec decuit generalem appellationem interponere, nec nos huiusmodi appellationem admit¬
tere debemus. Verum postquam in presenti causa ad nos appellasti te inuitum ad ipsius archiepiscopi
iudicium mittere nolumus nec debemus, sed presentium auctoritate precipimus, quatinus aut iudicio
ipsius archiepiscopi pareas, aut per se [te ?] uel per sufficientem responsalem tuum appellationem inter¬
positam prosequeris, nisi cum altera parte potueris in communem iudicem conuenire.
202
Collectio Lipsiensis. Tit. 48 — 50.
9-
Idem
Wigorn. ep. = c. 9. (2, 20.)
10.
Idem
Winc. ep. = c. 10. ib.
11.
Idem
eidem in eadem ep. = c. 11. ib.
12.
Idem
Eborac. archiep. = c. 12. ib.
13-
Idem
in eadem ep. = c. 13. ib.
14.
Idem.
= c. 15. ib.
15-
Idem
archiep. Tollet. = c. 16. ib.
16.
Idem
Rauenn. archiep. = c. 18. ib.
i7-
Idem
Dominico Crapulano ep. — c. 26. ib.
18.
Idem
Norwint. ep. P. C. : Significauit. =
= c.
19. ib.
19.
Idem
Dulnemensi ep. = c. 21. ib.
20.
Idem
Ce(a)ntu(a)riensi ep. et eius suffrag.
=
c. 21. ib.
21.
Idem
Ebroic. ep. et R. presbitero. = c. 22. ib.
22.
Idem
Cant. archiep. = c. 23. ib.
23-
Idem
uniuersis suffrag. Cant. eccl. = c.
24.
ib.
24.
Idem.
= c. 6. (4, 6. )
25-
Idem
Bononiensi ep. et archipresb. = c.
27.
(2, 20.)
26.
Idem
Rauennati archiep. = c. 28. ib.
27.
Idem
Genuensi ep. = Cass. LI, 26.
28.
Idem
Ariensi ep. = c. 29. (2, 20.)
29.
Idem
R. Cant. archiep. = c. 30. ib.
3o-
Idem
Carnot. ep. = c. 31. ib.
3i-
Idem
R. Cantuar. archiep. = c. 25. ib.
32.
Idem
Wint. ep. = c. 32. ib.
33-
Idem
Cant. archiep. et eius suffrag. = c.
33-
ib.
34-
Idem
Wint. ep. P. C. : Quamuis. = c. 34.
ib.
35-
Idem
Cant. archiep. ap. sed. leg. = c. 35
. ib.
36.
Idem
Carnot. ep. = c. 36. ib.
37-
Idem
H. Gradensi patriarchae et E. tit.
S.
Vitalis
S. Cruc. = c. 37. ib.
38. Idem Ebor. archiep. =c. 38. ib.
39. Idem eidem. = c. 39. ib.
40. Idem Eborac. archiep. = c. 40. ib.
41. Honorius II. G. archiep. Rauenn. Querimonium Petri ducis accepimus, quod post
appellationem Romanae audientiae ab eo factam excommunicationis sententiam protulisti. Verum
quia nos caritatiuo affectu personam tuam diligimus, et in nullo Rauennatis ecclesiae minuere uolu-
mus dignitatem, rogamus, ut pro caritate nostra ipsum absoluas, donec ipse, ut proposuisti, ad nostram
presentiam ueniat. Tunc enim causa diligentissime inquisita secundum iustitiae tramitem ad honorem
Dei et tuum que corrigenda fuerint corrigemus.
42. Idem R. Cantuar. archiep. ap. sed. leg. = c. 41. (2, 20.)
XLVIII. DE FORO REI SEQUENDO.
1. Item ex conc. Calcedon. = c. 1. (2, 2.)
2. Item ex conc. Maticensi. = c. 2. ib.
3. Item ex conc. Parisiensi. = c. 3. ib.
4. Item ex conc. Affricano. = c. 4. ib.
XLIX. DE NOVIS STATUTIS.
1. Gregorius Fortunato ep. Neapol. = c. 2. (1, 1.)
2. Item ex conc. uetere Aurei. = c. 1. (1, 13.)
L. DE PRINCIPE CUSTODIENDO ET IUDICUM PURITATE.
1. Item ex conc. Tolletano VII. = Burch. XV, 27; Ivo Decr. XVI, 28; Sav. X, 15.
2. Cod. 1. 1. tit. de ueteri iure enucleando. =1. 1. §. 5. Cod. Iust. (1, 17.)
3. Item ex conc. Gabilon. = Burch. XVI, 2; Sav. X, 32.
4. Adrianus Papa. = Burch. II, 39; Ivo Decr. VI, 140; Ans. VI, 124.
5. Gregorius Iohanni primae Iustinianae Illiricae. = c. 2. (2, 19.)
6. Gelasius P. ad Roman.1 Sicut hii simili condic[t]ione constricti complicem suum non
possunt iudicare non iure dampnatum, neque rei reum possunt competenter absoluere, sic illo iuste
preuaricatore sc. Achatio dampnato utique pari iacent dampnatione prostrati et infra. Que sen-
1) Ep. Gelasti ad epp. Dardaniae ap . Thielp. 412.
Collectio Lipsiensis. Tit. 51 — 54. 203
tentia sicut in errore durantibus nunquam soluenda prefixa est, sic ab his erit aliena, qui extiterunt
puniendi prauitatis immunes.
LI. DE CONFIRMATIONE UTILI ET INUTILI ET RESCRIPTIS SUSPECTIS ET
RESCRIPTI INTERPRETATIONE ET EXECUTIONIS DILATIONE.
1. Idem Wigorn. ep. — Appdx. XLI, 5; Cass. LII, 1.
2. Idem Exon. ep. P. C. : In litteris. = c. 1. (2, 21.)
3. Idem Eborac. archiep. = c. 4. (i, 2.)
4. Idem Rauennati archiep. = c. 5. ib.
LII. DE IURE PATRONATUS IN ECCLESIIS CLERICIS CONCESSIS A LAICIS.
1. Idem Eborac. ep. P. C. : In eminenti. = c. 4. (3, 4.)
2. Capitula Pictau. Concilii. — §. 3: c. 1. (3, 5.); §. 6: c. 1. (1, 8.); §. 8: c. 1. (1, 9.);
§. 9: c. 2. (3, 1.)
3. Alex. P. III. Exon. ep. = c. 8. (3, 33.)
4. Idem Plereford. ep. et abb. de Forde. = c. 9. ib.
5. Idem Winton. ep. P. C. : Quamuis. = c. 10. ib.
6. Idem Wigorn. ep. = c. 11. ib.
7. Item ex conc. Mediomatricis. = c. 1. ib.
8. Item ex conc. Tribur. de eodem. = c. 2. ib.
9. Item ex conc. ap. Confluent. = c. 3. ib.
10. Alex. P. III. Lugd. ep. = c. 5. (3, 37.)
11. Idem Cant. archiep. Significauit H. de Morton, quod, cum uenerabilis frater noster
Herefordensis episcopus eum coram te, frater archiepiscope, super iure patronatus ecclesiarum de Ioro-
ton(?) et de Walde cum litteris nostris traxisset in causam, idem Hugo sentiens se grauari ad nostram
audientiam appellauit dominica qua cantatur quasi modi geniti, uel proximo preterita terminum
appellationi prefigens, et a iuditio tuo recessit. Verum quia in litteris ipsis inhibitum erat appellatione
remota, eidem appellationi nullo modo detulisti, sed in eundem H. quasi in contumacem excommunica¬
tionis sententiam promulgasti, et ecclesias ipsas interdicto supposuisti. Quia uero ad nostrum spectat
offitium uniuersorum saluti consulere, fraternitati tuae per ap. scripta precipiendo mandamus, quatinus
recepta a prefato H. sufficienti cautione, quod in nostro deinde debeat stare iudicio, sententiam ex¬
communicationis et interdicti nullius contradictione uel appellatione obstante relaxetis, et dominicam
audiatis, et litteris nostris, si que sint exinde impetratae, ueritati et iustitiae non obstantibus et preiu-
dicantibus eam sublato appellationis remedio terminetis.
12.
Idem.
= Appdx. XV, 2.
13-
Idem
Eborac-. archiep. P.
C.:
: Inter ceteras.
= c. 12. (3, 33.)
14.
Idem
abbatib. priorib.
et
clericis per
archiepiscopat. Eborac. con
stitutis.
= c. 1
3- ib.
15. Idem abbatib. et fratrib. Cistrensis ordin. = c. 14. ib.
16. Idem. = Appdx. XV, 1 1 ; Cass. LIII, 9.
17. Idem Lug. ep. = c. 15. (3, 33.)
18. Idem dilectis filiis hospitalariis et templar. = c. 16. ib.
19. Idem. = c. 17. ib.
20. Idem. = c. 18. ib.
21. Idem. = c. 19. ib.
22. Idem Cantuar. archiep. = c. 20. ib.
23. Idem. = c. 21. ib.
24. Idem Norwic. ep. P. C. : Signific. = c. 22. ib.
25. Idem abb. S. Albini P. C. : Consultationib. = c. 23. ib.
26. Idem = c. 24. ib.
27. Idem Eborac. archiep. et cap. = c. 25. ib.
28. Idem dii. filiis uniuersis regularibus canonicis per prouintiam consti¬
tutis. = c. 3. (3, 32.)
29. Idem 111. regi Anglorum. = c. 26. (3, 33.)
30. Idem archiepp. epp. per Angliam constitutis. = c. 27. ib.
LIII. DEPOSITI.
Un. Idem = c. 2. (3, 14.)
LIV. DE VITANDIS HERETICIS ET EORUM RECEPTIONE.
1. Idem in conc. Turon. = c. 10. (5, 6.)
2. Lucius III. P. Castellano ep. Gratum nobis est admodum et acceptum, quod offitii
204
Collectio Lipsiensis. Tit. 55.
tui debitum recognoscis et circa ea, que ad studium pontificale respitiunt, sollicitus perseueras, in his, i
que saluti fidelium necessaria conspicis, rescripto nostro postulas edoceri. Super his igitur tanto liben- J
tius tuae fraternitati rescribimus, quanto amplius de caritatis tuo proposito gratulamur. Ad audien- !
tiam autem nostram te significante peruenit, quod cum quidam de Paterinorum secta Venecias de 1
diuersis regionibus conuenissent, quidam parrochianorum tuorum audierunt predicationem illorum,
quidam receperunt pacem et cognouerunt errorem, alii quod amplius est uitae propositum susceperunt,
alii, postquam errorem abiurauerunt, inuenti sunt et eorum predicationem audiuisse et consortium non I
sine suspitione dampnabili habuisse. Nunc autem que audierunt uel uiderunt confitentes, per omnia !
satisfacere Deo et ecclesiae pollicentur. Quia igitur quesiuisti a nobis, quid tibi super his sit agen¬
dum, fraternitati tuae per ap. scripta mandamus, quatinus iuratoria ab omnibus cautione recepta i
omnes inducas, quos poteris, ut per publica instrumenta se obligent ad proscriptionem bonorum suo- j
rum, si eos ulterius retroire cognoueris; deinde personarum uarietate et culparum qualitate inspecta
unicuique penam imponas, quam iuxta prudentiam tibi a Domino traditam uideris competentem. |
Alios autem, quos in predicta secta repereris, si eam commoniti abiurare distulerint, publice candelis
accensis nullius appellatione obstante anathematis ultione percellas, et ducem et populum moneas
diligentius et inducas, ut illos euitent et bonis suis fidelibus filiis uel parentibus derelictis temporaliter
pro amore nominis christiani tamquam hostes fidei persequantur.
LV. DE IUDEIS ET NE CHRISTIANI EORUM MANCIPIA FIANT ET NE QUIS
SUBMINISTRET LIGNEAMINA SARRACENIS.
1. Alex. P. III. = Comp. II. c. 3. (5, 4.)
2. Idem = Comp. II. c. 1. (2, 1.)
3. Idem = Appdx. XX, 3; Cass. LIV, 3.
4. Idem t= Appdx. XX, 4; Cass. LIV, 4.
5. Idem = Comp. II. c. 1. (2, 19.)
6. Idem Gradensi archiep. et eius suffraganeis. Grave gerimus admodum et mo¬
lestum, quod (si quis) quibusdam referentibus intelleximus, quod parrochiani uestri(s) ligneamina XV.
pedum et plurium, que optima sunt ad faciendas galeas, de licentia ducis deferunt Sarracenis, dux uero,
sicut fama est, hoc eis de litterarum nostrarum auctoritate permittit. Super quo tanto mouemur
amplius et miramur, quanto id quod geritur proposito nostro amplius contradicit, cum de facto ipso
multa uideamus Christianis discrimina peruenire. Huc accedit, quod quidam non [solum?] portant
ligneamina Sarracenis, sed locant naues suas ad portandum sub certa mercede, alii locant operas, alii
uero ad faciendas naues pecuniam credunt, quidam uero ad ligneamina comparanda, sunt etiam alii,
qui in huiusmodi nauibus euntes non portant aliquid interdictum, sed quia auxilium conferunt portanti¬
bus in nauigando a culpa excusari non possunt. Ex his sunt uero aliqui, qui, si se sua senserint malitia
cohercendos, continuo ad audientiam nostram uocem appellationis emittunt iniquitatem suam sub appel¬
lationis clipeo defendentes. Quia igitur tollerare in patientia non debemus, ne, quod in Lateranensi
concilio pro Christianitatis commodo prouida deliberatione statuimus, cupiditate qualibet uioletur,
uniuersitati uestrae per apostolica scripta mandamus et in obedientiae uirtute precipimus, quatinus con-
uenientes in unum sub anathematis interminatione uetetis, ne quis ulterius ad Saracenos ligneamina
prescripta deferre, uel naues aut operas ad portandum locare, seu pecuniam ad faciendas naues uel
ligneamina comparanda credere, aut hec facientibus in nauigio uel aliter auxilium tribuere aliqua occa¬
sione presumat. Si quis autem prohibitioni uestrae presumpserit contrahire ipsum et omnes, qui hec
post concilium consueuerunt, omni gratia et timore postposito sublato appellationis diffugio candelis
accensis uinculo anathematis innodetis, et donec de tanto excessu satisfactionem exhibuerint compe¬
tenter teneatis astrictos nullis litteris obstantibus a sede apostolica impetratis.
7. Idem Aurio duci Veneciae. Et pro te sumus et pro nobis ualde commoti super hiis, '
que ad nostram audientiam peruenerunt, quoniam utriusque famam rumor, qui in partibus Venetiae
pullulasse asseritur decollorat. Accepimus sane, quod Veneti passuri ligneamina XV. pedum et plu- ‘
rium, que optima sunt ad faciendas galeas, de licentia tua deferunt Sarracenis, quod utique illis diceris
indulgere sensu litterarum nostrarum abutens, quas te habere proponis ; alii uero ligna non portant sed j
locant naues suas ad portandum, alii uero pecuniam credunt ad faciendas naues, quidam uero ad
ligneamina comparanda, alii autem sunt, qui non portant, neque locant aliquid ad portandum, nec
etiam pecuniam credunt ad faciendas naues uel ligneamina comparanda, sed euntes in huiusmodi
nauibus nauigantibus tribuunt auxilium nauigando. Quia igitur talia sine graui non potes salutis et
nominis dispendio sustinere, prudentiam tuam per ap. scripta monemus et in remissionem tibi pecca¬
torum iniungimus, quatinus ne aliquo predictorum modorum ab his, qui tuae iurisdictioni subiacent
ulterius excedatur sub certa penitenciae pena prohibeas, quia timor huiusmodi aliquos cohercebit, qui
sententiam forsitan ecclesiasticam non curarent. Sic autem monitis apostolicis aquiescas, quod que
acta sunt, de assensu tuo et fauore accidisse minime uideantur, sed de amore Christianitatis non immerito
debeas multipliciter commendari. Alioquin homines tuae iurisdictionis omnium Christianorum banno
subdimus.
8. Item ex conc. Matie. = c. 1. (5, 5.)
9. Item ex gestis. Roman. pontific. = c. 2. ib.
205
Collectio Lipsiensis. Tit. 56 — 59.
LVI. DE PREMINENTIA LUNDONENSIS ET EBORACENSIS.
1. Gregor. August. Anglor. ep. = c. 1. (1, 25.)
2. Idem. = Appdx. XLIV, 2; Cass. LV, 2.
3. Alex. P. III. Eborac. archiep. = Appdx. L, 37; Cass. LV, 3.
4. Idem. = Cass. LV, 4.
LVII. DE CONTROVERSIA TURONENSIS CUM DOLENSI.
Un. Adrianus P. = Cass. LVI, un.
LVIII. DE SPONSIS CONIUGATIS MONASTERIUM INGRESSIS VEL INGREDI
VOLENTIBUS.
1. Alex. P. III. Salernit. archiep. P. C. : Licet preter. = c. 2. (3, 38.)
2. Idem Pisano archiep. = c. 3. ib.
3. Idem Exon. ep. = c. 4. ib.
4. Idem Habenford. ep. = c. 1. ib.
5. Idem Exon. ep. P. C. : Meminimus. = Appdx. V, 5; Cass. LVII, 6.
6. Idem Strigon. et Colon(c)ensi archiepp. = c. 5. (3, 38.)
7- Idem eisdem. = c. 6. ib.
8. Idem Brisicensi ep. = c. 7. ib.
9. Idem G. priori et fratrib. iuxta disciplinam bonae memoriae Cleti uiuen-
tibus. P. C. : Ad petitionem. = c. 8. ib.
10. Item ex conc. Car. c. IV. = C. XXVII. qu. 1. c. 8. Palea.
11. Item ex conc. hab. ap. Garmatia cap. III.1 Si sponsalia legitime inter sponsum et
sponsam contracta fuerint, deinde antequam nuptiae celebrentur sponsus uel sponsa intrauerit mo¬
nasterium, id, quod arrarum nomine datum est, in simplum tantum reddatur et penae utrique parti
renuntiatur.
12. Item ex conc. Elibertino. = Reg. II, 150; Burch. IX, 14; Ivo Decr. VIII, 152.
13. Alex. P. III. = c. 8. (4, 6.)
LIX. DE MATRIMONIO CONTRAHENDO VEL IAM CONTRACTO ET SPONSALIBUS.
1. Idem abb. S. Albini. = c. (4, 7.)
2. Idem W. ep. = c. 3. (4, 1.)
3. Idem Wigorn. ep. P. C. : Cum sit matrim. = c. 11. (4, 2.)
4. Idem Eborac. archiep. = c. 6. ib.
5. Idem Salernit archiep. = c. 3. (4, 4.)
6. Alex. P. et martir in ep. decretali ad Sisunnum Antiocen. patriarcham.
Si de uniuersis quemadmodum ad nostrum uidentur spectare offitium in discussione ueritatis oportet
nos esse sollicitos, nec in doctrina subditorum conscientia nostra ulla contagio polluat, nec eorum
cura merito in aliquo reprehendat. Et pauli 0 post. Hoc igitur ueraciter uniuersa debet per orbem
ecclesia confiteri, quod, ubi nuptiarum desierit sacramentum, ibi nullatenus perfectum potest esse con-
iugium. Sacramentum autem, ut ait apostolus, magnum est, hoc autem dico in Christi ecclesia.
Christus caput, ecclesia corpus. Nisi ergo per maris et feminae legitimam coniunctionem duo una
caro effitiuntur, certum est, quod nullum inter eos sit coniugii sacramentum. Ubi ergo defuerit sacra¬
mentum, quomodo ibidem esse poterit uirtus sacramenti? Nec ibidem perfecta esse possunt iura
coniugii. In hoc itaque perficitur matrimonium, in reliquis initiatur, et fit ut quodam naturali rerum,
ordine in quibusdam principium sumat et nomen, in aliis quidem fiat, in aliis perfitiatur. Ut igitur
sanae mentis intellectus uel naturalis nostra procedat assertio, in sponsalibus initiatur, in cohabitatione
iam factum est, sed nequaquam sexuum commixtione perfectum. Hoc itaque, quod sic perfectum est,
non nisi morte interueniente dissoluitur, et cum prioribus ubique preualeat, etiam coniunctis uiuentibus
ratum usque quoque perseuerat. Hec sunt denique, queb eatorum romanorum pontificum predeces-
sorum uidelicet nostrorum piis uestigiis inherentes et nos firmiter obseruamus et uniuersitati uestrae
iugiter inposterum obseruanda mandamus.
7. Nicholaus ad consulta Bulgarorum. Si quis per adoptionem soror mihi esse ce¬
perit, quamdiu quidem constat adoptio sane inter me et ipsum, nuptiae consistere non possunt.
8. Item ex conc. Agath. = c. 2. (4, 3.)
9. Augustinus. = c. 2. (4, 4.)
10. Item ex conc. Meldensi. = Reg. II, 156; Burch. IX, 32; Ivo Decr. VIII, 70.
11. Alex P. III. in Reg. = Comp. II. c. 2. (4, 9.)
12. Idem. Religiosi uiri et maiores natu et genere utriusque comitatus uidentes pacem inter
utrumque comitem nisi matrimonio intercedente reformari non posse, statuerunt, ut predictus A. Comes
1) Cap. incevtum.
20 6
Collectio Lipsiensis. Tit. 59.
sancti Pauli Jfiliam suam daret in uxorem comiti de Pontiuo, et ita pro bono pacis utriusque partis in i
facie ecclesiae absque alicuius contradictione contractum est matrimonium inter filiam predicti comitis i
et comitem de Pontiuo, et pax inter utrumque comitem et eorum homines cooperante domino est refor- I
mata. Quia uero licet, ut quidam credunt, ab inuicem sibi attineant, ex quo tamen, sicut dicitur, nichil j
eis in principio exinde fuit obiectum, et in matrimonio eodem pro tanto bono, quod exinde est con- j
stitutum, proinde fuit ab ecclesia dispensatum, discretioni tuae per ap. scripta precipiendo mandamus, j
quatinus, si matrimonium illud ecclesia dispensante pro tanta reconciliatione ac reformatione pate- |
nemine contradicente, ipsos non patiaris ab inuicem separari.
13. Gregor. P. Felici Sipontino ep. = c. 2. (5, 13.)
14. Hermes. = c. 3. ib.
15. Ex conc. Guarmac. = c. 13. (5, 10.)
16. Lucius P. III. H. Gradensi patr. et ep. Castellan. Quesitum est a nobis ex parte ;
uestra, si is, qui aliquam desponsauit, et eam ducere in uxorem dote soluta iurauit, aliam postmodum j
desponsauerit, sine ecclesiae interdicto traduxerit et cognouerit, cui earum debeat adherere. Vestrae j
igitur dubitationi breuiter respondemus, quod cum honestius sit, ut quisque unam quam duas cognoscat, j
dignum est et consonum rationi, ut cum ea remaneat, quam cognouit, et penitentiam agat de fide
mentita, quia eam, cui primo iurauerat, non accepit.
17. Gregor. P. VII. = c. 3. (4, 2.)
18. Isidor. lib. XI. Etimolog. = c. 7. ib.
19. Alex. P. III. Wing. P. C. : Meminimus nos. = cf. supra XVI, 3.
20. Idem Norwic. ep. = c. 8. (4, 2.)
21. Idem Norwic. ep. et T. et W. archidiaconibus. = c. 9. (2, 19.)
22. Idem Panormit. ep. = c. 4. (4, 1.)
23. Idem abb. de Fontibus et mag. Vacario. = c. 2. (4, 7.)
24. Item ex conc. Magont. = C. XXX. qu. 2. c. 1.
25. Item ex conc. Tribur. cui interfuit rex Astulfus. = Comp. II. c. 1. (4, 1.)
26. Alex. III. Terragun. archiep. = c. 4. (4, 20.)
27. Idem Wing. ep. = c. 2. (4, 13.)
28. Idem Bauarensi archiep. P. C. : Quoniam ex multis. = c. 3. (4, 7.)
29. Idem G. Paduano ep. = c. 6. (4, 4.)
30. Idem Cantuar. archiep. = c. 6. (4, 1.)
31. Idem Exon. archiep. = c. 7. (4, 4.)
32. Idem P. C. : Signific. = c. 6. (8.) (4, 4.)
33. Idem Wigorn. archiep. P. C. : Cum sit Romana. = c. 7. (4, 1.)
34. Idem Rem. archiep. P. C. : Consuluit. = c. 2. (4, 16.)
35. Idem abb. S. Eadmundi de Ramesia. = c. 8. (4, 1.)
36. Idem Pictau. ep. = c. 9. ib.
37. Benedictus P. = c. 1. (4, 2.)
38. Alex. III. Wint. Hereford. Bathon. epp. = c. 3. (4, 17.)
39. Idem Bathon. ep. = c. 9. (4, 2.)
40. Idem Burd. archiep. = c. 2. (4, 19.)
41. Innoc. III. Wint. ep. = c. 10. (4, 1.)
42. Alex. III. Ex litteris dilecti filii nostri I. ducis auribus nostris innotuit, quod Odo Manuel
mulierem quamdam nemine contradicente in uxorem accepit, cum qua fere per annum in pace et quiete
permansit. Unde quia quidam ciues uestri legitime coniunctos, sicut dicitur, de consuetudine nitantur
disiungere, predictus nobilibus uir a nobis supplici prece quesiuit, ut iam dictum uirum et uxorem non j
pateremur super eorum matrimonio indebitis uexationibus fatigari. Nos precibus predicti uiri in hoc 1
prompto animo uolentes annuere discretioni uestrae per apostolica scripta mandamus, quatinus prefatum j
uirum et uxorem suam super eorum matrimonio [n]ullo unquam tempore substineatis indebite molestari, j
Sed si aliquando personae idoneae, que merito non debeant esse suspectae, comparuerint ipsumque j
matrimonium legitime uelint et possint impetere, uos causam audiatis et fine debito terminetis cum ea j
grauitate et diligentia processuri, quod exinde prudentia uestra debeat merito commendari, quia tutius j
est, contra statuta hominum coniunctos dimittere quam coniunctos secundum legem domini superare j
(separare).
43. Lutius P. III. O. Veronensi ep. et H. abb. S. Georgii. Cum olim questio ma¬
trimonii, que inter Ezelinum, filium nobilis uiri Ezelini, et Zamponiam uxorem eius ad sedem apostolicam j
peruenisset, causam uenerabilibus fratribus nostris Castellano et G. Eligiensi episcopis commisimus j
terminandam. Verum quia (e)idem E. a se diuertisse suam querebatur uxorem, quam corporaliter
cognouisse et diu in domo sua tenuisse dicebat, eisdem episcopis ad petitionem illius postea dedimus in |
mandatis, quatinus si uelud propositum fuerat de rei ueritate constaret, ad iam dictum E. prefatam Z.
uxorem suam facerent primum redire et cogere[n]t cum uiro suo, sicut conueniens esset, in pace rema- j
nere. Sane quia memorati episcopi mandato nostro postposito facere id contempserunt, prefato E.
restitutionis benefitium denegantes, in hoc et aliis grauaminibus plurimis per eos pars sepedicti E. sen- i
tiens se grauari, ad nostram audientiam appellauit, delegati tamen iudices nichilominus sicut dicitur
processerunt, et contra eum sententiam protulerunt. Volentes igitur eandem causam fine debito ter- 1
minari, ipsam experientiae uestrae duximus committendam per ap. scripta mandantes, quatinus par- j
tes ante uestram presentiam conuocetis, et eo, quod post appellationem factum est, robur nequaquam
habente, si sepedicta Z. a uiro suo E. , sicut asseritur, diuertisse noueritis, accepta securitate, quod uir
suus nullam ei inferat lesionem et eam benigne tractabit, ipsam sicut ordo iuris expostulat appellatione
Collectio Lipsiensis. Tit. 60 — 64.
207
remota ad eum redire penitus faciatis, et cogatis cum uiro suo pacifice sicut conuenit permanere ; post-
modum, si quid fuerit questionis, illud audiatis et appellatione remota fine canonico decidatis. Licet
enim predictis fratribus iniunctum fuerit, ut appellatione remota procederent, non tamen ex hac con¬
fidentia precipitanter agere aliquid contra iuris ordinem debuerunt, cum ad conseruanda coniugia
quam ad dissoluenda promptiores existere debeamus.
44. Item ex conc. Affricano. = c. 1. (4,5.)
45. Augustinus de fide pactionis et consensus. = c. 2. (4, 9.)
46. Idem Cassin. abbati. == c. 2. (4, 14.)
47. Idem Exon. ep. = c. 11. (4, 1.)
48. Lucius P. III. Rapulensi ep. = c. 12. ib.
49. Alex. III. Paduano ep. = c. 2. (4, 17.)
50. Idem Lucensi ep. = c. 7- (4j 3-)
51. Idem archiepp. epp. abbatib. et aliis ecclesiar. prelat. et uniuerso clero per
Angliam et cismarin. terram illustris regis Anglor. constitutis. = c. 13. (4, 1.)
52. Idem Ianuensi ep. = c. 7. (4, 4.)
53. Idem eidem in eadem. = c. 9. (4, 2.)
54. Idem eidem in eadem. = c. 14. (4, 1.)
55. Idem Bathon. ep. = c. 15. (4, 1.)
56. Idem Papiensi ep. = c. 19. (4, 1.)
57. Idem B. Exon. ep. = c. 3. (4, 19.)
LX. DE EO QUI COGNOVIT CONSANGUINEAM UXORIS SUAE VEL SPONSAM
PATRIS SUI VEL CONSANGUINEAM SPONSAE PROPRIAE.
1. Idem Wigorn. ep. P. C. : Super eo quod a nobis. = c. 6. (4, 20.)
2. Idem. = c. 5. (4, 2.)
3. Idem. = Appdx. XII, 3; LIX, 3.
4. Id(t)em ex conc. Affricano1. Si quis acceperit uxorem et postea aliquo casu cum matre
uel cum sorore eius iacuerit et ipse manifestauerit suae uxori et non crediderit, quia non habet testes,
non iaceat cum uxore sua. Sed si noluerit esse contempta, uir tradat ei corpus suum non uoluntate
nec cum dilectatione.
5. Alex. III. Pictau. ep. = c. 3. (4, 13.)
6. Idem Burdegal. ep. = Comp. II. c. 1. (4, 8.)
7. Idem. = Appdx. XII, 7; Cass. LIX, 16.
8. Eugenius P. III. Esculapio presb. = c. 18. (4, 1.)
9. Alex. P. III. Spalensi ep. = Cass. LIX, 8.
10. Idem Panorminat. archiep. = c. 3. (4, 14.)
LXI. DE CONIUNGENDIS LEPROSIS.
1. Idem Cant. archiep. = c. 1. (4, 8.)
2. Idem Bauar. ep. = c. 2. ib.
LXII. DE FILIIS CONIUNGENDIS ANTE COMPATERNITATEM VEL POST
GENITIS.
1. Idem Salernit. archiep. P. C. : Licet preter = c. 1. (4, n.)
2. Idem e id. in e ad. ep. = c. 2. ib.
LXIII. QUI FILII SINT LEGITIMI ET DE DOTE POST DIVORTIUM RESTITUENDA
ET AD QUEM HEC PERTINEAT COGNITIO.
1. Idem = c. 1. (4, 18.)
2. Idem = c. 2. ib.
3. Idem Rotomag. archiep. = c. 3. ib.
4. Pdem Exon. et Winton. epp. et abb. Forde. = c. 4. ib.
5. Idem R. Exon. ep. et abb. Forde. = c. 5. ib.
6. Idem Exon. ep. = c. 6. ib.
7. Idem. — c. 2. (4. 21.)
LXIV. DE CLERICIS MATRIMONIALITER COPULATIS ET ALIIS QUI
FORNICARIAS HABENT.
1. Idem Salernit. archiep. P. C. : Cum tu sicut. = c. 4. (3, 2.)
2. Idem Cant. archiep. et eius suffragan. = c. 5. ib.
1) In Dionysiam non inueni.
208
Collectio Lipsiensis. Tit. 65.
3. Idem Lund. ep. = c. 2. (3, 3.)
4. Idem Hereford. = c. 3. ib.
5. Idem R. Wigorn. ep. = c. 4. ib.
6. Idem eidem in ead. ep. = c. 6. (3, 2.)
7. Idem Lund. ep. P. C. : Ad aures nostras. — c. 7. ib.
8. Idem Eborac. archiep. = c. 8. ib.
9. Idem Cant. archiep. = c. 9. ib.
10. Idem = c. 10. ib.
11. Idem Ren. ep. = c. 1. (4, 6.)
12. Idem Exon. ep. = c. 3. ib.
13. Idem decano et can. Lemouicensib. — c. 4. ib.
14. Idem Wigorn. ep. = c. 11. (3, 2.)
15. Idem Spal. ep. P. C. : Continebatur. = c. 5. (4, 6.)
16. Item ex cone. Nanetensi. = c. 1. (3, 2.)
17. Item ex conc. Magont. = c. 6. ib.
LXV. DE SECUNDIS NUPTIIS.
1. Idem Wiliensi ep. P. C. : Cum sit Romana. = c. 1. (4, 22.)
2. Idem Exon. P. C. : in Litteris. = c. 2. ib.
3. Item ex conc. ap. Guarmat. cap. III. = c. 1. (4, 21.)
4. Iginus Papa = C. XXXV. qu. 10. c. 4. (Palea.)
5. Innocent. P. = ib. c. 5. Palea.
6. Item ex conc. Arelat. = Burcli. IX, 23; Ans. X, 4; Ivo Decr. VIII, 161.
7. Item ex dictis Augustini. — Burcli. IX, 16; Ivo Decr. VIII, 154.
8. Item ex nouell. Iustin. = Ivo Decr. XVI, 125; VIII, 273; Ivo Pan. VI, 65
Coli. tr. P. c. 104. (3, 15.)
9. Item ex eisdem. = Ivo Decr. VIII, 273; XVI, 127; Ivo Pan. VI, 69; Coli. tr. P
c. 105. (3, 15.); c. 72. (3, 29.)
Expliciunt decretales.
I.
INDEX
TITULORUM ET CANONUM V. COMPILATIONUM ANTIQUARUM
A. TITULI COMPILATIONUM1.
Commodati A 3, 13.
De accusationibus A 5, 1; B 5, 1.
De accusationibus et denuntiationibus et inquisitionibus
C 5, 1 ; D 5, 1.
De adulteriis C 5, 8.
De adulteriis et stupro A 5, 13 ; E 5, 8.
De alienatione iudicii mutandi causa facta A 1, 33.
De apostatis C 5, 6.
De apostatis et reiterantibus baptisma A 5, 8.
De apostatis et scismaticis E 5, 5.
De appellationibus B 2, 19; C 2, 19; D 2, 12; E 2, 19.
De appellationibus et recusationibus A 2, 20.
De arbitris A 1, 34; B 1, 20; C 1, 25; D 1, 18; E 1, 24.
De auctoritate et usu pallii C 1, 7 ; E 1, 6.
De baptismo et eius effectu C 3, 34; D 3, 16.
De baptismo puerorum B 5, 19.
De bigamis B 1, 11 ; D 1, 10.
De bigamis non ordinandis A 1, 13; C 1, 14.
De capellis clericorum et monachorum C 3, 29.
De capellis monachorum B 3, 23 ; E 3, 21.
De capellis monachorum et aliorum religiosorum A 3, 32.
De causa possessionis et proprietatis C 2, 5 ; E 2, 6.
De causa possessionis et proprietatis in eodem iudicio
mota A 2, 8.
De causa proprietatis et possessionis B 2, 6.
De celebratione diuini offitii D 3, 15.
De celebratione missarum E 3, 24.
De celebratione missarum et sacramento eucharistiae et
aqua que exiuit ex latere Christi C 3, 33.
De censibus et exactionibus E 3, 26.
De censibus et exactionibus et procurationibus A 3, 34;
B 3, 25; C 3, 37.
De censibus et procurationibus D 3, 18.
De clandestina desponsatione A 4, 3 ; B 4, 3.
De clandestino matrimonio D 4, 2.
De clerico egrotante B 3, 5.
De clerico egrotante et debilitato A 3, 6; C 3, 6.
De clerico egrotante uel debilitato E 3, 5.
De clerico excommunicato ministrante D 5, 8.
De clerico excommunicato uel deposito ministranteA5,23.
De clerico excommunicato uel interdicto ministrante
uel beneficium repetente C 5, 12.
De clerico maledico B 5, 11.
De clerico percussore A 5, 21; B 5, 10.
De clerico per saltum promoto C 5, 13.
De clerico uenatore A 5, 22.
De clerico coniugatis A 3, 3; B 3, 2; C 3, 3; E 3, 2.
De clericis peregrinis C 1, 16 ; E 1, 12.
De clericis peregrinis et eis sine litteris non recipiendis
A 1, 14.
De clericis pugnantibus in duello A 5, 12; B 5, 8; E 5, 7.
De clericis non residentibus in ecclesia E 3, 3.
De clericis non residentibus in ecclesia prebendaria
B 3, 3.
De clericis non residentibus in ecclesia prebendata
A 3, 4.
De clericis non residentibus in ecclesia uel prebenda
C 3, 4.
De cognatione legali A 4, 12.
De cognatione spirituali B 4, 6 ; C 4, 8.
De cognatione spirituali et filiis ante uel post compater-
nitatem genitis A 4, 11.
De cohabitatione clericorum et mulierum B3, 1; C3, 2.
De cohabitatione clericorum et mulierum et clericis
concubinariis A 3, 2.
De conditionibus appositis in desponsatione C 4, 4.
De conditionibus appositis in desponsatione uel aliis
contractibus A 4, 5.
De coniugio leprosi A 4, 8.
De coniugio seruorum et dispari conditione C 4, 7.
De coniugio seruorum uel disparis conditionis A 4, 9.
De collusione A 5, 18.
De concessione prebendae ecclesiae non uacantis A 3, 8.
De concessione prebendae et dignitatis uel ecclesiae
non uacantis C 3, 8.
De concessione prebendae et ecclesiae non uacantis
D 3, 3; E 3, 6.
De concessione prebendae non uacantis B 3, 7.
De confessis C 2, 10; D 2, 5.
De confirmatione utili uel inutili A 2, 21; B 2, 21*
C 2 20; E 2, 20.
De consanguinitate et affinitate A 4, 14 ; B 4, 8.
De consanguinitate et affinitate et publicae honestatis
iustitia C 4, 10.
De consanguinitate et affinitate et sobole suscepta ex
secundo matrimonio D 4, 3.
De consecratione ecclesiae uel altaris B 5, 20; D 3, 14*
E 3, 23.
De consuetudine A 1, 3 ; C 1, 3 ; E 1, 3.
De constitutionibus A 1, 1; B 1, 1; C 1, 1; E 1, 1.
De conuersione coniugatorum A 3, 28 ; B 3, 19 ; C3, 25
D 3, 11 ; E 3, 18.
De conuersione infidelium B 3, 20.
De corpore uitiatis B 1, 10; C 1, 13; E 1, 10.
De corpore uitiatis ordinandis uel non A 1, 12.
De crimine falsi A 5, 16; D 5, 9.
De dampno dato A 5, 31.
De decimis B 3, 17; C 3, 23; D 3, 9.
De decimis et oblationibus E 3, 16.
De decimis et primitiis et oblationibus A 3, 26.
De dedicatione ecclesiarum uel altarium C 3, 31.
De delicto puerorum A 5, 20.
De desponsatione impuberum A 4, 2; B 4, 2; C 4, 2.
De dilationibus B 2, 4; E 2, 4.
De diuortiis A 4, 20; B 4, 13; C 4, 14.
De dolo et contumacia C 2, 7 ; D 2, 4.
De dolo et contumacia alterius partis punienda A 2, 10.
De donationibus A 3, 20 ; C 3, 18.
De dote post diuortium restituenda A 4, 21; B 4, 14;
C 4, 15; E 4, 3.
De ecclesiis edificandis B 3, 26.
De ecclesiis reedificandis et reparandis A 3, 35.
De electione D 1, 3.
De electione et electi potestate B 1, 3; C 1, 6; E 1, 5.
De electione et electi potestate et iuramento A 1, 4.
De emptione et uenditione A 3, 15; B 3, 11; C 3, 14.
De eo qui cognouit consanguineam suae uxoris B 4, 7.
De eo qui cognouit consanguineam suae uxoris uel
sponsae C 4, 9.
De eo qui cognouit consanguineam suae uxoris uel
sponsam sui consanguinei A 4, 13.
1) Signorum explicatio: A = Comp. I, ; B = Gomp. n. ; C = Comp. HI.; D = Comp. IV. ; E = Comp. V.
Quinque compilationes antiquae. Ed. Friedherg, I /j.
210
Index titulorum compilationum.
De eo qui duxit in matrimonium eam quam prius polluit
per adulterium C 4, 6.
De eo qui duxit in matrimonium quam polluit adulterio
A 4, 7.
De eo qui duxit in matrimonium quam polluit per
adulterium B 4, 5.
De eo qui furtiue ordinem recepit A 5, 25.
De eo qui furtiue ordines suscepit B 5, 12.
De eo qui mittitur in possessionem causa rei seruandae
A 2, 11; B 2, 8; C 2, 8; E 2, 8.
De etate et qualitate et ordine preficiendorum A 1, 8 ;
E 1, 8.
De etate et qualitate ordinandorum D 1, 8.
De etate et qualitate preficiendorum B 1, 8.
De exceptionibus B 2, 11; C 2, 16; E 2, 16.
De excessibus prelatorum D 5, 10.
De excessibus prelatorum in subditis C 5, 11.
De excessibus prelatorum in subditos B 5, 13; E 5, 10.
De excessibus prelatorum in subditos uel econtraA5,27.
De falsariis B 5, 9 ; C 5, 11.
De feriis A 2, 7 ; B 2, 5.
De feudis C 3, 16.
De fide catholica D 1, 1.
De fide instrumentorum A 2, 15; B 2, 14; D 2, 8;
E 2, 14.
De fide instrumentorum et decretalium C 2, 13.
De fideiussoribus A 3, 18 ; D 3, 6.
De filiis presbiterorum B 1, 9; D 1, 9; E 1, 11.
De filiis presbiterorum ordinandis uel non nec in
paternis ecclesiis tollerandis A 1, 9.
De foro competenti A 2, 2 ; B 2, 2 ; C 2, 2 ; D 2, 2 ; E 2, 2.
De frigidis et maleficiatis B 4, 9 ; E 4, 2.
De frigidis et maleficiatis et impotentia coeundi A 4, 16.
De furtis A 5, 26.
De hereticis A 5, 6; C 5, 4; E 5, 4.
De hereticis et Manicheis D 5, 5.
De hiis que conceduntur ab episcopo sine consensu
canonicorum A 3, 9.
De hiis que conceduntur ab episcopo sine consensu capi¬
tuli C 3, 11.
De hiis que fiunt a maiore parte capituli A 3, 10 ; B 3, 9 ;
C 3, 12; D 3, 4; E 3, 9.
De hiis que fiunt a prelatis sine consensu capituli B 3, 8.
De hiis que fiunt uel conceduntur a prelatis sine con¬
sensu capituli E 3, 8.
De hiis que ui metusue causa fiunt B 1, 19; C 1, 23.
De hiis que ui metusue causa gesta sunt A 1, 31.
De his qui filios occiderunt A 5, 9; B 5, 5,
De homicidio C 5, 7.
De homicidio casuali seu uoluntario D 5, 6.
De homicidio uoluntario uel casuali A 5, 10; B 5, 6.
De homicidio uoluntario uel casuali aliquo facto E 5, 6.
De immunitate ecclesiarum C 3, 32.
De immunitate ecclesiae cimiterii et rerum ad eam per¬
tinentium A 3, 36.
De immunitate ecclesiae et cimiterii B 3, 27.
De immunitate ecclesiae et eius ornatu et reuerentia
reliquiarum D 3, 17.
De impotentia coeundi C 4, 11.
De iniuriis et dampno dato E 5, 15.
De institutionibus A 3, 7; B 3, 6; C 3, 7.
De in integrum restitutione C 1, 24; D 1, 17; E 1, 23.
De in integrum restitutione ecclesiae uel minorum
A 1, 32.
De Iudeis C 5, 3.
De Iudeis et Sarracenis B 5, 4; D 5, 4; E 5, 3.
De Iudeis et Sarracenis et eorum seruis A 5, 5.
De iudiciis A 2, 1 ; B 2, 1 ; C 2, 1 ; D 2, 1 ; E 2, 1.
De iuramento calumpniae A 1, 35; C 1, 26; E 1, 25.
De iureiurando A 2, 17; B 2, 16; C 2, 15; D 2, 9; E 2, 15.
De iure patronatus B 3, 24; C 3, 30; E 3, 22.
De iure patronatus et ecclesiis a laicis concessis A 3, 33.
De libelli oblatione A 2, 3.
De locatione et conductione B 3, 12.
De locato et conducto E 3, 11.
De magistris D 5, 3 ; E 5, 2.
De magistris et ne aliquid exigatur ab eis B 5, 3.
De magistris et ne aliquid exigatur pro licentia docendi
A 5, 4.
De maioritate et obedientia AI, 25; B 1, 15; C 1, 21;
D 1, 14; E 1, 18.
De matrimonio contra interdictum ecclesiae contracto
A 4, 17 ; B 4, 10.
De mutuis petitionibus B 2, 3 ; E 2, 3.
De mutuis petitionibus coram eodem iudice A 2, 4.
De natis ex libero uentre A 4, 10.
De non ordinato ministrante A 5, 24.
De noui operis nuntiatione C 5, 15 ; D 5, 11 ; E 5, 11.
De obligatis ad ratiocinia ordinandis uel non A 1, 11.
De obseruantia ieiuniorum C 3, 35.
De offitio aduocatorum B 1, 17.
De offitio archidiaconi A 1, 15; D 1, 11 ; E 1, 13.
De offitio archipresbiteri A 1, 16.
De offitio custodis A 1, 19.
De offitio et potestate iudicis delegati A 1, 21; B 1, 12;
E 1, 15.
De offitio et potestate iudicis ordinarii E 1, 16.
De offitio et potestate prelati et iudicis ordinarii A 1, 23.
De offitio iudicis delegati C 1, 18; D 1, 12.
De offitio iudicis ordinarii B 1, 14; C 1, 20; D 1, 13.
De offitio legati A 1, 22 ; B 1, 13 ; C 1, 19.
De offitio primicerii A 1, 17.
De offitio sacristae A 1, 18.
De offitio uicarii C 1, 17 ; E 1, 14.
De offitio uicarii eiusque benefitio A 1, 20.
De ordinatis ab episcopo qui resignauerat episcopatum
A 1, 7.
De ordine cognitionum A 2, 5; C 2, 4.
De ordine cognitionis E 2, 5.
De pactis A 1, 26; D 1, 15.
De pactis et promissionibus E 1, 19.
De parochiis et alienis parochianis A 3, 25; B 3, 16.
De parochis et aliis parochianis C 3, 22.
De peculio clericorum A 3, 21.
De penis A 5, 32; C 5, 19; D 5, 13; E 5, 16.
De penitentiis C 5, 20; D 5, 14.
De penitentiis et remissionibus A 5, 33; B 5, 17.
De peregrinantibus B 2, 20.
De pignoribus A 3, 17 ; C 3, 17 ; D 3, 7 ; E 3, 12.
De plus petitionibus A 2, 6.
De postulando A 1, 28; E 1, 21.
De postulatione C 1, 4.
De postulatione prelatorum E 1, 4.
De prebendis A 3, 5 ; B 3, 4 ; D 3, 2 ; E 3, 4.
De prebendis et dignitatibus clericorum C 3, 5.
De precariis A 3, 12.
De presbitero non baptizato C 5, 22.
De presbitero nondum baptizato A 5, 35.
De prescriptionibus A 2, 18 ; B 2, 17 ; C 2, 17 ; D 2, 10 ;
E 2, 17.
De presumptionibus A 2, 16; B 2, 15; C 2, 14.
De priuilegiis D 5, 12.
De priuilegiis et excessibus priuilegiatorum A 5, 28;
B 5, 14; E 5, 12.
De priuilegiis et indulgentiis C 5, 16.
De probationibus A 2, 12 ; B2, 10 ; C 2, 11 ; D 2, 6 ; E 2, 11.
De procurationibus E 1, 22.
De procuratoribus A 1, 29; B 1, 18; C 1, 22; D 1, 16.
De purgatione canonica A 5, 29 ; B 5, 15 ; C 5, 17 ; E 5, 13.
De purgatione uulgari A 5, 30; B 5, 16; C 5, 18; E 5, 14.
De purificatione post partum C 3, 36.
De raptoribus C 5, 9.
De raptoribus predonibus incendiariis et uiolatoribus
ecclesiarum A 5, 14.
De rebus ecclesiae alienandis uel non E 3, 10.
De rebus ecclesiae non alienandis B 3, 10 ; D 3, 5.
De rebus ecclesiasticis alienandis uel nonA3,ll; C3,13.
De regularibus et ad religionem transeuntibus D 3, 10.
De regularibns et transeuntibus ad religionem B 3, 18;
C 3, 24; E 3, 17.
De regularibus transeuntibus ad religionem A 3, 27.
De regulis iuris A 5, 37.
De religiosis domibus D 3, 13.
De religiosis domibus ut episcopis sint subiectae A 3,31.
C 3, 28.
De remissionibus E 5, 17.
De renuntiatione A 1, 5; B 1, 5; C 1, 8; D 1, 5; E 1, 7.
De rerum permutatione A 3, 16; B 3, 13; C 3, 15/
De rescriptis B 1, 2 ; D 1, 2; E 1, 2.
De rescriptis et eorum interpretationibus A 1, 2.
De rescriptis et interpretationibus eorum C 1, 2.
De restitutione spoliatorum A 2, 9; B 2, 7; C 2, 6; D2,3-
E 2, 7.
De sacramentis non iterandis C 1, 12; E 1, 9.
De sacra unctione C 1, 11.
De sagittariis A 5, 19.
De scismaticis et ordinatis ab eis C 5, 5.
De scismaticis et ordinatis ab eis et alienationibus factis
A 5, 7.
De scrutinio in ordinatione faciendo C 1, 10.
De secundis nuptiis A 4, 22 ; B 4, 15.
De sententia et re iudicata A 2, 19; B 2, 18; C 2, 18;
D 2, 11; E 2, 18.
De sententia excommunicationis C 5, 21 ; D 5, 15 ; E 5, 18.
De sententia excommunicationis et absolutione A 5, 34.
De sententia excommunicationis et absolutionis B 5, 18.
De sepulturis A 3, 24; B 3, 15; C 3, 21 ; D 3, 8; E 3, 15.
De sequestratione possessionum C 2, 9.
De sequestratione possessionis et fructuum E 2, 10.
De seruis non ordinandis C 1, 15.
De seruis non ordinandis et eorum manumissione
A 1, 10.
Index titulorum et capitulorum compilationum.
21 1
De simonia B 5, 2; C 5, 2; D 5, 2; E 5, 1.
De simonia et ne aliquid 'pro spiritualibus exigatur uel
promittatur A 5, 2.
De sindico A 1, 30.
De sobole suscepta ex secundis nuptiis A 4, 15.
De solutionibus A 3, 19.
De sortilegiis E 5, 9.
De sortilegis A 5, 17.
De sponsa duorum C 4, 3.
De sponsa duorum et econuerso A 4, 4.
De sponsalibus et matrimoniis D 4, 1.
De sponsalibus et matrimonio A 4, 1; B 4, 1; C 4, 1;
E 4, 1.
De successionibus ab intestato A 3, 23; C 3, 20; E 3, 14.
De statu monachorum E 3, 20.
De statu monachorum et canonicorum regularium
C 3, 27.
De statu monachorum et cellis eorum A 3, 30.
De statu religiosorum D 3, 12.
De statu regularium B 3, 22.
De supplenda negligentia prelatorum B 1, 6; D 1, 6.
De temporibus ordinandorum D 1, 7.
De temporibus ordinationum B 1, 7.
De temporibus ordinationis et qualitate ordinandorum
A 1, 6.
De temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum
et ordine preficiendorum C 1, 9.
De testamentis B 3, 14; C 3, 19; E 3, 13.
De testamentis et ultimis uoluntatibus A 3, 22.
De testibus B 2, 12; D 2, 7.
De testibus cogendis B 2, 13; E 2, 13.
De testibus cogendis uel non A 2, 14.
De testibus et attestationibus A 2, 13; C 2, 12; E 2, 12.,
De torneamentis A 5, 11; B 5, 7.
De translatione episcopi et electi C 1, 5.
De transactionibus A 1, 27 ; B 1, 16 ; E 1, 20.
De treuga et pace A 1, 24; E 1, 17.
De ueneratione sanctorum B 5, 21.
De uerborum significatione A 5, 36 ; B 5, 22 ; C 5, 23 ;
D 5, 16; E 5, 19.
De uita et honestate clericorum A 3, 1 ; C 3, 1 ; D 3, 1 ;
E 3, 1.
De uoto et uoti redemptione A 3, 29; B 3, 21; C 3, 26;
E 3, 19.
De usu et auctoritate pallii D 1, 9.
De usu pallii B 1, 4.
De usuris A 5, 15; C 5, 10; D 5, 7.
Depositi A 3, 14.
Ne clerici uel monachi secularibus negotiis se im¬
misceant A 3, 37; C 3, 38; D 3, 19; E 3, 27.
Ne ecclesiastica benefitia sine diminutione conferantur
C 3, 10.
Ne prelati uices suas uel ecclesias aliis sub annuo pretio
concedant A 5, 3.
Ne uacante sede aliquid innouetur C 3, 9.
Qui clerici uel uouentes matrimonium contrahere pos¬
sunt A 4, 6 ; B 4, 4.
Qui filii sint legitimi A 4, 18; C 4, 12.
Qui matrimonium accusare possunt D 4, 4.
Qui matrimonium accusare possunt uel contrario testi¬
ficari C 4, 13.
Qui matrimonium accusare possunt uel testificari A 4, 19.
Qui matrimonium accusare uel testificari possunt B 4, 12.
Qui sint filii legitimi B 4, 11.
Qui uouentes matrimonium contrahere possunt C 4, 5.
Ut lite non contestata non procedatur ad testium recep¬
tionem uel diffinitiuam sententiam C 2, 3.
Ut lite pendente nil innouetur B 2, 9 ; E 2, 9.
Ut sede uacante nichil innouetur E 3, 7.
B. INDEX CAPITULORUM COMPILATIONUM1.
Abbas A 2 (1, 31.)
Abbate S. Siluani C 10 (5, 21.)
Abolendae consuetudinis E un. (3, 15.)
Accedens D 1 (5, 8.)
Accedens ad C un. (5, 9.)
Accedens ad presentiam C 2 (2, 3.) ; C 5 (5, 17.) ; D 3 (3, 3.)
D un. (3, 11.)
Accedens ad sedem C 4 (2, 3.) ; D 1 (3, 3.)
Accedentes ad presentiam C 1 (2, 17.)
Accedentibus ad nos D un. (5, 10.)
Accedentibus ad presentiam C 5 (5, 16.)
Accepimus A 5 (1, 25.); A 5 (1, 26.)
Accepimus litteras B 2 (2, 14.)
Accepimus te nostris D 3 (1, 8.)
Accepisti A 2 (4, 4.)
Accepisti mulierem A 1 (4, 16.)
Accepta A 2 (2, 9.)
Accepta conquestione B 2 (2, 2.)
Accessit ad presentiam A 6 (4, 2.)
Accusasti aliquem A 9 (5, 1.)
Accusatum simonia A 4 (5, 2.)
A crapula D 3 (3, 1.)
Ad apostolicam audientiam D 6 (5, 2.)
Ad abolendam A 11 (5, 6.) ; D un. (1, 9.)
Ad apostolicae A 29 (3, 26.)
Ad apostolicam sedem C 2 (3, 24.)
Ad audientiam A 2 (1, 20.); A 13 (3, 26.); A 2 (3, 35.);
A 1 (4, 1.); B 7 (2, 19.); B 2 (3, 10.); B 4 (3, 26.);
C 1 (1, 23.)
Ad audientiam apostolatus *B1 (3, 14.); *B 2 (3, 18.);
B 1 (5, 6.)
Ad audientiam nostram *A 8 (5, 29.); B 5 (2, 2.);
*B 3 (3, 4.); *B 3 (3 21.); *B 8, (3, 17.); C 3 (2, 17.);
*E 2 (1, 3.);E 4 (3, 4.); E 3 (3, 21.); E 3 (3, 3.)
Ad audientiam nostram noueris B un. (5, 7.) ; * C 3 (2, 15.)
Ad audientiam nostram te significante B 2 (5, 9.)
Ad aures A 6 (1, 2.) ; A 4 (1, 6.) ; A 9 (2, 18.) ; A 7 (3, 11.) ;
A 3 (5, 27.) ; B un. (1, 19.) ; B 6 (2, 19.); D 1 (5, 13.)
*Ad aures. Fraternitati B 1 (3, 13.)
Ad aures nostras *A 2 (3, 7.) ; *A 19 (3, 33.) ; *A 2 (4, 13.) ;
B 2 (1, 8.) ; *B 2 (3, 7.) ; B 4 (5, 2.) ; *E 2 (3, 2.)
Ad decorem C 1 (3, 7.)
Ad dissoluendum C 1 (4, 2.)
Ad eminentiam B 9 (5, 18.)
Ad extirpandas B 1 (1, 9.)
Ad falsariorum C 4 (5, 11.)
Ad hec A 1 (2, 10.) ; A 6 (2, 20.) ; A 30 (2, 20.) ; A 43 (2, 20.) ;
A 46 (2, 20.) ; A 5 (3, 22.) ; A 7 (3, 22.) ; A 27 (3, 26.)
*Ad hec de sacerdote A 3 (5, 16.)
Ad hec ex B 3 (1, 9.)
Ad hec in B. Petro C 1 (1, 4.)
Ad hec nos D 1 (1, 11.)
Ad hec quia B 2 (1, 4.)
*Ad hec quia prefati A 22 (2, 13.)
Ad hec quoniam* A 8 (2, 13.) ; A 2 (5, 27.)
Ad hec si A 4 (1, 20.)
Ad hec si altare B un. (5, 20.)
Ad hec sicut B 2 (2, 19.)
Ad hoc A un. (3, 19.)
Ad hoc Deus C 1 (2, 3.)
Ad hoc in beatorum A 6 (5, 28.)
Ad hoc presentium B 2 (5, 4.)
*Ad hoc rex E 2 (3, 22.)
Ad hoc sumus B 4 (2, 2.)
Ad hoc unxit C un. (2, 9.)
Ad honorem Dei C 2 (1, 7.); *E 2 (1,1.)
Ad id quod per litteras B 7 (3, 1.)
Admonet nos A 8 (3, 22.)
Ad nostram A 3 (2, 20.) ; A 8 (3, 27.)
Ad nostram audientiam C 2 (1, 3.) ; C 7 (2, 15.) ; C 2 (2, 20.)
Ad nostram noueris B 3 (5, 2.) ; C 6 (2, 15.) ; C 1 (3, 14.) ;
C un. (4, 7.)
1) Signorum explicatio: A = Comp. I. ; B = Comp. II. ; C = Comp. III. ; D = Comp. IV. ; D = Comp. V.
* = canonem a Kaymundo in Gregorianam compilationem non receptum esse. + — canonem ab Antonio
Augustino genuinae compilationi additum esse.
14*
212
Index capitulorum compilationum.
Ad nostram noueris audientiam E 3 (5, 1.)
*Ad nostram noueris audientiam peruenisse C 3 (2, 2.)
Ad nostram noueritis A 3 (2, 17.) ; C 2 (3, 13.) ; E 1 (2, 11.)
*Ad nostram noueritis audientiam E 2 (2, 15.)
*Ad nostram presentiam accedentes D 7 (1, 3.)
*Ad petitionem A 1 (3, 27.) ; D 3 (5, 1.)
Ad presentiam A 2 (1, 9.) ; A 22 (2, 20.)
Ad probandum D 2 (2, 11.)
Ad questiones B 2 (3, 10.)
Ad reprimendam C 2 (1, 20.)
Ad supplicationem C 2 (1, 8.)
Aduersus consules D 3 (3, 18.)
Ad ultimum B un. (2, 6.)
Afferte mihi A 2 (2, 16.)
Albericus miles D 2 (2, 7.)
Alia quidem A un. (1, 29.)
A multis multotiens C 6 (1, 9.)
A nobis B 4 (3, 12.) ; C 2 (3, 2.)
A nobis est C 2 (5, 21.)
A nobis expetit E 2 (5, 5.)
A nobis fuit B 10 (5, 18.)
A nobis fuit ex parte C 1 (2, 16.)
A nobis humiliter E un. (1, 9.)
A nobis tua C 1 (3, 23.)
A nobis tua discretio *A 7 (1, 8.); A 10 (4, 2.)
An sit deferendum B 17 (2, 19.)
Antigonus A 1 (1, 26.)
Antiqua patriarchalium D 6 (5, 12.)
Apostolicae sedis oraculum C 6 (3 18.)
Apostolicam sedem A 2 (5, 35.)
* Appellationi autem A 19 (2, 20.)
* Appellationis inhibitio B 18 (2, 19.)
*A. presbiter E un. (3, 19.)
Archidiaconis A 5 (1, 15.)
Artem illam A 1 (5, 19.)
At si clerici A 6 (2, 1.)
Attestationes A 13 (4, 2.)
Auaritiae A 12 (3, 5.)
Auctoritate apostolica B 1 (2, 1.)
Audita A 4 (2, 9.)
Auditis et intellectis C 14 (1, 6.) ; C 2 (1, 24.) ; C 5 (2, 17.) ;
E 1 (1, 22.)
*Audito per te E 1 (3, 22.)
Audiuimus de quibusdum D 5 (5, 2.)
Audiuimus in episcopatu A 3 (5, 18.)
Audiuimus quod B un. (5, 21.)
Bonae memoriae B un. (2, 21.)
Bonae memoriae C. C 8 (1, 6.)
Bonae memoriae O. C 9 (2, 19.)
Bonae memoriae S. D 2 (1, 3.)
Bonae memoriae V. C 4 (1, 4.)
Bonae memoriae W. C 3 (1, 4.)
Breui sedem C 2 (2, 15.)
Calumpniam A 5 (5, 32.)
Canonica constitutione E 1 (5, 18.)
Canonum statuta A 1 (1, 1.)
Capellanum nichilominus B un. (3, 15.)
Capellanus tuus B 4 (2, 5.)
Capituli S. Crucis E 1 (1, 2.)
Carissimus in Christo B 3 (3, 19.)
Causa Carpensis A 13 (5, 36.)
Causam matrimonii A 21 (1, 21.); A 2 (2, 14.) ; E 3 (2, 11.)
Causam que A 10 (2, 13.) ; A 10 (2, 18.) ; A 4 (4, 18.) ;
A 7 (4, 18) ; C 4 (2, 18.) ; D 1 (2, 1.)
Causam que inter A 17 (1, 4.) ; *A 2 (2, 11.) ; C 8 (1, 2.)
* Causam que inter P. C 3 (1, 8.)
Causam que uertitur A 19 (2, 13.) ; B 2 (2, 1.) ; *B 3 (2, 18.)
* Certam habemus A 21 (3, 26.)
Certificari uoluisti B 3 (3, 15.)
Ceterum A 2 (1, 3.) ; A 7 (2, 1.) ; A 3 (3, 20.)
Ceterum quia A 6 (1, 35.)
Ceterum quod B 2 (2, 13.)
Ceterum si A 3 (1, 2.)
* Ceterum si memoratus B 2 (3, 4.)
* Ceterum si presbiteri A 5 (3, 21.)
Clerici A un. (1, 28.) ; A 2 (3, 1.) ; A 12 (3, 2.)
Clerici autem A 3 (5, 23.)
Clerici offitia D 4 (3, 1.)
Clericis qui A 6 (3, 37.)
Clerici uero A 8 (2, 1.)
Clericos A 4 (3, 2.) ; A 5 (1, 20.)
Clericus A 4 (3, 1.) ; A 6 (3, 1.) ; A 3 (3, 18.)
* Clerus ecclesiae A 1 (2, 4.)
Cognoscentes A 2 (1, 1.)
Comes Wll. B 2 (3, 13.)
Commissum A 18 (3, 26.) ; B 4 (3, 1.)
Concilio A 2 (3, 23.)
Congregato apud A 1 (3, 32.)
Coniugatus A 5 (3, 28.)
Conquerente economo E 1 (1, 16.)
Conquerente I. B un. (2, 20.)
* Conquerente olim abbate E 2 (2, 16.)
Conquerente nobis A 4 (1, 9.); B 1 (2, 7.); B 2 (3, 3.}
Conquesti sunt B 11 (5, 18.)
Conquestus est A 1 (4, 18.) ; A 10 (5, 15.) ; *B 2 (2, 7.)
Consanguinei B 6 (2, 18.)
Consensus A 3 (3, 11.)
Considerauimus A 22 (1, 4.)
Consilium nostrum C 2 (3, 33.) ; C 2 (3, 35.)
* Constituti E 2 (3, 17.)
* Constitutiones insuper D 4 (5, 15.)
Constitutis A 1 (2, 11.) ; A 37 (2, 20.)
* Constitutis in presentia C 10 (3, 5.) ; D 5 (2, 7.) ; E 5 (1, 5.}
Constitutis olim E 2 (3, 7.)
* Constitutos in presentia B 1 (3, 11.)
Constitutus A 4 (1, 27.) ; A 4 (3, 18.)
Constitutus in A 10 (1, 9.)
Constitutus in presentia A 6 (2, 29.); *B 8 (2. 16.);
C 9 (1, 2.); C 3 (2, 12.); C 4 (2, 19.); C 8 (3, 8.);
C 2 (3, 25.) ; C 2 (3, 28.)
Constitutus in presentia nostra C 3 (2, 19.); *D4(1, 12.}
Constitutus in nostra D 4 (2, 7.)
Consuetudines A 1 (1, 3.)
Cousulere D 2 (5, 2.)
Consultationibus A 15 (1, 21.); A 23 (3, 33.); E un. (3, 5.)
Consultationi tuae B 2 (3, 9.) ; E 2 (4, 1.) ; E 3 (5, 5.)
Consulti sumus C 7 (3, 24.)
Consuluisti D 1 (3, 15.)
Consuluisti nos C 1 (3, 33.)
Consuluit A 16 (2, 20.) ; A 7 (4, 6.)
Consuluit etc. Iudeos B 1 (5, 4.)
Consuluit nos A 5 (1, 10.) ; *A 18 (2, 20.) ; A 27 (2, 20.) ;
A 18 (3, 33.) ; *A 7 (4, 1.) ; *A 2 (4, 19.) ; A 12 (5, 15.) ;
*A 8 (5, 34.); B 1 (2, 19.)
Cnnsuluit nos G. B 2 (3 19.)
* Consuluit nos tua fraternitas B 1 (3, 3.)
Consuluit nos tuae C 3 (1, 18.)
Continebatur A 2 (3, 9.) ; A 8 (4, 2.)
Continebatur in litteris A 9 (5, 10.)
Contingit A 3 (1, 27.)
Contingit interdum B 3 (2, 14.) ; C 10 (5, 21.) ; D 1 (1, 18.)
D 2 (2, 4.)
Continentia litterarum B un. (5, 10.)
Contracto matrimonio B 2 (3, 6.)
* Controuersiam A 8 (2, 18.)
Coram dilecto filio C un. (3, 22.) ; D 1 (1. 3.)
* Coram dilecto fratre E 4 (1, 5.)
Coram felicis memoriae E 1 (1, 23.)
Crimina semel A 2 (5, 18.)
Cum ab ecclesiarum A 3 (1, 23.)
Cum ab omni specie C 1 (3, 1.)
Cum accessissent C 4 (1, 1.)
Cum adeo scripta C 7 (1, 2.)
Cum A. de Plano* A 6 (2, 13.)
Cum ad monasterium C 2 (3, 27.)
Cum ad nostram C 4 (3, 7.)
Cum ad nostram nuper notitiam D 3 (1, 3.)
Cum ad quorundam B 3 (5, 13.)
Cum ad sedem C 5 (2, 6.)
Cum aliquibus A 8 (2, 19.)
Cum a nobis C 1 (2, 12.)
Cum apostolica sedes C 1 (3, 11.)
Cum Apostolus A 6 (3, 34.)
Cum apud sedem C 3 (4, 1.)
Cum autem aduocatus A 30 (3, 33.)
Cum Bertoldus C 8 (2, 18.)
Cum bonae memoriae B 5 (1, 8.); *E 2 (1, 5.)
Cum capella C 6 (5, 16.)
Cum causa A 10 (2, 19.) ; C 1 (1, 18.) ; C 2 (3, 14.)
Cum causam A 4 (5, 14.); E 2 (2, 11.); *E 1 (2, 18.);
E 1 (2, 19.)
* Cum causam que B 3 (2, 15.) ; C 12 (1, 6.) ; C un. (1, 26.) ;
C 10 (2, 12.)
Cum certum A 1 (1, 25.)
Cum cessante causa D 4 (2, 12.)
Cum Christus A 5 (5, 6.)
Cum clerici A 6 (1, 25.); A 6 (1, 26.); *A 17 (5, 2.);
C 3 (5, 23.)
Cum consuetudinis E 1 (1, 3.)
Cum contingat D 3 (1, 12.); D 1 (2, 2.); DI (2, 9.);
D 1 (3, 9.)
Cum contingat interdum D 1 (1, 2.); D 1 (1, 8.)
Cum contx-a magistrum D 1 (2, 7.)
Cum contra nobilem C 3 (3, 17.)
Cum creatura E 1 (3, 24.)
*Cum deceat A 3 (3, 32.)
* Cum decimae E 4 (3, 16.)
Cum decorem C 4 (3, 1.)
Cum deputati C 1 (3, 38.)
Index capitulorum compilationum.
213
Cum desideres B 4 (5, 18.)
Cum dicat A 1 (3, 35.)
Cum dilecta E 1 (3, 6.)
Cum dilecta in Christo C 12 (1, 2.)
Cum dilecti A 4 (3, 15.)
Cum dilecti filii C 3 (1, 25.) ; C 2 (2, 7.) ; C 3 (3, 18.) :
C 4 (2, 5.) ; C 5 (5, 1.)
Cum dilecto in Christo C 1 (2, 20.)
Cum dilectus C 2 (5, 17.)
Cum dilectus filius C 7 (1, 3.) ; C 17 (1, 6.) ; C 3 (1, 23.) ;
C un. (2, 4.) ; C 4 (2, 13.) ; C un. (3, 20.) ; C 7 (5, 1.) ;
C 6 (5, 17.) ; D 1 (5. 1.) ; E 2 (3, 3.) ; D 2 (3, 13.)
Cum dilectus filius magister C 3 (3, 30.)
Cum ecclesia B 2 (3, 27.)
Cum ecclesiasticae C 2 (2, 16.)
Cum ecclesia Sutrina C 1 (2, 5.)
Cum ecclesia Vulterana C 16 (1, 6.)
Cum essent A 11 (5, 2.)
Cum esses A 9 (3, 22.
Cum et plantare A 3 (5, 28.)
Cum ex eo D 2 (3, 17.) ; D 5 (5, 14.)
Cum ex illo generali C 1 (1, 5.)
Cum ex iniuncto C 3 (5, 4.) ; C un. (5, 15.)
Cum ex litteris C 4 (1, 24.)
Cum ex offitii C 5 (1, 21.) ; C 6 (2, 17.)
Cum fortius A 2 (5, 1.)
Cum haberet B 2 (3, 5.)
Cum H. lator B 1 (5, 12.)
Cum homines A 4 (3, 26.)
Cum iam dudum C 5 (3, 5.)
Cum I. et A. C 12 (2, 18.)
*Cum illius C 1 (2, 18.)
Cum illorum absolutio C 5 (5, 21.)
Cum in apostolica A 8 (1, 2.) ; A 20 (4, 1.)
*Cum in Cantuariensi A 9 (3, 2.)
Cum in contemplatione A 5 (5, 37.)
Cum in cunctis A 16 (1, 4.) ; A un. (3, 10.)
Cum in diocesi C 5 (5, 10.)
Cum in distribuendis C 4 (1, 9.)
Cum in ecclesia B 11 (2, 19.)
Cum in ecclesiae A 8 (5, 2.)
Cum in ecclesiis D 2 (1, 14.)
Cum infirmitas D 4 (5, 14.)
Cum inhibitio D un. (4, 2.)
Cum in iure C 10 (1, 18.)
Cum in iure peritus C 18 (1, 6.)
Cum in iuuentute C 2 (2, 14.)
Cum in offitiis A 4 (3, 22.)
Cum in partibus C 1 (5, 23.)
*Cum in presentia dilecti filii D 3 (2, 11.)
Cum instantia C 2 (3, 37.)
* Cum institisset A 4 (4, 6.)
Cum inter A 3 (1, 5.)
Cum inter dilectos C 6 (1, 6.)
Cum inter dilectos filios D 2 (2, 1.)
Cum inter dilectum C 1 (1, 6.)
Cum inter I. A 2 (4, 18.)
Cum inter uniuersas C 3 (1, 6.)
Cum inter uos C 4 (1, 3.) ; C 3 (2, 18.)
Cum inter uos dudum E 1 (5, 19.)
Cum in tua diocesi D 3 (2, 7.) ; D 2 (3, 9.) ; D 2 (4, 1.) ;
D un. (4, 4.)
Cum Iohannes Eremita D un. (2, 8.)
Cum iuramento A 6 (5, 10.)
Cum in iuuentute C 3 (5, 17.)
Citm laicis D un. (3, 5.)
* Cum Laudo E 1 (2, 14.)
Cum liberum sit B 2 (3, 15.)
Cum litteris uestris C 6 (2, 12.)
Cum locum A 19 (4, 1.)
Cum Martae C 5 (3, 33.)
Cum M. Ferrariensis C 5 (1, 1.)
Cum monasterium B 5 (1, 3.) ; B 2 (5, 6.)
*Cum nobis licet immeritis D 1 (3, 12.)
Cum nobis olim C 4 (1, 6.)
Cum non ab homine B 3 (2, 1.); B 3 (5, 18.)
Cum non ignores B 1 (3, 4.)
Cum non ignoretis A un. (1, 22.)
Cum non liceat C 2 (2, 17.)
Cum non sit D 6 (3, 9.)
Cum nos A 3 (3, 9.)
Cum nostris olim C 3 (3, 8.)
Cum nuntius A 11 (2, 13.)
Cum olim C 4 (1, 25.) ; C 8 (2, 17.) ; C 2 (3, 3.) ; C un.
(3, 15.) ; C 4 (3, 37.) ;*Dun. (5, 11.)
Cum olim ad ap. C 4 (5, 16.)
Cum olim bonae C 2 (2, 18.)
Cum olim D. C 3 (2, 7.)
Cum olim dilectus C 11 (1, 18.) ; C 7 (2, 12.)
Cum olim essemus C 2 (5, 16.)
Cum olim pro C 8 (5, 23.)
Cum olim questio D 1 (1, 12.)
* Cum olim super petitione E 5 (1, 1.)
Cum olim uenerabilis C 5 (1, 3.)
Cum omnes unum C 1 (1, 1.)
Cum oporteat C 6 (5, 1.)
Cum ordinem B 1 (1, 2.)
Cum parati A 29 (2, 20.)
Cum pastorali A 13 (3, 33.)
Cum percussio A 1 (3, 6.)
*Cum piae A 5 (2, 19.)
Cum P. Manconella A 22 (5, 1.)
Cum post petitam E 1 (1, 5.)
Cum pridem A 4 (1, 26.)
Cum pro causa C 1 (5, 21.) ; D 1 (1, 16.)
Cum pro questione C 5 (3, 8.)
Cum propter discordias C 2 (3, 30.)
Cum quidam A 11 (2, 17.)
Cum R. canonicus D 2 (1, 12.)
* Cum sacrosancta B 4 (1, 8.)
Cum satis A 4 (1, 15.)
Cum seculum A 16 (3, 33.)
Cum secundum B 2 (1, 7.)
Cum secundum apostolum C 1 (3, 5.); C un. (4, 16.)
* Cum secundum doctrinam C 4 (3, 5.)
* Cum sepe contingat E un. (3, 12.)
Cum sicut E un. (3, 23.)
Cum sicut accepimus B 2 (2, 8.)
* Cum sicut ex uestra E 1 (3, 16.)
Cum simus B 5 (3, 18.)
Cum sint homines B 3 (3, 17.)
Cum sis in partibus D un. (1, 4.)
Cum sis preditus A 4 (3, 28.) ; *A un. (3, 10.)
Cum sit A 5 (2, 20.)
Cum sit ars D 4 (1, 8.)
Cum sit generale B 4 (2, 2.)
Cum sit nimis D 2 (5, 4.)
Cum sit proprium A 2 (4, 5.)
Cum sit Romana A 9 (5, 2.)
Cum speciali D 5 (2, 12.)
Cum super A 8 (3, 24.) ; B 1 (1, 4.)
Cum super abbatia C 2 (1, 18.)
Cum super causa A 3 (2, 14.)
* Cum super causam E 1 (2, 3.)
Cum super controuersia C 7 (2, 18.)
Cum super electione C 2 (2, 5.) ; C un. (2, 10.)
Cum te D 1 (2, 11.)
* Cum te audierimus B 4 (1, 3.)
Cum te consulente B 1 (1, 12.) ; B 1 (1, 14.)
Cum tempore bonae C 2 (1, 25.)
Cum teneamur A 23 (2, 20.) ; A 8 (3, 5.)
Cum terra B 6 (1, 3.)
Cum tibi C 1 (3, 19.)
Cum tibi de C 2 (5, 23.)
* Cum tibi sit A 1 (1, 21.)]
Cum tu fili A 16 (2, 13.)
Cum tu sicut A 5 (5, 15.)
Cum uenerabilis C 6 (3, 37.) : D 1 (2, 5.) ; D 1 (3, 13.)
Cum uenerabilis frater C 6 (1, 3.)
Cum uenissent C 2 (2, 1.)
Cum uenissent ad C 1 (1, 24.); C 2 (2, 8.); C 3 (3, 7.)
Cum uenisset A 25 (2, 13.) ; B 4 (2, 7.)
Cum uenisset ad ap. sedem C un. (1, 11.)
Cum uirum B 3 (3, 18.)
Cum uniuersorum C 2 (3, 5.)
Cum uobis aliis C 4 (2, 17.)
Cum uos A 5 (1, 23.)
Cum Wintonensis C 10 (1, 6.)
* Cupiditati quorundam E 2 (5, 1.)
Cura suscepti B 2 (5, 8)
Custos ecclesiae A 1 (1, 19.)
Custos uero A 3 (1, 19.)
Dampnamus ergo D 2 (1, 1.)
De appellationibus A 11 (2, 20.)
De bigamis B 2 (1, 11.)
Debitores A 2 (2, 17.)
Debitum offitii C 2 (3, 34.)
Debitum pastoralis C 2 (1. 14.)
*De Brabanzonibus A 7 (5, 6.)
De causis A 5 (1, 21.)
Decernimus A 2 (2, 1.)
De cetero A 5 (1, 27.) ; A 14 (2, 13.) ; A 7 (2 ,19.) ; A 4 (3, 5.) ;
A 9 (3, 34.) ; A 10 (5, 1.)
De cetero noueris A 12 (5, 10.) ;! A 16 (5, 34.)
*De cetero quia A 10 (3, 2.)
Decimam partem B 1 (3, 17.)
De confirmationibus A 2 (2, 21.)
De diacono A 1 (4, 5.)
De eo autem A 3 (1, 6.)
De familiis A 4 (1, 10.)
214
Index capitulorum compilationum.
Deferente nobis A 2 (5, 20.)
Defleat peccator A 11 (5, 37.)
De Francia B 1 (3, 1.)
De bis A 6 (3, 24.) ; A 4 (5, 1.)
De bis qui ex coucubinis* A 1 (1, 13.)
De boc autem A 10, (5, 2.)
De bomine C 6 (3, 33.)
•f De iis qui A 5 (4, 4.)
De illa uero A 5 (4, 20.)
De illis autem A 4 (4, 1.) ; A 12 (4, 2.) ; A 1 (5, 14.)
De illis qui A 9 (4, 2.)
De illo autem B 2 (3, 7.)
*De illo qui mulierem A 4 (4, 13.)
De infantibus autem B un. (5, 5.)
De infidelibus C 1 (4, 10.)
De iure A 30 (3, 33.)
*De minori possemus B 2 (3, 23.)
De monacbis A 14 (3, 5.)
De monialibus C 6 (5, 21.)
De muliere A 5 (4, 1.)
* De muliere que B 2 (5, 17.)
De multa D 4 (3, 2.)
*De multa liberalitate B 1 (1, 5.)
Denique quod B un. (2, 11.)
De peregrinationis A 1 (3, 29.)
De possessionibus A 8 (3, 11.)
De precariis A 2 (3, 12.)
De presbitero A 1 (1, 12.) ; A 2 (5, 12.)
De priore B 3 (2, 19.)
De prudentia B 1 (3, 14.)
De quarta A 6 (2, 18.)
De quibus dubium B 2 (5, 19.)
De Quodultdeo A 1 (2, 1.)
De rectoribus A 3 (3, 6.)
De regularibus canonicis B 7 (5, 2.)
*De sacerdotibus A 6 (3, 2.)
*De secunda uero A 7 (5, 14.)
De seruorum A 2 (1, 10.)
De simoniace A 18 (5, 2.)
De terris A 28 (3, 26.)
De testibus C 2 (2, 12.) ; C 4 (5, 17.)
Deus qui C 2 (3, 1.) ; C 3 (4, 14.)
Deus qui ecclesiam C 1 (5, 20.)
De uxore A 7 (3, 24.)
De xenodochiis A 2 (3, 31.)
Dignum est A 1 (4, 9.)
* Dignum est et omni A 19 (1, 4.)
f Dignum est et rationi A 9 (1, 9.)
Dilectae in Christo A 2 (1, 12.)
Dilecta in Christo E 2 (5, 11.)
Dilecta in Christo filia E 3 ( (1, 18.)
* Dilecte in Christo fili E 1 (1, 19.)
Dilecti A 3 (2, 10.)
Dilecti filii A 1 (2, 20.); A 6 (3, 26.); *A 24 (3, 33.);
A 4 (5, 28.); *B 1 (2, 18.); E 2 (1, 7.); E 4 (2, 16.);
E 2 (2, 18.)
Dilecti filii abbas C 1 (1, 25.) ; #E 3 (2, 14.) ; E 3 (3, 8.)
*Dilecti filii canonici C 1(3, 18.)
* Dilecti filii capitulum E un. (3, 9.)
Dilecti filii I. C 10 (2, 9.)
Dilecti filii nouiter E un. (5, 14.)
Dilecti filii prior E 5 (2, 19.)
* Dilectione sola A 3 (2, 16.)
Dilecto filio C 13 (2, 19.) ; C 13 (2, 12.) ; D 1 (3, 2.) ;
E 1 (1, 13.)
Dilecto filio Gr. E 2 (2, 19.)
Dilecto filio I. E 1 (3, 8.)
Dilecto filio nostro P. D 2 (3, 2.)
* Dilecto filio Bufo E 2 (3, 8.)
Dilectorum filiorum E 2 (2, 13.)
* Dilectos filios B 3 (3, 22.)
* Dilectus filius A 1 (4, 15.); *B 1 (3, 24.); C 2 (5, 2.);
C 1 (5, 7.) ; D 4 (3, 3.)
Dilectus filius abbas D 3 (1, 2.) ; E 4 (1, 16.)
Dilectus filius Gr. E un. (1, 11.); E 5 (3, 4.)
* Dilectus filius I. E 3 (3, 17.)
Dilectus filius Iacob D 1 (2, 6.)
Dilectus filius Iohannes E 1 (5, 10.)
Dilectus filius I. Sarracenus E 3 (1, 15.)
Dilectus filius M. C un. (3, 29.)
Dilectus filius magister C 9 (3, 8.); E un. (2, 9.);
*E3(3,2.)
*Dilectus filius noster B 2 (3, 12.)
Dilectus filius noster B. B 10 (5, 2.)
Dilectus filius B. C 4 (1, 19.) ; C 4 (4, 1.) ; E un. (2, 10.)
Dilectus filius T. C 6 (3, 5.)
Dilectus filius W. D un. (1, 7.)
Directae nobis B 13 (2, 19.)
Discretionem tuam C 1 (4, 9.)
* Discretioni uestrae mandamus E 3 (2, 2.)
Diuersis fallaciis C 1 (3, 3.)
Dolentes referimus D 2 (3, 15.)
Dominus ac A 3 (4, 22.)
* Duabus postulationibus E 2 (1, 4.)
Dubius in fide A 1 (5, 6.)
Dudum ad audientiam C 7 (1, 6.)
Dudum aduersus D 3 (3, 9.)
Dudum beatae memoriae C 9 (5, 21.)
Duobus modis A 1 (4, 4.)
Duo pueri B un. (3, 2.)
Duo simul C 3 (1, 20.)
Dura sepe C 1 (5, 11.)
*Ea est apostolicae B 2 (3, 2.)
Eam te A 5, (1, 8.) ; B 3 (2, 2.)
Ea noscitur B 1 (5, 18.)
*Ea noscitur ad audientiam B 6 (3, 6.)
*Ea noscitur ex tua B 3 (3, 7.)
Ea noscitur. Ex tua siquidem B un. (3, 8.)
Ea que A 1 (1, 15.) ; A 1 (5, 32.) ; 6 (2, 19.)
Ea que de auaritae A 15 (5, 2.)
*Ea que honestatis A 3 (3, 8.)
Ea que pro E 4 (3, 20.)
Ea te credimus C 8 (2, 15.)
Ecclesia S. Mariae C 1 (2, 6.) ; C 5 (2, 2.)
Ecclesia uestra E un. (5, 9.)
Ecclesia uestra destituta E 6 (1, 5.)
Ecclesiis autem A 10 (3, 34.)
Edoceri a nobis C 11 (1, 2.)
Ego episcopus A 20 (1, 4.)
*Ego qui A 4 (3, 21.)
Eo libentius C un. (1, 15.)
Episcopalia gubernacula A 1 (5, 28.)
Episcopi A 5 (3, 11.)
Episcopis A 5 (3, 5.)
Episcopum presbiterum A 1 (5, 22.)
Estote misericordes A 7 (5, 37.)
Etsi Christus preceperit C 13 (2, 15.)
Etsi Iudeos C un. (5, 3.)
Etsi membra E 1 (3, 8.)
*Etsi multis E un. (3, 14.)
Etsi necesse C 1 (4, 15.)
Etsi questiones A 20 (5, 2.)
*Etsi superfluum E 2 (3, 26.)
Etsi unanimiter E 1 (1, 4.)
Euidentia perpetrati A 11 (5, 1.)
*Eupolus A 3 (3, 23.)
Ex administratione B 4 (2, 16.)
Examinata causa C 3 (2, 20.)
Excommunicamus D 2 (5, 5.)
Excommunicationi quoque A 2 (5, 14.)
Ex conquestione A 8 (2, 9.) ; *A 2 (4, 21.)
*Ex conquestione B. B 8 (2, 19.)
Ex continentia D 2 (5, 8.)
*Ex diligenti A 6 (3, 33.) ; A 19 (5, 2.)
Ex epistolae A 1 (2, 12.)
Ex frequentibus A 1 (3, 7.)
Exhibita nobis E 1 (2, 1.) ; E 1 (5, 6.)
Ex insinuatione A 17 (3, 33.) ; B 2 (1, 5.) ; C 8 (2, 19.)
Ex litterarum A 2 (4, 6.) ; A 3 (5, 8.)
Ex litterarum tuarum B 1 (3, 5.) ; C 3 (1, 7.)
Ex litteris A 6 (1, 27.) ; A 2 (2, 4.) ; A 9 (3, 33.) ; A 6 (4, 1 .) ;
A 9 (4, 1.) ; A 14 (4, 2.) ; A 2 (4, 14.) ; A 3 (4, 17.) ;
C 3 (1, 24.)
*Ex litteris dii. filii et infra. Quocirca C 1 (2, 8.)
Ex litteius nobilis E 2 (3, 1.)
*Ex litteris nobilis uiri E 1 (5, 16.)
Ex litteris quas B 1 (2, 14.) ; C 1 (1, 3.)
Ex litteris tuae A 2 (5, 24.); A 7 (5, 26.); C 2 (3, 17.);
C 3 (4,9.); C 2 (5, 7.); C 3 (5, 7.)
*Ex litteris tuae fraternitatis *B 1 (1, 11.); B 1 (3, 12.)
Ex litteris tuis A 2 (2, 12.) ; B 3 (3, 3.) ; B 1 (3, 9.)
Ex litteris uenerabilis C 8 (1, 18.)
Ex litteris uestrae C 12 (2, 15.)
Ex litteris uestris A 2 (2, 10.) ; C 3 (5, 24.) ; E un. (1, 21.) ;
E un. (1, 25.)
Ex multiplici A 17 (3, 26.)
Ex multa C 5 (3, 26.)
Ex ore sedentis C un. (3, 12.) ; C 7 (5, 16.)
Ex parte A 17 (1, 21.) ; A 8 (4, 1.) ; E 4 (1, 1.)
Ex parte abbatissae C 3 (5, 16.)
Ex parte Adae A 23 (2, 13.)
Ex parte Astensis C 7 (3, 8.)
Ex parte Bartolomei B un. (1, 10.)
Ex parte canonicorum B 1 (3, 15.)
Ex parte carissimae E 1 (5, 15.) ; E 1 (2, 2.)
Ex parte compellas A 2 (1, 2.)
Ex parte dilecti C 1 (1, 13.)
Ex parte dilecti filii B 1 (3, 19.)
Ex parte dilectorum B 5 (3, 17.)
Index capitulorum compilationum.
215
Ex parte in Christo C 7 (5, 23.)
Ex parte M. C 4 (2, 6.)
Ex parte parentum C 2 (3, 21.)
•Ex parte prioris A 11 (3, 2.)
Ex parte S. B 8 (1, 2.)
Ex parte tua A 18 (1, 21.); A 7 (1, 23.); A 13 (5, 1.);
C 5 (2, 19.) ; C un. (3, 6.) ; C 2 (3, 16.); C 3 (3, 23.; ;
* C 4 (3, 23.) ; C 1 (3, 25.) ; C 3 (3, 38.) ; D un. (3, 4.) ;
E un. (1, 14.) ; E 1 (1, 20.) ; E 1 (1, 24.) 5 E 2 (3, 21.) ;
E 2 (5, 12.)
Ex parte tuae A 10 (3, 26.)
*Ex parte tua et infra. Postulasti C 3 (3, 33.)
Ex parte tua fuit C 8 (5, 16.); E 1 (3, 2.); EI (3, 3.);
•E 2 (3, 6.); *E 3 (3, 16.) '
•Ex parte tua fuit propositum C 1, (1, 9.); C un. (1, 10.)
*Ex parte tua nobis E 3 (2, 20.)
•Ex parte tua nobis fuit E 2 (3, 11.)
*Ex parte tua nostris C 5 (5, 7.)
Ex parte uenerabilis C 3 (3, 37.) ; *E 7 (1, 1.)
*Ex parte uenerabilis fratris nostri Tolletani E un. (2, 7.)
Ex parte uestra B 3 (3, 3.) ; C 4 (3, 33.) ; C 1 (3, 35.) ;
E un. (5, 8.) ; E 3 (5, 19.)
Ex parte uestra fuit propositum E 2 (5, 17.)
Ex parte uestra nostro C 2 (1, 9.)
Explicari E un. (3, 25.)
Exposita nobis E 2 (1, 24.)
Exposuisti nobis C 2 (1, 13.) ; E 3 (3, 4.)
* Exposuisti nobis fili C 5 (3, 24.)
Ex presentium A 3 (3, 17.)
Ex publico A 7 (3, 28.)
Ex quorundam A un. (1, 33.) ; A 14 (2, 20.)
*Ex querimoniis A 33 (2, 20.)
Ex ratione A 3 (1, 8.) ; A 8 (2, 20.)
*Ex relatione I. A 5 (4, 13.)
Ex rescripto A 6 (2, 17.) ; B un. (3, 9.)
Ex studiis A 4 (2, 16.)
Ex tenore litterarum A 15 (5, 34.) ; C 5 (1, 2.) ; C 2 (2, 2.) ;
C 3 (4, 12.) ; *D 1 (4, 3.)
Ex tenore uestrarum C 8 (2, 12.) ; C 10 (3, 8.)
Extirpandae D 6 (3, 2.)
Ex transmissa A 4 (1, 5.) ; A 8 (1, 9.) ; B 1 (3, 23.) ;
B 7 (3, 17.)
*Ex transmissa conquestione A 7 (5, 15.); *B 1 (3, 7.)
Ex transmissa nobis B 2 (2, 2.) ; B 3 (2, 7.)
Ex tua A 11 (1. 9.)
Ex tuae deuotionis C 3 (3, 4.)
•Ex tuae fraternitatis B 3 (1, 8.) ; B 2 (5, 2.)
Ex tuarum A 5 (1, 6.)
Ex tuarum intelleximus A 5 (5, 29.)
Ex tuarum tenore A 3 (5, 17.)
Falsidicus testis A 2 (5, 16.)
* Falsus testis A 1 (5, 16.)
Felicis memoriae A 1 (5, 11.)
* Felix A 2 (2, 8.)
•Fili mi A 1 (S, 18.)
Filius A 14 (3, 22.)
Finem litibus C 1 (2, 7.)
Firmissime tene A 3 (5, 6.)
Firmiter credimus D 1 (1, 1.)
Forus est A 10 (5, 36.)
Fraternitatem A 2 (3, 20.) ; A 5 (3, 24.)
* Fraternitatem tuam A 8 (3, 26.)
Fraternitatis tuae C un. (4, 11.)
Fraternitatis tuae litteris A 17 (2, 13.)
* Fraternitatis tuae litteris B 1 (3, 4.)
* Fraternitatis tuae prudentiam B 1 (3, 9.)
Fraternitati" tuae A 4 (5, 6.); B 1 (3,3.); C 2 (4, 9.);
C un. (5, 5.) ; C 2 (5, 12.)
* Fraternitati uestrae A 4 (3, 37.)
Fratres Aremarenses* A 3 (2, 9.)
Fures A 4 (5, 26.)
Gaudemus C 4 (4, 12.)
Gaudemus in domino C 2 (4, 14.)
Gratum A 23 (1, 21.)
Gratum gerimus C 2 (1, 4.); *E 2 (1, 17.)
Grauem dilectoram E 2 (5, 16.)
Grauem et dolore E un. (5, 13.)
Grauem uenerabilis E 5 (5, 18.)
Graue nimis D 5 (3, 2.)
* Graui nobis E 5 (3, 26.)
Granis admodum B 4 (3, 25.).
Grauis illa A 2 (3, 14.)
Grauis nos querela B 5 (2, 7.)
Grauiter oculos A 13 (5, 34.)
•Habentes lumbos E 2 (3, 20.)
•Hac edictali et infra. Agricultores E 4 (5, 12.)
•Hac edictali et infra. Catharos E un. (5, 4.)
•Hac edictali et infra. Omnes uero E un. (3, 13.)
•Hac edictali et infra. Qecumque E 3 (5, 18.)
•Hac edictali lege. Decernimus E 2 (2, 1.)
•Hac edictali lege. Nauigia E 4 (1, 3.)
•Hac edictali etc. Item nulla communitas E 3 (3, 26.)
•Hac edictali lege. Statuimus autem E 2 (2, 2.)
Henricus presbiter B 1 (5, 8.)
His que pro ecclesia E 1 (1, 18.)
Hygmarus A un. (2, 3.)
Illa cottidiana D 5 (1, 3.)
Illa deuotionis E 1 (3, 7.)
Illa propositorum A 5 (5, 1.)
* Illius regis pacifici E 1 (1, 17.)
Illo uos credimus C 1 (3, 17.)
Illud autem te B 1 (2, 17.)
Illud dominus C 1 (1, 21.); C 1 (5, 12.)
Illud etiam B 1 (2, 16.)
Illud quoque A 14 (4, 1.)
Imperatorum A 5 (1, 35.)
Improba pestis B 1 (5, 9.)
In aliquibus regionibus D 5 (3, 9.)
In archiepiscopatu A 3 (5, 14.)
In audientia B 14 (5, 18.)
In causa que inter E un. (2, 6.)
In causis A 15 (2, 13.) ; C 9 (2, 18.)
In causis que ad C 15 (1, 6.)
In ciuitate tua A 8 (5, 15.)
•In congregandis B 2 (3, 6.)
Indecorum A 4 (1, 8.)
Indicatum est A 3 (3, 36.)
Indignum est A 13 (5, 37.)
In dominicis A 2 (3, 25.)
In ecclesia B 3 (3, 6.)
In ecclesiis A 2 (3, 32.)
•In eminenti specula A 40 (2, 20.)
In eos A 9 (5, 6.)
Inherentes A 2 (1, 35.)
Inhibendum A 1 (3, 2.)
In his que ad cultum E 6 (5, 12.)
In iis que ambiguitatem B un. (5, 23.)
Iniustum A 4 (3, 16.)
In Lateran. concilio D 7 (3, 2.)
In libro A 4 (1, 25.)
•In litteras A 8 (1, 23.)
In litteris A 14 (1, 21.) ; A 5 (2, 9.) ; A 3 (3, 35.) ; B 5 (2, 12.)
In litteris tuis A 6 (5, 14.)
In nomine A 3 (2, 13.)
In nonnullis D 1 (5, 4.)
In nostra presentia C 1 (1, 22.); C 5 (2, 12.) ; C 1 (3, 21.)
Innotuit nobis B un. (5, 11.) ; B 2 (5, 12.); *E 3 (2, 16.)
Innotuit nobis olim C 5 (1, 6.)
Innouamus A 2 (1, 24.)
Innouate nouale A 14 (5, 36.)
In omni negotio A 5 (2, 13.)
In ordinando A 1 (5, 2.)
•In partibus Tolosae A 10 (5, 6.)
In pertractandis A 4 (1, 35.)
•In plateis tuis A 1 (4, 3.)
In presentia B 4 (1, 5.) ; B 3 (3, 1.) ; C 2 (2, 11.) ; D 2 (5, 15.)
In quadam nostra C 7 (3, 33.)
In quibusdam prouinciis D 2 (5, 13.)
Inquirendum A 6 (3, 21.)
Inquisitionis negotium D 2 (5, 1.)
Inquisitioni tuae C 17 (5, 21.)
•In registro felicis E 2 (1, 18.)
In singulis regnis D 2 (3, 12.)
Insinuante dilecto C 4 (1, 18.)
Insinuante I. C un. (4, 5.)
* Insinuante Sergio E 1 (4, 1.)
Insinuatione presentium C 1 (3, 16.)
Insinuatum est *A 5 (2, 17.) ; A 12 (5, 2.)
•Insinuauit nobis B 4 (3, 7.)
* Inspectis litteris B 2 (5, 18.)
•Inspectis litteris quas bonae B 5 (5, 6.)
Instruendi A 1 (1, 10.)
Insuper adiecisti B 3 (3, 12.)
Insuper etiam A 21 (2, 13.)
In tabulis A 1 (5, 17.)
In tantum peccatis C 1 (5, 19.)
•Intellecto E un. (5, 3.)
•Intellecto dudum D 2 (2, 10.)
Intellecto iamdudum E 3 (2, 15.)
Intelleximus* A 11 (1, 21.); A 9 (2, 1.); A un. (2, 5.):
•A 5 (3, 26.)
Intelleximus ex B 3 (3, 26.)
Intelleximus ex litteris A 2 (5, 9.)
Intelleximus per C 1 (5, 8.)
Intelleximus quod D 2 (1, 8.)
2 l6
Index capitulorum compilationum.
Intelligentia dictorum A 5 (5, 36.) Litteras uestrae B 5 (1, 9.)
Inter alia C un. (3, 32.) ; C 4 (5, 21.) Litteras uestrae discretionis D 2 (1, 6.)
Inter cetera A 28 (2, 20.); C 3 (3, 5.) ; D 3 (1, 13.) Litteras uestras C 1 (2, 14.); C 6 (3, 8.)
Inter ceteras A 4 (1, 2.); A 2 (2, 20.); A 17 (2, 20.); * Litteras uestras accepimus C 3 (2, 11.)
A 12 (3, 33.) Litteras uestras recepimus C 5 (1, 9.)
* Inter cetera sollicitudinis A 4 (3, 3.)
Inter corporalia C 2 (1, 5.)
Inter dilectos C 5 (3, 18.)
Inter dilectos filios C 1 (2, 13.) ; C 4 (5, 14.)
Interfecisti furem A 4 (5, 10.)
Inter monasteiuum C 10 (2, 18.)
Inter opera B 5 (3, 1.)
Inter quatuor C 1 (1, 16.); C 4 (1, 21.); C 2
C 1 (3, 28.)
Inter sollicitudines C 1 (5, 17.)
* Interrogatum est B 1 (3, 20.)
Intimauit A 18 (2, 13.)
* Intimatum est B 6 (1, 8.)
Inuestigandum A 1 (3, 21.)
Ioliannes A 7 (3, 27.)
Ioliannes filius D 1 (3, 1,)
Ioliannes sacerdos E 3 (5, 6.)
Ioseph A 4 (5, 36.)
Irrefagrabile constitutione D 1 (1, 13.)
Irrita A 1 (3, 9.)
Ita quorumdam A 6 (5, 5.)
Item cum quis A 6 (2, 9.)
*Item si quis iurauerit B 7 (2, 16.)
Iudei de ciuitate A 4 (5, 5.)
Iudei siue A 5 (5, 5.)
Iudicare A 13 (3, 22.)
*Iudicium determinat A 1 (2, 19.)
Iurauit quidam B 4 (2, 10.)
Iurgantium A 3 (2, 19.)
Ius dictum A 12 (5, 36.)
*Iustificata est A 2 (2, 13.)
* Iustitiam quam A 1 (1, 34.)
Iuuenis ille A 18 (4, 1.)
Lator A 2 (3, 17.)
Latores presentium A 4 (5, 23.)
Lator presentium A 9 (2, 19.) ; A 10 (5, 10.) ; A 5 (4,
Laudabilem B 2 (2, 9.) ; B 3 (3, 9.)
Laudabilem etc. B 2 (3, 20.)
* Laudabilem pontificalis B 3 (3, 6.)
Lectae coram nobis E 3 (1, 7.)
Legebatur A 2 (1, 25.)
Lex diuinae A 1 (4, 2.)
* Licet appellationis B 12 (2, 19.)
Licet ad ea A 4 (3, 31.) ; A 3 (4, 9.)
Licet ad regimen C 2 (5, 11.)
Licet causam que C 4 (2, 11.)
Licet consuetudo B 1 (2, 10.)
Licet de A 11 (3, 26.)
Licet de uitanda A 15 (1, 4.)
Licet dilecti filii D 1 (1, 6.)
Licet dilectus filius E 2 (2, 12.)
Licet ex litteris B 3 (2, 16.)
Licet ex quadam D 6 (2, 7.)
Licet ex suscepto C 1 (2, 2.)
* Licet fraternitas A 2 (1, 34.)
Licet G-recos D 1 (3, 16.)
Licet Heli C 3 (5, 2.)
Licet in B. Petro C 1 (5, 1.)
Licet in corrigendis C 6 (1, 20.)
Licet in tantum C 4 (1, 8.)
Licet iuxta A 3 (5, 32.)
Licet multum A 7 (2, 9.)
Licet olim D 5 (5, 1.)
* Licet olim innouauerimus E 2 (2, 14.)
Licet preter A 3 (4, 4.)
* Licet quedam legalis D 4 (2, 2.)
Licet quibusdam C 4 (3, 24..)
* Licet sit appellantibus B 19 (2, 19.)
Licet tam B 3 (2, 5.)
Licet Tranenses C 3 (1, 19.)
Licet undique C 9 (1, 18.)
* Licet uniuersa A 4 (3, 25.)
Licet uniuersis B 1 (2, 2.) ; C 2 (3, 26.)
Licet uobis direxerimus E 1 (3, 4.)
Ligneis editiciis D un. (3, 14.)
Litterae quas A 2 (4, 17.)
Litterae tuae ac petitio E 1 (2, 4.)
Litterae uestrae E un. (4, 2.)
Litteras benignitatis A 3 (1, 35.)
Litteras fraternitatis A 3 (4, 8.)
* Litteras quas super E 1 (3, 17.)
Litteras tuae fraternitatis A 5 (4, 2.) ; B 2 (3, 26.)
Litteras tuas A 2 (1, 5.); A 4 (4, 16.); C 3 (2,
E 6 (3, 24.)
Litteraturam tuam B 1 (3, 21.)
Litteris tuae fraternitatis B 2 (2, 16.)
Magnae deuotionis C 3 (3, 26.)
* Magnificentiae tuae A 26 (3, 33.)
Magnus A un. (1, 11.)
(, 4.) ; Maiores ecclesiae C 1 (3, 34.)
Maioribus A 10 (3, 5.)
Mancipia A 3 (3, 16.)
Mandamus ut A 4 (5, 32.)
Mandata A 1 (1, 20.) ; A 7 (2, 16.)
Manifesta peccata A 1 (5, 33.)
* Manifestum est A 3 (4, 2.)
Maritis etiam A 5 (5, 13.)
Martinus Bertam B 1 (3, 6.)
Matteus Cardinalis A 21 (5, 2.)
Meminimus A 9 (2, 20.)
Meminimus iam B 2 (5, 1.)
Meminimus nos A 6 (4, 6.)
* Meminimus olim A 6 (3, 3.)
Memoria nostra B 1 (2, 9.)
Micbael laicus D 2 (5, 7.)
Michael presbiter B 4 (1, 9.)
Ministerium A 2 (1, 16.)
* Miramur A 3 (2, 4.)
Monachi A 2 (3, 30.)
* Monachi corpora A 1 (3, 24.)
Monachi uero A 3 (5, 34.)
Monasteria A 8 (3, 1.)
Moniales si A 2 (5, 29.)
Mulieres uel A 7 (5, 34.)
Mulieres uero A 1 (4, 21.)
Multa sunt A 1 (3, 37.)
Multorum ad nos A 3 (5, 5.)
18.) Nam concupiscentiam A 7 (1, 1.)
Nam et ego A 2 (5, 36.)
Nec episcopi A 4 (1, 4.)
* Nec uestrae saluti E 3 (3, 24.)
Ne dei ecclesiam E 1 (5, 1.)
Ne innitaris A 6 (1, 1.)
Ne nimia religionum D 3 (3, 13.)
Nemo presbiterorum A 13 (5, 2.)
Ne pro defectu D 8 (1, 3.)
*Ne religiosorum A 5 (2, 18.)
Nichil est quod D 11 (1, 3.)
Nichil obstat A 6 (5, 36.)
*Nichilominus A 6 (5, 15.)
Nichil prodest A 3 (2, 18.)
Nicolao militi E 3 (2, 19.)
Nimis de iure D 2 (2, 9.)
Nisi cum pridem C 4 (1, 8.)
Nisi essent C 8 (3, 5.)
Nisi specialis C 1 (1, 19.)
Nisi specialis ille C 1 (1, 7.)
Nobilis homo A 1 (5, 30.)
* Nobis ex tuarum B 6 (3, 1.)
Nobis fuit B 2 (3, 24.)
Nobis fuit ex parte B 9 (5, 2.)
* Nobis in eminenti A 15 (3, 26.)
Non amplius B 1 (3, 6.)
*Non decet Domini E 1 (3, 1.)
*Non debent E 7 (3, 24.)
Non debet D 3 (4, 3.)
Non dubium A 6 (5, 34.)
Non est in potestate B 4 (3, 17.)
Non est uobis A 2 (3, 27.); A 13 (4, 1.)
Non est uoti C 1 (3, 26.)
*Non grandis A 3 (5, 26.)
Non liceat A 1 (3, 4.) ; A 2 (3, 5.)
Non licet A 1 (3, 11.)
Non magnopere A 2 (3, 37.)
Non minus A 4 (3, 36.)
Nonne bene A 6 (2, 16.)
Nonnulli gratia sedis D 5 (1, 2.)
Non potest A 4 (2, 19.)
Non satis A 7 (5, 2.)
Non sine dolore A 12 (5, 34.)
Non sine multa B 1 (1, 20.)
Non solum A un. (4, 10.)
*Non sunt una A 2 (4, 1.)
*Non uidetur metropolitano E 3 (1, 16.)
6.) ; Non ut apponeres C 3 (3, 34.)
*Nos in eminenti A 36 (2, 20.); *A 3 (2, 1.)
Index capitulorum compilationum.
217
Nos instituta A 3 (3, 24.)
Nos inter A 4 (1, 23.)
Nos quidem A 12 (3, 22.)
Nostro postulasti E un. (5, 17.)
Nosti sicut A 18 (1, 4.)
Noua quedam D 1 (5, 14.)
Nouerit fraternitas E 1 (1, 1.)
Nouimus expedire D 2 (5, 16.)
Nouit A 4 (3, 9.)
Nouit ille C 5 (1, 19.) ; C 3 (2, 1.) ; C un. (3, 9.)
Nouit ille qui nichil C 1 (2, 19.)
Nouum genus A 7 (3, 26.)
Nulla ecclesiastica A 2 (3, 8.)
Nulli autem A 10 (5, 34.)
Nulli episcoporum A 3 (5, 1.)
Nulli liceat A 4 (3, 11.)
Nullus A 3 (3, 27.)
Nullus clericus A 3 (1, 10.) ; A 2 (2, 2.)
Nullus dubitat A 5 (2, 16.)
Nullus episcopus A 1 (2, 17.) ; A 3 (3, 25.)
* Nullus fidelis B 2 (3, 3.)
Nullus in ecclesia A 1 (1, 4.)
Nullus iudicum A 3 (2, 2.)
Nullus laicus A 21 (3, 33.)
Nullus presbiter A 1 (3, 17.)
Num rex A 1 (5, 36.)
Nunc ad basilicam A 1 (3, 31.)
Nuntios A 3 (3, 26.)
Nuper abbates D 7 (3, 9.)
Nuper a nobis C 1 (1, 14.) ; C 2 (4, 15.) ; C 3 (5, 21.)
Oblatae nobis D 1 (2, 12.)
Offitii C 2 (3, 19.); C 2 (5, 20.) ; C 15 (5, 21,)
* Offitii nostri A 3 (3, 34.)
Offitii tui D 4 (1, 3.)
Offitium A 3 (1, 15.)
Offitium archipresbiteri A 3 (1, 16.)
Olim causa C 2 (2, 6.)
Olim causam C 5 (3, 37.)
Olim ex litteris D 2 (1, 2.)
Olim inter te D 2 (2, 3.)
Olim nostris fuit E 1 (2, 16.)
Olim scribentibus E un. (5, 15.)
Olim tibi scripsisse C 6 (1, 2.)
Olim uobis dedisse D 1 (2, 3.)
Omnes dies A un. (2, 7.)
Omnibus seruis A 2 (5, 22.)
Omnipotens deus A 6 (5, 1.)
Omnis anima A 2 (3, 34.)
Omnis res A 1 (5, 37.)
* Omnis uero A 2 (5, 37.)
Omnis utriusque D 2 (5, 14.)
Osius episcopus A 2 (1, 4.)
Pactum dicitur A 11 (5, 36.)
Parochianos A 26 (3, 26.)
Parrochianos autem A 14 (5, 34.)
Pastoralis offitii C 3 (1, 2.); C un. (1, 12.); C 7 (1, 18.);
C 5 (1, 20.); C 3 (2, 5.); C 3 (2, 13.); C 3 (2, 16.);
C 11 (2, 19.) ; C 4 (3, 18.); C 5 (3, 23.) ; C 4 (8, 30.) ;
C 9 (5, 16.)
Pastoralis offitii diligentia O 3 (3, 11.)
Patentibus litteris B 2 (5, 14.)
Per falsarios B 3 (5, 9.)
Per inquisitionem C 11 (1, 6.)
Perlatum est A 1 (1, 31.) ; A 8 (4, 18.)
*Per litteras tuas E 3 (1, 5.)
Per miserabilem C 2 (5, 10.)
Perniciosa A 1 (1, 23.); A 4 (5, 13.)
Perniciosus ualde E 5 (3, 24.)
* Perpendimus B 4 (3, 21.)
Perpendimus ^ex litteris B 12 (5, 18.)
Personas A 4' (2, 20.)
Per tuas nobis C un. (4, 4.) ; C 1 (4, 12.) ; C 4 (5, 2.) ;
C 7 (5, 2.) ; C 14 (5, 21.); DI (5, 2.)
Per tuas nobis litteras C 3 (1, 21.) ; C 2 (3, 18.) ; D 2
(1, 18.) ; D 2 (2, 6.); D 2 (2, 12.); E 1 (2, 12.)
* Per tuas nobis litteras intimasti C 2 (4, 13.)
Per uenerabilem fratrem C 2 (4, 12.)
Peruenit A 9 (2,17.); A 10 (2, 17.); A 15 (2, 20.); A 44
(2, 20.) ; A 4 (3, 18.) ; A 2 (2, 36.) ; A 2 (3, 36.)
* Peruenit ad audientiam A 3 (4, 19.); A 1 (5, 27.);
B 1 (2, 15.) ; *B 6 (3, 17.)
Peruenit ad me* A 3 (1, 1.)
Peruenit ad nos* A 13 (1, 21.) ; A 1 (4, 8.) ; A 2 (5, 13.) ;
A 5 (3, 34.); B 2 (1, 20.); B 1 (2, 13.); B 2 (3, 8.);
B 6 (5, 18.)
* Peruenit ad nos ex A 7 (5, 28.)
* Peruenit ad nos quod cum B un. (5, 3.)
Peruenit sane B 2 (3, 11.)
Per uestras C 1 (3, 30.)
Per uestras nobis litteras C 3 (4, 15.)
Petiistis per sedem D 3 (5, 12.)
Petitio tua E 4 (5, 6.)
Petitio uestra E 2 (1, 22.) ; E 1 (2, 15.)
Petrus diaconus D 1 (5, 6.)
Placet nobis B 4 (3, 19.)
Placuit A 1 (2, 18.) ; A 2 (3, 15.)
Placuit sancto B 1 (2, 12.)
-j- Placuit ut seruato A 8 (1, 4.)
4 Placuit ut sicubi A 7 (1, 4.)
* Plebs obsequens A 12 (1, 4.)
*Plene nobis A 30 (3, 26.)
Plerique sicut accepimus D un. (1, 15.)
Plerumque accidit B 2 (3, 14.)
Plerumque contingit C 13 (1, 2.)
Plures clericorum A 1 (5, 15.)
Porrecta ex parte C 1 (1, 2.)
Porrectum nobis B 4 (3, 18.)
Porro de comite A 3 (4, 20.)
-j- Porro quod episcopus A 6 (1, 4.)
Porro quoniam A 10 (5, 20.)
Porro si aliqui A 9 (5, 34.)
Porro si clericus A 1 (5, 12.)
* Porro si qui uir A 7 (4, 4.)
Possessiones ad C 1 (3, 13.)
Post cessionem C 1 (2, 11.)
Post electionem C 4 (3, 8.)
Postquam is A 11 (1, 4.)
Postremo A 45 (2, 20.)
Post translationem C 5 (1, 8.)
Postulasti D un. (3, 10.)
* Postulasti magistro N. E 1 (1, 10.)
Postulasti per C 5 (3, 30.)
Postulasti per sedem C 3 (5, 12.); D 3 (2, 2.); *E 2 (3, 10.)
Postulasti per sedem ap. D 4 (1, 2.)
Postulastis per D 2 (3, 3.)
Postulastis per nostras E 1 (3, 20.)
Postulationem quam C 5 (1, 4.)
Precariae A 1 (3, 12.)
*Precipimus ut unusquisque A 4 (1, 16.)
Presbiter A 2 (3, 21.)
* Presbiteri de Lauare A 16 (3, 26.)
Presbiteri interfecti A 2 (5, 32.)
Presbiter mane B 1 (5, 22.)
Presbiterum A 2 (3, 6.)
Presbiterum autem A 8 (5, 10.)
Presentata nobis E 3 (2, 12.)
Presenti concilio A 1 (5, 5.)
Presentium auctoritate statuimus C 4 (2, 12.)
Presentium etiam A 3 (1, 9.)
Presentium lator A 3 (5, 21.)
Preterea A 6 (1, 8.) ; A 32 (2, 20.) ; A 1 (3, 28.)
Preterea clerici A 2 (5, 8.)
Preterea cum B 4 (2, 12.)
Preterea de arcbidiacono A 4 (5, 27.)
* Preterea de lege B un. (1, 1.)
Preterea de muliere A 16 (4, 1.)
* Preterea de Ugone A 9 (1, 23.)
Preterea illi A 8 (3, 34.)
Preterea in tuo petitorio B un. (2, 4.)
Preterea parochianis A 9 (5, 15.)
Preterea quando B 4 (1, 16.)
Preterea quai‘to loco B 5 (1, 16.)
Preterea quia A 5 (3, 33.)
Preterea quoniam A 29 (3, 33.) ; A 1 (5, 3.) ; A 2 (5, 21.)
Preterea requisiti B 14 (2, 19.)
Preterea si testes B 3 (2, 13.)
* Prior et monachi B 1 (2, 8.)
Procurationes que D 2 (3, 18.)
* Procuratore monasterii E 2 (1, 23.)
Prohibemus A 23 (3, 26.); A 7 (3, 34.)
Prohibeas attentius A 2 (5, 4.)
Pro illorum prouisione C 9 (3, 5.)
* Proponentibus olim E 1 (3, 10.)
Propositum est A 1 (4, 7.)
Proposuisti nobis B 2 (2, 10.) ; C 3 (3, 31.)
Proposuit A 38 (2, 20.)
Proposuit nobis A 7 (1, 9.); A 2 (4, 9.) ; C 1 (3, 8.)
Proposuit olim D un. (5, 9.)
Propterea si A 7 (5, 36.)
Prouideas A 3 (1, 20.)
Prout A 4 (2, 10.)
Prudentes A 1 (3, 20.)
Prudentiam tuam B 3 (1, 12.) ; B un. (2, 3.)
Puberes A 7 (4, 2.)
Pueris grandiusculis A 1 (5, 20.)
2 18
Index capitulorum compilationum.
Qua fronte A 41 (2, 20.)
Qualiter A 3 (1, 26.)
Qualiter archiepiscopus C 1 (3, 4.)
Qualiter et quando C 4 (5, 1.) ; D 4 (5, 1.)
Qualiter post obitum C 2 (1, 6.)
Quam graui pena C 3 (5, 11.)
Quemlibet A 1 (2, 14.)
Quam perniciosum C 1 (5, 10.)
Quam sit graue C 2 (5, 14.)
Quam sit laudabile B 4 (5, 4.)
* Quamuis ad abolendam B 6 (5, 2.)
Quamuis causae A 14 (5, 37.)
Quamuis graue B 2 (3, 17.)
Quamuis multa E 1 (1, 8.)
Quamuis omnes A 8 (5, 36.)
Quamuis simus A 7 (1, 21.) ; *A 13 (2, 13.) ; A 10 (3, 33.)
* Quanta importunitate A 1 (1, 5.)
Quantae presumptionis D 3 (5, 15.)
Quanto A 9 (2, 16.)
Quanto amplius D 3 (5, 7.) ; E 1 (5, 12.)
Quanto creatori C 1 (3, 37.)
Quanto deuotio C 1 (1, 20.)
Quanto de benignitate C 3 (1, 3.)
Quanto Gallicana A 3 (5, 4.)
Quanto maiori A 5 (3, 9.)
* Quanto nos fidem B 4 (3, 22.)
Quanto personam C 3 (1, 5.) ; C 4 (2, 15.)
* Quanto sincerius E 1 (3, 21.)
Quanto te A 5 (2, 1.)
Quanto te magis C 1 (4, 14.)
* Quantum ecclesia D 1 (5, 5.)
Quocumque ecclesia A 2 (3, 33.)
Que in ecclesiarum C 2 (1, 1.)
Quemadmodum si C 11 (2. 15.)
Que multotiens A 8 (5, 37.)
Querelam A 7 (2, 17.) ; C 9 (1, 6.)
Querelam A. B 1 (1, 18.)
* Querelam Gand. A 7 (3, 3.)
Querelam magistri A 4 (5, 3.)
Querelam monachorum A 14 (5, 2.)
* Querelam P. B 3 (3, 25.)
* Querela uenerabilis A 1 (3, 26.)
Querenti quid C 5 (1, 18.) ; C 4 (5, 23.)
Querimonia A 11 (3, 33.)
Queris a nobis B 1 (1, 8.)
Quesitum est B 1 (3, 10.) ; B 1 (5, 17.)
Quesitum est a nobis* A 2 (1, 23.); *B 2 (1, 12.)
* Quesiuisti ab apostolatu A 26 (2, 20.)
* Quesiuisti a nobis E 2 (3, 4.)
* Quesiuisti preterea D 1 (5, 15.)
Quesiuit a nobis A 2 (4, 20.) ; A 9 (5, 36.) ; B 2 (3, 9.)
Questioni A 31 (2, 20.)
Quia alium A 2 (5, 2.)
Quia circa D 5 (5, 12.)
Quia circa minima D un. (1, 10.)
Quia clerici A 8 (3, 33.)
Quia diuersitatem C 2 (3, 8.)
Quia frusta C 4 (5, 10.)
Quia in A 6 (3, 5.)
Quia in causis D 2 (1, 16.)
Quia indicante B 2 (2. 17.)
Quia ingredientibus A 3 (3, 22.)
Quia in insulis B 1 (3, 18.)
Quia intentionis nostrae E 5 (5, 12.)
Quia in omnibus A 2 (5, 15.)
Qui alios A 2 (5, 6.)
Quia monasterium A 3 (3, 31.)
* Quia nobis A 2 (4, 15.)
Quia nonnulli A 3 (3, 4.)
Quia nonnullis D un. (5, 3.)
Quia nos A 6 (3, 22.)
Quia nos elegit B 5 (2, 19.)
Quia Pantaleon A 4 (3, 23.)
Quia plerique D 4 (3, 18.)
Quia propter D 9 (1, 3.)
Quia quesitum est A 2 (1, 21.)
* Quia requisisti B 15 (2, 19.)
Quia requisistis f A 5 (1, 4.) ; *B 2 (1, 3.)
Quia super his A 7 (5, 5.)
Quia Y. B 4 (2, 1.)
Quia uerisimilitudinem A 11 (2, 16.)
Quia uero A 7 (1, 35.)
* Qui autem infirmus A 3 (5, 37.)
Qui cum fure A 6 (5, 26.)
Quicunque ecclesiasticum A 4 (3, 35.)
Quicumque sub conditionis A 1 (4, 5.)
* Quid ad archidiaconi E 2 (1, 13.)
Quidam cedendi D un. (1, 5.)
Quidam etiam laicorum B 2 (5, 22.)
Quidam intrauit A 3 (3, 28.)
Quidam sicut D 3 (5, 4.)
Quid per noualis C 5 (5, 23.)
Qui ex timore A 10 (5, 37.)
Qui furatur A 1 (5, 26.)
Qui in uiuorum A 2 (1, 8.)
Qui nostras per suppressionem E 3 (1, 2.)
Quintauallis C 9 (2, 15.)
Qui presbiterum A 2 (5, 30.)
* Qui relictis mundanis B 6 (3, 18.)
Qui res A 2 (3, 11 )
Qui scandalizauerit A 9 (5, 37.)
Qui sine odii A 3 (5, 10.)
Quisquis electioni D 10 (1, 3.)
Quod ad consultationem C 5 (2, 18.)
Quod a predecessore A 2 (5, 7.j
Quod autem consulis A 7 (3, 33.)
Quod autem consuluisti A 3 (5, 33.)
Quod clericis B 5 (2, 2.)
Quod de his etiam B 15 (5, 18.)
Quod dei C 1 (3, 27.)
Quod dicitur A 3 (5, 36.)
Quod dilectio tua B 2 (3, 8.)
Quod diligentia A 14 (1, 4.)
Quod in dubiis C 1 (1, 8.) ; C 2 (3, 31.) ; C un. (5, 19.)
C 9 (5, 21.)
Quod in te D 3 (5, 14.) ; D 3 (5, 14.)
Quod latenter A 4 (5, 37.)
Quod nobis A 3 (4, 3.)
Quod non est A 12 (5. 37.)
Quod nonnullis D 8 (5, 12.)
Quod olim perceptum B 6 (5, 4.)
Quod quibusdam religionis D un. (3, 6.)
Quod quidam B 3 (5, 17.)
Quod sedem A 3 (4, 16.); C 4 (1, 20.)
Quod sicut ex C 13 (1, 6.)
Quod super C 4 (3, 26.)
Quod super his* A 5 (1, 9.); C 2 (2, 13.); C 2 (4, 10.)
D 1 (1, 14.)
Quod te A 5 (3, 3.)
Quod translationem C 3 (1, 9.) ; C 2 (1, 19.)
Quoniam A 10 (3, 1.)
Quoniam abbas A 19 (1, 21.)
* Quoniam ad episcoporum B 7 (1, 2.)
Quoniam aliqua A 4 (2, 13.)
Quoniam a nobis A 25 (3, 26.)
Quoniam contra falsam D 3 (2, 6.)
Quoniam ecclesia A 1 (5, 4.)
Quoniam enormis A 3 (5, 3.)
Quoniam ex multis A 2 (4, 8.)
* Quoniam ex plenitudine B 2 (1, 9.)
Quoniam frequenter in C 5 (2, 3.)
Quoniam in parte B 2 (2, 5.)
Quoniam in plerisque D 2 (1, 13.)
Quoniam in quibusdam A 4 (3, 33.) ; A 2 (5, 3.)
* Quoniam legibus A 1 (1, 35.)
Quoniam non solum A 4 (5, 15.)
Quoniam omne D 3 (2, 10.)
* Quoniam quidam pridem B 2 (2, 18.)
Quoniam sacris A 12 (1, 9.)
Quoniam sicut nobis D 4 (5, 12.)
Quoniam simoniaca D 4 (5, 2.)
* Quoniam superuenientibus B 1 (3, 27.)
Quorundam A 2 (3, 22.)
Quosdam A 8 (2, 16.)
Quotiens A 2 (1, 26.)
Quotiens aliqui A 20 (2, 13.)
Quotiens contra A 5 (5, 2.)
Quotiens frater A 4 (5, 29.)
* Quotiens res aliqua A 6 (5, 37.)
Ratio A 3 (3, 5.)
Raynutius C 13 (2, 18.)
Recepimus litteras B 1 (5, 14.)
Recolentes qualiter B 2 (3, 22.)
* Referente dilecto filio E 2 (1, 2.)
* Referente magistro A 22 (3, 26.)
Referente nobis A 9 (3, 5.); B 1 (3, 11.)
Relatum est A 22 (1, 21.) ; *A 21 (2, 20.) ; A 39 (2, 20.)
A 4 (3, 4.) ; A 11 (3, 5.) ; A 10 (3, 22.) ; A 4 (3, 24.)
A 1 (3, 33.) ; A 27 (3, 33.) ; A 7 (3, 37.) ; A 1 (4, 19.)
B 2 (3, 14.)
Relatum est auribus* A 4 (2, 1.); *A 25 (2, 20.)
*A 7 (3, 5.) ; *A 14(3, 33.)
Relatum est nobis C 11 (5, 21.)
Relinqui noluimus D 1 (3, 17.)
* Rem audiuimus E un. (5, 7.)
Repellantur cohabitantes A 7 (5, 1.)
Reprehensibilis A 42 (2, 20.)
Requisisti de iis C 3 (3, 19.)
* Requisisti sortes A 2 (5, 17.)
Index capitulorum compilationum.
219
Requisiuit A un. (1, 7.); A un. (1, 32.)
Requisiuit a nobis A 12 (4, 1.)
Responso nostro C 16 (5, 21.)
* Retulit uobis dii. fil. nost. I. B 2 (5, 13.)
*Reuerendissimus in Cbristo E un. (4, 3.)
Rogatus olim E 2 (1, 15.)
*Rotbertus B 6 (1, 2.)
Rursus quidam B 2 (3, 4.)
Sacerdotibus autem A 8 (3, 37.),
Sacris est C 3 (3, 21.)
Sacris est canonibus C 2 (1, 23.) ; C 12 (5, 21.)
Sacro approbante D 5 (5, 15.)
Salubriter D 1 (5, 7.)
Sancitum est A 1 (3, 34.)
Sanctorum patrum A 4 (2, 18.)
Sane A 4 (2, 2.) ; *A 5 (2, 14.)
Sane cum olim E 1 (3, 24.)
Sane de canonico A 10 (3, 27.)
Sane de clericis A 3 (3, 3.)
Sane dilecto filio B un. (1, 15.)
*Sane laborum A 12 (3, 26.)
Sane quia A 16 (1, 21.)
* Sane quia laici A 6 (2, 2.)
*Sane quoniam A 8 (5, 28.)
Sane sacerdotes B 1 (3, 2.)
Sane si A 3 (1, 21.)
Sane si coniugati A 6 (3, 28.)
Sane si episcopi B 1 (5, 13.)
Sane super A 2 (1, 6.)
* Sane super eo A 9 (3, 28.)
Scientes A 4 (3, 34.)
Sciscitatus es B 9 (1, 2.)
Scribam A 10 (2, 16.)
* Scripsisti nobis fili B 3 (5, 6.)
Scripta fraternitatis A 1 (5, 18.)
Scripta uero A 2 (2, 15.)
Scriptum est in D 6 (1, 3.)
Scripturae sacrae B 2 (3, 21.)
Secundo requiris B 16 (2, 19.)
Secundum instituta A 5 (3, 37.)
Sedes ap. consueuit 0 4 (1, 2.)
Sed hoc A 1 (3, 23.)
* Sedis apostolicae circumspectio E un. (3, 17.)
Sed nec procurationes A 3 (3, 37.)
Sententia A 2 (2, 19.)
Sententiam* A 8 (1, 21.)
Sententiam sanguinis D 2 (3, 19.)
Sepe contingit C 2 (2, 19.) ; D 3 (2, 3.)
*Sepius a nobis Paulus A 10 (1, 4.)
Series tui B 3 (2, 12.)
Si aduersus nos C 2 (5, 4.)
Si aliquando forte C 2 (1, 2.)
Si aliquis A 13 (5, 10.)
*Si aliquis parochianorum A 6 (4, 20.)
Si archiepiscopus A 9 (1, 4.)
* Si attenuatus A 1 (3, 15.)
Si autem A 7 (1, 2.) ; A 7 (3, 2.)
*Si autem lis A 12 (1, 2.)
Si autenticam A 1 (2, 15.)
*Si bos A 2 (5, 31.) ; A 4 (5, 31.)
Si constiterit B 1 (5, 1.)
* Si cum aliquo B 1 (3, 22.)
Sicut ad extirpanda A 5 (3, 2.)
Sicut ait A 6 (5, 6.)
Sicut dignum A 7 (5, 10.)
Sicut enim simoniaca A 6 (5, 2.)
* Sicut est nostris auribus E 6 (1, 1.)
* Sicut ex litteris B 5 (3, 12.) ; C 1 (4, 1.)
Sicut ex litterarum D 4 (5, 6.)
Sicut graue A 1 (1, 27.)
Sicut in iudiciis A 2 (5, 28.)
Sicut Iudei B 3 (5, 4.)
* Sicut iustas A 13 (1, 4.)
Sicut nobis A 7 (2, 13.) ; B 2 (1, 6.)
Sicut nobis ex parte C 3 (3, 24.)
Sicut nobis tua C 5 (5, 2.)
Sicut nobis tuis C 13 (5, 21.)
Sicut nobis uestris C 6 (2, 18.)
Sicut nostris est C 3 (1, 1.)
Sicut noxius A 1 (2, 16.)
Sicut pro certo D 3 (5, 2.)
Sicut Romana A 1 (1, 2.) ; A 6 (1, 21.); A 12 (2, 20.)
Sicut studii A un. (1, 30.)
Sicut te accepimus D 1 (3, 19.)
• Sicut tenor litterarum C 1 (3, 24.)
* Sicut uenerabilis frater E 3 (3, 20.)
Sicut unire B 4 (5, 13.)
*Sicut uobis A 19 (3, 26.)
Si de terra A 9 (5, 28.)
Si diligenti C 4 (2, 2.); C 7 (2, 17.); *E 3 (3, 2.);
*E 2 (3, 16.)
Si dominus A 3 (5, 2.)
Si duobus A 7 (2, 20.)
Si episcopus A 1 (3, 25.)
Si egressus A 6 (5, 31.)
*Si forte post A 11 (5, 34.)
Significante dii. filio D un. (3, 7.)
Significante M. C 3 (4, 13.)
* Significantibus nobis B 1 (2, 5.)
Significantibus T. C 7 (2, 19.)
Significantibus W. C un. (5, 18.)
Significasti A 21 (1, 4.); A 22 (3, 33.); D 2 (1, 11.)
Significasti nobis A 9 (1) 21.); A 4 (4, 20.); A 6 (5, 13.) ;
C 4 (5, 7.) ; D 2 (5, 6.) ; *D 2 (5, 12.) ; C 1 (4, 6.)
* Significasti nobis per C 2 (4, 1.)
Significatum A 11 (3, 27.)
Significatum est A 13 (3, 5.)
* Significatum est nobis A 3 (4, 6.)
Significauerunt nobis *A 35 (2, 20.); E 5 (2, 1.);
*E 6 (2, 19.)
Significauerunt nobis per C 9 (2, 12.)
* Significauerunt nobis abbatissa E 4 (2, 1.)
*Significauit nobis A 24 (2, 20.); A 2 (4, 7.) ; A 3 (4, 21.) ;
A 2 (5, 33.) ; B 2 (1, 14.) ; *B 3 (2, 17.) ; B un. (3, 16.) ;
B 5 (5, 4.); B 7 (5, 18.); C 14 (2, 12.); C 6 (2, 19.),
E un. (3, 18.)
* Significauit nobis I. E 2 (2, 8.)
* Significauit nobis O. E 2 (2, 5.)
Significauit nobis R. B 1 (3, 5.)
* Significauit nobis R. canonicus E 2 (5, 6.)
* Significauit nobis tua B 9 (2, 19.)
* Significauit nobis uenerabilis E 4 (3, 26.); *D 1 (2, 10.)
Significauit T. B 1 (3, 25.)
Si heredes A 11 (3, 22.)
*Si hospitale B 1 (3, 26.)
*Si laici A 3 (3, 33.)
Si legitimi A 1 (5, 1.)
Si leserit A 5 (5, 31.)
* Si matrimonii B 2 (1, 18.)
* Simili modo A 5 (5, 28.)
* Sincerum tuae deuotionis D 1 (3, 8.)
Si perfodiens A 5 (5, 10.)
Si princeps A 1 (3, 16.)
Si pro debilitate A 4 (1, 21.)
*Si puella A 11 (4, 2.)
Si qua A un. (4, 12.)
*Si qua libera B 5 (3, 22.)
Si qua mulier A 1 (4, 20.)
Si quando A 5 (1, 2.) ; A 10 (1, 21.)
Si qui autem A 1 (3, 3.)
Si quis A 1 (2, 2.) ; A 5 (2, 2.) ; AI (2, 21.) ; A 3 (3, 1.) ;
A 4 (3, 27.) ; A 2 (4, 3.) ; A 1 (5, 10.)
Si quis aperuerit A 3 (5, 31.)
Si quis baptizauerit A 1 (5, 24.)
* Si quis commodauerit amico A 2 (3, 13.)
* Si quis commodauerit proximo A 1 (3, 13.)
Si quis cum filiastra A 1 (4, 13.)
Si quis de gradu A 3 (5, 29.)
Si quis domum A 7 (5, 31.)
Si quis episcopus A 8 (5, 1.) ; A 8 (5, 6.) ; A 1 (5, 23.)
* Si quis furatus A 2 (5, 26.)
Si quis in aliquo A 1 (5, 21.)
Si quis piam A 3 (3, 2.)
Si quis presbiter* A 3 (1, 4.); A 2 (5, 23.); A 1 (5, 29.);
A 1 (5, 35.)
Si quis presbiterorum A 6 (3, 11.)
Si quis pro necessitate A 5 (5, 26.)
Si quis sane A 7 (3, 21.)
Si quis sane puerum B 1 (5, 19.)
Si quis uenerit A 3 (1, 25.)
Si qui testium A 24 (2, 13.);
Si rixati A 1 (5, 31.)
* Si rixati fuerint A 2 (5, 10.)
Si sacerdos A 6 (1, 23.)
Si seduxerit A 1 (5, 13.)
*Si Stephanum A 8 (2, 17.)
Si uere uos C 7 (5, 21.)
Si uero A 7 (2, 2.) ; A 4 (2, 17.)
Si uero aliquando A 15 (3, 33.)
Si uero aliquis A 4 (5, 34.) ; A 5 (5, 34.)
Si uir A 2 (4, 11.); A 3 (5, 13.)
-j- Solet frequenter A 4 (4, 4.)
Solitae benignitatis C 2 (1, 21.)
Sollicite A 1 (2, 9.) ; *A 3 (2, 15.)
Sollicitudinem C 12 (2, 19.)
* Sollicitudini A 6 (4, 4.)
Soluitur* A un. (2, 6.)
Sopitae iudicio B 2 (3, 25.)
Sponsam A 7 (4, 1.)
220
Index capitulorum compilationum.
Statuimus A 2 (1, 27.); *A 9 (3, 1.); *A 14 (3, 26.)
Statuimus preterea B 1 (1, 6.)
Statuimus ut in D 2 (3, 16.)
-j- Studeant summopere A 2 (1, 19.)
Studuisti a nobis B un. (1, 13.)
Suam ad nos C 2 (3, 38.)
Suam nobis C 1 (5, 2.)
Sua nobis C un. (1, 17.)
Sua nobis Reinerius E 4 (2, 19.)
* Sua nobis uenerabilis E 1 (2, 13.)
Sua nobis uenerabilis frater E 2 (2, 20.)
Subdiaconos A 1 (1, 6.)
* Sub interminatione D 6 (5, 15.)
Suborta dudum C 11 (2, 18.)
Suffragantis autem B 1 (1, 3.)
Suggestum A 20 (2, 20.) ; A 9 (3, 26.)
Suggestum est A 25 (3, 33.)
* Suggestum est auribus nostris B 4 (5, 6.)
Super eo A 3 (1, 13.); A 12 (2, 13.); A 10 (2, 20.); A 13
(2, 20.) ; A 8 (3, 2.) ; A 9 (3, 27.) ; A 4 (4, 5.) ; A 3 (4, 11.) ;
A 5 (3, 25.) ; B 4 (3, 7.) ; B 1 (3, 8.); C 7 (3, 37.)
Super eo autem B 4 (2, 18.)
Super eo quod *A 10 (4, 1.); A 11 (4, 1.); A 5 (5, 14.) ;
B 1 (1, 16.) ; B 2 (2, 12.) ; C 2 (5, 18.)
* Super eo quod a nobis B 4 (2, 19.)
* Super eo quod sollicitudo B 1 (3, 7.)
Super eo uero A 20 (1, 21.) ; A 4 (2, 14.) ; A 34 (2, 20.) ;
*A 28 (3, 33.) ; *A 8 (4, 4.) ; *A 5 (4, 6.) ; *A 2 (4, 16.) ;
A 2 (5, 34.) ; B 3 (1, 3.) ; A 3 (5, 15.)
* Super eo uero quod querere B 5 (5, 2.)
Super bis C 3 (5, 1.)
Super hoc B 3 (1, 5.)
Super boc uero A 3 (4, 7.)
Super illa uero A 2 (4, 22.)
Super litteris que C 10 (1, 2.)
Super questionum C 6 (1, 18.)
Super quibusdam D 2 (2, 2.) ; D 1 (3, 18.) ; D 1 (5, 16.)
Super quodam B 6 (3, 22.)
Super specula E un. (3, 27.) ; E un. (5, 2.) ; E 3 (5, 12.)
* Supra se Ubaldus E 6 (5, 18.)
Suscepimus litteras A 11 (5, 10.)
Susceptis A 1 (2, 8.)
Suscitata super diuersis D un. (1, 17.)
Tanta est A 16 (5, 2.)
Tanta est uis A 6 (4, 18.)
*Te ac Iobanne E 2 (2, 4.)
*Te didicimus E 4 (2, 20.)
* Temerariam similiter A 2 (5, 11.)
* Tempore Stepbani A 1 (5, 7.)
* Tempore Zacbariae A 2 (5, 5.)
Te nobis proponente E un. (1, 12.)
Tenor litterarum B 5 (2, 18.); *B 10 (2, 19.)
Te referente E 4 (3, 24.)
Tertio loco questionis B 8 (3, 1.)
Tertio quippe B 3 (2, 10.)
* Testamentum A 1 (3, 22.)
* Testes quos A 6 (2, 14.)
* Testificor autem A 5 (1, 1.)
* Testimonium A 1 (2, 13.)
Theodosius A 1 (3, 30.)
Tbomas monaebus E 2 (1, 10.)
* Tolle uestimentum A 2 (3, 18.)
Transmissae nobis A 3 (4, 18.) ; B 3 (3, 7.)
Transmissam iam B 7 (1, 3.)
Translato A 4 (1, 1.)
Treugas A 1 (1, 24.)
Tua D 4 (3, 9.)
Tuae discretionis C 3 (3, 1.) ; * C 4 (4, 10.)
Tuae fraternitati C un. (5, 6.)
Tuae fraternitatis C 2 (1, 22.) ; C 3 (2, 3.) ; C 5 (4, 1.) ;
C 3 (4, 10.)
Tuae fraternitatis deuotio C 7 (3, 5.)
Tuae fraternitatis discretio C 2 (1, 16.); C 4 (3, 4.)
Tuae nobis C 2 (4, 2.)
Tuae nobis litterae C un. (5, 13.)
Tua fraternitas A 9 (4, 4.) ; C 1 (3, 31.) ; C 2 (5, 8.)
* Tua fraternitas postulauit E 1 (5, 5.)
Tuam in domino C 7 (1, 9.)
Tuam non credimus E 1 (2, 5.)
Tua nobis B 5 (3, 26.) ; C 1 (2, 1.)
Tua nobis fraternitas C 2 (3, 23.); E 4 (5, 19.)
*Tua nobis nuper C 2 (3, 7.)
Tua nos A un. (1, 14.) ; A 11 (5, 15.) ; B 2 (3, 5.) ; E 1 (1, 6.)
Tua nos duxit B 2 (2, 16.) ; B 8 (5, 18.) ; C 10 (2, 15.) ;
C 1 (3, 2.) ; C 2 (4, 8.) ; C 6 (5, 2.) ; DI (4, 1.) ; D 2
(4, 3.) ; D 3 (5, 6.)
Tua nuper C 2 (3, 11.)
Tuarum nos tenor C 1 (5, 16.)
Tua sanctitas A 2 (4, 2.)
Tuas dudum C un. (4, 3.) ; C 3 (5, 10.)
*Tua siquidem B 1 (1, 7.)
*Tuis nobis litteris E 3 (4, 1.)
Tuis questionibus C 12 (2, 12.) ; C 11 (3, 5.)
Ubi non est A 4 (4, 2.)
*Uniuersalis ecclesiae A 2 (3, 3.)
Uniuersitatis uestrae B 13 (5, 18.)
Ut abbates A 1 (1, 8.)
Ut arcbidiaconus A 2 (1, 15.)
Ut arcbipresbiter A 1 (1, 16.)
Ut bigami A 2 (1, 13.)
Ut clerici A 5 (3, 27.)
Ut clericorum D 2 (3, 1.)
Ut commutationes A 2 (3, 16.)
Ut consultationi E 4 (3, 2.)
Ut debitus bonor D 3 (2, 12.)
*Ut de rebus A 2 (2, 18.)
Ut famae tuae C 8 (1, 21.)
Ut filii A 1 (1, 9.)
* Ut in ciuitate B un. (1, 17.)
Ut in domibus A 1 (3, 36.)
Ut iuxta E 2 (1, 16.)
*Ut laicalibus A 5 (3, 1.)
Ut laici A 1 (3, 1.)
Ut mensurae A 3 (3, 15.)
Ut nostrum D 3 (1, 11.)
Ut nostrum prodeat C un. (3, 10.)
Ut nullus A 1 (3, 5.)
*Ut nullus abbas A 20 (3, 26.)
*Ut nullus presbiter A 2 (3, 2.)
Ut preteritae contentionis E 3 (1, 1.)
Ut primicerius A un. (1, 17.)
Ut priuilegia D 7 (5, 12.)
Ut quisque A 7 (3, 1.)
Utrum autem A 1 (4, 11.)
Ut sciat A un. (1, 18.)
Ut singulae A 5 (1, 16.)
Ut super aliqua B 1 (3, 10.)
Ut unusquisque A 3 (3, 21.)
Uxoratus A 8 (3, 28.)
Vacante quadam D 3 (3, 2.)
*Vel ex malitia A 47 (2, 20.)
Vel non est E 2 (1, 8.)
Venerabilem fratrem nostrum C 19 (1, 6.)
Venerabili fratre nostro C 6 (5, 23.); E 1(1, 26.); E
(2, 12.); E 4 (5, 18.)
Venerabilis frater E 3 (2, 1.)
Venerabilis frater noster E 3 (2, 13.) ; E 1 (2, 20.)
* Venerabilis frater noster arcbiep. E 3 (1, 3.)
* Venerunt ad clementiam B 8 (5, 2.)
Veniens A 17 (4, 1.); A 8 (4, 6.)
Veniens ad A 9 (2, 13.)
Veniens ad apostolicae B 3 (1, 16.)
Veniens ad apostolicam *B 5 (3, 6.); C 11 (2, 12.
C 1 (4, 8.); C 4 (4, 9.); *C 1 (4, 13 ); C 2 (5, 1.
C un. (5, 22.)
Veniens ad apostolicam sedem B 5 (5, 18.); C 6 (3, 24.)
Veniens ad nos *A 15 (4,1.); A 3 (4, 13.); A 1 (5, 9.
B 2 (3, 1.)
Veniens ad nos F. B 1 (5, 2.)
* Veniens ad nos R. B un. (5, 15.)
Veniens ad presentiam A 6 (1, 9.); *B 2 (1, 16.); C
(2, 15.) ; C 3 (3, 25.) ; C 2 (4, 6.); D 1 (5, 12.)
Veniens ad sedem ap. E 1 (1, 7.)
Veniens P. A un. (5, 25.)
Venientes nuper C 5 (2, 15.)
Venientis ad nos A 2 (3, 29.)
Vergentis in C 1 (5, 4.)
Veritatis amica B 5 (2, 16.)
Veritatis est uerbum D 1 (2, 4.)
Verum cum alicui A 3 (4, 5.)
Verum in ea B 6 (2, 16.)
Verum post A 2 (3, 28.)
Verum quoniam B 3 (2, 2.)
* Verum super eo A 1 (4, 14.)
Vestra duxit deuotio B un. (3, 1.)
Vestra nobis relatio E 1 (3, 11.)
Videtur nobis A 1 (4, 17.)
Vidua A 6 (3, 27.)
Vigilanti A 7 (2, 18.)
Vir autem A 1 (4, 22.)
*Vir reuerentissimus A 1 (3, 14.)
Volens fraternitas C un. (3, 36.)
* Volumus A 2 (3, 24.)
*Vota que A 24 (3, 26.)
);
II.
INDEX
CONCILIORUM, SUMMORUM PONTIFICUM, SS. PATRUM,
SCRIPTORUM, QUORUM CANONES IN QUINQUE
COMPILATIONIBUS REFERUNTUR.
A. CONCILIA.
C. African. (Dionys.) p. VII.
C. Agath. (506.) p. VIII.
C. a. Altheim. (916.) p. VIII.
C. Arelat. II. (442—506.) p. VIII.
C. Arelat. IV. (524.) p. VIII.
C. Arelat. VI. (813.) p. XXVII.
C. Arausic. (441.) p. VIII.
€. Aurei. III. (538.) p. VIII.
C. Bracar. I. (561.) p. VIII.
C. Cabilon. II. (813.) p. VIII.
C. Carthag. I. (348.) p. VII.
C. Chalcedonense (451.) p. VII.
C. Clarom. (1095.) p. VHI.
C. Eliberit. (305. aut 306.) p. VIII.
C. German. I. (742.) p. VIII.
C. Later. II. (1139.) p. VIII.
C. Later. III. (1179.) p. VIII.
C. Later. IV. (1215.) p. XXXIII.
C. Matiscon. (581.) p. VIH.
C. Meldense (845.) p. VIII.
C. Mogunt. (813.) p. VIII.
— - (847.) — -
C. Mogunt. (851.) p. VIII.
C. Nannet. (895.) p. VIII.
C. Paris. V. (615.) p. VIII.
C. Pictau. (1079.) p. VHI.
C. Remense (1148.) p. VIH.
C. Rom. (591. et 593.) p. VIII.
— — (595.) — —
— — (721.) — —
— — (826.) — —
— — (898.) — —
— — (1079.) — —
C. Salegunst. (1022.) p. XXVII.
C. Sardicense (343.) p. VII.
C. Suesson. (853.) p. VIII.
Statuta eccl. antiqu. p. VII.
C. Tolet. II. (525.) p. VIII.
C. Tolet. IV. (633.) p. VIII.
C. Tribur. (895.) p. VIII.
— — — p. XXVII.
C. Turon. II. (567.) p. VIII.
C. Turon. (1163.) p. VIII.
— — — p. XXVII.
B. SUMMI PONTIFICES.
Alex. III. (1159—81.) p. VIH.
— — — p. XXVII?
Pseudo Anic. p. VHI.
Bonifac. (418 — 422.) p. VIH.
Pseudo Coelest. p. VIH.
Coelest. III. (1191—98.) p. XXVIII.
Pseudo Clem. I. p. VIII.
Clem. III. (1187—91.) p. X.
— — — p. XX VIH.
Pseudo Eleuter. p. VIII.
Eugen. III. (1145—53.) p. VIII.
— — — p. XXVII.
Pseudo Felix I. p. VIH.
— — II. p. VIII.
Gregor. I. (590—604.) p. VIII.
— — — p. XXVII.
— VI. (1045-46.) p. VIII.
— VII. (1073-85.) p. VHI.
— VHI. (1187.) p. X.
Gregor. VIII. (1187.) p. XXVIII.
Hadrian. IV. (1154—59.) p. VIII.
Honorius II. (1124—38.) p. VIII.
Honorius III. (1216—27.) p. XXXIV.
Innoc. II. (1130—43.) p. VIII.
— III. (1198—1216.) p. XXVIII.
— - — p. XXV. sq.
— — — p. XXXIII.
Leo IX. (1048—54.) p. VIII.
Lucius III. (1181—85.) p. A
— — — p. XXVI.
Nicol. II. (1059-61.) p. VIII.
Paschal. II. (1099—1118.) p. VHI.
Pseudo Sixt. I. p. VIH.
Pseudo Stepb. I. p. VIH.
Urban. II. (1080—99.) p. VHI.
— HI. (1185—87.) p. X.
— — p. XXVIH.
222
Index concil. etc. quorum canones in compil. referuntur.
C. SS. PATRES ET SCRIPTORES.
Anastasius (f 887.) p. X.
Angilrami Capit, p. X.
Apostolorum Canones p. VII.
Augustin. (f 430.) p. X.
Beda (+ 720.) p. X.
Benedictus Leuita p. X.
Biblia p.X.
Burchard. Wormat. (-f- 1023.) p. X.
Pseud. Chrysostom. p. X.
Cyprian. (f 258.) p. X.
Francorum reg. Capitularia p. X.
— — — p. xvm.
Fridericus II. p. XXXIV.
Fulgentius Ruspensis (f 533.) p. X.
Glossa ad Vulgat, p. X.
Gregor. I. (f 604.) p. X.
Hermas (c. 150.) p. X.
Hieronymus (f 410.) p. XXVHI.
Hilarius (-}- 366.) p. X.
Hincmar. Remens. (f post 882.) p
Ioann. Diaconus (IX. saec.) p. X.
Isidorus Hispal, (f 636.) p. X.
Iulianus p. X.
Iustinianus p. X.
Leo I. (f 461.) p. X.
Libri poenitentiales p. X.
Ordo Romanus p. X.
Paulus p. X.
Regino Prumensis p. X.
Theodosius p. X.
. X.
. XXVHI.
ADDENDA ET CORRIGENDA.
pag. 23. c. 39
c- 5
c. 1
c.
c.
c.
c.
c.
c.
c. 14
c. 30
C. I
c. 5
c. 17
c. 3
c. 8
c. 1
pag. 4. in not. 7. Lips. XIX, 8; XIX, 7.
Comp. I. c. 2. (1, 12) in Lipsiensi exstat XI, 21; Lucius III. Meldensi ep.
c. 13. (2, 13) exstat etiam Cass. XLVIII, 5.
c. 3. (2, 15) exstat etiam Cass. LII, 7.
c. 2. (2, 18) est. c. io. Capit. Wormat. 829.
pag. 20. tit. XX. c. 14. c. un. (1, 32.) = (1, 33.)
pag. 21. not. ad c. 21. Lips. XLVII, 18. == 20.
c. 24. Cass. LI, 52. == 22.
c. 24. (3, 8) = c. 3 (3, 8.)
(3, 1) add. Lips. XI, 22. Ex Cone. Neocesar.
(3, 9) cf. C. XII. qu. 2. c. 52.
(3, 11) cf. C. XII. qu. 2. c. 39.
(3» 13) cf. Ivo Decr. XVI, 291.
(3, 16) cf. C. XII. qu. 2. c. 55.
(3, 21) cf. Ans. ded. V, 145.
(3, 23) c. 27. Cone. Alth. = c. 37.
(3, 26) = c. 6. X. (3, 30) = c. 7.
(3, 33) add. : Cass. LIII, 8.
(3> 33) add.: = c. 24. X. (3, 38.)
(4, 5) cf. c. 7. C. XXXVII. = c. 8. C. XXVII.
(4, 6) not. Appdx. LXV, 9. = XLIX, 7. (Luc. III.)
(5, 2) add. : Appdx. XXVIII, 8.
(5, 16) add. : Cass. XXI, 3. (Noruic. ep.)
(5, 28) Cass. XXIV, 5. = XXIII, 5.
(5, 33) Ia. CXXXIV. = CCXXXIV.
Comp. II. c. 2. (2, 1) add. : Ja. 8630. 8923.
c. 3. (2, 1) c. 10. X. (2, 7) = (2, 1.)
Lib. III, Tit. I. De cohabitatione clericorum mulierum = de cohabit. cler. et mul.
c- 5- (3, 6) exstat Appdx. XLVII, 8.
Idem Abbati Remestrensi et archid. Exon. *: Veniens ad ap. sedis clementiam in multo discrimine
sui corporis et laboris V. lator praesentium , simplici nobis relatione proposuit , quod tempore
hostilitatis et guerrae, miles quidam R. nomine , fundum R. militis occupauit: quem diu illicite
detinens , magistro et fratribus Hospitalis clericorum ecclesiam in eo sitam concessit. Magister
uero et fratres Hospitalis predicti , clericum quemdam nomine R. ibidem instituerunt , qui inde
annis singulis soluebat pensionem. Longo uero tempore post , praedictus R. fundum suum re¬
cuperans per iustitiam , omnia que alienauerat possessor uiolentus ad ius pristinum re-
nocauity et cum in ecclesia ibidem fundata sciret se ius tantum datoris habere , concessioni
que memorato R. de prescripta ecclesia facta fuerat , consentire nullatenus uoluit. Sed. V.
(IT.) uenerabili fr. nostro Eboracensi archiepiscopo apostol. sedis legato , in e. ( eandem f) eccle¬
siam tandem presentauit , qui presente magistro Hospitalis , cui prius fuerat concessa , et
non reclamante , eundem V. suscepit , et in prelibata ecclesia ordinauit. Interim autem
clericus R. qui eam alieno nomine possidebat, furto irretitus, et exinde, quia crimen eius noto¬
rium fuit, rebus furatis in arca sua repertis, grauiter puniri metuens, eo quod ad aures regias scelus
eius peruenerat, habitum religionis assumpsit : qui infra annum, Apostolicum adiit, et scriptum apos-
tolici culminis, in quo continebatur, ut si monstrare posset, quod timore mortis claustrum intrasset, de
religionis uoto absolueretur, a nobis obtinuit : cognito quod timor ille ex praua conscientia perpetrati
sceleris. proueniebat. Alias autem litteras et ad abbatem de Fontibus et priorem de Gisseburna re-
portauit , in quibus continebatur , predictum W. post appellationem ad nos factam intrasse , et
ipsum prius fuisse uiolenter eiectum: illi , amoto alio , ecclesia redderetur. Cumque idem V. a iudi-
cibus delegatis citatus , sibi dari canonicas inducias postulauerit , et ipsi dilationem ei dare penitus
renuerint , existimantes , quod litterae istae per falsam suggestionem essent impetratae et quod nos
* Verba quae in Comp. II. desiderantur italis typis excudenda curavi.
224
Addenda et corrigenda.
de facto non fuissemus plenius instructi: a falsa suggestione ad nos appellauit , et a presentia
iudicum recessit. Indices uero , quoniam in causa principali sublatum fuerat appellationis re¬
medium, audito testimonio quorumdam , qui eumdem R. in possessione ecclesiae 1 illius uiderunt , et
interdum synodalia soluere , eidem possessionem eiusdem ecclesiae adiudicauerunt , et ipsum per
nuntios de eadem ecclesia inuestiri fecerunt. Verum quoniam dubium nobis et incertum existit , an
predictus R. ita nos falsis suggestionibus circumuenire presumpsit , et nemini fraus propria uel
dolus debet prodesse: discretioni uestrae etc. , quatinus cum exinde fueritis requisiti, in unum pariter
conuenientes, utramque partem ante presentiam uestram conuocetis: et eorum inquisita ueritate, que
hinc inde fuerint dicta, et plenius cognita, causam ipsam, appellatione remota, fine canonico ter¬
minetis: scilicet, ut si uobis constiterit, quod crimen illud notorium fuerit, quod timore illorum dictas
R. religionis assumpserit habitum, et idem V. per archiepiscopum fuerit canonice institutus, ei eccle¬
siam ipsam, occasione et appellatione remota restitui faciatis, et libere pacificeque dimitti (committi)
non obstantibus litteris nostris, si taliter fuerint, ut diximus, impetratae,
c. 2. (3, 14); c. 12. X. (3, 36) = (3, 26.)
c. un. (5, 5); c. 10. X. (5, 12) = c. 3. X. (5, 10.)
c. 2. (5, 8) ; Quia suscepti = Cura suscepti,
c. un, (5, 16); c. 5. (5, 8) = c. 2. (5, 8.).;
c. un. (5, 20); c. 1. X. (3, 49) = c. 1. X. (3, 40.)
Comp. III. c. 1. 2. 3. 4. 5. (1, 19); (2, 29) = (2, 28.)
EX OFFICINA BERNHARDI TAUCHNITZ.
Y
.%■
m-A - ® i
PLEASE DO NOT REMOVE
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET
UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY
Friedber^>, Smil Albert von (ed.
Quinque compilationes
antique
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11